I SA/Ka 1471/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach oddalił skargę spółki cywilnej na decyzję Izby Skarbowej, utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, których sprzedawca nie posiadał w swojej dokumentacji.
Spółka cywilna zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT za lipiec 2001 r. w wysokości 1.264,00 zł. Spór dotyczył faktur wystawionych przez kontrahenta, który nie posiadał ich kopii, nie zaewidencjonował sprzedaży ani nie wykazał podatku należnego. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy rozporządzenia Ministra Finansów, wyłączające prawo do odliczenia w takiej sytuacji, mimo argumentów spółki o dobrej wierze i braku przeprowadzenia dodatkowych czynności sprawdzających.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki cywilnej H.K., E.K. i I.K. na decyzję Izby Skarbowej w K. O/Z w C., która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w L. określającą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w podatku od towarów i usług za lipiec 2001 r. na kwotę 1.264,00 zł. Spółka kwestionowała odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez B z siedzibą w D., ponieważ kontrahent nie posiadał kopii tych faktur, nie zaewidencjonował ich w rejestrze sprzedaży ani nie wykazał podatku należnego. Organy podatkowe powołały się na § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r., który wyłącza prawo do odliczenia, gdy nabywca posiada fakturę niepotwierdzoną kopią u sprzedawcy, a sprzedawca nie wykazał sprzedaży i podatku należnego. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały ten przepis, odrzucając argumenty skarżącej o dobrej wierze i braku naruszenia zasad postępowania. Sąd odniósł się również do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i NSA, wskazując, że przepisy wykonawcze wyłączające prawo do odliczenia w takich sytuacjach były zgodne z Konstytucją w okresie, którego dotyczyła sprawa, mimo późniejszych zmian w prawie i orzecznictwie TK. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń proceduralnych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego w takiej sytuacji, zgodnie z § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, wyłączający prawo do odliczenia podatku naliczonego w przypadku braku kopii faktury u sprzedawcy i niewykazania przez niego sprzedaży i podatku należnego, został prawidłowo zastosowany. Podkreślono, że ochrona dobrej wiary nabywcy wymaga podstawy ustawowej, której brakowało w ustawie o VAT i podatku akcyzowym w analizowanym okresie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.p.t.u. i p.a. art. 19 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Określa generalną zasadę obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, ale nie jest regulacją wyczerpującą.
rozp. MF art. 50 § 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Wyłącza prawo do obniżenia podatku naliczonego i zwrotu różnicy podatku, gdy nabywca posiada fakturę niepotwierdzoną kopią u sprzedawcy, a sprzedawca nie wykazał sprzedaży i podatku należnego w deklaracji.
u.p.t.u. i p.a. art. 10 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Zobowiązanie podatkowe przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji, chyba że organ określi je w innej wysokości.
u.p.t.u. i p.a. art. 27 § 4
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Obowiązek prowadzenia ewidencji zawierającej dane niezbędne do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej.
u.p.t.u. i p.a. art. 27 § 6
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dotyczy przeniesienia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na następny okres.
PPSA
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozpoznania sprawy wniesionej przed 1 stycznia 2004 r.
u.p.t.u. i p.a. art. 21 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Prawo do obniżenia podatku należnego o różnicę podatku naliczonego w następnych okresach.
Pomocnicze
rozp. MF art. 50 § 6
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Określa wyjątek od stosowania przepisu ust. 4 pkt 2, gdy wystawca faktury uwzględnił sprzedaż i podatek należny w deklaracji.
u.p.t.u. i p.a. art. 23 § pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podstawa do wydania rozporządzenia wykonawczego.
o.p. art. 233 § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Podstawa utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
o.p. art. 14 § 2
Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez przyjęcie rozstrzygnięcia odmiennego od interpretacji przepisów prawa.
u.p.t.u. i p.a. art. 33
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dotyczy tzw. "pustych faktur", nie miał zastosowania w sprawie.
o.p. art. 81 § 4
Ordynacja podatkowa
Zawieszenie możliwości korekty deklaracji na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli.
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania zgodnie z przepisami prawa.
o.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
u.o.NSA
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Przepisy obowiązujące przed wejściem w życie PPSA.
przepisy wprowadzające PPSA art. 97 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje rozpoznawanie spraw wniesionych przed 1 stycznia 2004 r.
o.p. art. 282
Ordynacja podatkowa
Podstawa do podjęcia kontroli podatkowej z urzędu.
k.c. art. 53
Kodeks cywilny
Nie miał zastosowania w sprawie.
k.c. art. 83
Kodeks cywilny
Nie miał zastosowania w sprawie.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego i procesowego. Nieuwzględnienie aktualnej linii orzecznictwa. Zastosowanie § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia bez wcześniejszego przeprowadzenia czynności z § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a, b i c. Informacja Urzędu Skarbowego w D. jest subiektywnym poglądem i prowokuje sankcje. Rażące naruszenie zasad postępowania (art. 120, 121, 122 o.p.). Brak podstaw do określenia podatku należnego w innej wysokości niż zadeklarowana. Naruszenie art. 10 ust. 2, art. 27 ust. 4 i 6 ustawy podatkowej.
Godne uwagi sformułowania
nie posiada on kopii w/w faktur, nie zaewidencjonował ich w rejestrze sprzedaży za lipiec 2001 r. oraz nie wykazał wynikającego z nich podatku należnego w deklaracji podatkowej. nie można się dopatrzyć naruszenia przez organ pierwszej instancji, art. 14 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie rozstrzygnięcia odmiennego od interpretacji przepisów prawa. linia orzecznictwa nie potwierdza możliwości przyjęcia dobrej wiary nabywcy towarów lub usług, jako okoliczności wyłączającej zastosowanie przepisów § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego nie można się dopatrzyć naruszenia przez organ pierwszej instancji, art. 14 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie rozstrzygnięcia odmiennego od interpretacji przepisów prawa. Sytuacja prawna nabywcy towarów lub usług, posiadającego oryginał faktury nie potwierdzony kopią u wystawcy, który nie uwzględnił w deklaracji podatku od towarów i usług wykazanej w fakturze sprzedaży i należnego podatku, jest podobna do tej, w jakiej znajduje się np. posiadacz czeku bez pokrycia. Ochrona dobrej wiary wymaga podstawy ustawowej, a takiej podstawy w ustawie o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym brak.
Skład orzekający
Ewa Karpińska
przewodniczący
Krzysztof Stanik
członek
Krzysztof Targoński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do odliczenia VAT w przypadku wadliwych faktur, zwłaszcza w kontekście braku kopii u sprzedawcy i jego błędów ewidencyjnych. Znaczenie orzecznictwa TK i NSA w kontekście zgodności przepisów wykonawczych z Konstytucją."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2001 roku, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do obecnych przepisów, choć zasady interpretacyjne pozostają aktualne. Ocena zgodności z Konstytucją przepisów wykonawczych była zależna od kontekstu prawnego obowiązującego w danym czasie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur, gdzie pojawiają się błędy po stronie sprzedawcy. Pokazuje, jak ważne jest posiadanie kompletnej dokumentacji i jakie mogą być konsekwencje błędów ewidencyjnych, nawet jeśli nabywca działał w dobrej wierze.
“Czy możesz odliczyć VAT, gdy sprzedawca zgubił fakturę? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1264 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ka 1471/03 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2004-08-11 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-07-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Ewa Karpińska /przewodniczący/ Krzysztof Stanik Krzysztof Targoński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Dnia 11 sierpnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.), Protokolant Aleksandra Żmudzińska, po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H.K., E.K. i I.K. - wsp. s.c. A w K. na decyzję Izby Skarbowej w K. O/Z w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług oddala skargę Sw Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w C. po rozpatrzeniu odwołania H. K., E. K. i I. K. wspólników Spółki Cywilnej A, działając na podstawie: art. 233 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.), art. 19 ust. 1, art. 23 pkt 1, art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.), § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 109, poz. 1245 z późn. zm.), utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...], nr [...], określającą w podatku od towarów i usług za lipiec 2001 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości 1.264,00 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności nawiązano do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Otóż w trakcie przeprowadzonego postępowania kontrolnego stwierdzono, iż Spółka w deklaracji VAT – 7 za lipiec 2001 r. rozliczyła m.in. podatek naliczony, wynikający z 4 faktur wystawionych przez B z siedzibą w D.. Postępowanie sprawdzające przeprowadzone u wystawcy faktur wykazało, że nie posiada on kopii w/w faktur, nie zaewidencjonował ich w rejestrze sprzedaży za lipiec 2001 r. oraz nie wykazał wynikającego z nich podatku należnego w deklaracji podatkowej. W dalszej kolejności przedstawiono argumentację odwołania, która oparta została na zarzutach naruszenia prawa materialnego i proceduralnego oraz nieuwzględnienia aktualnej linii orzecznictwa. Odnosząc się zatem do tych zarzutów wskazano, że art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług wprowadza generalną zasadę obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług, jednak nie jest to regulacja wyczerpująca tę kwestię. W przepisie § 50 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, wydanego na podstawie art. 23 ustawy podatkowej, określono przypadki nabycia towarów i usług, które eliminują prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony oraz zwrotu różnicy podatku. Jednym z nich jest sytuacja, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy i jednocześnie wystawca nie uwzględnił wykazanej w niej sprzedaży i podatku naliczonego w deklaracji dla podatku od towarów i usług. Izba Skarbowa wskazała, że organ pierwszej instancji bezsprzecznie ustalił, iż Spółka A utraciła prawo do rozliczenia podatku naliczonego, gdyż jej kontrahent nie posiadał kopii wystawionych faktur, a ponadto nie wykazał w deklaracji podatkowej podatku należnego ze spornych faktur i nie zapłacił go. Zatem zaistniały przesłanki do zastosowania przepisu § 50 ust. 4 pkt 2 wyżej powołanego rozporządzenia, po wcześniejszym zbadaniu, czy istnieją okoliczności wyłączające jego zastosowanie - § 50 ust. 6 . Odrzucono również zarzut zaniechania przeprowadzenia czynności przewidzianych w § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a, b i c powołanego rozporządzenia, gdyż ustalony stan faktyczny pozostaje bez związku z tymi przepisami. Ponadto zauważono, iż nie można się dopatrzyć naruszenia przez organ pierwszej instancji, art. 14 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie rozstrzygnięcia odmiennego od interpretacji przepisów prawa. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika linia orzecznictwa nie potwierdza możliwości przyjęcia dobrej wiary nabywcy towarów lub usług, jako okoliczności wyłączającej zastosowanie przepisów § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, a wręcz przeciwnie, czego przykładem mogą być: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11.12.2001 r., sygn. akt SK 16/00, wyrok NSA z dnia 22.09.1998 r., sygn. akt SA/Bk 320/98. Powołana w odwołaniu uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.04.2002 r., sygn. akt FPS 2/02 również nie ma związku ze sprawą, bowiem dotyczy art. 33 ustawy o podatku od towarów i usług i konsekwencji wystawienia tzw. "pustych faktur", natomiast ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż kontrahent skarżącego zagubił oryginały przedmiotowych faktur co spowodowało, że nie wykazał wynikającego z nich podatku należnego w deklaracji VAT – 7 za lipiec 2001 r.. Odpowiadając na pytanie pełnomocnika, czy organy podatkowe zobowiązały sprzedawcę do skorygowania deklaracji podatkowej, Izba Skarbowa wyjaśniła, iż organy podatkowe nie posiadają uprawnień do tego, aby w trakcie kontroli skarbowej sugerować podatnikowi, iż powinien dokonać korekty wcześniej złożonej deklaracji, gdyż zgodnie z art. 81 § 4 Ordynacji podatkowej możliwość taka ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy kontrola lub postępowanie. Organ odwoławczy nie uznał również zarzutu o błędnym zastosowaniu art. 10 ust. 2, art. 27 ust. 4 i 6 ustawy podatkowej, gdyż postępowanie kontrolne wykazało nieprawidłowości dotyczące odliczenia podatku naliczonego wykazanego w fakturach zakupu. W konsekwencji Urząd Skarbowy działając na podstawie art. 10 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 4 i 6 ustawy i określił podatek należny w innej wysokości niż wynikająca z deklaracji podatkowej. Powołanie kwestionowanego art. 27 ust. 4 i 6 ustawy podatkowej jest uzasadnione poglądem, że bezpodstawne odliczenie w rejestrze zakupu i w deklaracji podatkowej podatku naliczonego wykazanego w przedmiotowych fakturach zakupu, skutkujące zawyżeniem nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc ( art. 27 ust. 6) jest jednocześnie naruszeniem obowiązków ewidencyjnych z art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług. Na koniec Izba Skarbowa wskazała, że decyzja pierwszoinstancyjna zawiera prawidłowe pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia. Nadto stronie zapewniono czynny udział w toku prowadzonego postępowania podatkowego, zatem dopełniono wymogów procedury prawem przewidzianej. Powyższa decyzja zaskarżona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika H.K., E.K. i I.K. wspólników Spółki Cywilnej A, który powołując się na zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ( art. 10, art. 23, art. 27, art. 32, art. 33 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, § 54 ust. 4 pkt 2, pkt 5 lit. a,b i c oraz ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonanie niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym) i procesowego (art. 120 i art. 121 i art. 122) wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Na poparcie tego żądania wskazano , że informacja Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. o wynikach kontroli przeprowadzonej u wystawcy faktur, firmie B, zawiera wyłącznie jego osobisty pogląd i służy sankcjonowaniu podatnika, wręcz prowokuje – nakazuje do zastosowania sankcji przez Urząd Skarbowy w L.. Tym czasem w sprawie nie występuje żaden z przypadków określonych w art. 10 i art. 27 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wyrażono pogląd, że sformułowanie przez organ podatkowy zarzutu naruszenia art. 23 ustawy podatkowej w związku z § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nie zostało poprzedzone wykonaniem czynności wynikających z § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a, b i c tego rozporządzenia. Nie stwierdzono bowiem, czy sprzedaż udokumentowana spornymi fakturami została dokonana, czy podane kwoty są zgodne ze stanem faktycznym i wreszcie czy wystąpiły okoliczności określone przepisami art. 53 i art. 83 Kodeksu cywilnego. Zaniechanie przeprowadzenia tych czynności jest naruszeniem prawa materialnego i jest niezgodne z interpretacją dokonaną w uchwale podjętej przez 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2002 r., sygn. akt FPS 2/02. Pogląd ten został wyrażony na kanwie informacji udzielonej przez Urząd Skarbowy w D. Nadto zarzucono, że informacja, przekazana przez Urząd Skarbowy w D., o wynikach kontroli przeprowadzonej u kontrahenta skarżących jest w znacznej części potwierdzeniem nieprawdy. W tych okolicznościach w sposób rażący zostały naruszone zasady postępowania, a w szczególności określone w art.120, art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała dotychczasowe stanowisko i wniosła o jej oddalenie, akcentując bezzasadność zarzutów naruszenia zasad postępowania podatkowego. Stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu podatkowym, a treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z ustaleniami poczynionymi w trakcie kontroli, przy czym do protokołu, sporządzonego w siedzibie podatnika zastrzeżeń nie wniesiono. Na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2004 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał dotychczasowe żądania, w tym zgłoszone na rozprawie w dniu 24 czerwca 2002 r. dotyczące zasądzenia kosztów postępowania oraz argumentację wspartą wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 2004 r., sygn. akt K 24/03, a także wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 10 lutego 2004 r., sygn. akt I SA/Po 163/02. Dodatkowo do akt sprawy dołączył protokół z czynności sprawdzających, sporządzony przez Urząd Skarbowy w L., dotyczący innego podatnika. Pełnomocnik organu odwoławczego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przed przystąpieniem do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że mimo, iż skarga wniesiona została pod rządami ustawy z dnia 11 maja1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.) to jednak rozpoznać należało ją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Konsekwencja taka wynika bowiem z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji zauważyć trzeba, że spór pomiędzy stronami sprowadza się do kwestii prawidłowości zastosowania przepisów § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonanie niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. nr 109, poz. 1245 z późn. zm.), braku materialnoprawnych podstaw do wydania zaskarżonej decyzji oraz naruszenia zasad postępowania podatkowego określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.). W art. 19 ust 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.) dalej zwanej ustawą podatkową, zapisano prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną. Uprawnienie to zostało obwarowane szeregiem wymogów określonych w samej ustawie oraz przepisach wykonawczych. Organy podatkowe dokonując kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego uznały, iż zachodzą przesłanki do wyłączenia uprawnienia do obniżenia podatku naliczonego, na podstawie wydanego w ramach delegacji ustawowej – art. 23 ust. pkt 1 ustawy podatkowej - § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. nr 109, poz. 1245 z późn. zm.), dalej zwanego rozporządzeniem wykonawczym. Zgodnie z wyżej powołanym przepisem "w przypadku gdy: nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą niepotwierdzoną kopią u sprzedawcy – faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego". Z kolei w § 50 ust. 4 pkt 6 wyżej powołanego rozporządzenia wskazano, że "przepisu ust. 4 pkt 2 nie stosuje się w przypadku gdy, wystawca faktury lub faktury korygującej uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług". Podobne uregulowanie przewidywały przepisy poprzednio obowiązujące, tj. § 54 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 154, poz. 797 ze zm.) oraz § 54 ust 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 156, poz. 1024 ze zm.) i stanowiły one przedmiot rozważań Trybunału Konstytucyjnego co do ich zgodności z Konstytucją. W wyroku z 16 czerwca 1998 r. (U. 9/97, OTK ZU nr 4/1998, poz. 51), jak również w wyroku z 11 grudnia 2001 r. (SK 16/00, OTK ZU nr 8/2001, poz. 257) Trybunał nie dopatrzył się niezgodności regulacji o treści analogicznej z zastosowanej w niniejszej sprawie - z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji, a w wyroku z 11 grudnia 2001 r. - również z art. 32, 64 i 84 Konstytucji. Badając kolejny raz kwestie zgodności z Konstytucją późniejszego, analogicznego, jak mającego zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, przepisu § 48 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 27, poz. 268 z późn. zm.), Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2004 r., sygn. akt K 24/03, w pkt 2 sentencji orzekł, że jest on niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji (OTK-A nr 4/2004, poz. 33). Zasadnicze znaczenie dla rozpatrywanej sprawy ma pogląd zaprezentowany przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powyższego wyroku. Otóż podtrzymał on dotychczasowe stanowisko zaprezentowane we wcześniejszych wyrokach (U. 9/97, SK 16/00), dotyczące oceny przepisów wykonawczych, pozbawiających nabywcę uprawnienia do obniżenia podatku naliczonego, gdy posiada on fakturę lub fakturę korygującą niepotwierdzoną kopią u wystawcy, przy spełnieniu dodatkowego warunku, że sprzedawca nie ujął kwoty podatku od towarów i usług, uwidocznionej w oryginale takiej faktury w złożonej deklaracji podatkowej. Jednak zwrócił uwagę na to, iż w dacie orzekania w istotny sposób uległ zmianie "kontekst normatywny" zaskarżonego przepisu rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w porównaniu z przepisami wcześniej ocenianych rozporządzeń. "...Jego "pełna" treść normatywna uległa ważkim przemianom z chwilą wejścia w życie - zakwestionowanego również we wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich - art. 32a ustawy o podatku od towarów i usług. Należy podkreślić, iż chodzi tu nie tylko o zmiany obowiązujących norm prawnych, które mogą być wywodzone z § 48 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r., ale przede wszystkim o zmianę sposobu regulacji polegającą na tym, że skutki analogicznej w istocie sytuacji faktycznej uregulowane są częściowo w przepisach ustawy, a częściowo w przepisach aktu wykonawczego (rozporządzenia wydanego na podstawie innego przepisu tej samej ustawy). Trybunał Konstytucyjny podtrzymuje stanowisko wyrażone w wyroku z 3 kwietnia 2001 r. (K. 32/99, OTK ZU nr 3/2001, poz. 53), zgodnie z którym przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z Konstytucją nie mogą być przepisy wyrwane z kontekstu, a to dlatego że treść konkretnej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, jaką jest przepis, nie zawsze zawiera wszystkie elementy niezbędne dla skonstruowania normy prawnej. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny, wziąwszy pod uwagę zmianę "otoczenia normatywnego" zakwestiono- wanego przepisu rozporządzenia Ministra Finansów stwierdził, iż przedmiotem kontroli nie jest taka sama norma prawna, jaka była poprzednio przedmiotem oceny Trybunału. Nie zachodzi zatem sytuacja, o której mowa w art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym...". Dalej Trybunał Konstytucyjny wywiódł, iż "...szczególny charakter niniejszej sprawy polega na tym, że podstawą stwierdzenia niezgodności § 48 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. ( z Konstytucją - dopisek Sądu )była analiza stanu prawnego, który powstał po wejściu w życie art. 32a ustawy o podatku od towarów i usług, obowiązującego w dacie wyrokowania, i stwierdzenie, że jego niezgodność ze wskazanymi we wniosku przepisami Konstytucji ma charakter następczy, tj. w istocie powstała ona od 1 stycznia 2003 r. ...". Przenosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy zauważyć trzeba, iż organy podatkowe uprawnione były do wyłączenia prawa do rozliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur na podstawie § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, po uprzednim stwierdzeniu, że wystawca nie ujął kwoty podatku od towarów i usług, uwidocznionej w oryginałach tych faktur w złożonej deklaracji podatkowej (warunek wynikający z § 50 ust.6 ), bowiem dotyczy ona rozliczenia podatku za lipiec 2001 r.. Sytuacja prawna nabywcy towarów lub usług, posiadającego oryginał faktury nie potwierdzony kopią u wystawcy, który nie uwzględnił w deklaracji podatku od towarów i usług wykazanej w fakturze sprzedaży i należnego podatku, jest podobna do tej, w jakiej znajduje się np. posiadacz czeku bez pokrycia. Ochrona dobrej wiary wymaga podstawy ustawowej, a takiej podstawy w ustawie o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym brak. Zaskarżony przepis ma na celu zapobieżenie sytuacji, w której Skarb Państwa zwracałby wykazany w fakturze podatek mimo, iż podatek ten nie został w rzeczywistości uiszczony ( por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2003 r., sygn. akt I SA/Ka 2971/02 – nie publikowany ). Dodać trzeba, że zastosowanie przepisu § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, nie jest uwarunkowane, tak jak to podniesiono w skardze, wcześniejszym "wykonaniem czynności wynikających" z § 50 ust. 4 pkt lit. a, b i c. Skoro do treści protokołu, dokumentującego ustalenia poczynione w trakcie czynności kontrolnych, nie wniesiono zastrzeżeń, nie wskazywano również w odwołaniu jak i skardze, że transakcje z kontrahentem nie miały miejsca, nadto nie przedstawiono dowodów, z których wynikałoby, że sporne faktury były "pustymi" – potwierdzają sprzedaż, której nie było - to w sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy § 50 ust. 4 pkt lit. a, b i c. Skład orzekający nie dopatrzył się również związku ustalonego w sprawie stanu faktycznego z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2002 r., sygn. akt FPS 2/02, gdyż obejmuje ona swoim zakresem art. 33 ustawy podatkowej, który w rozpatrywanej sprawie nie miał zastosowania. Przechodząc do rozważań dotyczących prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego, przypomnieć trzeba, iż mocą art.1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. nr 105, poz. 1107), art. 10 ust. 2 otrzymał brzmienie o następującej treści: "zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku, o której mowa w art. 21 ust. 1, przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że urząd skarbowy lub organ kontroli skarbowej określi je w innej wysokości". Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2001 r. – art. 2 ustawy nowelizującej. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy podatkowej ( w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie), "w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 19 ust. 2 i 2a jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 2 – 9, do obniżenia o tę różnicę podatku należnego za następne okresy". Nie ulega wątpliwości, że ostatnio przytoczony przepis dotyczy podatku naliczonego do przeniesienia na następny miesiąc, a w deklaracji podatkowej dotyczącej rozliczenia za lipiec 2001 r. jego wysokość była wpisana w rubryce oznaczonej numerem porządkowym 60 – w rozpatrywanej sprawie kwota zadeklarowana przez podatnika to 7.688 zł, natomiast organy podatkowe określiły ją w wysokości 1264 zł. W świetle wyżej przytoczonych przepisów organy podatkowe uprawnione były do określenia w prawidłowej wysokości, za lipiec 2001 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, pozbawiając skarżących prawa do rozliczenia podatku naliczonego, wynikającego z faktur, których kopii nie posiadał wystawca, a ponadto nie wykazał on wynikającego z nich podatku należnego w deklaracji podatkowej. Zatem skarga w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Skład orzekający podzielił pogląd zaprezentowany przez organy podatkowe, że doszło do naruszenia art. 27 ust. 4 ustawy podatkowej, nakładającego obowiązek prowadzenia ewidencji zawierającej m.in. dane niezbędne do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej, bowiem ujęto w niej podatek naliczony wynikający z zakwestionowanych faktur, lecz trzeba podkreślić, że tylko w tym zakresie została ona zakwestionowana. Jednak ta okoliczność nie stanowiła materialnoprawnej postawy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Reasumując zatem powyższe rozważania stwierdzić należy, że skoro skarżącemu nie przysługiwało prawo obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a organy podatkowe prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy prawa materialnego, to w omówionym dotąd zakresie żadnych skutecznych zarzutów czynić im nie można. Odnosząc się do sygnalizowanego wątku uchybień w trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w tym zakresie , przy czym trzeba dodać, że do protokołu z kontroli nie wniesiono, pomimo pouczenia, zastrzeżeń. Organ podatkowy uprawniony jest do podjęcia kontroli, jeżeli w jego ocenie zachodzi taka konieczność, przy czym nie ma on obowiązku wyjaśniania kontrolowanemu, jakie okoliczności spowodowały jej podjęcie. Do takiej konkluzji prowadzi regulacja zawarta w art. 282 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że kontrolę podatkową podejmuje się z urzędu. W tym zakresie kontrolowanemu nie przysługują żadne środki prawne w postaci odwołania czy zażalenia [ por. J. Zubrzycki [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki – "Ordynacja podatkowa. Komentarz.", UNIMEX Wrocław 2003 r., str. 889 ). Ponadto przepisy Ordynacji podatkowej jak i przepisy ustawy o podatku od towarów i usług (...) nie zawierają takich regulacji, które pozbawiałyby organów podatkowych możliwości podjęcia kontroli stanowiąc, że w pierwszej kolejności należy dokonać czynności sprawdzających. Nadto Sąd, nie dopatrzył się naruszenia przepisów proceduralnych w taki sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy, a tylko takie naruszenie mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi. W sumie zatem, mając na uwadze całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270), nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI