I SA/KA 1435/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2004-09-03
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od nieruchomościnieużytkiklasyfikacja gruntówegzekucja podatkowaOrdynacja podatkowapodatki lokalnedecyzja podatkowastrona postępowaniazdolność prawna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie podatku od nieruchomości, stwierdzając, że decyzja została wydana wobec osoby zmarłej.

Sprawa dotyczyła wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 rok, skierowanego do zmarłej M. S. Skarżący, Z. S., kwestionował klasyfikację gruntów jako "pozostałe" zamiast "nieużytki". Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie prawa materialnego, ponieważ decyzja została wydana wobec osoby, która zmarła przed jej wydaniem, co czyniło ją bezskuteczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2003 rok. Decyzją organu pierwszej instancji, skierowaną do M. S., ustalono podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł, opodatkowując grunty jako "pozostałe". Skarżący odwołał się, wskazując, że grunty są nieużytkami i nie nadają się do zagospodarowania, a stawki podatku znacznie wzrosły. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, argumentując prawidłowość stawek i klasyfikację gruntów jako "tereny przemysłowe" na podstawie wypisu z rejestru gruntów. W skardze do WSA, Z. S. podniósł, że sprawa dotyczy naliczenia wyższego podatku w porównaniu do roku poprzedniego i że grunty są nieużytkami. Sąd, rozpoznając sprawę, stwierdził, że kluczowym naruszeniem prawa materialnego było wydanie decyzji podatkowej wobec osoby zmarłej (M. S. zmarła w 1998 r., a decyzja została wydana w 2003 r.). Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, decyzja może być skierowana tylko do osoby istniejącej. Ponadto, sąd zauważył brak prawidłowo sprawdzonej informacji z ewidencji gruntów z daty wydania decyzji. Wobec powyższego, WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że nie podlega ona wykonaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości może być skierowana jedynie do osoby prawnej lub fizycznej istniejącej (żyjącej) w dacie jej wydania. Nie może dotyczyć osoby fizycznej, której byt ustał wcześniej.

Uzasadnienie

Prawo podatkowe nie definiuje odrębnie pojęć osoby fizycznej i prawnej, dlatego należy je ujmować w znaczeniu Kodeksu cywilnego, gdzie byt człowieka ustaje z chwilą śmierci. Skoro strona postępowania (adresat decyzji) nie istniała w dacie wydania decyzji, doszło do naruszenia prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.p.o.l. art. 3 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych.

u.p.o.l. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Pomocnicze

k.c. art. 8

Kodeks cywilny

Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną, a jego byt ustaje z chwilą śmierci.

Dz.U. Nr 153, poz. 1271 art. 97 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzekł jak w wyroku.

o.p. art. 21

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna wymiaru podatku.

o.p. art. 207

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna wymiaru podatku.

o.p. art. 233 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

p.g.k. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Dane wynikające z ewidencji gruntów są wiążące dla organów podatkowych.

u.s.k.o. art. 1

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

Podstawa prawna działania samorządowych kolegiów odwoławczych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja podatkowa została wydana wobec osoby fizycznej zmarłej przed datą jej wydania, co stanowi naruszenie prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości może być skierowana jedynie do osoby prawnej lub fizycznej istniejącej /żyjącej/ w dacie jej wydania. Nie może natomiast dotyczyć osoby fizycznej, której byt ustał wcześniej. Skoro pani M. S. nie była stroną w sprawie, a decyzja podatkowa dotyczyła jej osoby zaistniały przesłanki do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa skutkującego uwzględnieniem skargi.

Skład orzekający

Marek Kołaczek

przewodniczący

Małgorzata Wolf-Mendecka

członek

Eugeniusz Christ

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Podstawę do uchylenia decyzji podatkowej, gdy została ona wydana wobec osoby zmarłej."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ podatkowy wydaje decyzję wobec osoby, która nie żyje w momencie jej wydania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak fundamentalne błędy proceduralne, takie jak wydanie decyzji wobec osoby zmarłej, mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia, nawet jeśli kwestie merytoryczne nie zostały w pełni rozstrzygnięte.

Decyzja podatkowa wydana pośmiertnie? Sąd wskazuje na rażące naruszenie prawa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ka 1435/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-09-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Eugeniusz Christ /sprawozdawca/
Małgorzata Wolf-Mendecka
Marek Kołaczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Marek Kołaczek Sędziowie NSA Małgorzata Wolf-Mendecka Eugeniusz Christ /spr./ Protokolant ref. staż. Magdalena Nowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2004 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do dnia uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr ew. [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za okres od [...] 2003 r. do [...] 2003 r. skierowaną do pani M. S. Burmistrz Miasta T. działając na podstawie art. 21 i 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./, ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm./ oraz Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia [...] 2002 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od tego podatku w 2003 r. ustalił wymiar podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł obejmując opodatkowaniem grunty zaliczone do kategorii "pozostałe" o powierzchni [...] m2.
W odwołaniu od tej decyzji pan Z. S. wskazał, że cała powierzchnia posiadanego przez niego gruntu to nieużytki będące wyrobiskiem po Zakładach Dolomitowych, które nie nadają się do jakiegokolwiek zagospodarowania.
Ponadto odwołujący się wniósł o zmianę kwalifikacji gruntów na nieużytki oraz zauważył, że stawki podatku, w stosunku do roku ubiegłego, znacznie wzrosły.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm./ i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych /Dz.U. Nr 13, poz. 115/ po rozpatrzeniu odwołania pana Z. S. od decyzji Burmistrza Miasta T. z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 19, poz. 84 ze zm./ oraz uchwały Rady Miejskiej w T. Nr [...] z dnia [...] 2002 r. w spawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od tego podatku w 2002 r.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy – rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości. Przy określaniu ich wysokości rada gminy może wprowadzić zróżnicowanie stawek ze względu na rodzaj przedmiotu opodatkowania, lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy z tym, że podatek ten nie może przekroczyć górnych granic stawek określonych w ustawie /corocznie waloryzowanych bądź przez ustawodawcę, bądź przez Ministra Finansów/. Podkreślić należy, że ustawą z dnia 30 października 2002 r. /Dz.U. Nr 200, poz. 1683/ dokonano istotnej nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podwyższając znacznie – zwłaszcza w odniesieniu do gruntów – wysokość dotychczasowych stawek podatkowych /maksymalna wysokość stawki w 2002 r. wynosiła [...] zł, natomiast aktualnie – [...] zł/. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że wypełniając ustawowy obowiązek Rada Miejska w T. określiła na swoim terenie stawki podatku od nieruchomości, które nie przekraczają górnych granic kwot ustalonych w ustawie, a zatem są prawidłowe, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie posiada uprawnień do obniżenia wysokości stawek podatkowych, ani zmiany zasad opodatkowania nieruchomości. Wyjaśnił również, iż z przedłożonej dokumentacji wynika, że pani S. jest właścicielem opodatkowanej nieruchomości /gruntu/, a wymiaru podatku dokonano na podstawie "Wypisu z rejestru gruntów", w którym grunt o powierzchni [...] m2 jest sklasyfikowany w operacie ewidencyjnym jako "tereny przemysłowe" oznaczone symbolem "Ba". Podkreślić należy, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm./ dane wynikające z ewidencji gruntów są wiążące dla organów podatkowych /art. 21 ust. 1/.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący pan Z. S. ponownie zwrócił się o zmianę decyzji organu pierwszej instancji uznając, że jego odwołanie "zostało rozpatrzone częściowo i nie do końca rzetelnie". Podniósł, że "podatek za 2003 r. względem 2002 r. naliczono o [...] %" i to jest przedmiotem sprawy. Podkreślił, że przedmiotowe grunty są nieużytkami zdewastowanymi przez Zakłady Dolomitowe, na których nie można prowadzić żadnych upraw. Na koniec stwierdził, iż jest 68 letnim emerytem i występuje w imieniu zmarłej żony M. S..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
Na rozprawie w dniu 9 lipca 2004 r. skarżący okazał dowód osobisty z zawartą w nim adnotacją Urzędu Stanu Cywilnego stwierdzającą, że żona skarżącego pani M.S. zmarła w dniu [...] 1998 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należało zauważyć, że zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niniejsza sprawa spełnia te warunki wobec czego przy jej rozpoznaniu stosowano przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ - oznaczonej dalej skrótem p.p.s.a.
Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przewiduje, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W myśl art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotowa sprawa dotyczyła wymiaru podatku od nieruchomości na 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł obejmującej grunty zaliczone do kategorii "grunty pozostałe" o powierzchni [...] m2.
Decyzja, w której dokonano wymiaru tego podatku, skierowana została do pani M. S. jako fizycznej osoby będącej – według organu podatkowego jedynym właścicielem nieruchomości.
Odwołujący się od tej decyzji pan Z. S. kwestionował prawidłowość klasyfikacji gruntów stanowiących przedmiotową nieruchomość wskazując, że grunty te to w istocie nieużytki, wyrobiska po Zakładach Dolomitowych, które nie nadają się do jakiegokolwiek zagospodarowania.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący ujawnił, że występuje w sprawie w imieniu zmarłej żony pani M. S..
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm./ "podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3". "Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym" /art. 3 ust. 3 cyt. ustawy/.
Prawo podatkowe nie definiuje odrębnie pojęć: osoby fizycznej i osoby prawnej, dlatego też należy je ujmować w znaczeniu określonym przez kodeks cywilny. Według art. 8 k.c. każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną, a jego byt ustaje z chwilą śmierci. Tak więc generalnie rzecz ujmując decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości może być skierowana jedynie do osoby prawnej lub fizycznej istniejącej /żyjącej/ w dacie jej wydania. Nie może natomiast dotyczyć osoby fizycznej, której byt ustał wcześniej.
Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] 2003 r. została skierowana do pani M.S., która zmarła wcześniej bo w dniu 1 [...] 1998 r. /odpis skrócony aktu zgonu Urzędu Stanu Cywilnego w B. Nr [...] /. Tak więc w dacie wydania decyzji strona będąca jej adresatem nie istniała /nie mogła być podatnikiem/, a tym samym osoba składająca odwołanie nie mogła działać w jej imieniu jako reprezentant czy pełnomocnik. Skoro pani M. S. nie była stroną w sprawie, a decyzja podatkowa dotyczyła jej osoby zaistniały przesłanki do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa skutkującego uwzględnieniem skargi.
Ponadto należy wskazać, że w aktach sprawy administracyjnej brak jest złożonego przez podatnika wykazu informacji o nieruchomości oraz prawidłowo sprawdzonej informacji z ewidencji gruntów i budynków /z daty wydania decyzji/ dotyczącej przedmiotowej nieruchomości mimo, że jak wynika z treści decyzji organu podatkowego pierwszej instancji dokumenty te stanowiły podstawę do jej wydania.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy, mając na uwadze okoliczności wykazane wyżej, dokona stosownych ustaleń co do prawidłowości prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania oraz zasadności złożonego odwołania oraz zarzutów merytorycznych wskazanych w skardze, a następnie podejmie czynności mające na celu uzyskanie w sprawie stanu zgodnego z obowiązującym prawem.
Wobec powyższego Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 152 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.