I SA/Ka 1233/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2004-06-09
NSApodatkoweŚredniawsa
nieważność decyzjiterminowość wnioskuOrdynacja podatkowaTrybunał Konstytucyjnypodatek od towarów i usługzakład pracy chronionejochrona praw nabytychinteresy w tokupostępowanie podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Izby Skarbowej odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podatkowych, uznając, że wniosek został złożony po upływie ustawowego terminu.

Spółka "A" S.A. w likwidacji wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych dotyczących podatku od towarów i usług, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Izba Skarbowa odmówiła wszczęcia postępowania, uznając wniosek za spóźniony, ponieważ został złożony po upływie rocznego terminu od doręczenia decyzji. WSA w Gliwicach utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej, stwierdzając, że spółka nie wykazała przesłanek do zastosowania dłuższego, pięcioletniego terminu na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" S.A. w likwidacji na decyzję Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C., która utrzymała w mocy własną decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. Decyzje te dotyczyły określenia wysokości zaległości w podatku od towarów i usług za okresy [...] i [...] 2000 r. Pełnomocnik spółki wniósł o stwierdzenie nieważności tych decyzji, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01, który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów dotyczących zakładów pracy chronionej. Spółka argumentowała, że decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej, a termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności wynosi 5 lat zgodnie z art. 250 Ordynacji podatkowej. Izba Skarbowa uznała jednak, że zastosowanie ma roczny termin określony w art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ wniosek został złożony po upływie roku od doręczenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki. Sąd wyjaśnił, że choć wyrok TK mógł wskazywać na problemy z przepisami, nie skutkował on utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów w sposób pozwalający na zastosowanie 5-letniego terminu. Sąd podkreślił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 250 § 1 Ordynacji podatkowej, a zatem zasadnie organ podatkowy zastosował art. 249 § 1, odmawiając wszczęcia postępowania z powodu upływu rocznego terminu. Sąd uznał, że argumenty spółki miały charakter subiektywny i nie dawały podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, a dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczona w czasie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowej złożony po upływie roku od jej doręczenia jest spóźniony, nawet jeśli powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, chyba że wystąpiły konkretne przesłanki wskazane w art. 250 Ordynacji podatkowej, które w tej sprawie nie zaistniały.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie spowodował utraty mocy obowiązującej przepisów w sposób pozwalający na zastosowanie 5-letniego terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 250 Ordynacji podatkowej, co skutkowało zastosowaniem rocznego terminu z art. 249 § 1.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (30)

Główne

op art. 247 § 1

Ordynacja podatkowa

op art. 250

Ordynacja podatkowa

op art. 249 § 1

Ordynacja podatkowa

op art. 247 § 1

Ordynacja podatkowa

op art. 247 § 1

Ordynacja podatkowa

op art. 250

Ordynacja podatkowa

op art. 249 § 1

Ordynacja podatkowa

op art. 250 § 1

Ordynacja podatkowa

op art. 249 § 1

Ordynacja podatkowa

op art. 250

Ordynacja podatkowa

op art. 247 § 1

Ordynacja podatkowa

op art. 250 § 2

Ordynacja podatkowa

op art. 249 § 1

Ordynacja podatkowa

op art. 250

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

op art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

op art. 221

Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 26

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Ustawa o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 24 § 1

u.n.s.a. art. 97 § 1

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

op art. 128

Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 3

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.r.z.o.n. art. 30 § 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

u.p.t.u. art. 26

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Konst. RP art. 190 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.p.t.u. art. 14

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podatkowy zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu upływu rocznego terminu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie spowodował utraty mocy obowiązującej przepisów w sposób pozwalający na zastosowanie 5-letniego terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, co uzasadnia zastosowanie 5-letniego terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności. Organ odwoławczy naruszył prawo materialne i procesowe, błędnie interpretując i stosując przepisy Ordynacji podatkowej oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana bez podstawy prawnej Skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu w zakresie, w jakim pomija określone regulacje, nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, ale potwierdzenie – wynikającego z Konstytucji – obowiązku ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych.

Skład orzekający

Ewa Karpińska

przewodniczący sprawozdawca

Marek Kołaczek

sędzia

Krzysztof Targoński

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja terminów do wnoszenia wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady trwałości decyzji ostatecznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych i zastosowaniem przepisów Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w danym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym – terminów na kwestionowanie decyzji ostatecznych w świetle orzeczeń TK. Jest interesująca dla prawników procesowych i podatkowych.

Spóźniony wniosek o nieważność decyzji podatkowej – czy wyrok TK zawsze ratuje sytuację?

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ka 1233/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-06-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Wiciak
Ewa Karpińska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Targoński
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska /spr./ Sędziowie NSA Marek Kołaczek Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant Anna Charchuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2004 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" S.A. w likwidacji w C. na decyzję Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określających wysokość podatku od towarów i usług oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w C., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika "A" S.A. w likwidacji w C., utrzymała w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. nr [...] i nr [...] określających wysokość zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za [...] i [...] 2000 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołała art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 221 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Przedstawiając stan faktyczny podała, iż Pierwszy Urząd Skarbowy wydał decyzje na podstawie art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), bowiem zarówno w deklaracji za [...] 2000 r., jak i w deklaracji za [...] 2000 r. podatnik wykazał zobowiązanie podatkowe w prawidłowej wysokości, jednak nie wpłacił go, bądź nie wpłacił w całości w ustawowym terminie. Decyzje te zostały doręczone w dniu [...] 2000 r. i wobec nie wniesienia odwołania stały się decyzjami ostatecznymi.
Pismem z dnia [...] 2002 r. (nadanym w dniu [...] 2002 r.) pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o stwierdzenie nieważności wspomnianych decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01 (Dz. U. Nr 100, poz. 923), stwierdzając, iż z chwilą opublikowania orzeczenia wystąpiła przesłanka określona w art. 247 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa, bowiem decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej. Podkreślił przy tym, iż termin do złożenia wniosku został zachowany zgodnie z art. 250 tej ustawy.
Rozpatrując sprawę Izba Skarbowa, posiłkując się przepisem art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), stwierdziła, iż wskazany przez pełnomocnika termin określony w art. 250 Ordynacji podatkowej, który w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., dopuszczał możliwość wniesienia żądania o stwierdzenie nieważności decyzji w ciągu 5 lat od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym doręczono decyzje, nie może mieć w sprawie zastosowania. Tym samym uznała, iż ocena terminowości złożenia wniosku może być dokonana jedynie w świetle art. 249 § 1 powołanej ustawy, który w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., przewidywał termin 1 roku od dnia doręczenia decyzji. Wskazała przy tym, iż decyzje Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. zostały doręczone podatnikowi w dniu [...] 2000 r., a żądanie o stwierdzenie ich nieważności zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] 2002 r., a więc po upływie roku od ich doręczenia. W tym stanie rzeczy Izba Skarbowa dokonując wyłącznie oceny terminowości wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie. Dodała przy tym, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01 orzekł, iż "art. 1 pkt 8 w związku z art. 3 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w zakresie, w jakim zmienia zasady wyliczenia kwoty podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej, przed upływem trzyletniego okresu, przewidzianego w art. 30 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 listopada 1999 r. (Dz. u. Nr 123, poz. 776 ze zm.), jest niezgodny z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku, wyrażonymi w art. 2 Konstytucji, w zakresie, w jakim nie przewiduje regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy – w zaufaniu do dotychczasowych przepisów – rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach". Dalej zaakcentowała, iż pomimo trzech kolejnych nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, dokonanych po dniu opublikowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, istota uregulowań dotyczących zakładów pracy chronionej w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2000 r. nie uległa zmianie, a co więcej w dalszym ciągu obowiązuje regulacja prawna zawarta w art. 26 ustawy podatkowej.
W odwołaniu pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa, poprzez odmowę ochrony praw nabytych i sprzeczność z zasadą ochrony interesów w toku. Podniósł też, iż organ orzekający wywiódł błędne wnioski z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wobec pominięcia aspektu orzeczenia co do braku przepisów przejściowych niezbędnych do realizacji długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych, a w tym kontekście zarzucił Izbie Skarbowej nie podjęcie wszelkich czynności celem wyjaśnienia istoty sprawy.
Rozpatrując odwołanie, Izba Skarbowa nie uznała argumentów pełnomocnika i zaskarżoną decyzją utrzymała w mocy poprzednie swoje rozstrzygnięcie w sprawie. Ponownie zaakcentowała, iż w tym przypadku nie doszło w ogóle do rozpoznania sprawy w aspekcie prawno-materialnych przesłanek stwierdzenia nieważności wymienionych decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ rozstrzygnięto jedynie o formalnej niedopuszczalności żądania strony z uwagi na upływ terminu do skutecznego wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji. Ponownie przedstawiła też argumenty co do zasadności zastosowania w sprawie terminu z art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej z pominięciem art. 250 tej ustawy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił przy tym naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 14 a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, poprzez przyjęcie, iż strona nie ma uprawnień do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. oraz naruszenie prawa procesowego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 250 Ordynacji podatkowej w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01. W uzasadnieniu podkreślił, iż wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji został oparty na niekonstytucyjności braku przepisów przejściowych, a rozstrzygnięcie Izby Skarbowej pozbawiło stronę możliwości rozpoznania merytorycznego sprawy. Zaakcentował też, iż skoro Spółka korzystała ze zwolnienia podatkowego, a następnie zostało na nią nałożone zobowiązanie podatkowe na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, to zasadne jest dochodzenie wszczęcia postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] 2003 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, iż organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do zarzutów sformułowanych w skardze zwłaszcza co do merytorycznego rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego oraz co do wydania decyzji w oparciu w niepełny materiał dowodowy. Zauważył też, iż stanowisko organu odwoławczego prowadzi do utrzymania w mocy decyzji zagrażających prawom nabytym i jest sprzeczne z zasadą ochrony interesów w toku. Izba Skarbowa w piśmie procesowym z dnia [...] 2004 r. nie uznała argumentów strony i wniosła o oddalenie skargi.
Na rozprawie pełnomocnicy stron wnosili i wywodzili jak w skardze i w odpowiedzi na skargę oraz w pismach procesowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można Izbie Skarbowej skutecznie zarzucić, iż wydając zaskarżoną decyzję naruszyła obowiązujące przepisy prawa.
Przystępując do oceny zgodności z prawem tej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż mimo że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), to jednak podlegała rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Konsekwencja taka wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Przechodząc do meritum sprawy na wstępie zaakcentować trzeba, iż przedmiotem rozstrzygnięcia była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych Pierwszego Urzędu Skarbowego w C., przy czym jako przesłankę uruchomienia nadzwyczajnego trybu uchylenia decyzji orzekającej o wysokości zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za [...] i [...] 2000 r. strona skarżąca wskazała art. 247 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Równocześnie pełnomocnik skarżącej argumentował, iż w sprawie ma zastosowanie termin uprawniający do wniesienia przedmiotowego żądania określony w art. 250 tej ustawy, bowiem decyzje zostały wydane na podstawie przepisów, do których ma zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01.
W tym stanie rzeczy ocena legalności zaskarżonej decyzji musi odpowiedzieć na pytanie czy faktycznie w sprawie wystąpiła przesłanka określona w powołanym wyżej przepisie ? Wskazać więc trzeba, iż generalnie w art. 247 § 1 pkt 1-8 ustawy – Ordynacja podatkowa sformułowane zostały okoliczności umożliwiające wszczęcie nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznych, co do których ma zastosowanie zasada trwałości decyzji ostatecznych, określona w art. 128 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem "decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych". Tak więc prawna możliwość ponownego rozpoznania i wydania orzeczenia w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną została przez ustawodawcę ograniczona wyłącznie do przypadków określonych w ustawie – Ordynacja podatkowa oraz w ustawach podatkowych. Jednym ze sposobów wzruszenia decyzji ostatecznej jest stwierdzenie nieważności decyzji, które jednak musi być oparte na wskazaniu wadliwości prawno-materialnej, przy czym musi to być jedna z wad enumeratywnie wymienionych w art. 247 § 1 omawianej ustawy.
Skarżąca Spółka we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wskazała na art. 247 § 1 pkt 2, który stanowi, iż " organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana bez podstawy prawnej", akcentując, iż podstawę żądania stanowi orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01, w którym sformułowano pogląd, iż "art. 1 pkt 8 w związku z art. 3 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w zakresie, w jakim zmienia zasady wyliczenia kwoty podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej, przed upływem trzyletniego okresu, przewidzianego w art. 30 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 listopada 1999 r. (Dz. u. Nr 123, poz. 776 ze zm.), jest niezgodny z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku, wyrażonymi w art. 2 Konstytucji, w zakresie, w jakim nie przewiduje regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy – w zaufaniu do dotychczasowych przepisów – rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach". Okoliczność ta – w ocenie skarżącej – powoduje, iż w sprawie ma zastosowanie 5-letni okres do wniesienia żądania o stwierdzenie nieważności decyzji określony w art. 250, natomiast organ podatkowy uznał, iż w sprawie ma zastosowanie art. 249 uprawniający do odmowy wszczęcia postępowania, jeżeli żądanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wniesione po upływie roku od doręczenia decyzji ostatecznej.
Rozstrzygając ten spór należy w pierwszej kolejności przywołać treść wskazanych przepisów, które mają istotne znaczenie w sprawie, ponieważ przesądzają o możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony lub z urzędu. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania wskutek upływu terminu została sformułowana w art. 249 § 1, który stanowi, iż "organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia", przy czym orzeczenie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania następuje w formie decyzji (art. 248 § 3). Nie ulega zatem wątpliwości, iż w sytuacjach, gdy zachodzą przypadki niedopuszczalności prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, żądanie doręczone organowi podatkowemu w tym przedmiocie nie wszczyna postępowania na podstawie art. 165 § 3 , a organ podatkowy ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w formie decyzji.
Upływ jednak jednego roku od doręczenia decyzji ostatecznej nie jest przesłanką niedopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli decyzja wydana została na podstawie przepisów prawnych, które utraciły moc lub zostały uchylone lub zmienione w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 250 § 1). Należy przy tym zauważyć, iż konstrukcja art. 250, choć wprowadza wyjątek od art. 249, to nie jest z tym przepisem spójna. Przede wszystkim treść tego przepisu zawiera określenie "Przepisów art. 249 nie stosuje się (...)", co pozwala na wysnucie wniosku, iż przepis ten ma zastosowanie do wszczęcia postępowania. Jednak dalsza część tego przepisu "W przypadku, o którym mowa w § 1, organ podatkowy odmawia stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym doręczono decyzję, upłynęło 5 lat" wskazuje, iż niestosowanie przepisu art. 249 polega jednak na wszczynaniu postępowania i odmowie stwierdzenia nieważności decyzji. Porównanie treści powołanych przepisów wskazuje na brak spójności i logiki, bowiem trudno dopatrzyć się argumentów uzasadniających podejmowanie zgoła różnych rozstrzygnięć na etapie badania formalnoprawnej dopuszczalności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w aspekcie upływu terminu do złożenia żądania. Tak więc uzasadniony jest pogląd, iż w istocie art. 250 wprowadza wyłącznie odmienny od 1 roku termin do wniesienia żądania o stwierdzenia nieważności decyzji, natomiast zakres rozstrzygnięcia wyznacza treść art. 249 § 1. Analogiczną tezę sformułował H. Dzwonkowski w Komentarzu do ustawy – Ordynacja podatkowa (Dom Wydawniczy ABC, str. 619). Dodatkowym argumentem jest treść art. 247 § 1, w której brak jest wyszczególnienia jako samoistnej przesłanki wydanie decyzji na podstawie przepisów prawnych, które utraciły moc lub zostały uchylone lub zmienione w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Natomiast jedynym argumentem uzasadniającym wydłużenie omawianego terminu do pięciu lat jest uwzględnienie długotrwałości procedury zaskarżania przepisów prawa do Trybunału Konstytucyjnego.
W tym kontekście konieczne jest ustalenie czy w sprawie wystąpiła okoliczności, o jakiej mowa w art. 250 § 1 tzn. czy faktycznie decyzje objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji zostały wydane na podstawie przepisów prawnych, które utraciły moc lub zostały uchylone lub zmienione w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Przypomnieć zatem trzeba, że strona skarżąca jako podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji wskazała powołane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01. Ocena skutków tego orzeczenia była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 28 listopada 2003 r. sygn. akt III S.A. 131/03 (publik. M. Podat. 2004/3/38; LEX 83287) sformułował tezę, iż "Skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu w zakresie, w jakim pomija określone regulacje, nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, ale potwierdzenie – wynikającego z Konstytucji – obowiązku ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych". Pogląd ten zachowuje swoją aktualność w niniejszej sprawie i jest w pełni akceptowany przez skład orzekający w niniejszej sprawie. Dodać trzeba, iż – jak słusznie wskazała Izba Skarbowa – pomimo trzech kolejnych nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, dokonanych po dniu opublikowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, istota uregulowań dotyczących zakładów pracy chronionej w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2000 r. nie uległa zmianie, a co więcej w dalszym ciągu obowiązuje regulacja prawna zawarta w art. 26 ustawy podatkowej.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż zasadnie organ podatkowy uznał, iż w sprawie nie ma zastosowania 5-cioletni termin do skutecznego wniesienia żądania o stwierdzenie nieważności decyzji określony w art. 250 § 2 pkt 1, odnoszący się wyłącznie do decyzji wydanych na podstawie przepisów prawnych, które utraciły moc lub zostały uchylone lub zmienione w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Konstatacja ta skutkowała zastosowaniem w sprawie normy art. 249 § 1 i podjęciem orzeczenia w zaskarżonej decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z uwagi na niedopuszczalność wszczęcia postępowania na wskutek upływu terminu. Bezspornym przy tym jest fakt, iż decyzje Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. zostały doręczone podatnikowi w dniu [...] 2000 r., a żądanie o stwierdzenie ich nieważności zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] 2002 r., a więc po upływie roku od ich doręczenia.
W świetle powyższych spostrzeżeń nie można więc podzielić argumentacji strony skarżącej przedstawionej w skardze, opartej na przesłankach o charakterze subiektywnym, które w żadnym wypadku nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczona w czasie (1 rok, 5 lat) i upływ tego terminu powoduje bezskuteczność żądania o stwierdzenie nieważności decyzji. Bez znaczenia dla sprawy pozostają zatem wszelkie argumenty co do konieczności wycofania z obrotu niewłaściwych decyzji organu pierwszej instancji. O ile faktycznie można krytycznie oceniać zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych co do wdrożenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji obarczonych kwalifikowanymi wadami prawnymi, to ocena ta nie może stanowić podstawy do podejmowania rozstrzygnięć niezgodnych z obowiązującym prawem.
Reasumując powyższe stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a zatem Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 powołanej wyżej ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę jako nieuzasadnioną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI