I SA/Ka 1045/03

I SA/Ka 1045/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-05-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Ewa Madej /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Winiarski
Małgorzata Wolf-Mendecka
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2004 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczona odpowiedzialnością w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego o d d a l a s k a r g ę.
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia [...] 2002 r. nr [...] Rada Miasta w P. postanowiła objąć postępowaniem restrukturyzacyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287) należności Gminy P. z tytułu podatku od nieruchomości oraz z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego płatnego w formie karty podatkowej. Zgodnie z powyższą uchwałą przedsiębiorcy ubiegający się o dokonanie restrukturyzacji zobowiązań winni złożyć do dnia [...] 2002 r. stosowny wniosek wraz z programem restrukturyzacji, zawierającym ocenę stanu ekonomiczno-finansowego oraz źródeł finansowania przedsięwzięć restrukturyzacyjnych.
W dniu [...] 2002 r. "A" sp. z o.o. z siedzibą w B. złożyła wniosek o objęcie jej postępowaniem restrukturyzacyjnym w celu restrukturyzacji zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości w ogólnej wysokości [...] zł i ustalenie wysokości opłaty restrukturyzacyjnej według obniżonej stawki 1,5% kwoty należności głównych. W uzasadnieniu wniosku wskazane zostało, iż jedynymi źródłami przychodów Spółki są przychody z tytułu sprzedaży majątku, jak również środki z pomocy publicznej. Do wniosku dołączono m.in. wymagany przez Uchwałę nr [...] program restrukturyzacji.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta P. umorzył postępowanie restrukturyzacyjne w stosunku do "A", wszczęte na podstawie wniosku z dnia [...] 2002 r. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. . o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287). W uzasadnieniu wskazano , iż - zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców - postępowaniem restrukturyzacyjnym mogą być objęci przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w szczególności którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji. Zdaniem organu I instancji skarżąca spółka nie spełnia powyższego warunku, gdyż jej jedynym źródłem przychodów są dotacje oraz środki pieniężne pozyskane ze sprzedaży majątku, czyli takie, które nie są uzależnione od sytuacji panującej na rynku.
Od powyższe decyzji złożone zostało odwołanie, w którym podniesiono w stosunku do zaskarżonej decyzji następujące zarzuty:
1) naruszenie prawa materialnego - art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, poprzez błędną jego wykładnię,
2) naruszenie art. 18 ust. 3 tej ustawy poprzez jego niezastosowanie
3) naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 137, poz. 926 ze zm.) poprzez powołanie nieprawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu Spółka podniosła, iż przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców stanowi, iż restrukturyzacją objęci są przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 141, poz. 1177). Zatem w sytuacji, gdy skarżąca Spółka otrzymuje dotacje na podstawie przepisów powołanej ustawy o dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, jest równocześnie objęta postępowaniem restrukturyzacyjnym na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287).
Nadto zarzuciła, iż organ wydający decyzję w I instancji nie skorzystał z możliwości zasięgnięcia opinii ministra właściwego ze względu na rodzaj należności, co do zasadności wniosku restrukturyzacyjnego.
Wskazała również na błędną podstawę prawną w postaci art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. powołaną w zaskarżonej decyzji.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Prezydent Miasta P. podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Ponadto wskazał, iż nie występował o opinię do właściwego ministra z uwag na okoliczność, że w przekonaniu organu I instancji nie zachodziła żadna wątpliwość co do braku zasadności wniosku restrukturyzacyjnego. Podanie mylnej podstawy prawnej nastąpiło, jak wyjaśnił organ I instancji, na skutek oczywistej pomyłki pisarskiej, gdyż zamiast art. 18 wpisano art. 12 ustawy.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, iż zrestrukturyzowanie należności jest uwarunkowane oceną dokonaną przez organ restrukturyzacyjny, czy zmierza ono do osiągnięcia celów polegających na zapobieżeniu zjawiskom określonym w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców tj. przeciwdziałać utracie zdolności do konkurowania na rynku zapobiegając zmniejszeniu obrotów, nadmiernej zdolności produkcyjnej, wzrostowi zapasów, spadkowi zyskowności lub ponoszeniu strat, jak również wzrostowi zadłużenia i brakowi możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji.
Organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta P. w oparciu o złożony wniosek wyprowadził wniosek, iż Spółka nie traci zdolności konkurowania na rynku, gdyż jej zadaniem nie jest konkurowanie na rynku, ale prowadzenie robót likwidacyjnych zabezpieczających w zakresie górnictwa węgla kamiennego i usuwanie skutków górniczej eksploatacji węgla. Spółka nastawiona jest na likwidację kopalń oraz optymalne zagospodarowanie majątku likwidowanych kopalń, celem pozyskania środków na zaspokojenie wierzycieli.
Oceniając dołączony do wniosku o restrukturyzację program, organ odwoławczy wskazał, że m in. informacja o zamierzonym tworzeniu nowych miejsc pracy pozostaje w sprzeczności z faktem, że spółka systematycznie zmniejsza zatrudnienie pracowników. W kontekście zaś zadań Spółki, która powstała w wyniku połączenia kopalń postawionych w stan likwidacji, organ odwoławczy podzielił pogląd Prezydenta Miasta P., że zamierzone działania restrukturyzacyjne nie doprowadzą do przeciwdziałania wzrostowi zadłużenia oraz brakowi możliwości uzyskania kredytów bankowych, zatem brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku z dnia [...] 2002 r.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 18 ust. 3 Kolegium wskazało, iż organ restrukturyzacyjny może zasięgnąć opinii właściwego ministra w razie uzasadnionych wątpliwości. W sytuacji, gdy organ wydający decyzję w I instancji nie miał takich wątpliwości, nie nastąpiło naruszenie przepisu art. 18 ust. 3 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Ponadto w decyzji odwoławczej wyjaśniono, iż powołanie innej podstawy prawnej nastąpiło na skutek pomyłki pisarskiej.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Spółka wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podtrzymując dotychczasowe zarzuty oraz podnosząc dodatkowo, iż organ II Instancji naruszył, wynikającą z przepisu art. 127 Ordynacji podatkowej, zasadę dwuinstancyjności postępowania, poprzez rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji ponad zakres przedmiotowy objęty postępowaniem przed organem I instancji, jak również naruszył art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu orzeczenia II Instancji do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.
W odpowiedzi na skargę organ II Instancji wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sąd zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że skarga "A" Sp. z o.o. w Bytomiu, wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z siedzibą w Gliwicach pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), gdyż art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) przewiduje iż "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończonego, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. trzeba przede wszystkim przypomnieć, że w postępowaniu podatkowym przyjęta została ostatecznie w pełni zasada dwuinstancyjności. Zgodnie z tą zasadą organ odwoławczy jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji, nie zaś jedynie ocenić (skontrolować) decyzję tego organu (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa, Komentarz 2003, Oficyna Wydawnicza Unimex, s.739-740).
Przywołanie powyższej zasady na istotne znaczenie w związku z zarzutami strony skarżącej, że organ odwoławczy przyjął inną podstawę prawną rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) podczas gdy organ pierwszej instancji oparł swe rozstrzygnięcie na przepisie art. 1 ust. 2 tej ustawy oraz, że organ odwoławczy wyszedł ponad zakres przedmiotowy objęty postępowaniem przed organem pierwszej instancji, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Ustosunkowując się do powyższych zarzutów trzeba przede wszystkim wskazać, że – wbrew twierdzeniu strony skarżącej – decyzja Prezydenta Miasta P., jakkolwiek powołująca błędnie art. 12 ust. 7 powyższej ustawy (zamiast art. 18 ust. 7) i dość lakonicznie uzasadniona, zawiera w swej treści wywody wskazujące niezbicie na to, że organ pierwszej instancji rozpoznał sprawę w aspekcie przesłanek określonych w art. 18 ust. 1 tej ustawy. Analogicznie uczynił organ odwoławczy, powołując przy tym poprawnie przepis art. 18 ust. 7 jako podstawę prawna rozstrzygnięcia. Wprawdzie należy uznać za wadliwe, że błąd decyzji pierwszej instancji, polegający na pomyłce w numeracji powołanego przepisu prawnego, nie został skorygowany w formie przewidzianej prawem, to znaczy poprzez wydanie postanowienia o sprostowaniu, to jednak Sąd uznał, że ze względu na treść decyzji odwoławczej, uchybienie proceduralne w omawianym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy, a zatem – w świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – nie może stanowić postawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji wymaga w pierwszej kolejności wskazania, że do treści tego przepisu odwołuje się wprost przepis art. 18 ust. 7 ustawy, stwierdzający, że: "jeżeli z analizy danych wymienionych w ust. 1 wynika, że zamierzone działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2, organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o umorzeniu wszczętego postępowania restrukturyzacyjnego". Zacytowany przepis, analogicznie jak ust. 1 art. 18, przesądza o sposób nie budzący wątpliwości, że jedną z zasadniczych przesłanek wydania decyzji restrukturyzacyjnej jest realizacja celu w postaci przeciwdziałania zjawiskom określonym w art. 1 ust. 2, które ogólnie można określić jako zespół czynników utrudniającym przedsiębiorcom prowadzenie efektywnej działalności gospodarczej w warunkach gospodarki rynkowej. Przepis art. 1 ust. 2 wymienia te zjawiska, zatem obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o restrukturyzację zaległości podatkowych (w tym przypadku z tytułu podatku od nieruchomości), jest przeanalizowanie tego wniosku i załączonych do niego dokumentów pod kątem, czy przedsiębiorca ubiegający się o restrukturyzację zadłużenia, osiągnie w wyniku pozytywnej decyzji w tym przedmiocie cele wskazane prze ustawodawcę. Takiej oceny dokonały organy obu instancji w niniejszej sprawie, przy czym wywody zawarte w uzasadnieniach obu decyzji wskazują, że organ odwoławczy podzielił w pełni ocenę organu pierwszej instancji i dodatkowo rozwinął argumentację, nie zaś przedstawił nowe, odmienne powody umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego.
Sąd nie stwierdził przy tym, by ocena wniosku "A" Sp. z o.o. pozostawała w sprzeczności z zasadą swobodnej oceny dowodów, z tym samym, by decyzja o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego została wydana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Organy obu instancji przeanalizowały wniosek Spółki biorąc pod uwagę w szczególności cel i zakres jej działania, rozmiary tej działalności, a także źródła jej finansowania. Ustalenia poczynione w tym obszarze, nie kwestionowane zresztą przez stronę skarżącą ani w odwołaniu ani w skardze do NSA, doprowadziły organy orzekające w tej sprawie do konkluzji, że skoro "A" powstała z połączenia kopalń postawionych w stan likwidacji, a jej celem jest przeprowadzenie w sposób efektywny ich likwidacji oraz zagospodarowanie majątku likwidowanych kopalń, celem pozyskania środków finansowych przeznaczonych wyłącznie na zaspokojenie wierzycieli, przy czym w toku swej działalności Spółka systematycznie zmniejsza zatrudnienie, a źródłem finansowania są wyłącznie dotacje oraz sprzedaż majątku, to udzielenie takiemu podmiotowi gospodarczemu ulgi w postaci zrestrukturyzowania zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości nie prowadzi do osiągnięcia celów, jakim restrukturyzacja ma służyć, a jakie wyraźnie zostały wskazane w art. 1 ust. 2 omawianej ustawy.
W tej sytuacji nie można podzielić stanowiska skarżącej Spółki, sprowadzającego się w zasadzie do poglądu, że skoro mają do niej zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. 0 warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 141, poz. 1177 ze zm.) to powinna być objęta restrukturyzacją należności publicznoprawnych w oparciu o ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. Ta ostania ustawa zakreśla bowiem warunki, pod jakimi przedsiębiorca może skorzystać z restrukturyzacji, a tych warunków – w ocenie organów podatkowych – skarżąca Spółka nie spełniała.
Co do zarzutu naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej należy stwierdzić, że organ odwoławczy, dokonując w uzasadnieniu swej decyzji analizy przesłanej wskazanych w art. 18 ust. 7 w związku z art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji, de facto zajął stanowisko w odniesieniu do zarzutu sformułowanego w odwołaniu jako naruszenie art. 1 ust. 2 tejże ustawy. W tej sytuacji – biorąc pod uwagę całokształt uzasadnienia decyzji odwoławczej, nie można zarzucić organowi drugiej instancji, że pominął w swym orzeczeniu ustosunkowanie się do –zarzutu odwołania.
Mając powyższe ustalenia na względzie Sąd uznał, że skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, a dostrzeżone uchybienia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd orzekł zatem o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).