I SA/Ka 100/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2004-03-08
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek VATzwrot podatkutermin zwrotupodatek naliczonyfakturyzapłata należnościprawo podatkoweinterpretacja przepisówWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Skarbowej odmawiającą zwrotu różnicy podatku VAT w terminie 25 dni, uznając prawo podatnika do częściowego zwrotu mimo nieuregulowania wszystkich faktur.

Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu różnicy podatku VAT w terminie 25 dni przez organ podatkowy, który uznał, że warunkiem jest zapłata wszystkich faktur. Spółka złożyła skargę, argumentując, że przepis nie wymaga zapłaty wszystkich faktur i że taka interpretacja ogranicza prawa podatnika. Sąd uchylił decyzję organu, stwierdzając, że podatnik ma prawo do częściowego zwrotu podatku naliczonego z zapłaconych faktur, nawet jeśli nie wszystkie należności zostały uregulowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Spółki z o.o. "A" na decyzję Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego odmawiającą zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym za dany okres w trybie art. 21 ust. 6a ustawy o VAT (w terminie 25 dni). Organ podatkowy uznał, że warunkiem wcześniejszego zwrotu jest zapłata wszystkich należności wynikających z faktur zakupu i dokumentów celnych. Spółka zarzuciła błędną interpretację przepisu, wskazując, że nie ma wymogu zapłaty wszystkich faktur, a taka interpretacja prowadzi do wydłużenia terminu zwrotu i niekorzystnych skutków finansowych. Sąd, analizując przepis art. 21 ust. 6a, uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że przepis ten, wprowadzony nowelizacją, stanowi próbę wyrównania praw podatników i nie jest samoistną normą, lecz uzupełnia generalne zasady zwrotu. Sąd uznał, że podatnik ma prawo do zwrotu części podatku naliczonego wynikającego z zapłaconych faktur, nawet jeśli pozostałe należności nie zostały uregulowane. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, podatnik ma prawo do zwrotu części podatku naliczonego wynikającego z zapłaconych faktur i dokumentów celnych, nawet jeśli pozostałe należności nie zostały uregulowane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 21 ust. 6a nie wymaga zapłaty wszystkich faktur, a jedynie stanowi próbę wyrównania praw podatników i nie jest samoistną normą. Odmowa częściowego zwrotu z powodu niezapłacenia jednej faktury jest nieuzasadniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.p.t.u.i.p.a. art. 21 § 6a

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Zwrot różnicy podatku w ciągu 25 dni od złożenia rozliczenia jest możliwy, gdy kwoty podatku naliczonego wynikają z faktur i dokumentów celnych, które zostały zapłacone, przy czym nie jest wymagana zapłata wszystkich należności.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

przepisy wprowadzające p.p.s.a. art. 97 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.t.u.i.p.a. art. 19 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.

u.p.t.u.i.p.a. art. 19 § 3

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Odliczenie podatku naliczonego następuje co do zasady nie wcześniej niż w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę, a nie później niż w rozliczeniu za miesiąc następny.

u.p.t.u.i.p.a. art. 21 § 6

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Generalna zasada zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy w ciągu 60 dni od złożenia rozliczenia.

u.p.t.u.i.p.a. art. 21 § 7

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Zwrot różnicy podatku dokonany z uchybieniem terminu 60 dni podlega oprocentowaniu.

u.p.t.u.i.p.a. art. 21 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Zasada dokonywania zwrotów bezpośrednich różnicy podatku.

o.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

p.d.g. art. 13 § 1

Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 21 ust. 6a ustawy o VAT nie wymaga zapłaty wszystkich faktur zakupu do dokonania częściowego zwrotu podatku naliczonego. Interpretacja organu podatkowego prowadzi do wydłużenia terminu zwrotu i niekorzystnych skutków finansowych dla podatnika. Prawo do odliczenia podatku naliczonego nie jest uzależnione od faktycznej zapłaty należności z faktur.

Odrzucone argumenty

Organ podatkowy argumentował, że warunkiem zwrotu w terminie 25 dni jest zapłata wszystkich należności wynikających z faktur i dokumentów celnych.

Godne uwagi sformułowania

brak w treści art. 21 ust. 6a ustawy podatkowej określenia "z wszystkich" faktur i dokumentów celnych nie pozwala na sformułowanie tak jednoznacznej tezy. ustawa podatkowa określa termin zwrotu bezpośredniego, stanowiąc w tym zakresie, iż zwrot różnicy podatku następuje na rachunek bankowy podatnika w ciągu 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika. W tym stanie rzeczy – w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie – brak jest podstaw prawnych do odmowy zwrotu różnicy podatku w trybie art. 21 ust. 6a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w brzmieniu ustalonym nowelą z dnia 15 lutego 2002 r. w odniesieniu do części podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu i dokumentów celnych zapłaconych do dnia złożenia rozliczenia, a pozostałej części dotyczącej należności niezapłaconych w ciągu 60 dni.

Skład orzekający

Anna Wiciak

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Stanik

członek

Krzysztof Targoński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisu dotyczącego terminu zwrotu podatku VAT w sytuacji częściowej zapłaty faktur."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania orzeczenia, z uwzględnieniem nowelizacji z 2002 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego dla przedsiębiorców aspektu podatku VAT – terminu zwrotu i warunków jego uzyskania, co jest często przedmiotem sporów.

Czy musisz zapłacić wszystkie faktury, aby odzyskać VAT w 25 dni? WSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ka 100/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-03-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Wiciak /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Stanik
Krzysztof Targoński
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Anna Wiciak /spr./ Sędzia NSA Krzysztof Stanik Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant Halina Modliszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2004 r. sprawy ze skargi "A" – Spółka z o.o. w T. na decyzję Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług - uchyla zaskarżoną decyzję - zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w B., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika Spółki z o.o. "A" w T., utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. nr [...], mocą której organ podatkowy nie wyraził zgody na zwrot różnicy podatku naliczonego nad należnym za [...] 2002 r. w kwocie [...] zł w trybie art. 21 ust. 6a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym tj. w ciągu 25 dni od dnia złożenia rozliczenia. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołała art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ oraz art. 21 ust. 6a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm./.
W uzasadnieniu podała, iż w dniu [...] 2002 r. Spółka złożyła deklarację VAT-7 za [...] 2002 r., w której wykazała kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie [...] zł. Równocześnie złożyła wniosek o zwrot części nadwyżki w kwocie [...] zł w trybie art. 21 ust. 6a ustawy podatkowej tj. w terminie 25 dnia od dnia złożenia deklaracji podatkowej, przy czym wskazała, iż w odniesieniu do faktur wykazanych do wcześniejszego zwrotu został spełniony warunek ich zapłaty. Następnie organ odwoławczy podał, iż w toku przeprowadzonej kontroli ustalono, że wartości należności /brutto/ wynikające z faktur zakupu i dokumentów celnych wynoszą łącznie [...] zł, natomiast do dnia złożenia rozliczenia Spółka uregulowała tylko część tych należności, a mimo to wniosła o wcześniejszy zwrot podatku zapłaconego. Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, iż na podstawie art. 21 ust. 6a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie można dokonać wcześniejszego zwrotu części nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i odmówił dokonania zwrotu wnioskowanej kwoty w terminie 25 dni od dnia złożenia rozliczenia.
W odwołaniu strona zarzuciła błędną interpretację art. 21 ust. 6a, poprzez przyjęcie, że w przypadku żądania zwrotu w terminie 25 dni nie jest możliwe deklarowanie podatku naliczonego wynikającego z faktur i dokumentów celnych, które nie zostały zapłacone. Zaakcentowała, iż ustawodawca w treści powołanego wyżej przepisu nie określił, iż wszystkie kwoty podatku naliczonego muszą być zapłacone, a nadto tryb wskazany przez organ podatkowy spowoduje wydłużenie terminu zwrotu z 60 dni do 3 miesięcy, co ogranicza prawa podatnika i wywołuje niekorzystne skutki finansowe dla działalności gospodarczej, w tym szczególnie eksportowej. Wskazała też na uzasadnienie do projektu zmian do ustawy podatkowej, z którego wynika, iż wydłużenie terminu zwrotu do 60 dni spowodowane jest wypłacaniem zwrotu podatku w miesiącu otrzymania faktury, mimo że należność nie została zapłacona.
Odnosząc się do powyższej argumentacji, organ odwoławczy na wstępie przytoczył treść art. 21 ust. 6a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i podkreślił, iż przepis ten statuuje dwa warunki umożliwiające otrzymanie zwrotu różnicy podatku w terminie 25 dni. Jednym z nich jest zapłata należności wynikających z wszystkich faktur VAT oraz z wszystkich dokumentów celnych, co oznacza, iż w przypadku wykazania podatku naliczonego wynikającego z faktur i dokumentów celnych, z których część należności została uregulowana, a część nie została zapłacona, nie ma podstaw do dokonania zwrotu w terminie 25 dni zarówno w całości, jak i w części odpowiadającej kwocie podatku naliczonego zapłaconego. Następnie stwierdził, iż interpretacja taka nie narusza zasady sformułowanej w art. 19 ust. 1 ustawy podatkowej, ponieważ podatnik ubiegając się o zwrot w terminie 25 dni winien ująć w deklaracji wyłącznie podatek naliczony wynikający z dokumentów zapłaconych, a kwotę podatku wynikającą z dokumentów niezapłaconych wykazać w deklaracji za miesiąc następny. Wskazał też, iż oprocentowanie nieterminowego zwrotu odnosi się wyłącznie do terminów określonych w art. 21 ust. 6 tj. dokonywanych w terminie 60 dni i nie ma zastosowania do zwrotów dokonywanych na podstawie art. 21 ust. 6a tj. w terminie 25 dni. Ponadto zaakcentował, iż w przypadku gdy zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia, urząd skarbowy ma prawo przedłużyć termin do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego, a w sprawie przeprowadzono postępowanie kontrolne, w wyniku którego została wydana decyzja z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy zwrotu w terminie 25 dni.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz zasądzenie kosztów procesowych, zarzucając naruszenie art. 21 ust. 6a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, poprzez błędną intepretację przepisu i odmowę wnioskowanego zwrotu różnicy podatku. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację sformułowaną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, akcentując również konieczność wypłaty oprocentowania w przypadku nieterminowego dokonania zwrotu na podstawie art. 21 ust. 6a. Do skargi dołączył uzasadnienie rządowe z dnia 11 grudnia 2001 r. nr RM 10-173-01 do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej Spółki nie był obecny. Pełnomocnik organu odwoławczego wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę, dodając, iż w analogicznej sprawie zapadł wyrok oddalający skargę z dnia 9 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 2847/02.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, a zatem zaskarżoną decyzję należało uchylić.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż mimo, że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm./, to jednak podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/. Konsekwencja taka wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271/, który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Przechodząc do meritum sprawy należy na wstępie podkreślić, iż jedyną kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy zwrot różnicy podatku w trybie art. 21 ust. 6a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm./ ograniczony jest do przypadków gdy wszystkie należności wynikające z faktur i dokumentów celnych ujętych w rozliczeniu za dany miesiąc zostały zapłacone, a w konsekwencji czy możliwe jest dokonanie częściowego zwrotu do wysokości podatku naliczonego wynikającego z wymienionych dokumentów, z których należności zostały uiszczone. Wskazany przepis stanowi, iż "na wniosek podatnika urząd skarbowy jest obowiązany zwrócić różnicę podatku w ciągu 25 dni od dnia złożenia rozliczenia, gdy kwoty podatku naliczonego, wykazane w deklaracji wynikają:
1) z faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone bezpośrednio podatnikowi, będącego wystawcą faktury, z uwzględnieniem przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm./,
2) z dokumentów celnych oraz decyzji, o których mowa w art. 11c, które zostały przez podatnika zapłacone.
W analogicznej sprawie ze skargi Spółki "A" na decyzję Izby Skarbowej w sprawie odmowy zwrotu różnicy podatku za [...] 2002 r. zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 2847/02 oddalający skargę, w którym Sąd stwierdził, iż "/.../ zgodnie ze zmienioną nowelizacją ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z dnia 15 lutego 2002 r. art. 21 ust. 6, jako zasadę przyjęto, że zwrot różnicy podatku następuje na rachunek bankowy podatnika w ciągu 60 dni /poprzednio 25 dni/ od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika". I dalej "Brzmienie przywołanej wyżej regulacji nie pozostawia wątpliwości, że podatnik składając wniosek o zwrot różnicy podatku w terminie 25 dni od dnia złożenia deklaracji, do tego czasu, tzn. do dnia złożenia deklaracji, powinien mieć zapłacone w całości zobowiązania kreujące podatek naliczony za dany miesiąc rozliczeniowy /por. J.Zubrzycki – Leksykon VAT 2003, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2003, str. 551-552/. W kontekście dotychczasowych spostrzeżeń zasadne jest zatem, zdaniem Sądu, twierdzenie organów podatkowych, iż wcześniejszy zwrot nadwyżki podatku od towarów i usług w terminie 25 dni uzależniony jest od spełnienia ściśle określonych cytowanym wyżej przepisem art. 21 ust. 6a warunków, które odnoszą się do całości podatku naliczonego wykazanego w deklaracji VAT–7 za dany okres rozliczeniowy. W przypadku więc, gdy podatnik wykaże w rozliczeniu podatku VAT zarówno kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur i dokumentów celnych, z których wyżej wymienione należności zostały zapłacone, jak i z jeszcze nie zapłaconych, to urząd skarbowy nie ma podstaw do dokonania w terminie 25 dni zwrotu bezpośredniego na konto podatnika całej, czy też tylko części /w jakiej podatnik uregulował kwoty podatku naliczonego wynikające z dokumentów zakupu/ nadwyżki podatku od towarów i usług.
Pogląd ten – oparty wyłącznie na wykładni gramatycznej – nie został zaakceptowany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, bowiem brak w treści art. 21 ust. 6a ustawy podatkowej określenia "z wszystkich" faktur i dokumentów celnych nie pozwala na sformułowanie tak jednoznacznej tezy. W tym stanie rzeczy konieczne jest dokonanie również wykładni systemowej i celowościowej.
Przypomnieć zatem trzeba, iż ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym wprowadziła do polskiego systemu podatkowego wielofazowy, powszechny podatek obrotowy netto. Jest on ogólnym podatkiem konsumpcyjnym, a jego obliczenie i pobór oparte są na metodzie fakturowej. Wysokość obciążenia podatkowego przypadającego na daną fazę obrotu obliczana jest w ten sposób, że od podatku należnego w danej fazie obrotu odlicza się podatek naliczony w fazie poprzedniej. W zakresie zasad regulujących kwestie odliczania podatku zawartego w cenach nabywanych towarów i usług fundamentalne znaczenie ma przepis art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, który statuuje jedną z podstawowych zasad tego podatku – prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Prawo to przysługuje każdemu podatnikowi, który spełnia warunki określone w ustawie i aktach wykonawczych wydanych na jej podstawie. Zgodnie z art. 19 ust. 1 podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Z kolei zgodnie z art. 19 ust. 3 pkt 1 ustawy obniżenie kwoty podatku należnego następuje co do zasady nie wcześniej niż w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny, a konkretnie w deklaracji VAT-7 za ten miesiąc i nie później niż w rozliczeniu za miesiąc następny, w deklaracji za miesiąc następny. Nie ulega zatem wątpliwości, iż – co do zasady – każdy podatnik odlicza podatek naliczony w terminie do 25 dni po zakończeniu miesiąca rozliczeniowego bez względu na fakt zapłaty należności wynikających z faktur zakupu czy dokumentów celnych.
Zasada odliczania podatku naliczonego odnosi się również do podatników, którzy dokonują sprzedaży towarów lub świadczą usługi opodatkowane stawkami niższymi od stawki podstawowej wynoszącej 22 %, a zwłaszcza realizują sprzedaż eksportową, która zawsze jest opodatkowana stawką w wysokości 0 %. Jednak podatnicy ci, na skutek przyjętych rozwiązań ustawowych w zakresie opodatkowania sprzedaży /w tym zwłaszcza sprzedaży eksportowej/, wykazują po stronie podatku należnego kwoty znacznie niższe, co uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego zawartego w cenach towarów i usług nabytych do wytworzenia produktów czy usług opodatkowanych stawkami niższymi. Uwzględniając zatem konieczność zapewnienia tym podatnikom odzyskanie podatku naliczonego w pełnej wysokości ustawodawca wprowadził w art. 21 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zasadę dokonywania zwrotów bezpośrednich różnicy podatku należnego, która – co do zasady – stanowi równowartość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającą z rozliczenia za dany miesiąc. Przepis ten stanowi, iż "różnica podatku, o której mowa w ust. 1 /tj. nadwyżka podatku naliczonego nad należnym – dopisek Sądu/, podlega zwrotowi przez urząd skarbowy, gdy całość lub część sprzedaży towarów opodatkowanych jest stawką niższą niż stawka określona w art. 18 ust. 1 /tj. 22 % - dopisek Sądu/. Równocześnie ustawa podatkowa określa termin zwrotu bezpośredniego, stanowiąc w tym zakresie, iż zwrot różnicy podatku następuje na rachunek bankowy podatnika w ciągu 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika.
Wyeksponować przy tym trzeba, iż dopiero nowela ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z dnia 15 lutego 2002 r. /Dz.U. Nr 19, poz. 185/ wprowadziła zasadę, że zwrot różnicy podatku następuje na rachunek bankowy podatnika w ciągu 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika, bowiem poprzednio tj. do dnia 25 marca 2002 r. termin dokonania zwrotu wynosił 25 dni od dnia złożenia rozliczenia, a więc był skorelowany z trybem odliczania podatku określonym w art. 19 ustawy podatkowej. W tym stanie rzeczy uzasadniony jest pogląd, iż wydłużenie terminu dokonania zwrotu różnicy podatku do 60 dni dokonane nowelą z dnia 15 lutego 2002 r. zróżnicowało prawa podatników w zakresie terminów odliczania podatku naliczonego. Wskazana nierówność podmiotów wobec prawa jest szczególnie szkodliwa, bowiem w znaczącym stopniu dotyczy podatników, którzy realizują sprzedaż eksportową. W tym stanie rzeczy należy krytycznie odnieść się do uzasadnienia rządowego z dnia 11 grudnia 2001 r. nr RM 10-173-01 do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /pkt 15 str. 28 i 29/, w którym stwierdzono, iż "Wydłużenie terminu zwrotu wyeliminuje przypadki wyłudzania kwot, umożliwi bowiem organom podatkowym dokonanie krzyżowych kontroli w sytuacjach budzących wątpliwości, czego nie daje termin 25-dniowy". Ten fragment uzasadnienia świadczy bowiem o procesie wprowadzania zmian w ustawie podatkowej, i to niekorzystnych dla przedsiębiorców, z uwagi na opieszałe działanie aparatu skarbowego. Podobnie należy ocenić dalszą część tego uzasadnienia w zakresie w jakim wskazuje, iż wprowadzona zmiana przyczyni się do likwidowania zatorów płatniczych, bowiem – jak wyżej wskazano – żadne przepisy ustawy nie łączą prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktem zapłaty należności wynikających z faktur zakupu czy dokumentów celnych, a zwroty bezpośrednie są koniecznością systemową w stosunku do podatników realizujących sprzedaż opodatkowaną niższymi stawkami niż 22 % w tym zwłaszcza sprzedaż eksportową.
Równocześnie jednak argument o skuteczności wprowadzonych zmian w procesie likwidowania zatorów płatniczych uzasadnia twierdzenie, iż przepis art. 21 ust. 6a umożliwiający zwrot bezpośredni różnicy podatku w terminie 25 dni w przypadku gdy należności wynikające z faktur i dokumentów celnych zostały zapłacone, wprowadzony został w celu złagodzenia skutków wydłużenia podstawowego terminu do dokonania zwrotu do 60 dni. Oczywistym bowiem jest, iż oczekiwanie przez 60 dni na odzyskanie podatku naliczonego zawartego w fakturach zakupu, w przypadku zapłaty należności wynikających z tych dokumentów, skutkuje zamrożeniem środków płatniczych podmiotów gospodarczych, przy czym ograniczenie to wynika wyłącznie z faktu realizacji sprzedaży opodatkowanej niższymi stawkami niż 22 % bądź sprzedaży eksportowej. Trudno więc uznać, iż taki efekt jest do pogodzenia z zakładaną likwidacją zatorów płatniczych.
Powyższe spostrzeżenia prowadzą zatem do wniosku, iż art. 21 ust. 6a – w brzmieniu obowiązującym od 26 marca 2002 r. – stanowi próbę wyrównania praw podatników w zakresie terminów odliczania podatku naliczonego, a nadto nie jest samoistną normą prawną, lecz ściśle związaną z ust. 6, który statuuje generalną zasadę dokonywania zwrotów bezpośrednich różnicy podatku oraz określa podstawowy termin zwrotu w ciągu 60 dni. Wprowadzenie do treści art. 21 ust. 6a określenia "Na wniosek podatnika" wskazuje, iż przepis ten uzupełnia niejako generalne zasady określone w art. 21 ust. 6. Nieuzasadnione jest więc twierdzenie, iż otrzymanie zwrotu różnicy podatku w trybie art. 21 ust. 6 ustawy podatkowej jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy wszystkie należności wynikające z faktur i dokumentów celnych ujętych w rozliczeniu zostały zapłacone, bowiem nie jest to odrębna od art. 21 ust. 6 forma zwrotu różnicy podatku. Ponadto przyjęcie takiej interpretacji prowadzi do paradoksu, iż niezapłacenie jednej faktury uniemożliwia dokonanie zwrotu różnicy podatku w terminie 25 dni. W tym stanie rzeczy – w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie – brak jest podstaw prawnych do odmowy zwrotu różnicy podatku w trybie art. 21 ust. 6a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w brzmieniu ustalonym nowelą z dnia 15 lutego 2002 r. w odniesieniu do części podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu i dokumentów celnych zapłaconych do dnia złożenia rozliczenia, a pozostałej części dotyczącej należności niezapłaconych w ciągu 60 dni. Nie można bowiem pominąć faktu, iż podatnik składa za miesiąc rozliczeniowy jedną deklarację, w której wykazuje podatek naliczony wynikający z otrzymanych w danym miesiącu faktur zakupu i dokumentów celnych, przy czym okoliczność zapłaty należności z nich wynikających nie ma żadnego znaczenia. W tym stanie rzeczy oczywistym jest, iż zwrot różnicy podatku w terminie 25 dni od dnia złożenia rozliczenia musi zostać poprzedzony wnioskiem podatnika, o którym mowa w art. 21 ust. 6a ustawy podatkowej, bowiem konieczne jest określenie kwoty zwrotu różnicy podatku w części wynikającej z należności zapłaconych, różniącej się od kwoty zwrotu wykazanej w deklaracji podatkowej.
Nie sposób zatem uznać argumentacji Izby Skarbowej, iż "podatnik ubiegając się o zwrot różnicy podatku w terminie 25 dni winien ująć w deklaracji wyłącznie podatek naliczony wynikający z dokumentów zapłaconych, a kwotę podatku wynikającą z dokumentów niezapłaconych wykazać w deklaracji za miesiąc następny". Pogląd ten nie wynika bowiem z żadnych uregulowań prawnych, a bezzasadne jest w tym przypadku odwoływanie się do uregulowań zawartych w art. 19 ust. 3 ustawy podatkowej, bo chociaż w odniesieniu do niezapłaconej części zakupów istnieje możliwość wykazania podatku naliczonego w rozliczeniu kolejnego miesiąca, jednak – jak słusznie podniosła strona skarżąca – tryb wskazany przez organ podatkowy spowoduje wydłużenie terminu zwrotu z 60 dni do 3 miesięcy. Ponadto powołany przepis ustanawia wyłącznie zasadę odliczania podatku naliczonego w rozliczeniu za miesiąc otrzymania faktury lub dokumentu celnego bądź w miesiącu następnym, co nie oznacza, iż stanowi podstawę do narzucania podatnikom sposobu ujmowania dokumentów zakupu w poszczególnych deklaracjach podatkowych.
W kwestii oprocentowania zwrotów dokonanych po terminie zaaprobować należy pogląd Izby Skarbowej, iż przepis art. 21 ust. 7 ustawy podatkowej wprost odsyła do art. 21 ust. 6, a to oznacza, iż tylko zwrot różnicy podatku dokonany z uchybieniem terminu 60 dni od dnia złożenia rozliczenia skutkuje traktowaniem tego zwrotu jako nadpłaty podlegającej oprocentowaniu w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Natomiast wypłata odsetek w wysokości odpowiadającej odsetkom stosowanym w przypadku odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia na raty odnosi się do sytuacji, gdy został przedłużony termin dokonania zwrotu w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym /art. 21 ust. 6 zdanie drugie i trzecie w związku z art. 21 ust. 2a zdanie ostatnie/, przy czym przedłużenie terminu zwrotu wymaga rozstrzygnięcia w formie postanowienia /por. uchwala siedmiu sędziów NSA z dnia 22 kwietnia 2002 r. sygn. akt FPS 5/02, ONSA 2002/4/137/.
Reasumując przedstawione rozważania uznać trzeba prawo skarżącej Spółki do otrzymania zwrotu w kwocie [...] zł w trybie art. 21 ust. 6a ustawy podatkowej tj. w terminie 25 dnia od dnia złożenia deklaracji podatkowej. Składając bowiem deklarację VAT-7 za [...] 2002 r., w której wykazała kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie [...] zł, równocześnie złożyła wniosek o zwrot części nadwyżki w kwocie [...] zł w terminie 25 dni, przy czym wskazała, iż w odniesieniu do faktur wykazanych do wcześniejszego zwrotu został spełniony warunek ich zapłaty. Natomiast organ podatkowy w toku kontroli nie zakwestionował ani faktu zapłaty, ani określonego w tym przepisie sposobu zapłaty należności z faktur i dokumentów celnych wykazanych do wcześniejszego zwrotu.
Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 powołanej wyżej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję uchylił, orzekając zarazem, że decyzja ta nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, jak i obciążył Dyrektora Izby Skarbowej kosztami postępowania w sprawie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI