I SA/Go 92/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił swój poprzedni wyrok, oddalając skargę kasacyjną organu nadzoru i uznając, że koszty egzekucyjne wyegzekwowane przed nowelizacją przepisów nie podlegają ponownej weryfikacji w ramach postępowania o ustalenie ich wysokości.
Sprawa dotyczyła ograniczenia opłat manipulacyjnych i egzekucyjnych w postępowaniu administracyjnym. WSA pierwotnie uchylił postanowienia organów, uznając brak uzasadnienia wysokości kosztów. Jednak po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu nadzoru, WSA uchylił swój własny wyrok. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione i że koszty egzekucyjne wyegzekwowane przed nowelizacją przepisów (20.02.2021 r.) nie podlegają ponownej weryfikacji w ramach postępowania o ustalenie ich wysokości, a jedynie po zakończeniu postępowania egzekucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA z dnia 2 czerwca 2022 r., który uchylił postanowienie organu nadzoru w przedmiocie ograniczenia opłat manipulacyjnych i egzekucyjnych. Sprawa dotyczyła postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 2009 r. Organy egzekucyjne naliczyły opłaty manipulacyjne w kwocie 4.597,71 zł oraz opłaty za czynności egzekucyjne w kwocie 49.697,87 zł, które zostały wyegzekwowane przed 20 lutego 2021 r. WSA pierwotnie uznał, że organy nie wydały postanowień zgodnych z art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej, ponieważ nie określiły kwotowo i nie uzasadniły wysokości kosztów. Jednak w skardze kasacyjnej organ nadzoru zarzucił naruszenie przepisów poprzez nakazanie przez Sąd wydania postanowienia weryfikującego legalność pobrania kosztów, podczas gdy inne przepisy regulują tę kwestię, a opłaty zostały już w całości uregulowane przed wejściem w życie nowelizacji. Sąd, stosując art. 179a p.p.s.a., uznał zarzut skargi kasacyjnej za uzasadniony. Stwierdził, że badanie legalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji wykracza poza kognicję postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych. Podkreślił, że przepisy ustawy zmieniającej (art. 7 i 8) wprowadzają górne granice poboru opłat, a w sytuacji, gdy opłaty zostały wyegzekwowane w kwocie nie niższej niż te limity, nie ma podstaw do dalszego ich pobierania. Sąd uznał, że weryfikacja wysokości kosztów egzekucyjnych następuje po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, a nie na etapie postanowienia wydawanego na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej. W konsekwencji, WSA uchylił swój własny wyrok i oddalił skargę, zasądzając od skarżących koszty postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Postanowienie wydawane na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej nie służy weryfikacji legalności pobrania kosztów egzekucyjnych ani kwestionowaniu ich wysokości, jeśli zostały one wyegzekwowane przed wejściem w życie nowelizacji. Weryfikacja taka następuje po zakończeniu postępowania egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niewłaściwego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej jest uzasadniony. Wskazał, że badanie legalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji wykracza poza granice kognicji postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych. Podkreślił, że przepisy ustawy zmieniającej (art. 7 i 8) określają górne granice poboru opłat, a jeśli opłaty zostały wyegzekwowane w kwocie nie niższej niż te limity, nie ma podstaw do dalszego ich pobierania. Weryfikacja wysokości kosztów następuje po zakończeniu postępowania egzekucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (36)
Główne
ustawa zmieniająca art. 13 § 3
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
ustawa zmieniająca art. 6 § 1
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
ustawa zmieniająca art. 7 § 1
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
ustawa zmieniająca art. 7 § 3
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
ustawa zmieniająca art. 8 § 1
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
ustawa zmieniająca art. 8 § 2
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
ustawa zmieniająca art. 8 § 3
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 64 § § 1 i 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § § 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § § 6a pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § § 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 32
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 33 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 40 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 61a § § 1-2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 81a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 101 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2, 3, 7, 8
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 61a § § 1-2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Ordynacja podatkowa art. 70 § § 4
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 59 § § 1 pkt 9
Ustawa Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niewłaściwego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej. Koszty egzekucyjne wyegzekwowane przed 20.02.2021 r. nie podlegają ponownej weryfikacji w ramach postępowania o ustalenie ich wysokości, a jedynie po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Badanie legalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji wykracza poza granice kognicji postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA w pierwotnym wyroku, że organy nie wydały postanowień zgodnych z art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej, ponieważ nie określiły kwotowo i nie uzasadniły wysokości kosztów.
Godne uwagi sformułowania
uchyla własny wyrok badanie legalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji wykraczało poza granice kognicji zarówno organów orzekających jak i tutejszego Sądu koszty egzekucyjne naliczone na podstawie przepisów obowiązujących przed zmianą
Skład orzekający
Zbigniew Kruszewski
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Niedzielski
sędzia
Damian Bronowicki
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących kosztów egzekucyjnych po nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz zasady weryfikacji tych kosztów."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy koszty egzekucyjne zostały wyegzekwowane przed wejściem w życie nowelizacji z 20.02.2021 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii kosztów egzekucyjnych i ich weryfikacji po zmianach prawnych, co jest istotne dla wielu podmiotów objętych postępowaniami egzekucyjnymi.
“Koszty egzekucyjne wyegzekwowane przed nowelizacją: czy można je kwestionować?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Go 92/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2022-10-20 Data wpływu 2022-02-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Zbigniew Kruszewski /przewodniczący sprawozdawca/ Damian Bronowicki Jacek Niedzielski Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok w całości. Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151, art. 179a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2022 r. skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Go 92/22 w sprawie ze skargi A.M. i S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne 1. Uchyla zaskarżony wyrok w całości. 2. Oddala skargę w całości. 3. Zasądza od A.M. i S.M., solidarnie, na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Pismem z [...] stycznia 2022 r. A.M. i S.M., reprezentowani przez adwokata A.J., wnieśli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ nadzoru) z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie ograniczenia wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika następujący stan sprawy: Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: organ egzekucyjny) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2009 r. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku skarżących. W jego toku zajął: wierzytelności z rachunku bankowego skarżących w Banku [...] oraz ich świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego skarżącego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS). W dalszej kolejności zawiadomieniami z [...] września 2012 r. zajęto nieruchomość stanowiącą własność skarżących, a położoną w [...], zaś zawiadomieniem z [...] września 2014 r. wierzytelności przysługującej S.M. od Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Zajęto również przysługujące skarżącym własnościowe prawo do lokalu położonego w [...]. Następnie zajęto rachunki bankowe skarżącego w [...]. Pismem z [...] sierpnia 2021 r. organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 13 § 3 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553; dalej: ustawa zmieniająca), zawiadomił skarżących o "ograniczeniu kwoty opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynność egzekucją powstałą w toku egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2009 r.". Zawiadomienie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżących 27 sierpnia 2021 r. Pismem z [...] sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżących wniósł o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] października 2021 r. organ egzekucyjny orzekł o ograniczeniu wysokości opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], do kwot opłaconych przed 20 lutego 2021 r. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 2 listopada 2021 r. W wyniku złożonego przez skarżących zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. organ nadzoru utrzymał w mocy ww. postanowienie organu egzekucyjnego. W motywach rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał, że ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 20 lutego 2021 r., ustawodawca zmienił zasady i tryb naliczania opłat egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Potrzeba zmiany ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, ze zm.; dalej: u.p.e.a.), w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych wynikła z wydanego w dniu 28 czerwca 2016 r. wyroku sygn. akt SK 31/14, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał niektóre dotychczasowe zasady naliczania opłat egzekucyjnych za niezgodne z Konstytucją. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wysokość opłaty manipulacyjnej i kosztów egzekucyjnych została ustalona na podstawie art. 64 § 1 i 5 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r.). Podał, że kwota opłaty manipulacyjnej wyniosła 4.597,71 zł, zaś łączna kwota opłaty za czynności egzekucyjne to 49.697,87 zł. Jednocześnie zaznaczył, że zostały one w całości wyegzekwowane przed 20 lutego 2021 r., stąd nie ma podstaw prawnych do ich zmniejszenia. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżący, zarzucili: 1. Obrazę art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 10, art. 32, art. 33 § 2, art. 40 § 2, 61a § 1-2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 101 § 1, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18, art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zw. z art. 70 § 4, art. 59 § 1 pkt 9 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. 2. Błędy w ustaleniach faktycznych przyjęte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia wskutek zupełnie dowolnego ustalenia, jakoby postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. toczy się w dalszym ciągu, pomimo że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne umorzyło się z mocy samego prawa przed nowelizacją przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnymi w administracji, a tym samym trwanie w błędnym przekonaniu o skutecznym podejmowaniu przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych oraz wszelkich pozostałych czynności procesowych w zakresie ww. tytułu wykonawczego, co powoduje oczywistą bezzasadność naliczania "kosztów". 3. Rażącą obrazę przepisów o postępowaniu poprzez uznanie, że za bezskuteczne czynności egzekucyjne należą się koszty egzekucyjne. 4. Błędy w ustaleniach faktycznych przyjęte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia polegające na uznaniu, że tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. spełnia wymóg prawidłowego określenia egzekwowanego obowiązku, który zgodnie z treścią decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od osób fizycznych za 2007 r. określone zostało na kwotę 385.900 zł, a nie jak wynika z ww. tytułu na kwotę 381.007 zł. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności obu zaskarżanych postanowień w całości, rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych z pominięciem trybu uproszczonego, na który skarżący nie wyrażają zgody oraz o przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Wyrokiem z 2 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Go 92/22 (dalej: zaskarżony wyrok) WSA w Gorzowie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego. WSA uznał, że organ nadzoru ani organ egzekucyjny nie wydali orzeczeń, do których zobowiązywał ich art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej, ponieważ nie określili w zaskarżonym postanowieniu wysokości ww. kosztów, do czego byli zobowiązani na podstawie ww. przepisów ustawy zmieniającej. Tymczasem z brzmienia art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej wynikało, że obowiązkiem organu egzekucyjnego było wydanie postanowienia "w sprawie wysokości opłat", co już wskazuje, że organ egzekucyjny musi je określić kwotowo. Co więcej, musi w postanowieniu wydawanym na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej, uzasadnić wartość pobranych kosztów. Dwuinstancyjność postępowania nakazuje rozpoznać sprawę w tym samym zakresie organowi nadzoru. Wydane na podstawie ww. przepisu postanowienie ma służyć uzasadnieniu wartości kosztów egzekucyjnych, a w dalszej kolejności również dać możliwość ich sądowej kontroli. Poprzez orzeczenie o ograniczeniu kosztów do wysokości już pobranych kwot opłat za czynności egzekucyjne i opłat manipulacyjnych z jednoczesnym uznaniem, że wobec treści przepisów ustawy zmieniającej nie podlegają one zmniejszeniu, organy w istocie odebrały skarżącym możliwość weryfikacji legalności pobrania od nich kosztów egzekucyjnych. Organy w uzasadnieniach swoich postanowień podały jedynie wysokość kosztów, które pobrano w postępowaniu egzekucyjnym. Ustaliły, że wyegzekwowano opłaty manipulacyjne w wysokości 4.597,71 zł oraz opłaty za czynności egzekucyjne w łącznej wysokości 49.697,87 zł. Prawidłowości ustalenia kwot kosztów nie badano. Wydane orzeczenia organów obu instancji pozbawiały więc skarżących możliwości kwestionowania wysokości pobranych opłat, tylko z tej przyczyny, że zostały one przez wyegzekwowane przed wejściem w życie nowelizacji u.p.e.a. W ocenie Sądu, wydane postanowienie nie znajduje podstawy normatywnej w przepisach ustawy zmieniającej, gdyż ona nakazywała wydania postanowienia w sprawie wysokości kosztów. Nadto, wytknięto, że organy, nie uzasadniając zasadności pobrania kosztów egzekucyjnych w wyegzekwowanych od skarżących kwotach, uchyliły się również od oceny zasadności wartości opłat. Pismem z [...] lipca 2022 r. organ nadzoru, reprezentowany przez radcę prawnego T.B., wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nakazanie przez Sąd wydania postanowienia na podstawie ww. przepisu, rozumianego przez Sąd jako stanowiącego podstawę prawną weryfikacji legalności pobrania kosztów egzekucyjnych oraz podstawę prawną kwestionowania wysokości opłat pobranych przed dniem 20 lutego 2021 r. podczas gdy organ egzekucyjny działając na podstawie ww. przepisu ustawy nowelizującej wydał stosowne postanowienie, a nadto to inne przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w powołanym stanie prawnym (art. 64c § 6a pkt 1 i § 7 u.p.e.a.), a nie art. 13 ust. 3 noweli, stanowią o ww. weryfikacji, a także brak jest podstaw do wydania nakazanego przez Sąd postanowienia, gdyż w przedmiotowej sprawie opłata manipulacyjna i opłata za czynności egzekucyjne nie będą już pobierane, bowiem na dzień 20 lutego 2021 r. (wejście w życie nowelizacji) opłaty te zostały w całości uregulowane. Organ nadzoru wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, względnie przekazanie sprawy WSA w Gorzowie Wlkp. do ponownego rozpoznania. Jednocześnie organ zrzekł się rozprawy (art. 176 § 2 p.p.s.a.). Skarżący wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej. Rozpoznając skargę kasacyjną oraz (ponownie) skargę na postanowienie organu nadzoru, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 179a p.p.s.a.: "jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę". W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał za uzasadniony w całości zarzut skargi kasacyjnej, uznając, iż istotnie stanowisko ległe u podstaw zaskarżonego wyroku pomijało fakt, iż postanowienie wydawane na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego, nie musi zawierać ostatecznego uzasadnienia wysokości kosztów, ponieważ ta jest uzasadniana na żądanie zobowiązanego po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, oraz, że kwot pobranych od zobowiązanych wynika wystarczająco z uzasadnień postanowień wydanych przez organy obu instancji. W pierwszej kolejności należało jednak zaznaczyć, że nie mogły być skuteczne zarzuty skargi na postanowienie DIAS kwestionujące legalność postępowania egzekucyjnego. Sąd podziela stanowisko przyjmowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego o tym, że jakkolwiek zobowiązany nie może ponosić kosztów egzekucyjnych, jeżeli wszczęcie i prowadzenie egzekucji nie było zgodne z prawem, to czynienie ustaleń dotyczących prawidłowości wszczęcia i prowadzenia egzekucji nie winno nastąpić w ramach postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyznaje zobowiązanemu wiele środków (np. zarzuty, skarga na czynności egzekucyjne, wnioskowanie o wyłączenie spod egzekucji, o umorzenie postępowania egzekucyjnego), których uruchomienie może doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w ww. zakresie (zob. m. in. wyrok NSA z 11.06.2010 r. II FSK 167/09, zob. również R. Talaga [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 3 do art. 64c str. 491-492). Tym samym badanie legalności egzekucji wykraczało poza granice kognicji zarówno organów orzekających jak i tutejszego Sądu. Odnosząc się już do oceny legalności zaskarżonego postanowienia oraz odpowiadając na zarzut skargi kasacyjnej, należy wskazać, że podstawę normatywną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 20 lutego 2021 r. Uregulowała ona sytuację prawną dotyczącą zasad ustalania przez organ egzekucyjny kosztów postępowania egzekucyjnego i ponoszenia tych kosztów przez strony postępowania, co stanowiło konsekwencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. W orzeczeniu tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a. powoduje, że w pewnych warunkach następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami, stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą, chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało wszczęte [...] stycznia 2010 r. i nie zostało zakończone. Zatem w postępowaniu tym zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu sprzed nowelizacji, tj. do dnia 19 lutego 2021 r. oraz przepisy ustawy zmieniającej, określające ograniczenia poboru należności z tytułu kosztów egzekucyjnych naliczonych na podstawie przepisów obowiązujących przed zmianą. Zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej, na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, o którym mowa odpowiednio w ust. 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości opłat, o których mowa w art. 7-9. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. W art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej ustawodawca określił, że niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 3 ustawy zmieniającej, nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł. Ponadto w art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi, że niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40 000 zł. Zgodnie z normą art. 8 ust. 2 ustawy zmieniającej, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40 000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40 000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej. Z kolei na mocy art. 8 ust. 3 ustawy zmieniającej nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40 000 zł. Z brzmienia powyższych przepisów wynika, że wyznaczają one górną granicę poboru zarówno opłaty manipulacyjnej, jak i opłaty za czynności egzekucyjne. Regulacja art. 7 ust. 3, jak i art. 8 ust. 3 ustawy zmieniającej wprowadza zasadę, że w sytuacji, gdy opłata została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł dla opłaty manipulacyjnej oraz nie niższej niż 40 000 zł dla opłat za czynności egzekucyjne, to nie pobiera się ww. opłat ponad tę kwotę. Jak wynika z ustaleń organów orzekających w rozpoznawanej sprawie, przed 20 lutego 2021 r. w postępowaniu egzekucyjnym wyegzekwowano łącznie: tytułem opłaty manipulacyjnej kwotę 4.597,71 zł, a tytułem opłat za czynności egzekucyjne 49.697,87 zł, czyli kwoty przewyższające górne pułapy należności określone w art. 8 ust. 2 i 8 ust. 3 ustawy zmieniającej. Na dzień zawiadomienia o wysokości opłat oraz wydawania postanowienia organu egzekucyjnego nie było więc podstaw do dalszego pobierania opłat za czynności egzekucyjne ani opłat manipulacyjnych. Stąd orzeczenie o ograniczeniu ich wysokości do kwot już pobranych nie naruszało opisanych powyżej przepisów. Jednocześnie organ nadzoru w skardze kasacyjnej trafnie wytknął wadliwość stanowisku tutejszego Sądu, iż takie orzeczenie naruszało prawo strony do weryfikacji wysokości pobranych należności w kontekście wskazać płynących z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, w którym uznano za niezgodną z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP wcześniejszą konstrukcję, która nie przewidywała m. in. maksymalnych wysokości opłaty manipulacyjnej ani możliwości obniżenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub praw majątkowych (innych niż wynagrodzenie za pracę oraz świadczenie z ubezpieczenia społecznego). Jak trafnie wywiódł autor skargi kasacyjnej, weryfikacja wysokości kosztów egzekucyjnych, naliczonych w postępowaniu egzekucyjnym następuje po jego zakończeniu. Zgodnie z przywołanym wcześniej art. 6 ust. 1 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżących (wszczętym w 2010 roku) zastosowanie znajdują przepisy art. 64c § 6a pkt 1 i § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 lutego 2021 r. Do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed ww. datą stosuje się bowiem przepisy sprzed nowelizacji. Ustawa zmieniająca nie przewiduje przy tym wyłączenia stosowania przepisów dotyczących określania wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego bądź wierzyciela. Zasadnie zatem argumentował autor skargi kasacyjnej, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, stosownie do tych przepisów zobowiązani będą uprawnieni, po otrzymaniu wystosowywanego z urzędu zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od zakończenia postępowania egzekucyjnego, otrzymać również postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych, które musi zawierać uzasadnienie wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Nie budzi przy tym wątpliwości, że uzasadnienie to musi również uwzględniać wskazania płynące z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Trafnie więc stwierdzono w skardze kasacyjnej, że brak jest podstaw do narzucania organowi egzekucyjnemu obowiązku takiej weryfikacji już na etapie postanowienia wydawanego na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej. Ostatecznie, uznając zarzut skargi kasacyjnej za oczywiście usprawiedliwiony, Sąd, na podstawie art. 179a p.p.s.a., uchylił własny wyrok (pkt 1 sentencji wyroku), a na podstawie art. 151 oddalił skargę (pkt 2 sentencji wyroku). O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. zasądzając od skarżących na rzecz organu kwotę stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (360 zł) ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI