I SA/Go 91/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów, uznając, że limit 100 000 zł przychodu dla stawki 8,5% ryczałtu od najmu prywatnego odnosi się odrębnie do każdego z małżonków pozostających w rozdzielności majątkowej.
Skarżąca A.R. kwestionowała interpretację indywidualną Dyrektora KIS, która stwierdzała, że limit 100 000 zł przychodu dla stawki 8,5% ryczałtu od najmu prywatnego dotyczy łącznie obojga małżonków, niezależnie od ustroju majątkowego. Skarżąca argumentowała, że przy rozdzielności majątkowej limit ten powinien być stosowany odrębnie dla każdego z małżonków, ponieważ posiadają oni odrębne majątki i uzyskują odrębne przychody. Sąd podzielił stanowisko skarżącej, uznając, że przepis art. 12 ust. 13 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym należy interpretować przez pryzmat ustroju majątkowego małżonków, a nie tylko językowo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Sprawa dotyczyła sposobu stosowania limitu 100 000 zł przychodu, do którego stosuje się 8,5% stawkę ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych z najmu prywatnego, w sytuacji gdy małżonkowie pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej. Skarżąca A.R. wniosła o interpretację, twierdząc, że limit ten powinien być stosowany odrębnie do przychodów każdego z małżonków, ponieważ ich majątki są odrębne, a nieruchomości nie należały do majątku wspólnego. Dyrektor KIS uznał to stanowisko za nieprawidłowe, powołując się na art. 12 ust. 13 ustawy, który stanowi, że limit dotyczy łącznie obojga małżonków. Sąd administracyjny nie zgodził się z organem. W uzasadnieniu wskazano, że podatnikiem jest osoba fizyczna, a nie instytucja małżeństwa. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące wspólności majątkowej i odrębnych majątków małżonków, uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, mają znaczenie dla wykładni przepisów podatkowych. W sytuacji rozdzielności majątkowej, gdzie każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem, nie można stosować przepisu art. 12 ust. 13 w sposób, który ignoruje ten ustrój. Sąd uznał, że wykładnia językowa przepisu art. 12 ust. 13, która sugeruje wspólne stosowanie limitu, jest sprzeczna z wykładnią systemową i celowościową, a także z zasadami prawa cywilnego dotyczącymi majątków odrębnych. Uchylono zaskarżoną interpretację, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Limit przychodów określony w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym odnosi się odrębnie do każdego z małżonków pozostających w ustroju rozdzielności majątkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 12 ust. 13 ustawy, który stanowi o łącznym stosowaniu limitu przychodów do obojga małżonków, powinien być interpretowany przez pryzmat ustroju majątkowego małżonków. W przypadku rozdzielności majątkowej, gdzie każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem, limit ten powinien być stosowany odrębnie do przychodów każdego z nich. Wykładnia językowa przepisu jest sprzeczna z wykładnią systemową i celowościową oraz zasadami prawa cywilnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
P.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.z.p.d. art. 12 § 1 pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
u.z.p.d. art. 12 § 13
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 57a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.z.p.d. art. 1
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
u.z.p.d. art. 2 § 1a
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
u.z.p.d. art. 6 § 1a
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
u.z.p.d. art. 10 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
u.z.p.d. art. 11 § 2-2b
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
u.z.p.d. art. 12 § 5
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
u.z.p.d. art. 12 § 6
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
k.c. art. 659
Kodeks cywilny
Kro art. 31 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Kro art. 31 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Kro art. 47 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Kro art. 51(1)
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Kro art. 54 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Limit 100 000 zł przychodu dla stawki 8,5% ryczałtu od najmu prywatnego powinien być stosowany odrębnie do każdego z małżonków pozostających w rozdzielności majątkowej, ponieważ posiadają oni odrębne majątki i uzyskują odrębne przychody. Przepis art. 12 ust. 13 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym należy interpretować przez pryzmat ustroju majątkowego małżonków, a nie tylko językowo. Wykładnia systemowa i celowościowa przepisów podatkowych oraz zasady prawa cywilnego dotyczące majątków odrębnych przemawiają za odrębnym stosowaniem limitu przychodów dla każdego z małżonków w rozdzielności majątkowej.
Odrzucone argumenty
Limit 100 000 zł przychodu dla stawki 8,5% ryczałtu od najmu prywatnego dotyczy łącznie obojga małżonków, niezależnie od obowiązującego w małżeństwie ustroju majątkowego (stanowisko organu).
Godne uwagi sformułowania
opodatkowaniu podlega sfera majątkowa (przychody), nie opodatkowuje się sfery niemajątkowej w przypadku umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem przyjęcie stanowiska organu, że samo pozostawanie w związku małżeńskim z automatu przesądza o przypisaniu limitu przychodów łącznie do obojga małżonków, prowadziłoby do sytuacji, kiedy w stanach faktycznych jak przedstawiony w niniejszej sprawie, opodatkowywana byłaby więź osobista istniejąca pomiędzy małżonkami, a nie przychód pochodzący z więzi majątkowej (która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła).
Skład orzekający
Dariusz Skupień
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Niedzielski
sędzia
Damian Bronowicki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących limitu przychodów dla ryczałtu od najmu prywatnego w przypadku małżonków pozostających w rozdzielności majątkowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rozdzielności majątkowej i najmu prywatnego. Może mieć zastosowanie do innych sytuacji, gdzie przepisy podatkowe odnoszą się do małżonków, a między nimi istnieje rozdzielność majątkowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego związanego z najmem prywatnym i interpretacją przepisów dla małżonków, co czyni ją interesującą dla szerokiego grona podatników i prawników.
“Rozdzielność majątkowa a ryczałt od najmu: Czy limit 100 000 zł dotyczy Was obojga?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Go 91/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2023-08-31 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-04-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Damian Bronowicki Dariusz Skupień /przewodniczący sprawozdawca/ Jacek Niedzielski Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania 6560 Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Uchylono zaskarżoną interpretację Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2540 art. 12 ust. 13 Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ( t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Damian Bronowicki Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A.R. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. Uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz A.R. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Skarżąca A.R. złożył skargę na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z [...] stycznia 2023r. o nr [...], wydaną w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób fizycznych w zakresie limitu przychodów z najmu nieruchomości przy rozdzielności majątkowej małżonków. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wnioskodawca przedstawił następujący stan faktyczny: Wnioskodawczyni zawarła związek małżeński w 1999 roku. Od 2017 roku małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Wnioskodawczyni oraz małżonek uzyskuje przychody z najmu majątku prywatnego. Przedmiotem najmu są nieruchomości należące do majątków odrębnych małżonków. Wnioskodawczyni uzyskuje przychody z najmu trzech nieruchomości: - najem 1/4 udziału w nieruchomości gruntowej zabudowanej lokalem użytkowym. Udział w tej nieruchomości nabyła 25 lat temu, przed zawarciem związku małżeńskiego i od początku stanowił majątek odrębny; - najem lokalu użytkowego stanowiącego odrębną nieruchomość. Nieruchomość tą nabyła w drodze darowizny, do majątku odrębnego; - najem lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Nieruchomość ta została nabyta 2 lata temu, po ustaniu wspólności majątkowej, do majątku odrębnego. Mąż uzyskuje przychody z najmu trzech lokali mieszkalnych stanowiących odrębną nieruchomość, nabytych przez niego w trakcie trwania małżeństwa po ustaniu wspólności majątkowej, do majątku odrębnego. Żadna ze wskazanych wyżej nieruchomości nie należała do małżeńskiego majątku wspólnego, nie została również nabyta w wyniku podziału małżeńskiego majątku wspólnego. Żadna ze wskazanych wyżej nieruchomości nie jest związana z działalnością gospodarczą. Wnioskodawczyni oraz małżonek opodatkowują przychody z tytułu najmu nieruchomości na zasadach wskazanych w art. 6 ust. 1a oraz art. 12 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2540; dalej zwaną ustawą). W związku z powyższym, zadano następujące pytanie: Czy w świetle opisanego stanu faktycznego, limit przychodów określony w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2022, poz. 2540, dalej zwana ustawą), wskazujący że ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w przypadku przychodów z najmu prywatnego wynosi 8,5% przychodów do kwoty 100.000 zł oraz 12,5% przychodów od nadwyżki ponad kwotę 100.000 zł, odnosi się tylko do przychodów uzyskanych przez wnioskodawczynię, czy też dotyczy łącznie obojga małżonków? Zdaniem strony, określony w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy limit przychodów, do których możliwe jest zastosowanie 8,5% stawki podatku, w opisanym stanie faktycznym odnosi się odrębnie do wnioskodawczyni oraz odrębnie do jej małżonka. Czyli każdy z małżonków może stosować stawkę podatku w wysokości 8,5% przychodów do kwoty 100.000 zł, a dopiero po przekroczeniu kwoty 100.000 zł przez każdego z małżonków odrębnie, stawkę 12,5% przychodów. Bez znaczenia pozostaje zatem wysokość uzyskanych przez męża przychodów z tytułu najmu prywatnego. Wprawdzie art. 12 ust. 13 ustawy wskazuje, iż w przypadku osiągania przez małżonków przychodów, o których mowa w art. 6 ust. 1a (przychody z najmu majątku prywatnego niezwiązanego z działalnością gospodarczą), kwota przychodów określona ust. 1 pkt 4 (tj. 8,5% przychodów do kwoty 100.000 zł oraz 12,5% przychodów nadwyżki ponad kwotę 100.000 zł) dotyczy łącznie obojga małżonków, jednakże ten przepis nie ma zastosowania do opisanego stanu faktycznego. Przemawiają za tym dwa argumenty. Po pierwsze, rodzaj ustroju majątkowego, który obowiązuje w małżeństwie oraz sposób nabycia nieruchomości, z których małżonkowie uzyskują przychody. Po drugie, wykładnia celowościowa art. 12 ust. 13 ustawy oraz status prawno-podatkowy obojga małżonków. Ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami spowodowało, iż każdy z małżonków posiada oddzielny majątek, którym oddzielnie dysponuje. Nie ma majątku wspólnego z małżonkiem, w sensie prawnym występują dwa odrębne majątki osobiste małżonków. Co więcej, w przedmiotowej sprawie żadna ze wskazanych wyżej nieruchomości będąca przedmiotem umowy najmu nigdy nie należała do majątku wspólnego małżonków. Nieruchomości te nie były również przedmiotem podziału majątku wspólnego. Jedna z nich została nabyta przed zawarciem związku małżeńskiego i nie została rozszerzona wspólność majątkowa o przedmiotową nieruchomość, część - w drodze darowizny do majątku odrębnego, natomiast pozostała część została zakupiona już po ustanowieniu ustroju rozdzielności majątkowej w małżeństwie. Opisane wyżej nieruchomości zawsze należały do majątku odrębnego wnioskodawczyni oraz małżonka. Przepis art. 12 ust. 13 ustawy został wprowadzony przez ustawodawcę w celu doprecyzowania sposobu stosowania art. 12 ust. 1 pkt 4 w przypadku przychodów z najmu prywatnego osiąganych przez małżonków z najmu ich majątku wspólnego. Brak tego przepisu powodowałby bowiem rozbieżność w sposobie opodatkowania przychodu z najmu przez małżonków w sytuacji, gdy zdecydowaliby się na oddzielne opodatkowanie. W sytuacji, gdy przychód z najmu nieruchomości należącej do majątku wspólnego rozliczałby tylko jeden małżonek - tylko do niego odnosiłby się limit 100.000 przychodu określony w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy. W przypadku natomiast rozliczenia przychodów po połowie - limit ten wynosiłby 2 x po 100.000 zł przychodu, czyli łącznie 200.000 zł dla małżonków. Przepisu art. 12 ust. 13 ustawy nie można zatem interpretować przez pryzmat wykładni językowej. Byłoby to sprzeczne z regułami prawa cywilnego odnoszącymi się do instytucji rozdzielności majątkowej w małżeństwie oraz istoty majątku odrębnego. Byłoby to również niespójne z przepisami prawa podatkowego. Małżonkowie, którzy zawarli majątkową umowę małżeńską, w przepisach prawa podatkowego występują jako dwa odrębne podmioty. Nie mogą na przykład składać wspólnych rozliczeń z uwagi na brak majątku objętego wspólnością majątkową. Majątek związany z działalnością gospodarczą, przy rozdzielności majątkowej, w świetle przepisów podatkowych też traktowany jest jako majątek odrębny, a nie wspólny małżonków. Przyjęcie stanowiska, iż przepis art. 12 ust. 13 dotyczy przychodów z najmu nieruchomości bez względu na ustrój majątkowy w małżeństwie może prowadzić do problemów z jego zastosowaniem. Przykładem może być chociażby wystąpienie separacji między małżonkami, której konsekwencją jest automatyczne powstanie rozdzielności majątkowej. W tej sytuacji trudno będzie jednemu małżonkowi kontrolować wysokość uzyskanych przychodów przez drugiego małżonka. W zaskarżonej interpretacji indywidualnej, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe. Zdaniem organu, z regulacji art. 12 ust. 13 ww. wynika, że określony w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym limit przychodów w wysokości 100.000 zł dotyczy łącznie obojga małżonków osiągających przychody m.in. z tytułu najmu prywatnego. Nie jest istotne, czy przedmiot najmu należy do majątku wspólnego, czy do majątków odrębnych małżonków. Powyższy limit przychodów dotyczy łącznie obojga małżonków, niezależnie od obowiązującego w małżeństwie ustroju majątkowego. Reasumując, nie można zgodzić się ze stanowiskiem, w świetle którego limit przychodów w wysokości 100.000 zł, po przekroczeniu którego stawka ryczałtu wynosi 12,5%, dotyczy tylko przychodów z najmu. Limit ten dotyczy bowiem łącznie obojga małżonków osiągających przychody z najmu niezwiązanego z działalnością gospodarczą. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt zawarcia przez małżonków umowy rozdzielności majątkowej. W skardze do tut. sądu, pełnomocnik skarżącej zarzucił niewłaściwą wykładnię art. 12 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 3 ustawy poprzez uznanie, że określony w ust. 13 art. 12 ustawy limit dochodów dotyczy łącznie obojga małżonków, nawet wówczas gdy w małżeństwie podatników istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Strona podtrzymała w niej pogląd zaprezentowany we wniosku o interpretację. W piśmie z [...] sierpnia 2023 r. dodano, że kolejnym argumentem uzasadniającym, że w sprawie przepis art. 12 ust. 13 ustawy należy rozpatrywać przez pryzmat wykładni celowościowej tego przepisu a nie jak sugeruje organ w odpowiedzi na skargę przez pryzmat wykładni językowej jest zmiana art. 12 ust. 13 ustawy, obowiązująca od 1 lipca 2023 r. Biorąc pod uwagę, że obowiązująca od 1 lipca 2023 r. zmiana limitu przychodów z najmu, do których można stosować stawkę podatkową 8,5 % miała na celu jedynie podwyższenie obowiązującego limitu, jak również zasadę racjonalnego ustawodawcy, należy przyjąć, że wskazany w art. 12 ust. 13 limit dotyczy obojga małżonków tylko w przypadku osiągania przychodów z majątku objętego wspólnością majątkową. W sytuacji, gdy małżonkowie osiągają dochody z majątku odrębnego i na dodatek istnieje między nimi ustrój rozdzielności majątkowej, limit opisany w art. 12 ust. 13 stosuje się oddzielnie do przychodów każdego z małżonków. W odpowiedzi na skargę, wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259; dalej zwana P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. W myśl art. 57a P.p.s.a skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny, co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 146 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę, uchyla interpretację. Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej Sąd konstatuje, że akt ten narusza prawo w stopniu eliminującym go z obrotu prawnego. Kreśląc jednak wpierw ramy prawne sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 1a ustawy osoby fizyczne osiągające przychody, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym, opłacają ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. W wymienionym art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowi się, że źródłami przychodów są m.in. najem, podnajem (...) z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą. W myśl art. 6 ust. 1a ustawy, opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy. Dla ustalenia wartości otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tych tytułów stosuje się przepisy art. 11 ust. 2-2b ustawy. Z kolei art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a stanowi, że ryczałt o przychodów ewidencjonowanych wynosi 8,5% przychodów do kwoty 100 000 zł oraz 12,5% przychodów od nadwyżki ponad kwotę 100 000 zł z tytułu przychodów, o których mowa w art. 6 ust. 1a. Zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy, przychody z udziału w spółce w odniesieniu do każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku. W razie braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe. Natomiast ust. 6 art. 12 stanowi, że zasada, o której mowa w ust. 5, ma również zastosowanie do małżonków, między którymi istnieje wspólność majątkowa, osiągających przychody, o których mowa w art. 6 ust. 1a, chyba że złożą sporządzone na piśmie oświadczenie o opodatkowaniu całości przychodu przez jednego z nich. Kluczowy w świetle sprawy art. 12 ust. 13 z kolei stanowi, że w przypadku osiągania przez małżonków przychodów, o których mowa w art. 6 ust. 1a, kwota przychodów określona w ust. 1 pkt 4 lit. a, dotyczy łącznie obojga małżonków. Dokonując wykładni powyższego przepisu organ stwierdził, że określony w ustawie limit przychodów w wysokości 100.000 zł dotyczy łącznie obojga małżonków osiągających przychody z najmu i nie jest przy tym istotne, czy przedmiot najmu należy do majątku wspólnego, czy do majątków odrębnych małżonków, ani też, jaki obowiązuje w małżeństwie ustrój majątkowy. Skarżąca z tym stanowiskiem się nie zgadza twierdząc, że w stanie faktycznych sprawy każdy z małżonków może stosować stawkę podatku w wysokości 8,5% przychodów do kwoty 100.000,00 zł, a dopiero po przekroczeniu tej kwoty przez każdego z małżonków odrębnie, stawkę 12,5 %, za czym przemawia panujący w małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej oraz wykładnia celowościowa art. 12 ust. 13 ustawy. Sąd podziela pogląd strony skarżącej. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym normuje opodatkowanie przychodów (dochodów) osiąganych przez osoby fizyczne (art. 1 ustawy). A więc podmiotem opodatkowania (podatnikiem) jest osoba fizyczna, a nie instytucja małżeństwa. W dalszej kolejności należy zauważyć, że przywołany art. 12 ustawy określa stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, ze względu na rodzaj prowadzonej działalności. Wskazany katalog jest zamknięty, a zatem tylko określona tam działalność może być opodatkowana na warunkach preferencyjnych. Co jednak istotne, przepis ten w żadnej mierze nie zmienia zasadniczej regulacji dotyczącej tego, kto jest podatnikiem rzeczonego podatku. Przedmiotem opodatkowania - zgodnie z art. 6 ust. 1a ustawy – są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym. Jednym ze źródeł przychodów jest najem, w ramach którego wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz (art. 659 K.c.). W przywołanym powyżej art. 12 ust. 13 mowa jest o "małżonków przychodach". W tym miejscu Sąd podziela stanowisko skarżącej, która limit przychodów do których możliwe jest stosowanie stawki 8,5% odnosi odrębnie do każdego z małżonków. Skarżąca słusznie bowiem odwołuje się do rozdzielności majątkowej panującej w małżeństwie oraz do istoty majątku odrębnego. Zauważyć należy, że w doktrynie przeważa pogląd traktujący małżeństwo jako stosunek prawny, w którego skład wchodzą uprawnienia i obowiązki, zarówno niemajątkowe, jak i majątkowe (por. J. Strzebińczyk, Prawo rodzinne, Kraków 2002, s. 127 i n.). Sprawy dotyczące małżeństwa jako stosunku osobistego są sprawami niemajątkowymi, a sprawy związane z ustrojem majątkowym małżonków to sprawy majątkowe (por. postanowienie SN z 16.07.2008 r., II CZ 51/08, LEX nr 447661). Ten podział jest o tyle istotny, że opodatkowaniu podlega sfera majątkowa (przychody), nie opodatkowuje się sfery niemajątkowej. W odniesieniu do sfery majątkowej odwołać się należy do 31§1 Kro, z którego wynika, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. W myśl art. 31 § 2 Kro, do majątku wspólnego należą dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Art. 47 § 1 Kro stanowi zaś, że małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa. W razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem (art. 51 (1) Kro). Taki też stan faktyczny został przestawiony w niniejszej sprawie, w którym małżonkowie funkcjonując w ustroju rozdzielności majątkowej, zarządzają samodzielnie swoim majątkiem. Przy czym, zdaniem Sądu, taki stan nie podpada pod regulację art. 12 ust. 13 ustawy, co potwierdza analiza przepisu z posłużeniem się subsydiarnie wykładnią systemową. Interpretator ma obowiązek posłużyć się wykładnią systemową i funkcjonalną w każdej sytuacji, w której wykładnia językowa nie rozstrzyga wszystkich wątpliwości interpretacyjnych, następnie w trudnych sprawach, w których skomplikowany kontekst systemowy wymaga potwierdzenia rezultatu wykładni językowej metodami wykładni systemowej i funkcjonalnej oraz w sytuacjach uzasadniających zastosowanie dyrektyw odstępstwa (vide: Lech Morawski, Zasady Wykładni Prawa, Toruń 2010, s. 76). Z literalnego brzmienia przepisu art. 12 ust. 13 ustawy wynika, że limit przychodów do kwoty 100.000 zł dotyczy obojga małżonków, co w ocenie Sądu oznacza małżonków między którymi istnieje wspólność majątkową. Zresztą analiza ust. 6 art. 12 cyt. ustawy wskazuje, że ustawodawca w regulacji dotyczącej wysokości ryczałtu (a tego dotyczy przecież art. 12) unormował sytuację właśnie małżonków pozostających we wspólności majątkowej, co oznacza, że przy ustaleniach co do limitu odwołał się do więzi majątkowej między małżonkami. W przypadku wspólności majątkowej występuje bowiem wspólny majątek. Jeśli nie ma wspólności majątkowej, małżonkowie nie osiągają wspólnych przychodów, nadal jednak pozostają w związku z małżeńskim. Taki stan wyklucza jednak – w ocenie Sądu – możliwość przyjęcia, że limit przychodów 100.000 zł. dotyczy łącznie obojga małżonków. A więc, przy określaniu kwoty limitu ryczałtu nie bez znaczenia jest ustrój majątkowy obowiązujący w małżeństwie. W tym świetle należy też interpretować ust. 13 art. 12 ustawy. Poza tym, należy zauważyć, że w art. 12 ust. 13 ustawy mowa jest o przychodach osiąganych przez małżonków, a nie przez każdego z małżonków, co także oznacza, że tak jak w przypadku art. 12 ust. 6 ustawy, ustawodawca odwołuje się do instytucji wspólności majątkowej, albowiem w przypadku tej wspólności pojęcie otrzymania przychodów o których mowa w art. 6 ust. 1a, dotyczy łącznie obojga małżonków. Przyjęcie więc przez organ, że art. 12 ust. 13 ustawy dotyczy łącznie obojga małżonków bez względu na obowiązujący ustrój majątkowy, stoi w opozycji do wykładni systemowej art. 12 ustawy. Przyjęcie stanowiska organu, że samo pozostawanie w związku małżeńskim z automatu przesądza o przypisaniu limitu przychodów łącznie do obojga małżonków, prowadziłoby do sytuacji, kiedy w stanach faktycznych jak przedstawiony w niniejszej sprawie, opodatkowywana byłaby więź osobista istniejąca pomiędzy małżonkami, a nie przychód pochodzący z więzi majątkowej (która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła). Sformułowanie przez organ w zaskarżonej interpretacji, że nie jest istotne, czy przedmiot najmu należy do majątku wspólnego, czy do majątków odrębnych małżonków, nie ma potwierdzenia w regulacji ustawowej i przeczy dokonanej powyżej wykładni. Rację ma skarżąca również twierdząc, że przyjęcie stanowiska organu rodziłoby problemy z zastosowaniem art. 12 ust. 13 ustawy, czego przykładem jest zaistnienie separacji między małżonkami, kiedy z mocy prawa powstaje między nimi ustrój rozdzielności majątkowej (art. 54§ 1 Kro). W takiej sytuacji uzyskanie informacji o przychodach drugiego małżonka, z oczywistych względów, może okazać się niemożliwe. Drugi z małżonków nie będzie miał też obowiązku podzielić się tą informacją. Tymczasem wysokość opodatkowania, ustalenie stawki ryczałtu, nie może być uzależniona od dobrej woli innego podatnika. Rolą organu rozpoznającego sprawę ponownie będzie uwzględnienie stanowiska prawnego Sądu. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekając na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną interpretacje w całości. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI