I SA/Go 813/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2008-12-29
NSApodatkoweWysokawsa
VATimportodpowiedzialność osób trzecichprzedawnieniespółka jawnaOrdynacja podatkowaKodeks celnydecyzja konstytutywnakoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej dotyczącą odpowiedzialności byłych wspólników spółki jawnej za zaległości podatkowe z tytułu importu towarów, wskazując na konieczność zbadania przedawnienia odpowiedzialności osób trzecich.

Sąd uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w sprawie odpowiedzialności byłych wspólników spółki jawnej za zaległości w podatku VAT z tytułu importu towarów. Skarga dotyczyła naruszeń przepisów dotyczących terminów przedawnienia i odpowiedzialności osób trzecich. Sąd uznał, że organy celne nie zbadały prawidłowo kwestii przedawnienia odpowiedzialności osób trzecich zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, a także nie uwzględniły możliwości wygaśnięcia zobowiązania podatkowego z powodu dokonanych wpłat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymywała w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o odpowiedzialności byłych wspólników spółki jawnej za zaległości w podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów. Skarżący zarzucali organom celnym naruszenie przepisów dotyczących terminów przedawnienia zarówno zobowiązania podatkowego, jak i odpowiedzialności osób trzecich. Sąd, rozpatrując skargę, stwierdził, że choć zarzuty skarżących dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego nie były zasadne, to organy celne błędnie nie zbadały kwestii przedawnienia odpowiedzialności osób trzecich zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na konieczność zbadania, czy zobowiązanie podatkowe nie wygasło w wyniku dokonanych wpłat przez jednego ze wspólników, co mogło mieć wpływ na dopuszczalność orzekania o odpowiedzialności. W związku z tym, sąd uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu, wskazując na konieczność uwzględnienia wykładni prawa materialnego i procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organ musi zbadać, czy nie nastąpił upływ terminu do wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy celne nie zbadały prawidłowo kwestii przedawnienia odpowiedzialności osób trzecich, koncentrując się jedynie na przedawnieniu samego zobowiązania podatkowego. Termin 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, ma zastosowanie do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

o.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów ulega przedawnieniu z upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

o.p. art. 115 § 1

Ordynacja podatkowa

Wspólnicy spółki jawnej odpowiadają solidarnie ze spółką za jej zobowiązania podatkowe.

o.p. art. 115 § 4

Ordynacja podatkowa

Regulacja właściwa dla sytuacji, gdy spółka już nie istnieje, w zakresie odpowiedzialności byłych wspólników.

o.p. art. 118 § 1

Ordynacja podatkowa

Nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.

u.p.t.u. art. 11 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Obowiązek importera prawidłowego obliczenia i wykazania kwoty podatku VAT w zgłoszeniu celnym.

u.p.t.u. art. 11 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 11c

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Pomocnicze

o.p. art. 134 § 1

Ordynacja podatkowa

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

o.p. art. 141 § 4

Ordynacja podatkowa

Sąd jest zobligowany odnieść się także do zarzutów podniesionych w skardze.

o.p. art. 208 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Wystąpienie przesłanki upływu terminu do wydania decyzji uzasadnia orzeczenie o umorzeniu postępowania.

u.p.t.u. art. 15 § 4c

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Koszt prowizji od zakupu jest elementem podstawy opodatkowania.

u.p.t.u. art. 88 § 4

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

k.c. art. 3 § 1

Kodeks celny

Definicja długu celnego.

k.c. art. 65 § 4

Kodeks celny

k.c. art. 65 § 5

Kodeks celny

k.c. art. 209 § 2

Kodeks celny

Dług celny powstaje z momentem przyjęcia zgłoszenia celnego.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Koszty podróży jako niezbędny koszt postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nierozpoznanie przez organ przedawnienia odpowiedzialności osób trzecich zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. Konieczność zbadania, czy zobowiązanie podatkowe nie wygasło w wyniku dokonanych wpłat przez jednego ze wspólników.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu celnego w decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w VAT. Zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego (decyzja deklaratoryjna). Zarzut naruszenia art. 88 ust. 4 ustawy o VAT (dotyczący nowej ustawy, nie mającej zastosowania).

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Decyzja ta ma charakter konstytutywny, gdyż tworzy nowe stosunki prawne zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Akcesoryjny charakter odpowiedzialności osób trzecich czyni koniecznym również zbadanie, czy nie nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania podatkowego ciążącego na pierwotnym dłużniku (podatniku).

Skład orzekający

Krystyna Skowrońska-Pastuszko

przewodniczący

Jacek Jaśkiewicz

sprawozdawca

Dariusz Skupień

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia odpowiedzialności osób trzecich w VAT, a także kwestia wygaśnięcia zobowiązania podatkowego z powodu wpłat."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji likwidacji spółki jawnej i odpowiedzialności byłych wspólników za zobowiązania podatkowe z tytułu importu towarów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej problematyki przedawnienia i odpowiedzialności podatkowej, co jest kluczowe dla praktyków prawa podatkowego. Pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie wszystkich przesłanek formalnych przez organy.

Czy długi spółki znikają po jej likwidacji? Sąd wyjaśnia granice odpowiedzialności byłych wspólników.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 813/08 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2008-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Dariusz Skupień
Jacek Jaśkiewicz /sprawozdawca/
Krystyna Skowrońska-Pastuszko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art 70 § 1, 115 § 1, 118 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant referent stażysta Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2008 r. ze skargi W.I., A.P., A.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłych wspólników spółki jawnej za zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru oraz ustalenia kwoty tego zobowiązania. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżących kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Pełnomocnik skarżących W.I., A.P., A.S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2008r. utrzymującą w mocy decyzje organu I instancji.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
W dniu [...] października 2002r. działająca z upoważnienia Spółki A. Agencja Celna zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym zabawki importowane z Chin.
W wyniku kontroli postimportowej dotyczącej okresu od [...] maja 2002 do [...] kwietnia 2004r., w zakresie zgodności dokonywanej wymiany handlowej z przepisami prawa celnego i podatkowego organ celny ujawnił notę debetową , która nie została zadeklarowana w zgłoszeniu celnym, potwierdzoną kontraktem z [...] marca 2002r. zawartym pomiędzy polskim podmiotem a firmą W. Ltd. (nadawca towaru
i wystawca noty debetowej), w którym określono prowizję zakupu w wysokości 5% bądź 7% od wartości FOB- w zależności od rodzaju zamówienia. W kontrakcie tym wskazano również, że Agent wystawi Importerowi notę debetową, którą Importer będzie zobowiązany uregulować przelewem bankowym,
W związku z powyższym - po wszczęciu postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006r. Naczelnik Urzędu Celnego określił prawidłową kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu importu. Decyzja ta została zaskarżona do Dyrektora Izby Celnej , który po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego decyzją z dnia [...] maja 2006r. utrzymał ją w mocy.
Skarga na to rozstrzygnięcie została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. (postanowienie z dnia 27 lutego 2007r., sygn. akt
l SA/Go 1095/06). W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że przedmiotowa spółka jawna została zlikwidowana w wyniku postępowania likwidacyjnego i wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego przed wszczęciem postępowania przed sądem, jak również przed organami podatkowymi. Potwierdzeniem tego jest ogłoszenie zamieszczone w MSiG nr [...], z którego wynika, że w dniu [...] kwietnia 2005r., dokonano wpisu do rejestru KRS o wykreśleniu spółki z rejestru. Postanowienie uprawomocniło się dnia [...] kwietnia 2007r.
Z chwilą wykreślenia z rejestru następuje rozwiązanie spółki i wykreślenie to ma charakter konstytutywny. Spółka straciła wówczas swój byt prawny i w chwili, gdy pełnomocnik złożył skargę Spółka już nie istniała. Nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego jednostka organizacyjna, która nie istnieje, gdyż nieistniejący podmiot nie posiada zdolności sądowej ani procesowej.
Następnie pełnomocnik byłych wspólników zlikwidowanej spółki złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organów celnych obu instancji. Decyzją z dnia [...] lipca 2007r. Dyrektor Izby Celnej , zgodnie z wnioskiem stwierdził nieważność wskazanych decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007r. Naczelnik Urzędu Celnego
wszczął postępowanie podatkowe dotyczące ustalenia kwoty podatku VAT z tytułu importu, a następnie decyzją z dnia [...] października 2007r. określił kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług z tytułu importu. Jako stronę wskazano byłych wspólników Spółki A..
Od tej decyzji zostało złożone odwołanie, po którego rozpoznaniu Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. uchylił decyzję organu l instancji
i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ l instancji określił jedynie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku
od towarów i usług z tytułu Importu, bez jednoczesnego orzeczenia o odpowiedzialności W.l., A.P. i A.S. za zobowiązania zlikwidowanej już Spółki A.. Dodatkowo wskazał na brak dokumentu potwierdzającego wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania Spółki.
Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2008r. organ l instancji wszczął postępowanie w sprawie określenia kwoty zobowiązania podatkowego
w podatku VAT z tytułu importu oraz w zakresie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe wynikające z działalności zlikwidowanej Spółki A..
Po zakończeniu tego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. określił prawidłowo kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz orzekł o odpowiedzialności byłych wspólników zlikwidowanej Spółki jawnej "A. l., P., S.", W.I., A.P. i A.S. za wskazane zobowiązanie wynikające z działalności Spółki.
Od tej decyzji pełnomocnik byłych wspólników wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Celnej , który po rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu l instancji.
W skardze wniesionej, z zachowaniem terminu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżący zarzucili organowi celnemu naruszenie:
1/ art.65 § 5 w związku z art.65 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny przez wydanie decyzji ustalającej kwotę podatku od towarów i usług z tytułu importu po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego;
2/ art.230 § 4 w związku z art.65 § 5 i w związku z art.3 § 1 pkt 2, pkt 4 i pkt 8 Kodeksu celnego przez zarejestrowanie długu celnego i powiadomienie dłużnika o wysokości długu celnego po upływie 3 lat licząc od dnia powstania długu celnego;
3/ art.68 § 1 w związku z art.21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, wydanie decyzji po upływie trzech lat licząc od końca roku,
w którym powstał obowiązek podatkowy;
4/ art.68 § 2 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego i doręczenie decyzji po upływie 5 lat od dnia powstania zobowiązania podatkowego;
5/ art.11c) ustawyz dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (dalej: ustawy o VAT), przez wydanie decyzji ustalającej podatek po upływie trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego;
6/ art.6 ust.7 w związku z art.11a) ww. ustawy, przez błędne przyjęcie, iż obowiązek podatkowy powstał w innej dacie niż data powstania długu celnego;
7/ art.208 § 1 Ordynacji podatkowej przez brak umorzenia postępowania, pomimo iż wydanie decyzji stało się całkowicie bezprzedmiotowe, albowiem Skarb Państwa otrzymał w całości należny mu podatek VAT, a jedynie
w wyniku rażącego błędu organu celnego wydającego skarżoną decyzję podatek należny od sprzedaży towarów importowanych nie został rozliczony z podatkiem naliczonym i zapłaconym od importu towarów - a zatem organ celny dąży do bezprawnego i bezpodstawnego wyłudzenia przy pomocy bezprawnych decyzji nienależnego podatku od podatnika;
8/ art. 88 ust. 4 ustawy o VAT przez oczywiście błędne przyjęcie iż Skarżącym nie służy prawo do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym;
9/ art.139 § 1, § 2, § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej przez prowadzenie postępowania w sposób szczególnie przewlekły łącznie przez okres ponad 3 lat, co miało istotny wpływ na wydanie decyzji - tj. stałe wydawanie oczywiście błędnych decyzji - skierowanych do niewłaściwego podmiotu z naruszeniem obowiązujących terminów;
10/ art.115 § 1 Ordynacji podatkowej przez ustalenie odpowiedzialności Panów: W.l., A.P. i A.S. bez ustalenia solidarności ze Spółką a także skierowanie decyzji organu l instancji wyłącznie do byłych wspólników Spółki jawnej A. l., P., S. bez skierowania tej decyzji do samej Spółki, mimo, iż zgodnie z treścią art.115 §1 Ordynacji podatkowej wspólnicy odpowiadają solidarnie ze Spółką;
11/ art.115 § 1 w związku z art.108 § 1 Ordynacji podatkowej przez orzeczenie o odpowiedzialności wspólników byłej Spółki jawnej A. jednocześnie z ustaleniem wysokości zobowiązania podatkowego przy czym decyzja o ustaleniu zobowiązania podatkowego nie została nigdy podatnikowi, tj. Spółce jawnej A. doręczona skutecznie, albowiem w dacie wydania decyzji podmiot ten już nie istniał.
W oparciu o te zarzuty wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, lub uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej kosztów postępowania według załączonego i przedłożonego spisu wydatków i kosztów, solidarnie na rzecz skarżących.
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 listopada 2008r. wezwano Dyrektora Izby Celnej do nadesłania informacji, czy w zakończonym zaskarżoną decyzją postępowaniu została uiszczona należność z tytułu niedoboru podatku od towarów i usług bądź czy w sprawie tej były prowadzone jakiekolwiek czynności egzekucyjne lub środki egzekucyjne.
Organ udzielił odpowiedzi w piśmie z [...] grudnia 2008r. wraz załącznikami
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, jednak z przyczyn, które nie zostały objęte zarzutami w niej podniesionymi. Sytuacja taka może wystąpić w postępowaniu przed sądem
I instancji, bowiem zgodnie z treścią art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm., zwanej P.p.s.a) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W swoich rozważaniach Sąd był zobligowany odnieść się jednak także do zarzutów podniesionych w skardze (art.141 § 4 P.p.s.a.). Zarzuty te okazały się nieuzasadnione.
Pierwsze dwa zarzuty skargi dotyczyły naruszenia przez organy podatkowe art. 65 § 5 w związku z art. 65 § 4 obowiązującego w dacie importu kodeksu celnego, przez wydanie decyzji ustalającej podatek VAT po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego oraz art.230 § 4 w zw. z art. 65 § 5 i w zw. z art. 3 §1 pkt 2 , pkt 4 i pkt8 kodeksu celnego, przez zarejestrowanie długu celnego i powiadomienie dłużnika o jego wysokości po upływie 3 lat licząc od dnia powstania długu celnego.
Ustosunkowując się do nich należy wskazać tak jak Dyrektor Izby Celnej
, że obowiązująca w momencie dokonywania zgłoszenia celnego ustawa
z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.) regulowała zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, jak też związane z tym prawa i obowiązki organów celnych. Natomiast kwestię należności z tytułu podatku od towarów i usług regulowały przepisy ustawy z dna 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 55 ze zm.). Zatem zarzuty dotyczące naruszenia kodeksu celnego w decyzji określającej zobowiązanie podatkowe są chybione i niezasadne.
Należy zwrócić uwagę, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług z tytułu importu nie jest długiem celnym w rozumieniu art.3 §1 pkt2 kodeksu celnego, zgodnie z którym długiem celnym jest powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych, odnoszące się do towarów. Należności celne przywozowe to cła
i inne opłaty związane z przywozem towarów, a podatek od towarów i usług powstały w związku z importem towarów nie jest należnością, której można przypisać miano "innej" opłaty. Inne opłaty będące należnościami celnymi to te, które zostały wskazane
w art.265 i art.266 kodeksu celnego.
Zarzuty wskazane pod numerami 3 i 5 skargi dotyczyły rażącego, zdaniem strony skarżącej, naruszenia przez organy celne art. 68 §1 w związku z art. 21 §1 pkt2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym na dzień zgłoszenia, przez wydanie decyzji po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, oraz naruszenia art.11 lit.c ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 1993r. przez wydanie decyzji ustalającej podatek po upływie 3 lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego.
Z argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wyżej wskazanych zarzutów wynika, że według strony skarżącej podatek VAT ustalony na podstawie art.11 lit.c ustawy VAT z 1993 r. jest zobowiązaniem podatkowym o którym mowa w art. 21 §1 pkt
2 ordynacji podatkowej. Zdaniem strony decyzja ta ma charakter konstytutywny, w związku z tym termin przedawnienia wynosi 3 lata i zaczyna biec od zakończenia roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Pogląd ten nie jest trafny. Ordynacja podatkowa przewiduje przedawnienie prawa do wymiaru zobowiązania podatkowego (art. 68) oraz przedawnienie zobowiązania podatkowego (art. 70). Instytucja przedawnienia z art. 68 ordynacji podatkowej odnosi się do przypadków,
gdy wymiar podatku stanowi formę przekształcenia obowiązku podatkowego
w zobowiązanie podatkowe. Wydawana jest wówczas decyzja konstytutywna, która określa podmiot, przedmiot oraz treść stosunku podatkowego.
Inaczej jest natomiast w przypadku, gdy organ wydaje decyzję o charakterze deklaratoryjnym, wymierzając należny podatek, którego obliczenie i zapłata jest ustawowym obowiązkiem podatnika. W takim przypadku decyzja może zostać wydana do momentu przedawnienia zobowiązania. W rozpoznawanej sprawie obowiązek obliczenia i zapłaty podatku nakładały na Spółkę A. jako podatnika przepisy art.11 ust.1 ustawy VAT.
Natomiast z regulacji art.11 ust. 2 oraz art.11c ustawy VAT z 1993r. wynikał nałożony na organ celny obowiązek wydania decyzji określającej podatek w prawidłowej wysokości, jeżeli w zgłoszeniu celnym został on nieprawidłowo wykazany. Organ celny nie ustalał wysokości zobowiązania podatkowego tylko określał jego wysokość powstałą z mocy prawa. Należy zatem jednoznacznie stwierdzić, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstałe także od importu towarów ulega przedawnieniu z upływem lat 5 od końca roku kalendarzowego,
w którym upłynął termin płatności podatku tj. na zasadzie art. 70 §1 Ordynacji podatkowej.
Zarzut sformułowany w pkt 4 skargi dotyczył naruszenia art. 68 § 2 zdanie drugie Ordynacji podatkowej przez wydanie zdaniem strony skarżącej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego i doręczenia decyzji po upływie 5 lat od dnia powstania zobowiązania podatkowego. On również nie mógł zostać uwzględniony, albowiem decyzja ta - co wskazano wyżej - ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. W rozpoznawanej sprawie nie ma więc zastosowania także regulacja art.68 § 2 ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego art.6 ust 7 ustawy o podatku VAT z 1993r., który reguluje kwestię momentu powstania obowiązku w podatku od towarów i usług w imporcie należy stwierdzić, że moment ten został prawidłowo ustalony przez organy celne tj. na dzień powstania długu celnego, co jest równoznaczne z dniem dokonania zgłoszenia celnego.
Nie można było także uznać za zasadny zarzutu dotyczącego naruszenia przez organy celne art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej z powodu bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania. Z treści art.11 ust1 ustawy o VAT z 1993r. wynikał nałożony na importera obowiązek prawidłowego obliczenia i wykazania w zgłoszeniu celnym kwoty podatku VAT. Organy prawidłowo ustaliły, że do podstawy opodatkowania nie wliczono poniesionego przez spółkę jawną A., kosztu z tytułu prowizji od zakupu, chociaż z treści art.15 ust 4c ustawy o VAT z 1993 r. wynika, że jest to element podstawy opodatkowania.
Kolejny ósmy zarzut dotyczył naruszenia przez organy celne art. 88 ust 4 ustawy o VAT , przez błędne zdaniem skarżących przyjęcie, że nie służy im prawo do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Skarżący jednak nie wskazali, na podstawie której ustawy o VAT podniesiono ten zarzut, czy tej z 1993 czy też nowej
z 2004r. Dawna ustawa miała ogółem 55 artykułów, należy więc uznać, że zarzut dotyczył nowej ustawy z 2004r., która jednak nie była podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji, co czyni ten zarzut całkowicie nietrafnym.
Ustosunkowując się do dziewiątego zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia przez organy art.139 § 1, § 2, § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej przez prowadzenie postępowania przez okres 3 lat, należy stwierdzić, że on również nie jest zasadny. Postępowanie w sprawie, której dotyczy rozpoznawana obecnie przez Sąd skarga, było wszczęte postanowieniem z dnia [...] marca 2008r. a ostatecznie zakończyło się decyzją wydaną przez organ odwoławczy dnia [...] sierpnia 2008 r.
Ostatnie dwa zarzuty dotyczyły naruszenia art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej przez ustalenie odpowiedzialności byłych wspólników spółki jawnej bez skierowania tej decyzji do samej spółki, pomimo że zgodnie z art.115 § 1 Ordynacji podatkowej wspólnicy odpowiadają solidarnie ze spółką. I one również są niezasadne, albowiem
w rozpoznawanej sprawie zastosowano regulację z art.115 § 4 Ordynacji podatkowej, właściwą dla sytuacji jaka wystąpiła w niniejszej sprawie tj. gdy Spółka już nie istnieje.
Przechodząc do rozważań i argumentacji przemawiających za uchyleniem zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wskazać, że przedmiotem zaskarżonej decyzji, wydanej między innymi na podstawie art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej jest orzeczenie o odpowiedzialności wspólników rozwiązanej spółki jawnej, czyli o odpowiedzialności osób trzecich, za zobowiązania podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów. Decyzja ta ma charakter konstytutywny, gdyż tworzy nowe stosunki prawne zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Podmiotem tych stosunków są osoby trzecie ( nie podatnik), zaś przedmiotem odpowiedzialność, która odnosi się nie do obowiązku świadczenia dłużnika podatkowego, lecz dotyczy pokrycia długu. Na mocy tej decyzji konstytuuje się odpowiedzialność osób trzecich (wspólników zlikwidowanej spółki jawnej) w przypadku zaistnienia określonych przesłanek, w tym przypadku tych,
o których mowa w art. 115 Ordynacji podatkowej. Odpowiedzialność tę należy wyraźnie oddzielić od obowiązku wynikającego ze zobowiązania podatkowego, bowiem dopiero
z dniem doręczenia decyzji o odpowiedzialności osób trzecich można mówić, że powstał obowiązek w zakresie tej odpowiedzialności. W kwestii zaś przedawnienia organ musi rozważyć, czy zastosowanie w tej sprawie będzie miał art.118 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej , jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.
Wcześniej już stwierdzono, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje w sposób określony w art.21 §1 pkt1 Ordynacji podatkowej, a więc
w momencie zaistnienia zdarzenia, w którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Zdarzeniem tym jest powstanie długu celnego, a dług celny powstaje z momentem przyjęcia zgłoszenia celnego - art.6 ust.7 ustawy o VAT z 1993r. oraz art. 209 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz. 117 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie zgłoszenia celnego dokonano w 2002r.,
a zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszej instancji zostały wydane w roku 2008. Z uzasadnienia decyzji obu instancji wynika bezsprzecznie, że organy celne w ogóle nie brały pod uwagę regulacji art.118 § 1 Ordynacji podatkowej,
a rozważały sprawę pod kątem przedawnienia samego zobowiązania podatkowego.
Dyrektor Izby Celnej rozpatrując ponownie odwołanie skarżących w pierwszej kolejności będzie musiał zatem rozstrzygnąć czy nastąpił upływ terminu do wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności byłych wspólników Spółki A. za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku od towarów i usług w imporcie. Wystąpienie powyższej przesłanki uzasadniać będzie orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie zgodnie z art. 233 §1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej.
Błędne jest stwierdzenie organu odwoławczego, że w sprawie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art.70 § 6 pkt2 Ordynacji podatkowej z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Skarga rozpoznana przez tutejszy Sąd w 2007r. nie dotyczyła bowiem decyzji w przedmiocie tego samego zobowiązania, wówczas orzeczenie obejmowało swym przedmiotem nie odpowiedzialność osób trzecich, lecz zobowiązanie podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług w imporcie. Odrębność praw i obowiązków podatkowych podatnika oraz osób trzecich wyklucza możliwość uznania obu tych podmiotów za strony tego samego postępowania podatkowego. Zarówno określenie decyzją obowiązków podatnika, jak i określenie decyzją zakresu odpowiedzialności osoby trzeciej, stanowi odrębną sprawę podatkową, co wynika wprost z art.118 § 1 Ordynacji podatkowej.
Przypomnieć należy, że akcesoryjny charakter odpowiedzialności osób trzecich czyni koniecznym również zbadanie, czy nie nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania podatkowego ciążącego na pierwotnym dłużniku (podatniku). Nie jest bowiem możliwe ustalenie odpowiedzialności za zobowiązanie, które już nie istnieje z powodu wygaśnięcia. Zastrzeżenie powyższe o tyle ma znaczenie w rozpoznawanej sprawie, bowiem jak ustalono na podstawie akt administracyjnych oraz dowodów uzupełniających przeprowadzonych przez Sąd, dokonywane były wpłaty, sygnowane imieniem i nazwiskiem jednego ze wspólników. Organ kwestii powyższej w ogóle nie rozważył w kontekście art.59 § 1 pkt1 Ordynacji podatkowej, w myśl którego zapłata powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w całości lub w części. Zaniechanie to w ocenie Sądu, stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 122 oraz art.187 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem powinnością organu będzie dokonanie oceny, po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego, co do skutków dokonanych wpłat dla dopuszczalności orzekania
o odpowiedzialności wspólników za zobowiązanie podatkowe rozwiązanej spółki jawnej z tytułu VAT w imporcie towarów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni zaprezentowaną przez Sąd wykładnię prawa materialnego oraz wskazanie dotyczące naruszenia prawa procesowego.
Mając na uwadze powyższe zaskarżoną decyzję należało na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylić.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 w zw. art.205 §2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 134 ze zm.). Na zasądzone koszty składają się uiszczony wpis sądowy - 100 zł, koszty zastępstwa procesowego 180 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.
Do skargi pełnomocnik dołączył zestawienie kosztów, które zostało przez Sąd uwzględnione w zakresie żądania zwrotu wpisu oraz opłaty od pełnomocnictwa.
Nie uwzględniono natomiast żądania zasądzenia kosztów dojazdu samochodem własnym albowiem za niezbędny koszt podróży ustawodawca uznał tylko koszt wskazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony - art.205 § 2 P.p.s.a. Nie uwzględniono także żądania zasądzenia kosztów sporządzenia kserokopii dokumentów. Ten rodzaj kosztu nie stanowi kosztu postępowania przed sądem i pokrywany jest z przyznanego pełnomocnikowi wynagrodzenia (tak też WSA w Lublinie w postanowieniu z 10 marca 2005 r., I SA/Lu 611/04 niepubl.).
Pełnomocnik wniósł również o zasądzenie podwyższonych kosztów zastępstwa procesowego wniosek w tym zakresie nie został przez Sąd uwzględniony albowiem samo wskazanie kwoty opłaty w wysokości wyższej niż minimalne uzasadnia konieczność wykazania tego faktu umową, której nie przedłożono.
(-) D. Skupień (-) K. Skowrońska-Pastuszko (-) J. Jaśkiewicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI