I SA/GO 80/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2023-11-28
NSApodatkoweWysokawsa
pomoc prawnakoszty postępowaniadoradca podatkowywynagrodzenieskarga kasacyjnaWSAprawo pomocy

WSA w Gorzowie Wlkp. przyznał doradcy podatkowemu wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do skargi kasacyjnej, odmawiając jednocześnie wynagrodzenia za czynności w pierwszej instancji i zwrotu wydatków.

Sąd administracyjny rozpatrzył wniosek doradcy podatkowego o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Odmówiono przyznania wynagrodzenia za czynności w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, uznając, że samo zapoznanie się z aktami nie stanowi udzielenia pomocy prawnej. Przyznano natomiast wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stosując stawki z rozporządzenia o wynagrodzeniu doradcy podatkowego, a nie z rozporządzenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, powołując się na wykładnię prokonstytucyjną. Odmówiono zwrotu wydatków, uznając je za część wynagrodzenia lub nieudokumentowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał wniosek doradcy podatkowego G.G. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi W.H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sąd odmówił przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, ponieważ czynności pełnomocnika ograniczyły się jedynie do zapoznania się z aktami sprawy i wykonania ich fotokopii, co nie zostało uznane za faktyczne udzielenie pomocy prawnej. Natomiast przyznano doradcy podatkowemu wynagrodzenie w wysokości 240 zł (powiększone o VAT) od Skarbu Państwa za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd zastosował stawki z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego, powołując się na wykładnię prokonstytucyjną w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dotyczących stawek dla adwokatów i radców prawnych. Odmówiono również zwrotu wydatków poniesionych przez pełnomocnika, uznając je za część wynagrodzenia lub nieudokumentowane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, samo zapoznanie się z aktami sprawy nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna została faktycznie udzielona.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że czynności procesowe muszą być ukierunkowane na wyrażenie stanowiska w sprawie lub złożenie wniosków, a samo zapoznanie się z aktami jest jedynie czynnością wstępną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (9)

Główne

P.p.s.a. art. 250 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 258 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. b)

Stawka wynagrodzenia za udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądemi administracyjnymi art. 2 § ust. 2 pkt 2

Stawka wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (50% stawki z ust. 1, nie mniej niż 240 zł).

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu art. 4 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu art. 4 § ust. 3

Podwyższenie wynagrodzenia o podatek VAT.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu art. 4 § ust. 4

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu art. 6 § ust. 1 pkt 1 lit. b)

Stawka wynagrodzenia za udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (180 zł dla wartości przedmiotu sporu do 1500 zł).

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu art. 6 § ust. 2 pkt 2

Stawka wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (50% stawki z ust. 1, nie mniej niż 120 zł).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynności pełnomocnika w pierwszej instancji ograniczyły się do zapoznania się z aktami, co nie stanowi udzielenia pomocy prawnej. Zastosowanie wykładni prokonstytucyjnej w zakresie stawek wynagrodzenia dla doradcy podatkowego z urzędu. Wydatki poniesione przez pełnomocnika na analizę akt i przygotowanie opinii są częścią wynagrodzenia lub nie zostały udokumentowane.

Odrzucone argumenty

Pełnomocnik powinien otrzymać wynagrodzenie za wszystkie czynności podjęte w pierwszej instancji, w tym za zapoznanie się z aktami. Należy stosować stawki z rozporządzenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej dla doradców podatkowych. Wydatki na analizę orzecznictwa, przygotowanie opinii i koszty dojazdu powinny zostać zwrócone.

Godne uwagi sformułowania

nie wykonał żadnych czynności z zakresu pomocy prawnej nie może być uznane samo zapoznanie się z aktami sprawy w ramach wykładni prokonstytucyjnej, należy pominąć regulację Rozporządzenia z 16 sierpnia 2018 r. w tej części, która odnosi się do ustalenia stawek wynagrodzenia doradcy podatkowego za świadczoną pomoc prawną z urzędu, i zastąpić te stawki stawkami wynagrodzenia (...) przewidzianych (...) dla doradcy prawnego ustanowionego z wyboru

Skład orzekający

Jacek Niedzielski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'udzielenie pomocy prawnej' w kontekście kosztów zastępstwa procesowego z urzędu oraz stosowanie wykładni prokonstytucyjnej do stawek wynagrodzenia doradców podatkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji doradcy podatkowego i może wymagać analizy w kontekście innych zawodów prawniczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla pełnomocników ustanowionych z urzędu – kiedy faktycznie udzielona pomoc prawna uzasadnia wynagrodzenie. Dodatkowo, porusza kwestię wykładni prokonstytucyjnej stawek wynagrodzenia.

Czy samo przeczytanie akt wystarczy na wynagrodzenie z urzędu? WSA rozstrzyga.

Dane finansowe

WPS: 657 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 80/23 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-11-28
Data wpływu
2023-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Niedzielski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I FZ 15/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 250 § 1 i art. 258 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1688
§ 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. b), § 4 ust. 2, 3 i 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy  prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika - doradcy podatkowego G.G. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrotu poniesionych wydatków w sprawie ze skargi W.H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kwoty wydatkowanej na zakup kasy rejestrującej p o s t a n a w i a: 1. Odmówić przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. 2. Przyznać doradcy podatkowemu G.G. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wynagrodzenie w wysokości 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług, z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu tj. za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. 3. Odmówić zwrotu wydatków.
Uzasadnienie
Skarżąca – W.H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wskazaną w sentencji niniejszego rozstrzygnięcia.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 50/23 referendarz sądowy tut. Sądu przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Izba Doradców Podatkowych wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika - doradcę podatkowego G.G. (karta 73 akt sądowych).
W dniu 7 sierpnia 2023 r., w budynku Sądu, ww. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy i wykonał ich fotokopie.
Wyrokiem z dnia 5 września 2023 r. sygn. akt I SA/Go 80/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, oddalił w całości skargę W.H. na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, sporządzonym na skutek wniosku pełnomocnika skarżącej, został uznany za doręczony z dniem 18 października 2023 r., na podstawie art. 74a § 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej w skrócie "P.p.s.a.).
W dniu 15 listopada 2023 r. pełnomocnik złożył do tut. Sądu opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. W treści opinii wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot kosztów poniesionych w związku z reprezentowaniem strony, przedstawione w załączniku, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. W odrębnym piśmie (załączniku) pełnomocnik podniósł, że rzetelnie reprezentując podatnika przed sądem musiał: dojechać do sądu, zapoznać się z aktami postępowania, wykonać ich fotokopię, przeanalizować akta pod katem stanu faktycznego, działań organów podatkowych obu instancji, właściwych regulacji znajdujących zastosowanie w sprawie, istniejącego orzecznictwa sądowego, interpretacji Ministra Finansów w podobnych sprawach i piśmiennictwa specjalistycznego, a także przygotować opinię o braku podstaw do przygotowania skargi kasacyjnej. Z uwagi na ekonomię, wykonanie ww. czynności zlecił podmiotowi posiadającemu specjalistyczną wiedzę w tym zakresie. Na potwierdzenie tego przedłożył fakturę nr [...] z dnia [...] listopada 2023 r.
Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2023 r. stwierdzono, że powyższa opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona została z zachowaniem zasad należytej staranności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych, obliguje sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została danej stronie postępowania udzielona (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14). Jak podkreśla się w orzecznictwie, pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej, a nie za samo tylko pełnienie funkcji pełnomocnika z urzędu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004r., sygn. akt OZ 720/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/93). W orzecznictwie ukształtowało się również stanowisko, zgodnie z którym udzielenie pomocy prawnej powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 września 2012r. sygn. akt II FZ 727/12, z 18 października 2007r. sygn. akt II FZ 515/07, z 28 maja 2013 r. sygn. akt II FZ 303/13). Sąd nie ma zatem obowiązku uwzględnienia każdego wniosku złożonego przez pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia czy zwrot wydatków.
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą i została rozpoznana w trybie uproszczonym, bez udziału stron. Czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji polegały jedynie na zapoznaniu się w dniu 7 sierpnia 2023 r. z aktami sprawy i wykonaniu ich fotokopii.
Uznać zatem należy, że pełnomocnik z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, do czasu wydania wyroku, nie wykonał żadnych czynności z zakresu pomocy prawnej; nie złożył żadnego pisma procesowego odnoszącego się do meritum sprawy, nie wyraził swojego pisemnego stanowiska przed wyznaczonym posiedzeniem niejawnym. Zatem trudno stwierdzić, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił skarżącej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej.
W ocenie Sądu, za udzielenie pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie może być uznane samo zapoznanie się z aktami sprawy (aktami sądowymi) bez podjęcia dalszych czynności procesowych ukierunkowanych na wyrażenie stanowiska w sprawie. Czynność zapoznania się z aktami sprawy stanowi bowiem jedynie czynność poprzedzającą faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej, która na tym etapie postępowania zasadniczo powinna łączyć się z wyrażeniem przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz - w razie potrzeby - ze złożeniem niezbędnych wniosków procesowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 września 2013 r. (sygn. akt I OZ 768/13) zapoznanie się z aktami sprawy jak i jej analiza bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie są wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona.
Z tych powodów należało odmówić przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (pkt I sentencji postanowienia).
W sprawie zaistniały jednak przesłanki do przyznania ww. pełnomocnikowi kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym drugiej instancji. Oczywiste jest, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik sporządził i złożył do tut. Sądu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 5 września 2023 r., wraz z żądaniem przyznania kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Czynność ta została wykonana z zachowaniem ustawowego terminu. Co więcej, złożony wniosek zawiera oświadczenie, że wynagrodzenie nie zostało zapłacone w całości lub w części.
Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2018 r. poz. 1688 - zwanego dalej "rozporządzeniem").
Stosownie do treści § 6 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, wynagrodzenie w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy - 75% tej kwoty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia, jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 500 zł do 1.500 zł, wynagrodzenie w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi 180 zł. Jednocześnie § 4 ust. 3 rozporządzenia stanowi, że wynagrodzenie, o którym mowa powyżej, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.
Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie wartość przedmiotu sporu wynosiła 657 zł, to zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 lit. b), wysokość wynagrodzenia pełnomocnika za udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji wyniosłaby 180 zł, zaś za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 120 zł.
Zauważyć jednak w tym miejscu należy, że Trybunał Konstytucyjny w sprawach o sygn. SK 66/19, SK 78/21, SK 53/22, SK 85/22 oraz SK 83/19 orzekał o niezgodności z Konstytucją przepisów zawartych w rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. W orzeczeniach tych Trybunał kwestionował nieuzasadnione różnicowanie stawek i mechanizmów wynagradzania dla adwokatów i radców prawnych ustanowionych z urzędu względem adwokatów i radców prawnych ustanowionych z wyboru. W związku z powyższym Trybunał dostrzegł konieczność zasądzania na rzecz pełnomocników z urzędu opłat nie niższych niż przewidziane w rozporządzeniach regulujących stawki dla adwokatów i radców prawnych z wyboru, a więc przy uwzględnieniu rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800) oraz w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).
Sąd ma na uwadze, że Trybunał nie zakwestionował zgodności z Konstytucją regulacji zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu (dalej jako Rozporządzenie z 16 sierpnia 2018 r.), niemniej jednak, przepisy wskazywanego Rozporządzenia określają podobne stawki i zasady przyznawania wynagrodzenia ustanowionemu pełnomocnikowi będącemu doradcą podatkowym jak te, które zawarte zostały w przepisach dotyczących radców prawnych i adwokatów, a które to normy zostały przez Trybunał Konstytucyjny uznane za niezgodne z ustawą zasadniczą. W ocenie Sądu, nie ma żadnego uzasadnienia, aby różnicować sytuację pełnomocników, którym przyznawane jest wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu tylko z uwagi na ich status zawodowy. Za takim stanowiskiem przemawia nie tylko brak podstaw do odmiennego traktowania pełnomocników, ale także wskazywane już podobieństwo uregulowań dotyczących przyznawania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Nie ma bowiem uzasadnionych podstaw do tego, aby o przyznaniu doradcy podatkowemu wynagrodzenia orzekać na podstawie przepisów, których tożsame brzmienie, choć na gruncie innego aktu prawnego, zostało uznane za sprzeczne z Konstytucją.
W rezultacie, w ramach wykładni prokonstytucyjnej, należy pominąć regulację Rozporządzenia z 16 sierpnia 2018 r. w tej części, która odnosi się do ustalenia stawek wynagrodzenia doradcy podatkowego za świadczoną pomoc prawną z urzędu, i zastąpić te stawki stawkami wynagrodzenia (opłat), jakie prawodawca przewidział za takiego samego rodzaju pracę (pomoc prawną) świadczoną przez doradcę prawnego ustanowionego z wyboru tj. w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1687). W tym zakresie, w rozpoznawanej sprawie, będą miały zatem zastosowanie przepisy § 2 ust. 2 pkt 2 oraz § 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) wskazanego rozporządzenia. Z przywołanych przepisów wynika, że pełnomocnikowi będącemu doradcą podatkowym, za udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji należne jest wynagrodzenie w wysokości 270 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. b), z kolei za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% wskazanej wyżej sumy, nie mniej niż 240 zł (§ 2 ust. 2 pkt 2).
Mając powyższe na uwadze (pkt II sentencji postanowienia), należało przyznać doradcy podatkowemu ustanowionemu z urzędu, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji kwotę 240 zł (tj. 50% stawki z 270 zł, nie mniej niż 240 zł, bowiem doradca podatkowy reprezentował skarżącą również z postępowaniu w pierwszej instancji).
Ponadto opłatę tę, w myśl § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.
W ocenie Sądu, przyznana kwota jest adekwatna do udziału pełnomocnika na tym etapie postępowania, w szczególności uwzględnia niezbędny nakładu jego pracy, a także charakteru sprawy.
Zauważyć bowiem należy, ze ustawodawca, w § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia wprowadził możliwość podwyższenia wynagrodzenia, w wysokości nie wyższej niż 150% wynagrodzenia określonego w § 6, jednak jedynie w pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okolicznościach, tj. ze względu na niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Co więcej, to wnioskujący pełnomocnik domagając się przyznania podwyższonego wynagrodzenia za czynności wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, powinien swój wniosek uzasadnić, przedstawić argumenty świadczące o takim nakładzie pracy oraz charakterze sprawy, które usprawiedliwiałyby podwyższenie stawki przyznanego wynagrodzenia (por.: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", wyd. LexisNexis, Warszawa 2009, s. 361).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało jednak wykazane, aby nastąpiły nadzwyczajne okoliczności, które z uwagi na zwiększony nakład pracy pełnomocnika pozwoliłyby na przyznanie mu wyższego wynagrodzenia. Za okoliczność taką w żadnym razie nie mógł być uznany sam fakt sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wymagającej od pełnomocnika zapoznania się z aktami sprawy, czy wyszukiwania i analizy działań organów podatkowych, orzecznictwa sądowego, interpretacji Ministra Finansów i piśmiennictwa. Wymienione działania mieszczą się bowiem w granicach czynności, jakich wymaga się od fachowego reprezentanta, który podlega określonym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu doradcy podatkowego.
Również analiza akt sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że wystąpiły w niej okoliczności uzasadniające zwiększenie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu ponad stawkę minimalną. Na akta administracyjne składają się bowiem dwie teczki (łącznie 125 kart), czego nie sposób uznać za obszerny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Także przedmiot postępowania nie stanowi o szczególnej zawiłości sprawy, budzącej wątpliwości w orzecznictwie czy doktrynie. Podnieść należy, że stan faktyczny sprawy nie był sporny; skarżąca nie zaprzeczała ustaleniom organów wskazując jedynie na brak świadomości obowiązku dokonywania przeglądów technicznych kasy rejestrującej w określonych terminach i skutków zaniechania.
Na marginesie Sąd pragnie nadto zauważyć, że pomimo powoływania się pełnomocnika na wielogodzinne poszukiwania i analizę "istniejącego orzecznictwa sądowego w podobnych sprawach, istniejących interpretacji Ministra Finansów w podobnych sprawach czy piśmiennictwa specjalistycznego", pełnomocnik nie przywołał rezultatów tych poszukiwań w treści wniesionej opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej tj. oprócz powołania się na komentarz w zakresie podstaw kasacyjnych. W złożonej opinii nie wskazał żadnych interpretacji, orzecznictwa w podobnych sprawach, a tym bardziej piśmiennictwa specjalistycznego.
W ocenie Sądu, na akceptację nie zasługuje również - w świetle przywołanych wyżej przepisów prawa - żądanie pełnomocnika wyznaczonego z urzędu zwrotu poniesionych wydatków w wysokości 1.000 zł, określonych w fakturze nr [...] z dnia [...] listopada 2023 r. za "analiza orzecznictwa i przygotowanie projektu opinii o bezpodstawności złożenia skargi kasacyjnej" i "analiza akt - sprawa W.H.". Jak już bowiem wskazano, ww. czynności mieszczą się w zakresie obowiązków pełnomocnika z urzędu w ramach świadczonej stronie pomocy prawnej przed sądem drugiej instancji i wynagrodzenie za ww. czynności uwzględnione zostało w wynagrodzeniu przyznanym pełnomocnikowi z urzędu, na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. Wzajemne rozliczenia z tytułu zlecenia ich faktycznego wykonania innemu podmiotowi, nie mieszczą się w gestii Sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Bezpodstawne jest zatem żądanie ponownego sfinansowania tych kosztów przez Skarb Państwa.
Jedynie na marginesie stwierdzić wypada, że pełnomocnik nie wykazał w żaden sposób, że osoba, która faktycznie wykonała podstawowe i niezbędne czynności profesjonalnego pełnomocnika tj. dokonała analizy akt sprawy i orzecznictwa, a także przygotowała projekt opinii o bezpodstawności złożenia skargi kasacyjnej jest podmiotem posiadającym specjalistyczną wiedzę w tym zakresie.
Z kolei pozostałe wskazane przez pełnomocnika wydatki z tytułu kosztów dojazdu do Sądu, zakupu znaczków pocztowych, papieru, amortyzacji sprzętu komputerowego, biurowego, drukarek itp. w żaden sposób nie zostały udokumentowane.
W tej sytuacji należało, w pkt III sentencji, odmówić zwrotu wydatków.
Z tych względów, na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 4 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1687) oraz § 4 ust. 2, 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2018 r. poz. 1688), orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI