I SA/Go 531/11

I SA/Go 531/11 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2011-08-31
Data wpływu
2011-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I FZ 491/11 - Postanowienie NSA z 2011-12-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 31 sierpnia 2011 r. wniosku S.M. o zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi ustalonego na 100 zł, skarżący złożył pismo procesowe, w którym wniósł o zwolnienie od żądanej opłaty. W ustawowym terminie, w odpowiedzi na wezwanie, uzupełnił brak formalny wniosku, składając go na urzędowym formularzu. We wspomnianym piśmie oraz w zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że nie ma oszczędności, a jego jedyny majątek stanowi gospodarstwo rolne o powierzchni 44 ha oraz dom mieszkalny. Skarżący mieszka z żoną i dwudziestojednoletnią córką. Oświadczył, że zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz działalnością gospodarczą, które jednak mają być niedochodowe. Podał również, że jego gospodarstwo rolne oraz rachunki bankowe zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Oświadczył też, że w 2011 roku nie były jeszcze przyjmowane wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skarżący twierdził również, że utrzymuje się z kredytu bankowego uzyskanego w lutym 2011 r. na kwotę 15.000 zł. Przedłożył też odpis zawiadomienia o wpisie hipoteki.
Ponieważ treść złożonych oświadczeń okazała się niewystarczająca do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, wezwano go do złożenia: wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, odpisów deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące (kwartał), zestawienia wszystkich płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w 2010 i 2011 roku, oświadczenia o ilości i wartości posiadanych samochodów oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania. W odpowiedzi skarżący przedstawił: umowę pożyczki kwoty 10.000 zł na okres od [...] lutego 2011 r. do [...] maja 2011 r. oraz umowę z bankiem o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty kredytowej. Przedłożył również odpisy deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług (VAT-7) za kwiecień, maj i czerwiec 2011 roku. Deklarował w nich (w kwotach netto): w kwietniu 2011 roku - dostawę towarów i usług o wartości 20.480 zł, nabycie towarów i usług o wartości 9.294 zł; w maju 2011 roku - zerowej wartości dostawę towarów i usług oraz nabycie towarów i usług o wartości 10.873 zł; w czerwcu 2011 roku - dostawę towarów i usług o wartości 410 zł oraz nabycie towarów i usług o wartości 2.428 zł. Skarżący oświadczył jednocześnie, że miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą 2.300 zł oraz, że posiada "samochody o wartości kilku tysięcy". Skarżący nie złożył natomiast zestawienia otrzymanych płatności ani wyciągów z rachunków bankowych przedstawiając jedynie odpis zawiadomienia o zajęciu jego wierzytelności z tytułu rachunku bankowego z [...] grudnia 2010 r.
W oparciu o dokumenty i oświadczenia złożone przez skarżącego, jego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części.
Odniesienie się do zawartego we wniosku żądania należy jednak poprzedzić ustaleniem zakresu żądanego prawa pomocy. W swym piśmie inicjującym postępowanie w przedmiocie prawa pomocy skarżący żądał zwolnienia od wpisu, natomiast w formalnie uzupełnionym wniosku nie wskazał zakresu żądania. Za wiążące należało zatem uznać pierwotnie sformułowane żądanie zwolnienia od wpisu od skargi i w takim właśnie zakresie rozpoznano złożony wniosek.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Art. 246 § 1 p.p.s.a. bowiem - dla przyznania prawa pomocy - wymaga wykazania, nie zaś innego - sumarycznego i uproszczonego dowiedzenia istnienia wskazanych w jego treści przesłanek (inaczej niż to ma miejsce w przypadku np. przywrócenia terminu, gdzie mowa jest o uprawdopodobnieniu - art. 87 § 2 p.p.s.a.).
W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.
Niezastosowanie się przez stronę do wezwania sądu (referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).
Z oświadczenia zawartego w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają w sposób niewątpliwy przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący podniósł tam jedynie, iż prowadzona działalność rolniczej i gospodarcza są niedochodowe. Podał również stan rodzinny oraz oświadczył, że jest właścicielem nieruchomości rolnych, zajętych - podobnie jak rachunki bankowe - w postępowaniu egzekucyjnym. We wniosku zawarł nadto oświadczenie, że utrzymuje się jedynie z kredytu bankowego. Załączył też odpis zawiadomienia o wpisie hipoteki przymusowej.
Skarżący został zatem wezwany do złożenia niezbędnych, wymienionych wcześniej w niniejszym uzasadnieniu, dokumentów. Nie przedstawił jednak wszystkich z nich. Zamiast wyciągów z rachunków bankowych skarżący złożył odpis zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z jego rachunku bankowego. Dokument ten został wystawiony [...] grudnia 2010 r. i wskazuje, że na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego należy przekazać łącznie 114.070,76 zł.
Zaniechanie przedstawienia żądanych dokumentów uniemożliwia dokonanie kategorycznych i niewątpliwych ustaleń co do jego aktualnej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Na przeszkodzie poczynieniu niezbędnych ustaleń stoi w szczególności brak wyciągów z rachunków bankowych skarżącego, czyli zasadniczego i miarodajnego dowodu obrazującego stan posiadania i możliwości płatnicze skarżącego.
Dowodu z tych dokumentów zastąpić nie może złożone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie to pochodzi bowiem sprzed ponad pół roku i nie potwierdza faktu, że skarżący obecnie nie jest w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym bardziej, że z urzędu wiadome jest, że w lutym bieżącego roku, czyli już po wystawieniu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, skarżący otrzymał płatności bezpośrednie w wysokości 33.745,83 zł (pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 17 marca 2011 r. w aktach sygn. I SA/Go 1162/10 - k. 76).
Należy też zwrócić uwagę, iż skarżący w swych oświadczeniach podaje, że posiada rachunki bankowe, a przedstawiony dokument wystawiony przez organ egzekucyjny dotyczy tylko jednego rachunku bankowego, a zatem już z tego tylko powodu jest niewystarczający dla dokonania ustaleń na temat wartości zasobów finansowych skarżącego. Dokument ten nie dowodzi również braku środków na rachunku bankowym, którego dotyczy.
Wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia o braku jakichkolwiek środków finansowych i tym samym sfinansowania wpisu od skargi nasuwa również treść złożonych przez skarżącego odpisów deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług. Wynika z nich, że skarżący regularnie finansuje wydatki na nabycie towarów i usług, co dodatkowo potwierdza również złożone zestawienie kosztów działalności gospodarczej. Należy też zwrócić uwagę, że miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżącego wynoszą - według jego oświadczenia - 2300 zł. Podważa to twierdzenie skarżącego, że wszelkich wydatków dokonuje ze środków pochodzących z pożyczki bankowej uzyskanej w lutym 2011 roku, ponieważ - jak twierdzi - prowadzona działalność gospodarcza i rolna jest niedochodowa. Kwota tej pożyczki jest bowiem niewystarczająca do pokrycia znacznych wydatków skarżącego i jego rodziny, zważywszy, że ma służyć do finansowania wydatków przez okres niemal półroczny.
Ostatecznie należało uznać, że skarżący - pomimo wezwania - nie przedstawił dowodów pozwalających na wyczerpującą ocenę jego sytuacji majątkowej, a w konsekwencji nie wykazał istnienia przesłanek prawa pomocy, w związku czym jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Stąd orzeczono jak w sentencji postanowienia (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).