I SA/Go 529/11

I SA/Go 529/11 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2011-09-30
Data wpływu
2011-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I FZ 490/11 - Postanowienie NSA z 2011-12-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2011 r. sprawy w przedmiocie rozpoznania sprzeciwu na postanowienie referendarza z dnia 31 sierpnia 2011 r. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
Skarżący S.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gorzowie Wielkopolskim skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej
z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że nie ma oszczędności, a jego jedyny majątek stanowi gospodarstwo rolne
o powierzchni 44 ha oraz dom mieszkalny, że mieszka z żoną i dwudziestojednoletnią córką. Oświadczył, że, obok prowadzenia gospodarstwa rolnego, które ze względu
na warunki atmosferyczne, jak i wzrost cen środków produkcji (które skredytował
do czasu żniw 2011 r.), przy jednoczesny spadku cen skupu, nie przynosi realnych dochodów, zajmuje się działalnością gospodarczą, która również jest niedochodowa. Poinformował ponadto, że jego nieruchomości są obciążone hipoteką przymusową,
a ruchomości (2 samochody) zastawem skarbowym, natomiast jego rachunek bankowy jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się z kolei do osiąganych dochodów wskazał, że utrzymuje się z kredytu bankowego uzyskanego w lutym 2011 r. na kwotę 15.000 zł. Oświadczył też, że w 2011 roku nie były jeszcze przyjmowane wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Do wniosku PPF dołączył odpis zawiadomienia o wpisie hipoteki.
Zarządzeniem z dnia 2 sierpnia 2011 r. wezwano skarżącego do złożenia
w terminie 7 dni: wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług składanych w związku
z prowadzoną działalnością gospodarczą, zestawienia wysokości otrzymanych w 2010 i 2011 roku płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, oświadczenia o ilości i wartości posiadanych samochodów, dokumentów potwierdzających zajęcie egzekucyjne o którym wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy
oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania.
W odpowiedzi skarżący przedłożył kserokopie umowy pożyczki kwoty 10.000 zł zawartej w dniu [...] lutego 2011 r. oraz umowy z bankiem o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty kredytowej. Przedłożył również odpisy deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług (VAT-7) za kwiecień, maj i czerwiec 2011 roku. Deklarował w nich (w kwotach netto): w kwietniu 2011 roku - dostawę towarów
i usług o wartości 20.480 zł, nabycie towarów i usług o wartości 9.294 zł; w maju 2011 roku - zerową wartość dostawy towarów i usług oraz nabycie towarów i usług o wartości 10.873zł; w czerwcu 2011 roku - dostawę towarów i usług o wartości 410zł oraz nabycie towarów i usług o wartości 2.428 zł. Skarżący oświadczył jednocześnie, że miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą 2.300zł oraz, że posiada "samochody
o wartości kilku tysięcy". Skarżący nie złożył natomiast zestawienia otrzymanych płatności ani wyciągów z rachunków bankowych, przedstawiając jedynie odpis zawiadomienia o wpisie hipoteki przymusowej.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. odmówił S.M. przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu wskazał, iż skarżący - pomimo wezwania - nie przedstawił żądanych dokumentów, w szczególności wyciągów z rachunków bankowych skarżącego, czyli zasadniczych i miarodajnych dowodów obrazujących jego stan posiadania i możliwości płatnicze. W ocenie referendarza, dowodu z tych dokumentów zastąpić nie może złożone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie to pochodzi bowiem sprzed ponad pół roku i nie potwierdza faktu, że skarżący obecnie nie jest w stanie sfinansować swego udziału
w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tym bardziej, że z urzędu wiadome jest, że w lutym bieżącego roku, czyli już po wystawieniu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, skarżący otrzymał płatności bezpośrednie w wysokości 33.745,83zł (pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 17 marca 2011r. w aktach sygn. I SA/Go 1162/10 - k. 76).
Zwrócił przy tym uwagę, iż skarżący w swych oświadczeniach podaje, że posiada rachunki bankowe, a przedstawiony dokument wystawiony przez organ egzekucyjny dotyczy tylko jednego rachunku bankowego, a zatem już z tego tylko powodu jest niewystarczający dla dokonania ustaleń na temat wartości zasobów finansowych skarżącego. Dokument ten nie dowodzi również braku środków na rachunku bankowym, którego dotyczy.
Wątpliwości referendarza co do wiarygodności oświadczenia o braku jakichkolwiek środków finansowych i tym samym sfinansowania wpisu od skargi wzbudziła także treść złożonych przez skarżącego odpisów deklaracji miesięcznych
dla podatku od towarów i usług. Wynika z nich, że skarżący regularnie finansuje wydatki na nabycie towarów i usług, co dodatkowo potwierdza również złożone zestawienie kosztów działalności gospodarczej. Zwrócił też uwagę, że miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżącego wynoszą - według jego oświadczenia - 2300 zł. Podważa to twierdzenie skarżącego, że wszelkich wydatków dokonuje ze środków pochodzących z pożyczki bankowej uzyskanej w lutym 2011 roku, ponieważ
- jak twierdzi - prowadzona działalność gospodarcza i rolna jest niedochodowa.
Kwota tej pożyczki jest bowiem niewystarczająca do pokrycia znacznych wydatków skarżącego i jego rodziny, zważywszy, że ma służyć do finansowania wydatków
przez okres niemal półroczny.
W związku z powyższym, referendarz ostatecznie uznał, że skarżący - pomimo wezwania - nie przedstawił dowodów pozwalających na wyczerpującą ocenę jego sytuacji majątkowej, a w konsekwencji nie wykazał istnienia przesłanek prawa pomocy, dlatego też jego wniosek nie został uwzględniony.
Nie godząc się z odmową przyznania prawa pomocy, pismem z dnia [...] września 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw.
W uzasadnieniu oświadczył, iż posiada tylko jeden rachunek bankowy zajęty przez Urząd Skarbowy. Drugi nie jest przez niego pomijany tylko po prostu
z niego nie korzysta, bo też jest zajęty przez komornika. Wskazał, że kwota płatności związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w 2010 r. wyniosła 33.745,83zł
i została wydatkowana na opłacenie kosztów związanych z prowadzeniem tego gospodarstwa, natomiast w 2011 r. takiej płatności nie otrzymał. Ponadto, ponownie oświadczył, że nadal utrzymuje się z kredytu bankowego. W załączeniu przedłożył dodatkowo kopię zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z tytułu prowadzonej wobec niego egzekucji, wyciąg z rachunku bankowego z dnia [...] sierpnia 2011 r., obejmujący transakcje dokonane na rachunku bankowym jedynie z [...] sierpnia 2011 r. (zajęcie w kwocie 61.600 zł), kopię umowy pożyczki, kopię umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty kredytowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a., wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Prawo pomocy obejmuje zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego
lub rzecznika patentowego, przy czym może być ono przyznane skarżącemu w zakresie całkowitym lub częściowym.
Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata.
Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków
może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
Przepis art.246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej.
W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie zaś częściowym
- gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania,
bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny.
Ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy uzasadnionym jest przyznanie prawa pomocy zależy od oceny tych okoliczności przez sąd.
W niniejszej sprawie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie stanowi wpis od skargi w wysokości 100 zł.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, że skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów, co oznacza, iż nie wykonał w pełni wezwania Sądu, natomiast przedstawione informacje były niewystarczające
do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym czy też częściowym jest uzasadnione.
Skarżący wezwany do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych w sprzeciwie przyznał jedynie, że posiada dwa rachunki bankowe i oba są zajęte przez komornika. Nie wskazał jednak banków w których są one prowadzone. Na podstawie odpowiedzi z [...] czerwca 2011 r. na analogiczne wezwanie w sprawie sygn. akt I SA/Go 324/11, ustalono, że posiada on dwa rachunki bankowe, jeden w Banku [...] oraz w Banku Spółdzielczym. Niestety, ani w tej,
ani w niniejszej sprawie, nie przedłożył wyciągów dokonanych na nich operacji,
a głównie one, w ocenie Sądu, mogłyby ukazać rzeczywiste przychody oraz wydatki skarżącego. Samo bowiem twierdzenie skarżącego o zajęciu rachunku w postępowaniu egzekucyjnym, nie może być uznane za bezsprzecznie wiarygodne. Z uwagi brak wspomnianych wyciągów niemożliwym jest zatem ustalenie, czy zgromadzone
na rachunku środki zostały zablokowane, jaki jest stan środków na rachunku, jakie są wpływy na przedmiotowym rachunku, czy też jakie wypłaty z rachunku.
Powyższych ustaleń zmienić nie może przedłożenie przez skarżącego wyciągu
z rachunku bankowego, prowadzonego w banku [...], z dnia [...] sierpnia 2011 r., potwierdzającego częściową zapłatę w dniu [...] sierpnia 2011r. kwoty w wysokości 61.600 zł na zajęcie rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia z dnia [...] grudnia 2010 r., gdyż na jego podstawie nadal nie można ustalić jakie i z jakiego tytułu są wpływy na przedmiotowym rachunku, czy też jakie wypłaty z rachunku. Nie wynika też z niego czy, po potrąceniu w dniu [...] sierpnia 2011 r. 61.600 zł, pozostała jeszcze jakakolwiek kwota do zaspokojenia żądań Naczelnika Urzędu Skarbowego, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Ponadto wyjaśnienie strony, że utrzymuje się z kredytu otrzymanego w lutym 2011 r. w wysokości 15.000 zł, budzi wątpliwość w świetle informacji, wynikającej z przedłożonego dowodu bankowego, z którego wynika, że w dacie [...] sierpnia 2011 r. na rachunku bankowym strona dysponowała kwotą 61.600 zł. Ponadto w orzecznictwie przyjęto pogląd, że samo prowadzenie wobec skarżącego egzekucji z rachunku bankowego nie przesądza, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Tak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 12 września 2005 r. sygn. akt I FZ 409/05, podkreślając jednocześnie, że w sytuacji, gdy strona skarżąca nie wykazała, że egzekucję skierowano także do innych składników jej majątku, a jeśli tak, to do jakich, może ona zdobyć środki na spłatę "korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia należności o charakterze publicznoprawnym, jakimi są opłaty sądowe." Odnosząc powyższe do sytuacji majątkowej skarżącego, należy wskazać, że nie wykazał on, że egzekucja jest prowadzona w stosunku do pozostałych składników jego majątku, takich jak nieruchomości, maszyny itp.
Skarżący wskazał ponadto, iż prowadzi działalności gospodarczą,
która w ostatnim czasie jest niedochodowa. Nie przedłożył on jednak żadnych dokumentów czy oświadczeń, które pozwoliłyby ustalić rzeczywisty stan prowadzonej działalności gospodarczej. Przedstawione zestawienie kosztów uzyskania przychodów
z działalności gospodarczej za XI/2010 r., XII/2010 r. i I/2011 r. czy zestawienie kosztów za okres IV-VI 2011 r. nie może być miarodajne dla ustalenia aktualnego stanu.
Nadto skarżący w zestawieniu kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej wykazał je w wysokości za XI 2010 r. - 2.259,35 zł; XII 2010 r. - 6.691,19 zł; za I 2011 r. - 2.076,28 zł, natomiast jako przychody wskazał odsetki bankowe
w wysokości 10,21 zł. Oznacza to, że we wskazanym przez skarżącego okresie
tj. od listopada 2010 r. do stycznia 2011 r. dysponował wolnymi środkami na koncie bankowym i związane były one z działalnością gospodarczą. Ponadto nie przedłożenie przez stronę wyciągów bankowych również i w tym zakresie uniemożliwia ocenę,
czy skarżący rzeczywiście nie uzyskuje żadnych przychodów związanych z prowadzoną działalnością.
Podkreślenia wymaga również to, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą finansuje na bieżąco jej koszty; dowodem czego są chociażby miesięczne deklaracje dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za kwiecień, maj i czerwiec 2011r., w których skarżący, wykazuje nabycie w wartościach znacznie wyższych aniżeli dostawa. Potwierdzeniem powyższego jest również bieżące finansowanie kosztów działalności gospodarczej w szczególności w okresie od kwietnia do czerwca 2011 r. takich jak: płace pracowników w wysokości 7.203 zł, składki ZUS – 2.586,52 zł, materiały do figur woskowych – 16.815,23 zł. Należy podkreślić, że skarżący
nie wskazał, z jakich środków jest w stanie ponieść tak znaczne wydatki mimo,
że na bieżąco jest prowadzona wobec niego egzekucja, co w ocenie Sądu wskazuje,
że skarżący uzyskuje dochody, których w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy nie ujawnił.
Skarżący oświadczył również, iż będąc w posiadaniu 44 ha nieruchomości rolnej prowadzi gospodarstwo, które obecnie nie przynosi realnych dochodów.
Jednak zobowiązany do przedłożenia zestawienia kosztów oraz zestawienia przychodów z działalności rolniczej, przedłożył zestawienie kosztów i przychodów
z gospodarstwa rolnego za 2010 r., z którego wynika, że poniósł koszty w wysokości 195.515,59zł oraz uzyskał przychody ze sprzedaży zbóż (jak sam oświadczył
po żniwach) w wysokości 222.332,80zł. Oznacza to, że z działalności rolniczej jednak dochód uzyskał. Podobnie może być, w ocenie Sądu, w bieżącym roku kalendarzowym, tym bardziej, że czas żniw się już zakończył, więc obecnie jest okres, w którym dochody skarżącego są najwyższe. Niestety również na tę okoliczność skarżący nie przedłożył żadnych dowodów.
Ponadto ze złożonego oświadczenia wynika, że otrzymał płatność związaną
z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w wysokości 33.745,83 zł, którą w całości wydatkował na opłacenie kosztów związanych z prowadzeniem tego gospodarstwa.
Oświadczenie strony, że aktualnie utrzymuje się z kredytu bankowego jest również mało wiarygodne. Wskazać należy, że zasady doświadczenia życiowego wskazują, że banki nie udzielają kredytów, pożyczek dla osób, które nie są w stanie wykazać możliwości ich spłaty, np. stałego źródła dochodu. Skarżący podnosi,
że nieruchomości, które posiada, zostały zabezpieczone hipoteką, na 2 pojazdach samochodowych wpisano zastaw skarbowy na rzecz Urzędu Skarbowego.
Ze złożonych oświadczeń wynika, że nie posiada majątku, na którym bank mógłby zabezpieczyć udzielony kredyt.
Z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika,
że do wspólnego gospodarstwa skarżącego wchodzą: wnioskodawca, jego 49-letnia żona oraz 21-letnia córka. Skarżący nie wykazał, aby osoby te uzyskiwały jakiekolwiek dochody. Powyższe świadczy również o nieudzielaniu informacji w pełnym zakresie w odniesieniu do sytuacji majątkowej skarżącego. Mało wiarygodnym jest by bank udzielił kredytu osobie, która nie ma dochodów (nie wykazuje ich), a ponadto dochodu takiego nie wykazują członkowie rodziny wspólnie gospodarujący.
Na koniec Sąd pragnie podkreślić, że skarżący jest zobowiązany do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest
w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny - w każdej sprawie, która została przez niego zainicjowana poprzez wniesienie skargi. W każdej sprawie rozważana jest bowiem kwestia wpisu i prawa pomocy. Dlatego też skarżący chcąc skorzystać z prawa pomocy zobowiązany jest do przedłożenia wymaganych przez Sąd dokumentów, zaś odmowa ich doręczenia czy też przedłożenie wybiórcze w konsekwencji prowadzić
może do nieuwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy - tak jak ma to miejsce
w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach w ocenie Sądu strona nie wykazała,
że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania .
Mając zatem na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.