I SA/Go 45/20

I SA/Go 45/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2020-06-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Damian Bronowicki
Jacek Niedzielski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1372/20 - Wyrok NSA z 2024-05-24
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art.4 ust.1 lit b
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
ART.39 UST.1
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Damian Bronowicki Protokolant Starszy sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Skarżąca J.G. – dalej zwana Stroną, Skarżącą- działająca poprzez swojego pełnomocnika złożyła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – dalej zwany Dyrektor, DOR ARMIR – z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 (zwana płatnością OB.)
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu 05.05.2017 wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR wniosek Skarżącej o przyznanie płatności na rok 2017. We wniosku Strona zadeklarowała, iż ubiega się o płatności do wymienionych we wniosku działek rolnych - łącznie zadeklarowała do płatności na rok 2017 obszar 53,80 ha w ramach następujących schematów pomocowych:
jednolitej płatności obszarowej - zwanej dalej płatnością JPO,
płatności za zazielenienie,
płatności dodatkowej - zwanej dalej płatnością redystrybucyjną,
płatności dla młodych rolników - zwanej dalej płatnością PMR
płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno - zwanej dalej płatnością PSTR.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poddał wniosek Skarżącej o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2017 kontroli administracyjnej prowadzonej, w myśl art. 28 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. o ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady(UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasad wzajemnej zgodności (Dz.U. UE z dnia 31.07.2014 r. L 2014.227.69) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 809/2014.
W wyniku przedmiotowej kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił istnienie ścisłych powiązań Skarżacej, z osobą pełnomocnika, tj. J.G. oraz S.T., którzy dokonali multiplikacji podmiotów, które następnie z osobna mogły ubiegać się o przyznanie płatności obszarowych z ominięciem kwotowych limitów dofinansowania przysługującego jednemu gospodarstwu rolnemu.
Organ I instancji ustalił w szczególności, że J.G. oraz S.T. podzielili potencjał spółki R sp. z o. o. powołując nowe podmioty tj. T sp. z o.o. oraz P sp. z o.o. Ponadto sukcesywnie tworzyli nowe dodatkowe spółki tj, D sp. z o. o., L sp. z o. o., J sp. z o. o. (powstała z podziału R sp. z o. o.), T sp. z o. o., T sp. z o. o., P sp. z o. o., K sp. z o. o., a następnie rozpisali na te podmioty ziemię z ich majątku. Ustalono ponadto, że działka ewidencyjna nr [...], zgłoszona przez Skarżącą do płatności obszarowych, została sprzedana jej przez S.T. (akt notarialny rep. A nr [...]) na mocy umowy z dnia [...].06.2015 r.
Jednocześnie ustalono, iż Skarżaca na podstawie ustnej umowy dzierżawi od S.T. działkę nr [...]. Ponadto J.G. jest pełnomocnikiem Ł.G. (brat Strony), który także złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2017, a w przypadku którego działalność rolnicza opiera się również na współpracy z podmiotami powiązanymi osobowo i kapitałowo z J.G. i S.T.. Nadto wnioski o obszarowe w roku 2017, zostały również osobno złożone przez S.T. i J.G., w ramach ubiegania się o płatności obszarowe jako osoby fizyczne.
Organ I instancji uznał, że J.G. oraz S.T. dokonując podziału potencjału produkcyjnego: R sp. z o. o., R sp. z o. o. oraz S.T. i powołując nowe dodatkowe podmioty, dokonali zjawiska multiplikacji, co umożliwiło obejście przepisów ograniczających wielkość wsparcia dla pojedynczego gospodarstwa w ramach płatności bezpośrednich, płatności ONW oraz PRŚ, RE, PRSK. Ponadto organ I instancji stwierdził, iż wszystkie jednostki produkcyjne tj. spółki powiązane osobowo i kapitałowo, zarządzane przez te same osoby, tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo, prowadzone przez osoby powiązane ze S.T. oraz J.G..
Rozpatrując przedmiotową sprawę organ uznał, że zaszły w niniejszej sprawie podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w każdym podmiocie bezpośrednio bądź pośrednio S.T. oraz J.G.. W ocenie organu zorganizowanie kilkunastu podmiotów (spółek kapitałowych i osób fizycznych) przez te same osoby jest w realiach niniejszej sprawy sztucznym działaniem w celu obejścia modulacji wynikającej z przepisów prawa ustanowionych w: art. 13 oraz art. 15 ust. 2 Ustawy oraz innych przepisach prawa (tożsame działki deklarowane do poszczególnych rodzajów pomocy finansowej) tj. § 20 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem PRŚ, § 3 ust. 4 i 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015r. poz. 364) - zwanego dalej Rozporządzeniem ONW oraz § 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 maja 2015 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania ""Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 655).
Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż należy zastosować w niniejszej sprawie art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 - zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Co więcej, w tak ustalonym stanie rzeczy organ uznał, iż przyznanie Skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2017 stałoby w sprzeczności z regulacją wyrażoną w art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 2988/95 - zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
W następstwie ustaleń poczynionych w trakcie kontroli administracyjnej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu 30.04.2019 r. wydał na rzecz Skarżącej decyzję w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. W uzasadnieniu w/w decyzji organ wskazał, iż w świetle okoliczności niniejszej sprawy tj. wydzielenia ze spółki R sp. o. o. spółek: P i T oraz powołanie pozostałych spółek i podmiotów (osoby fizyczne, w tym Skarżąca) w celu obejścia przepisów prawa tj. art. 11 ust. 1 Rozporządzenia nr 1307/2013, a tym samym przyznanie wnioskowanej płatności byłoby sprzeczne z przepisami art. 4 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95. Mając na względzie w/w okoliczności tj. rozdzielenie bazy produkcyjnej i rozparcelowanie jej na utworzone w tym celu podmioty tj. m.in. na rzecz Skarżącej organ I instancji zastosował konsekwencje wynikające z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, a co za tym idzie odmówił płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.
Od przedmiotowej decyzji Strona wniosła odwołanie. Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że pełnomocnik Strony, będący jednocześnie jej ojcem tj. J.G. oraz S.T. w sposób sztuczny wykreowali szereg podmiotów tj. spółek prawa handlowego oraz sztucznie wykreowanych gospodarstw prowadzonych przez osoby fizyczne, w celu upozorowania prowadzenia przez nie odrębnej działalności rolniczej. Grunty wchodzące w skład majątku S.T. zostały podzielone i przypisane w/w podmiotom, ale również osobom fizycznym tj. m.in. Skarżącej. Skarżąca nie prowadzi gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą, gdyż grunty, które zostały jej formalnie przypisane w rzeczywistości zarządzane są przez S.T. i J.G.. Podział potencjału produkcyjnego pochodzącego z majątku S.T. i J.G. na rzecz nowo wykreowanych podmiotów, zrealizowany został w celu uzyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż możliwe do uzyskania przez osoby kreujące sztuczne warunki w przypadku wnioskowania o dopłaty w ramach jednego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. Organ odwoławczy przedstawił mechanizm mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskać płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia maksymalnej powierzchni do jakiej na mocy przepisów prawa przysługują płatności.
Dyrektor OR ARiMR wskazał na treść art. 4 ust. 1 lit.b rozporządzenia nr 1307/2013 i art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1166/2008, następnie stwierdził, że gospodarstwo rolne stanowi wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Zaznaczył też, że w przypadku spółek kapitałowych jak również podmiotów występujących o dopłaty jako osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. W zarządach wszystkich powiązanych ze stroną spółek kapitałowych zasiadają te same osoby, tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G.. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w tych spółkach przez inne osoby. Wobec powyższego realny wpływ na sposób działalności ww. spółek kapitałowych mają tylko S.T. i J.G.. Wszystkie podmioty zarządzane są w niemal identyczny sposób. Mają tych samych kontrahentów, z którymi zawierane są operacje kupna środków produkcji i sprzedaży płodów rolnych, tych samych doradców rolnych, oraz księgowość zlecaną do tego samego miejsca.
Niemal wszystkie utworzone spółki ze Spółki R nie posiadają jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej, tj. maszyn, urządzeń, magazynów przechowalniczych, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi są zlecane do tych samych podmiotów (w tym podmiotów powiązanych z S.T. i J.G.). Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, podmioty te należy traktować jako jeden organizm gospodarczy, tj. jako jedno gospodarstwo rolne.
Organ odwoławczy zaznaczył, że R Sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] sierpnia 2002 r. Z bilansu Spółki sporządzonego na dzień [...] grudnia 2017 r. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych posiada aktywa zapisane pod pozycjami: grunty; budynki, lokale, prawa do lokali i obiekty inżynierii lądowej i wodnej; urządzenia techniczne i maszyny; środki transportu, inne środki trwałe. Wnioski obszarowe są składane przez tę Spółkę od roku 2007. Przy czym od roku 2013 nastąpił znaczący spadek powierzchni zgłaszanej do płatności obszarowych przez spółkę R.
Dyrektor OR ARiMR wskazał, że [...] maja 2013 r. zarejestrowano Spółkę T, natomiast [...] października 2014 r. zarejestrowano Spółkę P, które powstały z podziału R sp. z o.o. Zarówno w spółce T jak i P funkcję prezesa zarządu pełni J.G.. Natomiast udziałowcem ww. spółek, poprzez inne spółki kapitałowe, jest S.T.. Z planu podziału spółki R z dnia [...].10.2013 r. wynika, że w ramach podziału składników majątku do spółki P przeniesiono jedynie grunty, natomiast pozostałe składniki, tj. budynki lokale, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu i inne środki trwałe pozostały w spółce R. Z bilansu spółki T sporządzonego na dzień [...].12,2017 r., spółka ta w zakresie rzeczowych aktywów trwałych również posiada tylko grunty.
W ocenie Dyrektora OR ARiMR taki sposób podziału spółki R potwierdza tezę organów ARiMR, że chodziło jedynie o rozdrobnienie areału gruntów pozostających w zasobach ww. spółki, w celu uzyskiwania wyższych płatności poprzez spółki nowo zawiązane, a które nadal kierowane były przez zarząd i udziałowców spółki dzielonej.
Jednocześnie S.T. od roku 2004 do roku 2013 posiadał całościowy udział w spółce R Sp. z o.o. (obecnie K sp. z o.o. w likwidacji). W spółce R podjęto decyzję o jej podziale. W związku z powyższym, w roku 2013 ze spółki R wydzielono cztery podmioty, tj.: J sp. z o.o., B Sp. z o.o., D, sp. z o.o., M Sp. z o.o. W zbliżonym czasie powołano także nowy podmiot, tj. T sp. z o.o.
Organ odwoławczy stwierdził, że S.T. zaplanował wyzbycie się udziałów w spółce R przy jednoczesnym przejęciu jej aktywów poprzez spółki, których jest udziałowcem. W okolicznościach niniejszej sprawy istotnym pozostaje fakt, że poprzez spółki których jest udziałowcem S.T. przejął prawa własności do gruntów. Część gruntów zostało przeniesione na spółkę J a część gruntów zostało przeniesione na spółkę T. Natomiast pozostałe wydzielone spółki, tj. B, D, M, nie posiadające w ramach aktywów trwałych gruntów rolniczych, zostały ostatecznie sprzedane podmiotowi trzeciemu.
W ocenie organu odwoławczego powyższe działania dot. spółki R były jednym z etapów mechanizmu multiplikacji podmiotów, którym przypisywano ziemię z majątku S.T., oraz ze spółek których, był lub jest udziałowcem, tj. R i R.
Zdaniem organu sposób podziału spółki R potwierdza tezę organów ARiMR, że chodziło jedynie o rozdrobnienie areału gruntów pozostających w zasobach tej spółki, w celu uzyskiwania wyższych płatności poprzez spółki nowo zawiązane, a które nadal kierowane były przez zarząd i udziałowców spółki dzielonej.
Organ odwoławczy odniósł się do genezy pozostałych powiązanych spółek kapitałowych następnie stwierdził, że z analizy spółek T, J, D, L, T, P i K, wynika, iż za wyjątkiem spółki J, wszystkie podmioty w ramach rzeczowych aktywów trwałych posiadają jedynie grunty. Spółki te poza gruntami (za wyjątkiem spółki J posiadającej budynki) nie posiadają jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej (budynki inwentarskie, magazyny przechowalnicze, maszyny i urządzenia, środki transportu). Część z tych spółek została utworzona niemal w tym samym czasie (D, L, T), a w przypadku spółek L i D w tym samym dniu sporządzone zostały akty notarialne dotyczące zakupu ziemi. W ocenie organu odwoławczego powyższe oraz fakt, iż spółki te zarządzane są w podobny sposób pozwala stwierdzić, że zostały one utworzone w celu formalnego przypisania im ziemi rozdzielonej przez udziałowców R i R w wyniku czego możliwe stało się aplikowanie o dopłat obszarowe w wyższej wysokości, poprzez ominięcie przepisów ustanawiających limity kwotowe i powierzchniowe obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa.
Organ odwoławczy zaznaczył również, że fakt, iż podmioty P Sp. z o.o., T Sp. z o.o., T Sp. z o.o., J Sp. z o.o., D Sp. z o.o., L Sp. z o.o., T Sp. z o.o., P Sp. z o.o., K Sp. z o.o., a także J.G., Skarżąca, Ł.G., nie posiadają kadry pracowniczej oraz niezbędnej infrastruktury do prowadzenia działalności rolniczej, wymusił konieczność korzystania przez te podmioty z usług świadczonych przez podmioty trzecie. Ww. spółki kapitałowe oraz osoby fizyczne zawarły jednobrzmiące umowy na świadczenie usług rolniczych z podmiotami R Sp. z o.o. oraz R Sp. z o.o.
Organ wskazał na zawarte przez ww. podmioty umowy najmu i stałe ramowe umowy o współpracy, następnie stwierdził, że podział areału gruntu rolnego pozostającego w dyspozycji S.T. i J.G. miał pozorny, a tym samym sztuczny charakter. Macierzysta spółka R oraz spółka R, są pod wyłączną kontrolą S.T. i J.G.. Spółki te posiadają niezbędne zaplecze do prowadzenia działalności rolniczej, w tym kadrę pracowniczą, księgowość, infrastrukturę techniczną, w tym budynki inwentarskie, maszyny rolnicze, środki transportu. Pod kontrolą S.T. i J.G. były ponadto grunty rolne o znacznym areale (który w roku 2017 opiewa na obszar ok 1700 ha), i osoby te postanowiły ten areał formalnie rozpisać.
Część gruntów rozpisano w ramach podziału spółek R i R, a część gruntów rozpisano na nowo powołane podmioty oraz osoby fizyczne. W ocenie organu nie doszło jednak do powstania nowych odrębnych i samodzielnych gospodarstw rolnych, gdyż de facto całe to zaplecze produkcyjne nadal zarządzanie jest przez S.T. i J.G.. Przypisanie gruntów nowym podmiotom ma jedynie formalny charakter, gdyż podmioty te nie są w stanie samodzielnie prowadzić działalności rolniczej (brak niezbędnej infrastruktury), a w celu upozorowania prowadzenia tej działalności, wszelkie zabiegi agrotechniczne i obsługa administracyjno-ksiegowa, zostały formalnie zwrotnie zlecone do spółek S.T. i J.G.. W ocenie organu odwoławczego twórcy opisywanego mechanizmu powołali do życia dodatkowe sztuczne ogniwa, aby pod pozorem prowadzenia przez nie gospodarstw rolnych mogły ubiegać się o dopłaty obszarowe, w celu ominięcia limitów wsparcia przewidzianego dla pojedynczego gospodarstwa.
Organ zaznaczył, że wszystkie ww. podmioty podsiadają te same adresy siedzib i do korespondencji. Nadto zauważył, że w sprawach omawianych podmiotów ustalono ponadto szereg niespójności wskazujących na swobodne przekazywanie między tymi podmiotami środków produkcji (nasion, nawozów), płodów rolnych, fakturowania przez powiązane podmioty sprzedaży produktów, które nie mogły być wyprodukowane przez daną spółkę, fakturowania usług przez podmioty zewnętrzne, które to usługi w rzeczywistości nie mogły mieć miejsca w przypadku podmiotów widniejących na fakturze.
Organ wyliczył również o ile wrosły kwoty przyznawanych płatności na skutek multiplikacji podmiotów przez J.G. i S.T..
Organ wskazał, że w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, a czynną uczestniczką tych działań była Skarżąca Powyższe działania są sprzeczne z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów prawa krajowego i narusza tym samym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Pomimo, iż istnieje swoboda układania określonych stosunków gospodarczych, to jednak organy są zobowiązane do badania, czy stosunki te nie są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej i w wypadku stwierdzenia takiego faktu - co ma miejsce w niniejszej sprawie należało odmówić na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 Skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.
Na decyzję Dyrektora OR ARiMR Strona złożyła skargę w której zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. Rażące naruszenie prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 lit a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...), art. 4 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 1307/2013 art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez bezpodstawne przyjęcie, że J.G. nie jest rolnikiem, beneficjentem ani producentem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego
II. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
1. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie ma prawa do przyznania płatności i nie spełnia wymogów przyznania takiej płatności;
2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż skarżąca podjęła działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego;
3. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 /95 oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 poprzez niewłaściwe zastosowanie tych norm i przyjęcie iż skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego;
4. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż skarżąca podjęła działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego;
5. naruszenie normy art. 3 pkt. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (EP), art. 2 ust la Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 2 ust. 1 d Rozporządzenia nr 1306/2013 , oraz Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008 poprzez jej niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie jest producentem rolnym i nie posiada gospodarstwa rolnego;
6. niewłaściwe zastosowanie normy art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wypełnia celów wspólnej polityki rolnej
7. rażące naruszenie prawa w zakresie w jakim organ przyjmuje, iż J.G. powinna wraz z innymi podmiotami być jednym gospodarstwem rolnym i otrzymać płatność rolnośrodowiskową, ONW, płatności bezpośrednie w wysokościach uwzględniających limity powierzchniowe i liczbowe do przyznania płatności, tj niewłaściwe zastosowanie norm: a) art. 18 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, b) § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (rozporządzenie ONW PROW 2014-2020) c) § 20 ust. 1 i 2 oraz § 13a ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Rolnictwa Wsi z dnia 13 marca 2013r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie PRŚ 2013) d) § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 e) art. 13, art. 15 ust 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
III. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego poprzez naruszenie:
a) naruszenie przepisu art. 3 i art. 24 ust. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej zwanej Ustawą o płatnościach bezpośrednich) poprzez niewłaściwe i nieterminowe przeprowadzenie postępowania, przedłużające się prowadzenie postępowania, nieudzielanie żadnych wyjaśnień o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych, uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień i przedstawienia wniosków dowodowych,
b) przepisu art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,
c) przepisu art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego,
d) przepisu art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 ust. 2 pkt. 3) i 4) Ustawy o płatnościach poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie
e) rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak:
- zasada praworządności (art. 6 KPA oraz art. 3 ust 2 pkt 1 Ustawy o płatnościach bezpośrednich)
- zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli, (art. 7 KPA)
- zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 KPA)
- art, 9 KPA oraz art. 3 ust. 2 Ustawy o płatnościach bezpośrednich albowiem organ nie poinformował na żadnym etapie postępowania czego naprawdę dotyczy postępowanie, uniemożliwiając stronie podjęcie skutecznej obrony i złożenia wniosków dowodowych, nadto w kolejnych zawiadomieniach o niezałatwieniu sprawy w terminie organ wskazywał na konieczność ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności na działkach rolnych, przez co wprowadzał stronę w błąd co do zakresu prowadzonego postępowania
- zasada zasadności przesłanek (art. 11 KPA) - zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a KPA) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki
- zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 KPA), albowiem postępowanie przed organem odwoławczym trwało pół roku, a przed organem I instancji blisko dwa lata od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności
f) naruszenie normy art. 15 KPA w zw. z art. 136 §1, §2,§3i§4 KPA oraz art. 127 KPA w zw. z art. 78 Konstytucji
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2019 r. odmawiającą skarżącej przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegała się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017.
Decyzja ta została wydana na skutek stwierdzenia przez organ, że działalność skarżącej nie stanowi działalności samodzielnej, pozoruje prowadzenie samodzielnego gospodarstwa rolnego oraz pozyskanie przez nią gruntów miało na celu uniknięcie zastosowania modulacji, stawek degresywnych, limitu powierzchni, do których można uzyskać płatności oraz schematów pomocowych.
Istota sporu pomiędzy stronami niniejszego postępowania sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia czy skarżąca wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.
Skarżąca nie godząc się z ww. wnioskami organu podniosła w skardze zarzuty związane z naruszeniem przez Dyrektora OR ARiMR przepisów prawa materialnego jaki i przepisów procesowych. W tej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organy jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez organy przepisy prawa materialnego.
Skarżąca zarzuciła organowi, że prowadził postępowanie z naruszeniem zasad postępowania, o których mowa w art. 6,art. 7,art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 3 i art. 24 ust. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W ocenie Sądu zarzuty te są bezpodstawne.
Przypomnieć bowiem należy, że niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach K.p.a, w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu.
Stosownie do treści art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust.1)
Zgodnie z ust. 2 omawianego przepisu w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust.3 art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).
Ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 790/19).
Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.
Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1369/18; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
W kontekście powyższego chybiona jest argumentacja skarżącej, że organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie kilkanaście miesięcy zataił prawdziwy jego cel i nigdy nie informował strony, że zmierza do ustalenia w celu otrzymania płatności stworzyła tzw. sztuczne warunki i działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności, co w konsekwencji spowodowało, że nie miała możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych w celu wykazania, iż zarzut stworzenia sztucznych warunków jest nieuzasadniony oraz, że powiązane spółki i osoby fizyczne nie stanowią jednego organizmu i działają każda we własnym imieniu. Podobnie też chybiony jest zarzut, że organ odwoławczy podając w uzasadnieniu swej decyzji, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku informowania strony o prawdziwym celu postępowania zaprzeczył prawu skarżącej do obrony jej praw.
Wyjaśnić bowiem trzeba, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Tym samym skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, winna być świadoma, że złożony przez nią wniosek oceniany jest także w tym aspekcie. Zwłaszcza, gdy jednocześnie kontroli podlegały wnioski złożone przez podmioty z nią powiązane.
Zgodzić się należy, ze skarżącą, że organ pierwszej instancji, informując, o niezakończeniu prowadzonego postępowania w terminie wskazywał, że następuje to "z uwagi na prowadzone postępowanie w zakresie ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności na działkach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017". Niemniej jednak, trudno czynić organowi z tego powodu zarzut, bowiem ustalenie tej powierzchni także było jednym z elementów kontroli wniosku o przyznanie płatności.
Natomiast skarżąca na żadnym etapie postępowania przed organem pierwszej instancji - pomimo, iż prowadzone one było przez wiele miesięcy i organ w tym czasie domagał się od strony przedłożenia wielu szczegółowych dokumentów - nie zwracała się do organu by udzielił jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Podobnie też nie żądała od organu by zapewnił jej czynny udział w każdym stadium postępowania.
Zaznaczyć należy, że skarżąca po otrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji znała już szczegółowo stanowisko organu i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji mogła zaprezentować, kontrargumenty i dowody zmierzające do jego podważenia, co też uczyniła. Trudno zatem przyjąć by była pozbawiona możliwości obrony swych praw. Zwłaszcza, gdy organ odwoławczy przeprowadził wszystkie zawnioskowane przez stronę dowody a strona nie wskazała w skardze jakież to jeszcze inne dowody mogły by zostać w sprawie przeprowadzone.
Skarżąca zarzuciła organowi także naruszenie art. 15 K.p.a. w zw. z art. 136 § 1, § 2, § 3 i § 4 K.p.a. oraz art. 127 K.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji twierdząc, że ten przeprowadził za organ pierwszej instancji znakomitą większość postępowania, dokonał własnej i samodzielnej oceny materiału dowodowego i wydał decyzję merytoryczną na podstawie tak zabranego materiału dowodowego czym uniemożliwił stronie kontrolę tak wydanej decyzji w trybie instancji.
Wobec powyższego przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 127 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§ 1). Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2).
Z kolei po myśli art. 136 § 1 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
Zaznaczyć również trzeba, że stosownie do treści art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Wyrażona w art. 15 i 138 § 1 i 2 K.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania nakazuje organowi odwoławczemu ponownie sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć. Postępowanie organu odwoławczego nie może się zatem ograniczać jedynie do oceny zasadności rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Niemniej jednak treść przesłanek określonych w art. 138 § 2 K.p.a. należy interpretować łącznie z przepisem art. 136 § 1 K.p.a. określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Organ musi wyważyć czy ewentualne uzupełnienie postępowania wyjaśniającego w oparciu o art. 136 K.p.a. nie będzie stanowiło naruszenia zasady dwuinstancyjności.
W ocenie Sądu nie doszło w postępowaniu Dyrektora OR ARiMR do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, którego to naruszenia skarżąca upatrywała w zbyt szerokim zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ drugiej instancji nie przekraczało zakresu (verba legis): "dodatkowego" i służącego wyłącznie "uzupełnieniu dowodów i materiałów w sprawie" (art. 136 § 1 k.p.a.).
Sąd przychyla się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądowym, wedle którego samodzielne uzupełnienie materiału dowodowego sprawy i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przez organ odwoławczy, mogłoby być oceniane w kategorii naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, szczególnie, jeżeli na podstawie tych ustaleń doszłoby do całkowicie odmiennego orzeczenia organu odwoławczego niż to miało miejsce w decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 lutego 2018 r. VII SA/Wa 2908/17).
W ocenie Sądu, mając na uwadze specyfikę postępowania w przedmiocie przyznania płatności, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organ odwoławczy uzupełniając w toku postępowania odwoławczego materiał dowodowy o wskazane przez stronę w odwołaniu dokumenty, zeznania świadków i oświadczenia nie naruszył zasady dwuinstancyjności. Przeprowadzone przez organ odwoławczy postępowanie dowodowe miało charakter uzupełniający. Dyrektor OR ARiMR zgromadził bowiem wszystkie dowody, o które wnioskowała strona oraz dokonał ich oceny w kontekście podniesionych w dowołaniu zarzutów a także dowodów i argumentów wskazanych przez organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r.
Zdaniem Sądu działanie organu odwoławczego nie doprowadziło do naruszenia wskazanych przez stronę przepisów postępowania. Już samo porównanie proporcji pomiędzy ilością dowodów przeprowadzonych przez organy obu instancji podważa trafność twierdzenia spółki o przekroczeniu granicy "uzupełniającego" postępowania dowodowego.
Głównymi dowodami zgromadzonymi w toku postępowania odwoławczego były dokumenty nadesłane przez stronę na wezwanie Dyrektora OR ARiMR wyjaśnienia M.P., S.T., a także zeznania J.G.. Dowody te nie były przy tym jedynymi ani nawet głównymi dowodami przyjętymi za podstawę ustaleń faktycznych przez organ odwoławczy. Przeciwnie: lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji uprawnia wniosek, że zasadniczo oparto się o dowody dołączone do akt przez Kierownika BP ARiMR. Oparto ją też o dane posiadane przez organy ARiMR, a wykorzystane również w postępowaniu organu pierwszej instancji, gromadzone w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli. Dostrzec również należy, że wnioski organów obu instancji co do tego, że skarżąca wraz z podmiotami powiązanymi tworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania większych dopłat są zbieżne. Nie można w takiej sytuacji uznać, że zakres postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ odwoławczy wykraczał poza granice wyznaczone przez art. 138 § 1 K.p.a., ani by postępowanie tego organu naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Taka postawa organu odwoławczego z pewnością nie prowadzi do naruszenia wskazanych przez stronę przepisów postępowania w stopniu istotnym, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć należy, że wnioski organów obu instancji co do tego, że skarżąca wraz z podmiotami powiązanymi tworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania większych dopłat są zbieżne. Natomiast uchylenie zaskarżonej decyzji tylko z tego względu, że organ pierwszej instancji w motywach swego rozstrzygnięcia nie odniósł się do wyjaśnień skarżącej podniesionych dopiero na etapie odwołania godziło by w zasadę szybkości postępowania, sprowadzało by się bowiem do tego, że organ pierwszej instancji powieliłby czynności dokonane już przez organ odwoławczy.
Jak już wyżej wyjaśniono, z treści art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Tym samym obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Natomiast obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne poprzez odmowę przyznania płatności.
W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ wykazał, iż skarżąca wraz z powiązanymi ze sobą podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Zgodnie z ww. przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (por. wyrok NSA z 3 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 3579/16).
Niemniej jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani wcześniej rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tego zagadnienia organom stosującym prawo.
Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału można odnieść do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jak wynika z tego przepisu oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.
Z powołanego wyroku TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych, które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1313/18).
W ocenie Sądu organ wykazał istnienie po stronie skarżącej wszystkich ww. elementów.
Organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy spółkami i podmiotami powiązanymi ze S.T. i J.G.. Ustalił prawidłowo powiązania kapitałowe trafnie również badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek. Właściwie ustalił też więzy rodzinne w przypadku osób fizycznych zgłaszających grunty, słusznie wywodząc o ich uczestnictwie w przedsięwzięciu gospodarczym spójnie kierowanym przez S.T. i J.G.. Zasadnie wreszcie uznał, że wszystkie podmioty a ściślej: ich majątek współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez wykreowanie części podmiotów oraz przesunięcia majątkowe i kapitałowe odpowiadające zmianom legislacyjnym promującym, zgodnie z celami wsparcia, mniejsze podmioty, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia – koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.
Trafnie ustalono, że poprzez rozdrobnienie areału i przeniesienie własności i praw obligacyjnych do gruntów niemożliwe było osiągnięcie celów wsparcia bezpośredniego.
Cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 39 ust. 1 TWE, gdzie mowa wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej.
W przypadku JPO cel ten osiągany jest poprzez wsparcie mniejszych producentów niekorzystających z "efektu skali" i jednocześnie zmniejszenie wsparcia dla większych beneficjentów (pkt 13 preambuły do Rozporządzenia nr 1307/2013) z zastosowaniem zmniejszenia płatności podstawowej (czyli JPO wg nomenklatury u.p.s.w.b.) powyżej kwoty 150.000 euro (art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013), zaś omawiane zmniejszenie płatności w prawie krajowym realizowane jest poprzez zastosowanie współczynnika redukcji wynoszącego 100% (art. 19 ust. 1 u.p.s.w.b.).
Organ trafnie ustalił, poprzez zsumowanie areału zgłoszonego do JPO przez wszystkie podmioty powiązane i współtworzące jedno wspólne przedsięwzięcie gospodarcze kierowane przez S.T. i J.G., że w przypadku gdyby zgłoszono do JPO łączny areał (1703,42 ha), konieczne byłoby zastosowanie współczynnika redukcji ograniczającego pułap wsparcia do 150.000 euro, przez co kwota przysługującej do zagregowanego areału była by niższa o 140.583 zł od sumy płatności należnych do rozdrobnionego areału zgłaszanego przez ww. podmioty. Trafnie uznano zatem, że rozdrobnienie areału doprowadziło do obejścia mechanizmu zmniejszenia płatności służącego realizacji celu wsparcia wynikającego z art. 33 ust. 1 TWE, a realizowanego na poziomie prawa wtórnego przez art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, zaś na poziomie prawa krajowego przez art. 19 ust. 1 u.p.s.w.b.
Skarżąca jednocześnie nie wykazała, ani nie zaoferowała wiarygodnych dowodów potwierdzających, że realizowała cel jakim jest rozwój ludności wiejskiej. Nie przedstawiła bowiem wiarygodnych dowodów potwierdzających transfer wsparcia do mieszkańców obszarów wiejskich (ocena ustaleń dotyczących korzystania z usług podwykonawców zostanie przedstawiona w dalszych fragmentach uzasadnienia).
Dodatkowo organ uzasadniając fikcyjny podział na mniejsze gospodarstwa w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności bezpośrednich wykazał jakiej wysokości kwoty można osiągnąć poprzez dokonany podział i przypisanie rozdzielonych gruntów utworzonym podmiotom, które aplikują o dopłaty.
W przypadku płatności realizowanych w 2017 r. na mocy art. 13 Ustawy, do przyznawania płatności młody rolnik (dalej płatność PMR) stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, a płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha. Na mocy art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawy, płatność RDST przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha.
Podsumowując powyższe przepisy prawa w odniesieniu do roku 2017 kwota, do której będą przysługiwały płatności obliczana jest w następujący sposób: w odniesieniu do płatności na rok 2017 finansowanych z budżetu UE (płatność JPO, płatność PZZ, płatność RDST, płatność PSTR, płatność PMR) zastosowanie będzie miał współczynnik korygujący redukujący przyznane płatności o 1,388149%, - płatność RDST przyznawana jest maksymalnie do 27,00 ha, a płatność PMR przyznawana jest maksymalnie do 50,00 ha.
Mając na względzie kwestię tzw. współczynnika korygującego - iż w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 (JPO, PZZ, RDST, PSTR) na podstawie art. 26 ust. 1 Rozporządzenia nr 1306/2013, aby zapewnić przestrzeganie rocznych pułapów określonych w rozporządzeniu (UE, Euroatom) nr 1311/2013 w odniesieniu do finansowania wydatków związanych z rynkiem i na płatności bezpośrednie, ustala się współczynnik korygujący płatności bezpośrednich - zwany dalej współczynnikiem korygującym, gdy prognozy wydatków na finansowanie środków finansowanych w ramach tego podpulapu w danym roku budżetowym wskazują, że mające zastosowanie pułapy roczne zostaną przekroczone.
W związku z powyższym w art. 8 ust. 1 Rozporządzenia nr 1307/2013 określono, iż wysokość dostosowania określona zgodnie z art. 26 Rozporządzenia nr 1306/2013 ma zastosowanie jedynie do płatności bezpośrednich przekraczających 2000 EUR, które mają zostać przyznane rolnikom w danym roku kalendarzowym. Wysokość współczynnika korygującego odnośnie roku 2017 ustalona została poprzez art. 1 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 2017/1236 z dnia 7 lipca 2017 r. ustalającego współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidziany w Rozporządzeniu nr 1306/2013 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2017 (Dz. U. UE L 177/34 z dnia 8 lipiec 2017 r. str. 10), zgodnie z którym w celu ustalenia współczynnika korygującego zgodnie z art. 25 i 26 Rozporządzenia nr 1306/2013 i zgodnie z art. 8 ust. 1 Rozporządzenia nr 1307/2013 kwoty płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do Rozporządzenia nr 1307/2013, które mają być przyznane rolnikom w wysokości przekraczającej 2000 EURO na podstawie wniosku o przyznanie pomocy złożonego w odniesieniu do roku kalendarzowego 2017, zmniejsza się o współczynnik korygujący wynoszący 1,388149%.
Zatem składając jeden wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (płatność JPO, płatność PZZ, płatność RDST, płatność PSTR) - przy konieczności stosowania współczynnika korygującego w przypadku przedmiotowych rodzajów pomocy finansowej – S.T. oraz J.G. jako główni udziałowcy spółek otrzymaliby płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w mniejszej wysokości kiedy po sztucznym podzielę areału gruntów rolnych zgłaszanych do przyznania płatności wnioski o przyznanie płatności na 2017 r. złożyło kilka odrębnych podmiotów. Złożenie 14 odrębnych wniosków przez 10 spółek oraz 4 osoby fizyczne, powiązane personalnie i kapitałowo, spowodowało , iż w przypadku płatności RDST kwota ta byłaby wyższa o 62.134,02 zł ; w przypadku płatności PMR (zgłoszonej przez Skarżącą i Ł.G.) kwota wyższa o 10.741 zł; płatność PSTR kwota wyższa o 29.916,60 zł; płatność JPO kwota wyższa o 140. 583,50 zł.
Trafnie organ (hipotetycznie) wyliczył płatność przysługującą do areału zagregowanego i ocenił, że zgłoszenie odrębnie przez podmioty powiązane i współtworzące jedno wspólne przedsięwzięcie gospodarcze kierowane przez S.T. i J.G. doprowadziłoby do obejścia mechanizmu modulacji płatności.
Kluczowe jednak w przypadku RDTS i PZZ jest to, że przysługiwały one do obszaru zatwierdzonego do JPO, co powodowało, że wyłączenie z JPO tamowało przyznanie obu wcześniej wymienionych płatności.
Trafnie również Dyrektor OR ARiMR uznał, iż zabieg taki pozwolił dodatkowo na uniknięcie pełnych skutków zmniejszenia płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego finansowanych z budżetu UE, wynikającego z zastosowania współczynnika korygującego redukującego płatności w 2017 roku o 1,388149%. Ponadto dokonanie podziału miało na celu uzyskanie płatności do działek do których na mocy przepisów szczególnych, płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia maksymalnej powierzchni do jakiej na mocy przepisów przysługują płatności. Ominięcie skutków takiego mechanizmu zmniejszającego płatność, jakkolwiek mogłoby się wiązać z korzyścią finansową, nie nadawałoby tej korzyści, przynajmniej bezpośrednio, cechy "sprzeczności z celami wsparcia", ponieważ zastosowanie współczynnika korygującego nie służy wprost realizacji celów wspólnej polityki rolnej, lecz zapewnieniu koniecznej dyscypliny budżetowej UE (art. 8 ust. 1 Rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z art. 26 rozporządzenia nr 1306/2013). Ma zapewnić przestrzeganie rocznych pułapów określonych w rozporządzeniu Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 w odniesieniu do finansowania wydatków związanych z rynkiem i płatności bezpośrednich. Współczynnik korygujący płatności bezpośrednie ustala się, jeżeli prognozy wydatków na finansowanie środków finansowanych w ramach tego podpułapu w danym roku budżetowym wskazują, że zostaną przekroczone mające zastosowanie pułapy roczne (zob. pkt 2 preambuły do rozporządzenie wykonawczego Komisji [UE] nr 2017/1236).
Tym niemniej, w świetle sformułowanych powyżej uwag, Sąd uznał za trafne stanowisko organu, iż upozorowanie działalności licznych podmiotów służyło uzyskaniu korzyści sprzecznych z celami wsparcia.
Prawidłowo ustalono fakty świadczące o nie tylko zależności prawnej ale również o faktycznej gospodarczej niesamodzielności Skarżacej i jej zależności od decyzji S.T. i J.G. podporządkowanych interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika". Skarżąca podobnie jak szereg pozostałych podmiotów (osoby fizyczne i prawne) pełnia rolę podrzędną w stosunku do spółki R Sp. z o.o., a czynnikiem łączącym te podmioty są osoby S.T. i J.G.. . Powstałe podmioty nie tworzą gospodarstw rolnych stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą, gdyż nie posiadają niezbędnej do tego kadry pracowniczej oraz infrastruktury, a działalność opiera się na zlecaniu wszystkich wymaganych usług podmiotom zewnętrznym (którymi w znacznej mierze są spółki powiązane kapitałowo i osobowo ze S.T. i J.G.). W celu prowadzenia działalności rolniczej nowo powstałe podmioty zawarły umowy ze spółką macierzystą R oraz ze spółką R, na wykonywanie zabiegów agrotechnicznych. Słusznie organ wskazał, że Skarżąca pozorując prowadzenie samodzielnego gospodarstwa rolnego nie sporządzała oświadczeń i wyjaśnień, które jednak osobiście podpisywała. Jaskrawym tego przykładem są wyjaśnienia z dnia [...].04.2018 r. gdzie w treści tegoż dokumentu J.G. wskazała, iż cyt. "Środki produkcji spółka zapewnia poprzez: zakupy bezpośrednie, maszyny i urządzenia rolne ..." (pkt ad. 2 pkt 2) oraz cyt. "Zabiegi techniczne spółka realizuje". Jak zauważył organ pismo przekazane przez Skarżacą powstało na bazie szablonu wykorzystywanego przez pozostałe zmultiplikowane spółki, a strona niniejszego postępowania szablonu tego odpowiednio nie zmodyfikowała. Co więcej, identyczne w treści pismo zostało złożone przez Ł.G..
Organ ustalił, że udziały w spółce J posiadają B sp. z o.o. (1/2 udziału) i K sp. z o.o. (12/2 udziału), których głównym udziałowcem i prezesem zarządu jest S.T., natomiast prezesem zarządu skarżącej Spółki jest J.G.. Prawidłowo ustalono schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2017 r. Oprócz J sp. z o. o. o płatności na rok 2017 wystąpił szereg innych podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z J.G. oraz S.T., tj.: L sp. z o.o., R sp. z o. o., P sp. z o. o., T. Sp. z o.o., T sp. z o. o., D sp. z. o. o., T sp. z o. o., P. z o. o. oraz N sp. z. o. o. (aktualnie K sp. z o. o.). Oprócz wskazanych wyżej spółek kapitałowych o płatności na rok 2017 - jako osoby fizyczne - wystąpili również: S.T., J.G. oraz J.G. i Ł.G. (dzieci J.G.).
Trafnie skonkludowano o funkcjonowaniu Strony w ramach szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i J.G.. Jednocześnie trafnie ustalono, iż Skarżąca była gospodarczo niesamodzielna i nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013).
Prawidłowo ustalono fakty świadczące o faktycznej gospodarczej niesamodzielności Skarżącej w zakresie prowadzenia działalności rolniczej i jej zależności od decyzji S.T. i J.G., podporządkowanej interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika".
1) Prawidłowo ustalono schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2017 r. Oprócz Skarżącej, jej brata Ł.G., ojca J.G. i S.T. o płatności na rok 2017 wystąpił szereg podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z J.G. oraz S.T., tj.: L sp. z o.o., R sp. z o. o., P sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., T sp. z. o. o., T sp. z o. o. D sp. z o. o., P sp. z o.o. oraz N sp. z. o. o. (aktualnie K sp. z o. o.).
2) Trafnie skonkludowano o funkcjonowaniu szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i J.G..
3) Jednocześnie trafnie ustalono, iż Skarżąca nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty:
a) Wszystkie spółki i osoby fizyczne prowadziły działalność w niemal identyczny sposób. Z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług tych samych podmiotów w przypadku prac agrotechnicznych, tych samych doradców rolnych oraz podmiotu prowadzącego księgi rachunkowe. Wszystkie spółki, z wyłączeniem K sp. z o.o. miały jednocześnie ten sam adres siedziby, a osoby fizyczne korzystały z tego samego adresu do korespondencji.
b) Skarżąca, podobnie jak inne podmioty, nie posiadała zaplecza koniecznego do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi zlecała tym samym podmiotom zewnętrznym oraz związanym ze S.T. i J.G..
c) Skarżąca nie przedstawiła innych, niż tylko formalnie dokumentujące wykonywanie prac agrotechnicznych, dowodów potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej. Nie zajmowała się sama działalnością rolniczą, a wszystkie czynności miał wykonywać w jej imieniu ojciec J.G..
d) Trafnie ustalono rolę R sp. z o. o. w działalności rolniczej prowadzonej pod kierownictwem J.G. i S.T.. Z bilansu tej spółki wynika bowiem, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada aktywa zapisane pod pozycjami: grunty, budynki, lokale, prawa do lokali i obiekty inżynierii lądowej i wodnej; urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu, inne środki trwałe. Pozostałe podmioty, w tym Skarżąca, współpracowały z tą spółką na podstawie zawartych umów ramowych, zobowiązujących R sp. z o.o. do świadczenia usług agrotechnicznych, udostępniania sprzętu rolnego, maszyn, urządzeń, ciągników z obsługą pracownika oraz do wykonywania usług rolnych zleconych przez zleceniodawcę.
Suma powyższych wniosków potwierdza prawidłowość konkluzji sformułowanej przez Dyrektora OR, że wszelkie zmiany w schemacie zależnych podmiotów w ramach jednego wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, kierowanego przez J.G. i S.T., sprowadzały się do głównie do przenoszenie własności oraz umownych praw do gruntów i de facto nie doprowadziły do powstania podmiotów prowadzących samodzielnie działalność rolniczą.
W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż:
- działalność spółek zależnych i powiązanych (w przypadku skarżącej rodzinnie) osób fizycznych w ramach szerszego organizmu gospodarczego centralnie i spójnie kierowanego przez S.T. i J.G., nie miało charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
- Skarżąca była gospodarczo niesamodzielna i nie spełniała definicji rolnika, ponieważ nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Stanowiące jej własność oraz dzierżawione przez nią grunty były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego przez inny podmiot. Poza rzeczowymi i obligacyjnymi prawami do gruntów rolnymi nie miała innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego.
Prawidłowo ustalono również istnienie przesłanki subiektywnej zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Działaniom polegającym na powoływaniu spółek oraz rozdrabnianiu przez J.G. i S.T. zawiadywanego przez nich areału, trafnie bowiem przypisano cel, jakim było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń Strony co do motywacji działań ww. osób, dowiódł bowiem, że przekształcenia korporacyjne oraz transfery gruntów rolnych służyły obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Wyjściowo wskazać należy, o czym była już mowa we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, że ukształtowanie struktury deklarowanego posiadania gruntów w grupie podmiotów współtworzących jeden organizm gospodarczy zarządzany jednolicie przez S.T. i J.G., przy pozytywnym rozpoznaniu wniosków tych podmiotów o przyznanie płatności, doprowadziłoby do uzyskania płatności, których suma byłaby wyższa od tych które przysługiwałyby, gdyby o płatność wystąpił jeden podmiot legitymujący się posiadaniem zagregowanego areału. To określa korzyść finansową płynącą z ominięcia mechanizmów zmniejszenia płatności. Konkretnie jednak za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:
1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną, obejmującą zmiany kapitałowe oraz zmiany w zakresie stanu własności oraz obligacyjnych praw do gruntów rolnych dokonywane w ramach całej grupy spółek oraz podmiotów zależnych od S.T. i J.G.. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z rozdrobnienia i zmian struktury podmiotowej w zakresie deklarowanego posiadania gruntów rolnych.
2) Dyrektor OR ARiMR ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12. Trybunał wprost poruczył tam sądowi krajowemu weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.
3) Trafnie oceniał cel działań tych osób w szerszej perspektywie czasowej.
W tym zakresie, na podstawie m. in. zapisów w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dokonał szczegółowej analizy powiązań kapitałowych i osobowych, jak również dat i sposobów powołania spółek powiązanych z J.G. i S.T.. To tym wnioskom należy przypisać kluczowe znaczenie w odczytaniu z ustalonych faktów celu stworzenia sztucznych warunków. Zasadnie ustalenia te odnosił do regulacji prawnych przewidujących zmniejszania płatności, w tym również dla zapewnienia realizacji celów wsparcia. Wnioski płynące z tej analizy, potwierdzały, że kolejne na przestrzeni lat 2013 -2017 zmiany polegające na wstępowaniu nowych osób fizycznych oraz tworzeniu nowych spółek i pozyskiwaniu przez nie praw do gruntów już wcześniej należących do podmiotów związanych z J.G. i S.T., odpowiadały zmianom legislacyjnym promującym kwotami należnego wsparcia mniejszych producentów. Organ trafnie wskazał na korzyści finansowe płynące z dokonywanych zmian i to w odniesieniu do wszystkich płatności z obu filarów wspólnej polityki rolnej. Rozumowanie organu w tej kwestii nie ujawnia błędów logicznych, jest przekrojowe i spójne.
Organ prawidłowo ocenił, że:
- pomniejszenie areału R sp. z o.o. w 2013 r. na rzecz T sp. z o.o. oraz podział R z przeniesieniem gruntów na rzecz J sp. z o.o.,
- włączenie się 2014 roku w krąg podmiotów zgłaszających grunty do płatności przez J.G. (dzierżawiącego grunty od działającej w ramach schematu T sp. o.o.),
- w 2016 roku przez Ł.G.i J.G.,
- w 2016 r. włączenie w krąg aplikujących o wsparcie spółek z o.o.: P, D, T, L, P i K, doprowadzało do sukcesywnego ograniczenia skutków: zmniejszającej korekty kwot wsparcia bezpośredniego, oraz ograniczeniem finansowych skutków limitów powierzchniowych pozostałych płatności.
Sąd wnioski te podziela w całości i przyjmuje jako własne. Uznaje jednocześnie za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń z korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora OR ARiMR wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej z punktu widzenia korzyści finansowych płynących ze wsparcia, jako że pozwalały na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia. Sąd uznał jednocześnie, że Strona wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu.
Należy bowiem zauważyć, że Skarżąca deklarowała podjęcie działalność rolniczej w 2015 r., a ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków" podlegał sens jej działalności oraz charakter prowadzenia przez nią działalności rolniczej w roku 2017. Jak powyżej wskazano okoliczności jej powstania osadzono w kontekście działania całej grupy podmiotów pośrednio lub bezpośrednio podległych osobom S.T. i J.G.. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia jednoznacznie, potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora OR ARiMR o tym, że celem zarówno formalnego uzyskania statusu rolnika jak i nabycia przez nią własności oraz zawarte przez nią umowy dzierżawy gruntów było tylko upozorowanie działalności rolniczej w celu maksymalizacji korzyści z płatności.
Podobnie nie jest przekonujące wyjaśnienie, że S.T. i J.G. utworzyli 10 spółek, posiadających jedynie grunty (prócz sp. z o.o. J, która posiada jeszcze budynki) w celach biznesowych czy też po to by zatrzeć złe wrażenie spowodowane przestępczą działalnością uprzedniego zarządu Spółek R sp. z o.o. (obecnie K sp. z o.o.) i R. Taki argument jest nielogiczny w świetle faktów powoływania w kolejnych latach następnych, licznych spółek.
Odrzucić należy również argument Strony, iż powstanie licznych spółek miało służyć dokonaniu ich sprzedaży jako właścicieli mniejszych areałów gruntów rolnych. Twierdzenie to jednak stoi w sprzeczności z przywoływanym na jego uzasadnienie oświadczeniem S.T. z dnia [...] maja 2019 r., w którym wskazał, że w od 2016 r. prowadzi rozmowy oraz zbiera informacje w zakresie niezbędnym do przygotowania się do transakcji nabycia od S.T. udziałów w niektórych jego spółkach, ponadto w zakresie koniecznym do nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki R.
Skarżąca podniosła, że dokonano podziału spółek R i R by ratować finanse spółek i ich reputację, mogły bowiem nabywać materiały siewne i środki ochrony roślin, usługi i inne wyłącznie za gotówkę wobec daleko idącej ostrożności kontrahentów i złej opinii publicznej. Zabiegi restrukturyzacyjne miały zatem służyć odzyskaniu zaufania rynku, zawiązaniu i utrzymaniu kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami i usługobiorcami na rynku rolnym. Niemniej jednak z akt sprawy wynika, że nowoutworzone spółki, w tym skarżąca zawierały umowy głównie z podmiotami powiązanymi. Trudno też przyjąć by odzyskaniu wizerunku i zaufania kontrahentów miał służyć fakt, że skarżąca spółka ma ten sam adres siedziby, który miała spółka R i R.
Zaznaczyć również należy, że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki i podejmowana była działalność rolnicza przez osoby fizyczne powiązane z J.G., pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności.
W ocenie Sądu trafne są wyliczenia organu wskazujące, na różnice kwotowe możliwych do uzyskania płatności przed i po podziale gruntów przez S.T.. Zaznaczyć należy, że składanie przez utworzone podmioty odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby mniejszą płatność wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Całokształt okoliczności niniejszej sprawy oraz spraw pozostałych podmiotów powiązanych z J.G. oraz S.T. przemawia za przyjęciem, że utworzenie spółek miało na celu uzyskanie większych dopłat (element subiektywny), co ma wpływ na wartość majątku skarżącej spółki, a tym samym rzeczywistą wartość udziałów wspólnika w spółce z o.o. W szczególności świadczy o tym tożsamość działalności prowadzonej przez wszystkie powiązane spółki, ich skład osobowy, organy, siedziba, oraz brak wiarygodnych dowodów na prowadzenie niezależnej gospodarki rolnej.
Zdaniem Sądu trafny jest również wniosek organu, że działania skarżącej zdecydowanie nie wypełniają celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Skarżąca korzysta bowiem głównie z usług podmiotów powiązanych i nie posiada własnego zaplecza technicznego trudno zatem przyjąć by jej działalność służyła zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Zaś uczestnictwo w procederze stworzenie sztucznych warunków raczej niszczy niż wspiera konkurencyjność rolnictwa.
Wyjaśnić trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15).
Niewątpliwie wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Tymczasem, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Skarżąca podjęła działalność w celu uniknięcia skutków modulacji. Zaznaczyć należy, że zgodnie z motywem 13 preambuły Rozporządzenia nr 1307/2013 charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.
W ocenie Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu, że podjęła działalność w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Przede wszystkim twierdzenia ograniczały się do wykazania formalnych elementów świadczących o prowadzeniu działalności rolniczej czyli wykazaniu uzyskania wykształcenia umożliwiającego prowadzenie działalności rolniczej oraz zakup w 2015 r. gruntu o powierzchni 3,75 ha. Wbrew twierdzeniu Strony, o nabyciu gospodarstwa rolnego nie świadczy samo nabycie gruntów, jak również posiadanie tytułu prawnego do gruntów o łącznej powierzchni 53,80 ha. Posiadanie gruntów nie świadczy o posiadaniu gospodarstwa rolnego ani tym bardziej o prowadzeniu działalności rolniczej.
Organ zasadnie również wskazał na treść umowy dzierżawy gruntów rolnych zawartą przez Skarżącą z R sp. z o.o. Istotnie bowiem, obiektywna ocena uprawnia wniosek, że przewidziany w niej czynsz dzierżawny w wysokości 1000 zł za 46 ha gruntów, podobnie jak warunki płatności (w 2024 roku) istotnie wskazuje na brak w transakcji racjonalnego rachunku ekonomicznego uwzględniającego interes finansowy wydzierżawiającego. Uprawnia natomiast wniosek o tym, że celem transakcji była niedopuszczalna, w świetle brzmienia art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, optymalizacja struktury posiadania gruntów.
Powyższe wywody bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi.
Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił