I SA/Go 423/25

I SA/Go 423/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Jacek Niedzielski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art.33§1, §2 pkt 3 i §3 pkt 3, art.59§1a pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska Sędzia WSA Jacek Niedzielski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M.K.-S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej 1. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...], w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M.K.-S. (dalej jako: skarżąca, strona, zobowiązana), wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] września 2025r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik, organ I instancji) z dnia [...] lipca 2025 r. r. w przedmiocie oddalenia zarzutu na postępowanie egzekucyjne.
W sprawie wystąpił następujący stan faktyczny.
W dniu 25 stycznia 2023 r. skarżąca złożyła deklarację VAT-7 za grudzień 2022 r., w której wykazała podatek do zapłaty w wysokości 1.050.509,00 zł, następnie 24 lutego 2023 r. złożyła korektę deklaracji. Kwota podatku podlegająca wpłacie do urzędu skarbowego nie uległa zmianie. W związku z brakiem zapłaty podatku w terminie do 25 stycznia 2023 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego, skierował do skarżącej 31 stycznia 2023 r. upomnienie nr [...], z prośbą o uregulowanie należności w kwocie 1.050.509,00 zł, tytułem podatku od towarów i usług za grudzień 2022 r., wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia, pouczając jednocześnie, że niewykonanie obowiązku we wskazanym terminie spowoduje wszczęcie egzekucji administracyjnej, a organ zastosuje środki egzekucyjne oraz zostaną naliczone koszty egzekucyjne. Upomnienie zostało doręczone 16 lutego 2023 r.
W dniu [...] lipca 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego został doręczony 7 sierpnia 2024 r. Ponadto organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w E sp. z o.o.
Pismem z [...] sierpnia 2024 r. za pośrednictwem pełnomocnika - doradcy podatkowego -, złożone zostały zarzuty na prowadzoną egzekucję w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i § 2 pkt 2 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżącawniosła również o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zarzutów, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał [...] września 2024 r. postanowienie nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] listopada 2024 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z 27 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Go 13/25 oddalił skargę. W uzasadnieniu postanowienia nr [...] z [...] listopada 2024 r., organ odwoławczy wskazał, że Wierzyciel pismem z [...] września 2024 r. nr [...] przekazał do organu egzekucyjnego do rozpatrzenia jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wniosek strony w części obejmującej podniesione w ww. piśmie okoliczności dotyczące: - podania nieprawidłowej podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, - sporządzenia tytułu wykonawczego wg archiwalnego wzoru niezgodnego z wzorem obowiązującym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego.
Po rozpatrzeniu podania w ww. części w trybie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie z [...] listopada 2024 r., w którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie zostało doręczone 22 listopada 2024 r. Nie godząc się z rozstrzygnięciem, pismem z [...] listopada 2024 r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] grudnia 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W wyniku rozpoznania wniesionej przez skarżącą skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 15 maja 2025 r., sygn. akt 75/25 uchylił zaskarżone postanowienie w całości. Sąd zaaprobował stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy. Jako niezasadne ocenił również zarzuty naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 29 § 1 i § 2 pkt 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w sytuacji kumulacji roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie może oceniać zasadności i wymagalności obowiązku zawartego w tytule wykonawczym oraz podstawy i źródła istnienia obowiązku podatkowego, zasadności wystawienia tytułu wykonawczego, czy merytorycznych treści znajdujących się w samym tytule wykonawczym, takich jak wysokość należności, czy stawki odsetek.
Sąd uznał natomiast, organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącą. Sąd wskazał, żena etapie postępowania zażaleniowego pełnomocnik skarżącej zasygnalizował naruszenie art. 34a § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez skierowanie tytułu wykonawczego do osoby niebędącej zobowiązanym. Podkreślenia wymaga, że zarzut ten pojawił się po raz pierwszy dopiero w piśmie z [...] listopada 2024 r. Zatem zarówno po wydaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia z [...] listopada 2024 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak i postanowienia z [...] września 2024 r. oddalającego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej i utrzymującego go postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] listopada 2024 r.
Sąd podkreślił, że wbrew treści zaskarżonego postanowienia (str. 7-8), zarzut ten nie został rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Tym samym postanowienie to narusza art. 124 § 2 oraz art. 127 § 3 k.p.a.
Dalej Sąd wskazał, że błąd co do zobowiązanego w tytule wykonawczym został wskazany w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., jako podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Przyjmuje się, że jeżeli zobowiązany nie wniósł zarzutu na tej podstawie, to wystąpienie tej okoliczności obliguje wierzyciela do wystąpienia z urzędu do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego (zob. art. 34a u.p.e.a.). Jeżeli zaś zobowiązany i wierzyciel nie złożą stosownego wniosku, ale organ egzekucyjny we własnym zakresie stwierdzi tę okoliczność, to winien z urzędu umorzyć postępowanie egzekucyjne (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2025, art. 59.).
Sąd przypomniał również, że stosownie do art. 59 § 1a pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela albo z urzędu, jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2 pkt 1-5.
W ocenie Sądu, organ działając zgodnie z wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadą zaufania do władzy publicznej, powinien odnieść się do podniesionej przez skarżącą kwestii przekształcenia J M.K.-S. w E Sp. z o.o. i wyjaśnić, czy w tytule wykonawczym prawidłowo wskazano zobowiązanego. Zagadnienie to nie było bowiem przedmiotem rozważań ani w postępowaniu w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, ani w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
Ostatecznie Sąd uznał, że konieczne stało się uchylenie postanowienie organu II instancji. Na tym etapie postępowania Sąd nie przesądza o prawidłowości określenia podmiotu zobowiązanego, lecz zobowiązuje organ II instancji do dokładnego zbadania czy podmiot zobowiązany został określony w tytule wykonawczym w sposób prawidłowy.
W dniu 30 czerwca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości.
Natomiast pismem z [...] czerwca 2025 r., organ nadzoru przekazał podanie (zażalenie) skarżącej z [...] listopada 2024 r., organowi pierwszej instancji, w części obejmującej zarzut błędu, co do zobowiązanego, do załatwienia zgodnie z właściwością. Po rozpatrzeniu zarzutu Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał [...] lipca 2025 r. postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutu na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2024 r.
Skarżąca wniosła odwołanie od postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:
1) art. 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w związku z art. 61 § 1 i art. 61 § 2 zd. 2 k.p.a., poprzez wszczęcie przez organ postępowania, pomimo istotnej negatywnej przesłanki procesowej, tj. brak wymaganego wniosku (zarzutów) Zobowiązanej; Organ potraktował pismo Zobowiązanej z [...] listopada 2024 r. jako nowe podanie (zarzuty) dotyczące błędu co do zobowiązanego, podczas gdy w rzeczywistości pismo to dotyczyło ściśle oznaczonego i toczącego się wówczas postępowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zawierało wskazanie istnienia przesłanek, których wystąpienie organ egzekucyjny w ówcześnie toczącym się postępowaniu egzekucyjnym powinien był uwzględnić z urzędu; Organ egzekucyjny zupełnie dowolnie wszczął i prowadził niniejsze postępowanie, a następnie rozstrzygnął je merytorycznie pomimo tego, że Zobowiązana nigdy nie wniosła żądania jego wszczęcia, podczas gdy przepis art. 33 § 1 u.p.e.a., jednoznacznie określa, że postępowanie w przedmiocie zarzutów może być prowadzone na żądanie strony (a ściślej: po wniesieniu zarzutów);
2) art. 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w związku z art. 61a § 1 k.p.a., poprzez wszczęcie i prowadzenie przez organ postępowania w sprawie pomimo istnienia negatywnej przesłanki procesowej, tj. stan zawisłości sprawy tożsamej przedmiotowo i podmiotowo (lis pendens);obecnie toczy się postępowanie sadowoadministracyjne w tym zakresie; pismo Zobowiązanej z dnia [...] listopada 2024 r. (które zostało błędnie uznane ze zarzuty w ramach niniejszego postępowania), zostało złożone w toku postępowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego - w owym postępowaniu organy odmówiły umorzenia postępowania, co zostało przez Zobowiązaną zaskarżoną do WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który w wyroku z 15 maja 2025 r. (sygn. akt I SA/Go 72/25) uwzględnił skargę Zobowiązanej i uchylił zaskarżone postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego; Organ egzekucyjny złożył w tej sprawie skargę kasacyjna, co oznacza że to postępowanie nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone; w sporze, w którym zapadł wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 maja 2025 r. jedną z kluczowych okoliczności spornych jest uchybienie dokonane przez organ polegające na nieodniesieniu się przez DIAS do kwestii błędu, co do zobowiązanego;
3) art. 50 § 1 i art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak wezwania Zobowiązanej do wyjaśnienia, czy pismem z [...] listopada 2024 r. Zobowiązana zamierzała wnieść zarzuty w zakresie błędu co do zobowiązanego, czy też stanowiło pismo wnoszone w toku ówcześnie prowadzonegopostępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego;
4) art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób naruszający podstawowe zasady proceduralne (zob. zarzuty nr 1 i 2) co objawia się tym, że organ - po niekorzystnym rozstrzygnięciu WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 maja 2025 r. oraz pomimo stanu zawisłości prawnej tego postępowania sądowoadministracyjnego - potraktował pismo wniesione przez Zobowiązaną w ramach innego postępowania egzekucyjnego ponad pół roku wcześniej jako zarzuty i wszczął postępowanie w tym zakresie, co stanowi naruszenie zasady budzenia zaufania do organów administracji publicznej.
Postanowieniem z [...] września 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko wskazał m.in., że przedmiotem rozpatrzenia w niniejszym postępowaniu jest zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lipca 2025 r.
Zauważył, że zarzut jest obecnie środkiem prawnym, który może być wnoszony już nie tylko we wstępnej fazie postępowania egzekucyjnego, ale w toku całego postępowania egzekucyjnego, a także przez określony okres po jego zakończeniu. Zatem w przedmiotowej sprawie bez znaczenia pozostaje fakt ostatecznego rozpoznania zarzutów wniesionych pismem z [...] sierpnia 2024 r., na prowadzoną egzekucję w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i § 2 pkt 2 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił zarzut, zgłoszony na podstawie art. 33 § 2 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. błąd co do zobowiązanego. Organ wyjaśnił, że przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego, w związku z czym doręczył jej tytuł wykonawczy oraz pouczył o prawie zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Jak przyjmuje się w literaturze, zarzut błędu co do zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję [C. Kulesza, w: D.R. Kijowski (red.). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, 2015, s. 452].
Zwrócił uwagę, że orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż zarzut co do osoby zobowiązanego, nie może zmierzać do merytorycznego ustalenia osoby zobowiązanego (zob. np. wyr. WSA w Gdańsku z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 643/12). Nie można jednak uznać za błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, 2015, s. 207). Dokonując oceny rozważanej sprawie w kontekście zarzutu określonego w art. 33 § 2 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. błędu co do zobowiązanego, organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu organu pierwszej instancji o bezzasadności wskazanego zarzutu. Z akt sprawy wynika bowiem, że podstawę prawną obowiązku wystawienia tytułu wykonawczego z [...] lipca 2024 r. nr [...] stanowiła zaległość w podatku od towarów i usług za grudzień 2022 r. wynikająca ze złożonej przez skarżącą deklaracji VAT-7. Na podstawie zestawienia danych z dokumentów źródłowych, tj. tytułu wykonawczego i będącej podstawą jego wystawienia deklaracji VAT-7. Organ stwierdził, że nie występują rozbieżności pomiędzy osobą wskazaną w deklaracji VAT-7 za 12/2022, a zobowiązaną wskazaną w tytule wykonawczym z [...] lipca 2024 r. nr [...], bowiem dane, które widnieją zarówno na tytule wykonawczym, jak i deklaracji VAT -7 za 12/2022 r. są tożsame.
Stwierdził również, że nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżono postanowienie organu drugiej instancji w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w związku z art. 61a § 1 k.p.a.,poprzez wszczęcie i prowadzenie przez organ postępowania w sprawie pomimo istnienia negatywnej przesłanki procesowej, tj. stan zawisłości sprawy tożsamej przedmiotowo i podmiotowo (lis pendens); obecnie toczy się postępowanie sadowoadministracyjne w tym zakresie: pismo Skarżącej z dnia [...] listopada 2024 r. (które zostało błędnie uznane ze zarzuty w ramach niniejszego postępowania), zostało złożone w toku postępowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego - w owym postępowaniu organy odmówiły umorzenia postępowania, co zostało przez Skarżącą zaskarżoną do WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który w wyroku z 15 maja 2025 r. (sygn. akt I SA/Go 72/25) uwzględnił skargę Skarżącej i uchylił zaskarżone postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego; Organ egzekucyjny złożył w tej sprawie skargę kasacyjna, co oznacza że to postępowanie nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone: wsporze. w którym zapadł wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 maja 2025 r. jedna z kluczowych okoliczności spornych iest uchybienie dokonane przez organ polegające na nieodniesieniusie przez DIAS do kwestii błędu co do zobowiązanego; 2) art. 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w związku z art. 61 § 1 i art. 61 § 2 zd. 2 k.p.a., poprzez wszczęcie przez organ postępowania pomimo istotnej negatywnej przesłanki procesowej, tj. brak wymaganego wniosku (zarzutów) Skarżącej; Organ potraktował pismo Skarżącej z [...] listopada 2024 r. jako nowe podanie (zarzuty) dotyczące błędu co do zobowiązanego, podczas gdy w rzeczywistości pismo to dotyczyło ściśle oznaczonego i toczącego sie wówczas postępowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zawierało wskazanie istnienia przesłanek, których wystąpienie organ egzekucyjny w ówcześnie toczącym się postępowaniu egzekucyjnym powinien był uwzględnić z urzędu; Organ egzekucyjny zupełnie dowolnie wszczął i prowadził niniejsze postępowanie, a następnie rozstrzygnął je merytorycznie pomimo tego, że Skarżąca nigdy nie wniosła żądania jego wszczęcia, podczas gdy przepis art. 33 § 1 u.p.e.a., jednoznacznie określa, że postępowanie wprzedmiocie zarzutów może być prowadzone na żądanie strony (a ściślej: po wniesieniu zarzutów); 3) art. 50 § 1 i art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak wezwania Skarżącej do wyjaśnienia czy pismem z [...] listopada 2024 r. Skarżąca zamierzała wnieść zarzuty w zakresie błędu co do zobowiązanego, czy też stanowiło pismo wnoszone w toku ówcześnie prowadzonego postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego; 4) art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób naruszający podstawowe zasady proceduralne (zob. zarzuty nr 1 i 2) co objawia się tym, że organ - po niekorzystnym rozstrzygnięciu WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 maja 2025 r. oraz pomimo stanu zawisłości prawnej tego postępowania sądowoadministracyjnego - potraktował pismo wniesione przez Skarżącą w ramach innego postępowania egzekucyjnego ponad pół roku wcześniej jako zarzuty i wszczął postępowanie w tym zakresie, co stanowi naruszenie zasady budzenia zaufania do organów administracji publicznej.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.
Kontrola zaskarżonego postanowienie, dokonana w tak zakreślonych granicach, doprowadziła Sąd do przekonania, że postanowienie narusza prawo w stopniu obligującym Sąd do jego uchylenia.
Na wstępie przypomnieć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 15 maja 2025 r., sygn. akt 75/25 uchylił w całości postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] grudnia 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Przytoczenie tez zawartych w uzasadnieniu wyroku w zakresie przyczyn uchylenia postanowienie, jest niezbędne, bowiem w ocenie Sądu organ niewłaściwie, wadliwie, zinterpretował dokonaną w nim ocenę prawną, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwego postanowienia.
WSA w wyroku I SA/Go 75/25 wskazał, że na etapie postępowania zażaleniowego (czyli dotyczącego postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego) pełnomocnik skarżącej zasygnalizował naruszenie art. 34a § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez skierowanie tytułu wykonawczego do osoby niebędącej zobowiązanym. Co istotne, Sąd dalej podkreślił, że zarzut ten pojawił się po raz pierwszy dopiero w piśmie z [...] listopada 2024 r. Zatem zarówno po wydaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia z [...] listopada 2024 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, postanowienia z [...] września 2024 r. oddalającego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jak i utrzymującego go postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] listopada 2024 r.
Sąd stwierdził, że wbrew treści zaskarżonego postanowienia (str. 7-8), zarzut ten nie został rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Tym samym postanowienie to narusza art. 124 § 2 oraz art. 127 § 3 k.p.a.
Sąd wskazał również, że błąd co do zobowiązanego w tytule wykonawczym został wskazany w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., jako podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Przyjmuje się, że jeżeli zobowiązany nie wniósł zarzutu na tej podstawie, to wystąpienie tej okoliczności obliguje wierzyciela do wystąpienia z urzędu do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego (zob. art. 34a u.p.e.a.). Jeżeli zaś zobowiązany i wierzyciel nie złożą stosownego wniosku, ale organ egzekucyjny we własnym zakresie stwierdzi tę okoliczność, to winien z urzędu umorzyć postępowanie egzekucyjne (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2025, art. 59.).
Dalej Sąd wskazał, że stosownie do art. 59 § 1a pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela albo z urzędu, jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2 pkt 1-5.
Ostatecznie Sąd ocenił, że organ działając zgodnie z wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadą zaufania do władzy publicznej, powinien odnieść się do podniesionej przez skarżącą kwestii przekształcenia J M.K.-S. w E Sp. z o.o. i wyjaśnić, czy w tytule wykonawczym prawidłowo wskazano zobowiązanego. Zagadnienie to nie było bowiem przedmiotem rozważań ani w postępowaniu w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego ani w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd wskazał, że konieczne stało się uchylenie postanowienie organu II instancji. Na tym etapie postępowania Sąd nie przesądza o prawidłowości określenia podmiotu zobowiązanego, lecz zobowiązuje organ II instancji do dokładnego zbadania czy podmiot zobowiązany, został określony w tytule wykonawczym w sposób prawidłowy.
Prawidłowo odczytana treści uzasadnienia wyroku z 15 maja 2025 r., prowadzi do jednoznacznego wniosku, że intencją Sądu było spowodowanie aby organ, rozpoznając sprawę ponownie, czyli w trybie oceny przesłanek umorzenia postepowania egzekucyjnego, oceną tą obiją również zarzut (przesłankę) wskazany w piśmie (zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2024 odmawiającego umorzenia postepowania egzekucyjnego) skarżącej z [...] listopada 2024 r. (skierowania tytułu wykonawczego do osoby niebędącej zobowiązanym).
Przypomnieć należy, że stosownie do art. 59 § 1a pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela albo z urzędu, jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2 pkt 1-5 ustawy.
Organ niewłaściwie przekazał pismem z [...] czerwca 2025 r., podanie (zażalenie) skarżącej z [...] listopada 2024 r., organowi pierwszej instancji, w części obejmującej zarzut błędu, co do zobowiązanego, do załatwienia zgodnie z właściwością, sugerując niejako, że chodzi o rozpoznanie zarzutu o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., a nie jak wskazał to Sąd, oceny tej przesłanki jako, ewentualnej, podstawy umorzenia postepowania egzekucyjnego.
Rację ma skarżący wskazując, że stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a, to zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela zarzutów. Jest on wiec gestorem postepowania w tym zakresie. Bez jego wniosku, postepowanie nie może się toczyć. Skarżąca słusznie wskazała, że nie wnosiła zarzutów w tym zakresie, a wskazywała na art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a, jedynie jako przesłankę oceny podstawy umorzenia postepowania egzekucyjnego.
Tym samym stwierdzić należało, że organ naruszył art. 33 § 1 i § 3 pkt 3 u.p.e.a. w zakresie, w jakim rozpoznał wniosek skarżącej zawarty w piśmie z [...] listopada 2024 r., jako zarzut, a nie przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1a pkt 1 u.p.e.a.).
Jeżeli treść pisma skarżącej z [...] listopada 2024 r. budzić będzie wątpliwości organu, to powinien on stosownie do art. 50 kpa, wezwać skarżąca do ich wyjaśnienia.
Rozpoznając sprawę ponownie, rolą organu będzie uwzględnienie wskazań Sądu wynikających bezpośrednio z treści niniejszego uzasadnienia oraz wynikających z wyroku z dnia 15 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Go 75/25.
Z tych też powodów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.,Sąd orzekł jak w sentencji. Jednocześnie na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił również postanowienie organu pierwszej instancji uznając, że jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a.