I SA/Go 421/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2019-09-18
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościposiadanie zależneGDDKiAumowa o utrzymanie drógpodatnik podatkuskarżącyorganSąd Administracyjnynadpłata

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki F. S.A. w sprawie o nadpłatę podatku od nieruchomości, uznając spółkę za posiadacza zależnego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa.

Spółka F. S.A. wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2017 rok, twierdząc, że nie jest podatnikiem, ponieważ jedynie administruje nieruchomościami Skarbu Państwa udostępnionymi jej przez GDDKiA na potrzeby utrzymania dróg. Organy podatkowe i Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznały spółkę za posiadacza zależnego, zobowiązanego do zapłaty podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę, stwierdzając, że umowa z GDDKiA oraz sposób korzystania z nieruchomości wskazują na posiadanie zależne spółki, a nie dzierżenie czy administrowanie.

Sprawa dotyczyła wniosku F. Spółki Akcyjnej o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2017. Spółka argumentowała, że nie powinna być uznawana za podatnika, ponieważ nieruchomości Skarbu Państwa, pozostające w trwałym zarządzie GDDKiA i udostępnione spółce na mocy umowy o utrzymanie dróg, nie znajdowały się w jej faktycznym posiadaniu. Według spółki, umowa miała charakter administracyjny, a ona sama była jedynie dzierżycielem, wykonującym władztwo na rzecz GDDKiA. Organy podatkowe, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznały jednak, że spółka jest posiadaczem zależnym tych nieruchomości, co czyni ją podatnikiem podatku od nieruchomości. Sąd administracyjny, analizując treść umowy i sposób korzystania z nieruchomości, uznał, że spółka faktycznie władała nimi dla siebie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co odpowiada definicji posiadacza zależnego. Sąd podkreślił, że kluczowe jest faktyczne władztwo połączone z zamiarem władania rzeczą dla siebie, a zobowiązanie spółki do złożenia deklaracji podatkowej we własnym imieniu potwierdza tę intencję. W konsekwencji, sąd oddalił skargę spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka jest podatnikiem podatku od nieruchomości, ponieważ posiada status posiadacza zależnego tych nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umowa z GDDKiA oraz sposób korzystania z nieruchomości przez spółkę (w tym zobowiązanie do złożenia deklaracji podatkowej we własnym imieniu) wskazują na posiadanie zależne, a nie dzierżenie czy administrowanie. Spółka faktycznie władała nieruchomościami dla siebie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co jest kluczowe dla uznania jej za podatnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.o.l. art. 3 § ust. 1 pkt 4 lit. a

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Podatnikami podatku od nieruchomości są posiadacze nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy z właścicielem lub innego tytułu prawnego.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Definicja posiadacza samoistnego i zależnego.

k.c. art. 338

Kodeks cywilny

Definicja dzierżyciela.

Ordynacja podatkowa art. 122

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 191

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 2a

Ordynacja podatkowa

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Spółka nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, ponieważ jedynie administruje lub dzierży nieruchomości na rzecz GDDKiA, a nie posiada ich dla siebie. Umowa z GDDKiA ma charakter administracyjny, a nie przenoszący posiadanie. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego. Naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.

Godne uwagi sformułowania

Spółka nie wykonuje bowiem władztwa nad ww. nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu, lecz na rzecz GDDKiA. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Dzierżycielem jest natomiast podmiot, który rzeczą faktycznie włada za kogo innego. W niniejszej sprawie w wykonaniu obowiązku określonego w § 2 ust. 2 umowy GDDKiA przekazała Skarżącej w [...] – budynki o powierzchni 268,35 m², grunty o powierzchni 4.490 m² oraz budowle o wartości 64.600 zł, a w [...]– budynki o powierzchni 534,85 m² oraz grunty o powierzchni 3.044,10 m² oraz wymienione w dokumentach budowle. Nastąpiło fizyczne przejęcie przedmiotowych nieruchomości. Skarżąca wykorzystuje nieruchomość dla własnych celów, którym jest prowadzenie działalności gospodarczej w ramach której realizuję umowę o kompleksowe utrzymanie dróg. Zobowiązanie do złożenia deklaracji w podatku od nieruchomości "we własnym imieniu i na zasadach zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie".

Skład orzekający

Alina Rzepecka

sędzia

Jacek Niedzielski

przewodniczący sprawozdawca

Zbigniew Kruszewski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie statusu podatnika podatku od nieruchomości w przypadku umów o utrzymanie infrastruktury drogowej, gdzie nieruchomości Skarbu Państwa są udostępniane wykonawcy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i umowy, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych zapisów umownych i sposobu korzystania z nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i kluczowej kwestii ustalenia podatnika, co ma znaczenie praktyczne dla wielu firm korzystających z nieruchomości Skarbu Państwa lub samorządów. Interpretacja pojęć 'posiadacz zależny' i 'dzierżyciel' jest istotna dla prawników i księgowych.

Kto płaci podatek od nieruchomości? Sąd rozstrzyga, czy spółka drogowa jest podatnikiem od gruntów GDDKiA.

Dane finansowe

WPS: 18 239 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 421/19 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2019-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka
Jacek Niedzielski /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 1616/21 - Wyrok NSA z 2022-11-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 716
art.3 ust.1 pkt4 lit.a
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Dz.U. 2018 poz 1302
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2019 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. Spółki Akcyjnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2017 rok oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżona decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 2018 r. w sprawie odmowy stwierdzenia F. S.A. nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2017 rok.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:
Pismem z [...] stycznia 2018 r. F. S.A. wystąpiła do Wójta Gminy o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2017 rok w związku – jak twierdzi - z nienależnym zadeklarowaniem do opodatkowania gruntów, budynków i budowli stanowiących własność Skarbu Państwa, pozostających w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji dróg Krajowych i Autostrad i nieznajdujących się w jej posiadaniu. W załączeniu przedłożyła korektę deklaracji rocznej. W uzasadnieniu wniosku podała, że na mocy zawartej [...] maja 2017 r. z GDDKiA umowy nr [...], zobowiązała się do całorocznego kompleksowego utrzymania dróg krajowych administrowanych przez Rejon GDDKiA w [...], polegającego na między innymi na utrzymaniu zimowym. W tym celu na mocy umowy, spółce jednie udostępniono nieruchomości i obiekty stanowiące własność Skarbu Państwa i znajdujące się w trwałym zarządzie GDDKiA. W konsekwencji, umowa ta może być co najwyżej uznana za rodzaj umowy administrowania, a spółka – dzierżyciela udostępnionych jej przez GDDKiA gruntów, budynków i budowli. Spółka nie wykonuje bowiem władztwa nad przekazanymi nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadających posiadaniu, lecz na rzecz GDDKiA. Spółki nie można zatem uznać za posiadacza udostępnionych jej gruntów, budynków i budowli, a w rezultacie za podatnika podatku od nieruchomości.
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. odmówił w stosunku do F. S.A. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2017 w kwocie 18.239,00 zł. W motywach rozstrzygnięcia podał, że zgodnie z paragrafem 8 ust. 2 lit. j i k wyżej wymienionej umowy do obowiązków Zamawiającego należy miedzy innymi: j/ zorganizowanie zaplecza socjalno - technicznego w rozmiarach koniecznych do realizacji przedmiotu umowy, k/ przejęcie wskazanego przez zamawiającego zaplecza Obwodu Drogowego(OD) , dbanie o jego stan estetyczny, techniczny i funkcjonalny.
GDDKiA protokołem przekazania/przejęcia spisanym w dniu [...].05.2017 r. przekazała dla F. S.A. pomieszczenia biurowe, magazyny i urządzenia zimowego utrzymania dróg krajowych wraz z zobowiązaniem stron.
W załączniku nr 12.4 - Lokalizacja zaplecza biurowo-socjalnego Wykonawca zapewnił na czas trwania umowy, uwzględniając to w swoich kosztach stałych objętych ofertą:
a/ łączność pracowników ochrony z dyżurnym OD,
b/ utrzymanie bieżącej czystości w całym obiekcie i na placach OD,
c/ koszty dostawy wszystkich mediów do OD oraz wywóz nieczystości stałych i płynnych,
d/ koszty użytkowanych przez Wykonawcę telefonów, faxu, internetu, sygnału radiowo- telewizyjnego,
e/ podatek od nieruchomości związany z prowadzeniem działalności gospodarczej na OD. Wykonawca zobowiązany jest do złożenia deklaracji podatkowej we własnym imieniu i na zasadach zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie,
f/ koszenie i pielęgnacja zieleni na terenie OD,
g/ ochronę nad całym obiektem i terenem OD.
W jego ocenie z zebranego materiału oraz z pisma GDDKiA wynika, że grunty i budynki zostały przekazane protokołem przekazania/przyjęcia. Nieruchomości zostały przekazane dla F. S.A. na potrzeby związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie zawartej umowy. Spółka F. uwzględniła w swoich kalkulacjach kosztów stałych podatek od nieruchomości związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Spółka zobowiązała się do przyjęcia nieruchomości oraz ponoszenia wszelkich kosztów związanych z ich korzystaniem - utrzymaniem np. pokryciem kosztów dostawy wszystkich mediów, wywozu nieczystości stałych jak i płynnych. Wobec powyższego, w ocenie organu I instancji, zawarcie umowy z dnia [...] maja 2017 r. między GDDKiA a F. S.A. przeniosło obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z GDDKiA na Spółkę.
W odwołaniu spółka podniosła, że umowa z [...] maja 2017 r. ma formę zbliżoną do umów o administrowanie, a Spółka może być uznana, co najwyżej, za dzierżyciela udostępnionych jej przez GDDKiA nieruchomości oraz obiektów, a nie ich posiadacza. Spółka nie wykonuje bowiem władztwa nad ww. nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu, lecz na rzecz GDDKiA. W konsekwencji Spółki nie można uznać za posiadacza udostępnionych jej gruntów, budynków i budowli, a w rezultacie podatnika podatku od nieruchomości. Zakres korzystania przez Spółkę z nieruchomości Skarbu Państwa pozostających we faktycznym władaniu GDDKiA, jest ściśle ograniczony, a nie nieograniczony jak wskazuje organ. Spółka nie wykonuje władztwa nad udostępnionymi nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu, lecz na rzecz GDDKiA. Stąd, wbrew stanowisku organu, Spółka nie jest posiadaczem tych nieruchomości. Spółka uzyskała prawo do korzystania z udostępnionych rzeczy w ściśle ograniczonym rzeczowo zakresie, a celem ustanowienia tego prawa nie było przeniesienia posiadania. Udostępnienie nastąpiło jedynie w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego wykonywania przez Spółkę usług na zlecenie GDDKiA. Jednocześnie udostepnienie spółce nieruchomości i obiektów nie oznacza wyzbycia się przez ich właściciela.
Decyzją z [...] lutego 2019 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podkreśliło, że podatnikiem podatku od nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w posiadanie zależne jest posiadacz również wówczas, gdy umowa została zawarta za pośrednictwem trwałego zarządcy. Tego typu umowy są traktowane jako zawarte z właścicielem – Skarbem Państwa, co skutkuje tym, że podatnikiem jest posiadacz, zależny a nie trwały zarządca. Jego zdaniem, treść umowy z [...] maja 2017 r. której przedmiotem było "Całoroczne kompleksowe utrzymanie dróg krajowych administrowanych przez Rejon w [...]" oraz okoliczności faktyczne, tj. faktyczne/fizyczne przekazane nieruchomości i obiekty (m.in. pomieszczenia biurowe i magazyny) jednoznacznie wskazuje na posiadanie zależne Spółki. Niewątpliwie Skarżąca uzyskała w tym zakresie nad wskazanymi nieruchomościami władztwo, w rozumieniu art. 348 kc. stanowiące własność Skarbu Państwa.
Wskazało, że strony skonkretyzowały wzajemne prawa i obowiązki wynikające z przekazania pomieszczeń biurowych, magazynów i urządzeń przez GDDKiA dla odwołującej w celu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie związanym z realizacją umowy. Zawarta umowa, a w szczególności prawo odwołującej do nieograniczonego korzystania z nieruchomości z wyłączeniem innych podmiotów, obowiązek utrzymania nieruchomości w należytym stanie (dokonywanie niezbędnych napraw, przeprowadzanie konserwacji przyjętych pomieszczeń magazynów i urządzeń) i ponoszenie kosztów dostawy mediów oraz wywozu nieczystości, wykorzystanych dla własnych potrzeb prowadzi do przekonania, iż łączący stosunek prawny to nie administrowanie. F. S.A. wykorzystuje nieruchomość dla własnych celów, którym jest prowadzenie działalności gospodarczej, w ramach której realizuje umowę o kompleksowego utrzymanie dróg. Dodało, że zgodnie z treścią załącznika nr 12.4 obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości związany z prowadzeniem działalności gospodarczej na OD spoczywać będzie na Wykonawcy - jest on zobowiązany do złożenia deklaracji podatkowej we własnym imieniu i na zasadach zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie. Zapis ten wskazuje na intencję - wolę - stron przeniesienia posiadania nieruchomości i obiektów (m.in. pomieszczenia biurowe i magazyny) stanowiących własność Skarbu Państwa.
Organ uznał, że spółka w celu wykonania umowy, weszła w posiadanie gruntów, budynków i budowli. Nie można uznać, że władała tymi nieruchomościami "za kogoś innego", nie można uznać, że jedynie administrowała, czy zarządzała powierzonym mieniem. W celu wykonania umowy Skarżąca korzystała dla siebie, władała dla siebie przekazanym mieniem jak posiadacz zależny.
Za nietrafne uznano powołane orzecznictwo dotyczącego służebności przesyłu, gdyż nie może mieć ono zastosowania w sprawie.
W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego spółka wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzuciła naruszenie:
1/ art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie dyrektyw postępowania dowodowego, w szczególności obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji wadliwe ustalenie stanu faktycznego oraz błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, co skutkowało wadliwym uznaniem Spółki za posiadacza nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, pozostających w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, tj. gruntów, budynków i budowli nieznajdujących się w posiadaniu Spółki — udostępnionych Spółce przez GDDKiA jedynie w celu realizacji umowy zawartej przez Spółkę z GDDKiA, której przedmiotem jest "całoroczne kompleksowe utrzymanie dróg krajowych administrowanych przez Rejon w [...]".
Spośród szerokiego katalogu różnych form władztwa nad rzeczą, ww. umowa może być co najwyżej uznana za rodzaj umowy o administrowanie, a Spółka - dzierżyciela udostępnionych jej przez GDDKiA gruntów, budynków i budowli. Wbrew stanowisku organu, Spółka nie wykonuje bowiem władztwa nad ww. nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu lecz na rzecz GDDKiA. W konsekwencji Spółka nie może uznać za posiadacza udostępnionych jej gruntów, budynków i budowli, a w rezultacie za podatnika podatku od nieruchomości,
2/ art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 336 i art. 338 oraz art. 710 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - przez błędne uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do nieznajdujących się w posiadaniu Spółki gruntów, budynków i budowli stanowiących własność Skarbu Państwa: pozostających w trwałym zarządzie GDDKiA i udostępnionych spółce jedynie w celu realizacji umowy, na mocy której spółka świadczy jedynie usługi utrzymania dróg za zlecenie GDDKiA, a w konsekwencji nie wykonuje władztwa nad ww. nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu, lecz właśnie na rzecz GDDKiA, tj. w sytuacji gdy Spółka nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości w odniesieniu do ww. gruntów, budynków i budowli,
3/ art. 2a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. oraz w związku z art. 336 i art. 338 Kodeksu cywilnego - poprzez brak zastosowania w sprawie zasady, zgodnie z którą nie dające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść Spółki.
Organ w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Spór dotyczy tego, czy w świetle przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych – dalej u.p.o.l. – Skarżącą można uznać za podatnika podatku od nieruchomości od budowli i budynków przekazanych jej na mocy umowy z dnia [...] maja 2017 roku.
Poza sporem jest, że sporne nieruchomości (pomieszczenia biurowe, magazyny) będące przedmiotem postępowania są w fizycznym władaniu Skarżącej. Skarżąca twierdzi, że nie może zostać uznana za podatnika podatku od nieruchomości od przedmiotowych nieruchomości z uwagi, "że nie wykonuje władztwa nad nieruchomością i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu lecz na rzecz GDDKiA".
Zgodnie z treścią art. 336 K.c. - Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Dzierżycielem jest natomiast podmiot, który rzeczą faktycznie włada za kogo innego (art. 338 k.c.).
Oznacza to, że element faktycznego władania rzeczą występuje zarówno w konstrukcji posiadania samoistnego, jak i zależnego (art. 336 k.c.), a zgodnie z
art. 338 K.c. jest także niezbędnym elementem dzierżenia. W niniejszej sprawie należy więc odpowiedzieć na pytanie czy umowę z dnia [...] maja 2017 r. należy uznać za umowę dającą prawo do władania nad cudzą rzeczą jak posiadacz zależny, czy też umowa ta stanowi tylko podstawę do dzierżenia spornych nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości.
Z tego też względu kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie charakteru władztwa nad nieruchomościami (obiektami) udostępnionymi Spółce przez GDDKiA. W ocenie Skarżącej zakres korzystania przez Spółkę z nieruchomości Skarbu Państwa, jest ściśle ograniczony. Spółka nie wykonuje władztwa nad udostępnionymi nieruchomościami i obiektami dla siebie w sposób odpowiadający posiadaniu, lecz na rzecz GDDKiA, w celu wykonania zawartej umowy.
Ustawa podatkowa nie precyzuje, jakiego rodzaju umowa lub tytuł prawny, decydują o uznaniu posiadacza za podatnika podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.I. W piśmiennictwie wskazuje się, że przez pojęcie "tytuł prawny", należy rozumieć nie tylko typową umowę dzierżawy lub najmu, ale również inne szczególne formy prawne gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (zob. L. Etel w: L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne, Podatek rolny, Podatek leśny. Komentarz, Warszawa 2008, s. 150.). Przyjąć zatem należy, że będzie to każda umowa lub inny tytuł prawny, w wyniku którego jedna ze stron umowy stanie się posiadaczem zależnym nieruchomości (będzie z niej korzystała z wyłączeniem właściciela jak dzierżawca lub najemca), niezależnie od tego, czy w umowie strony użyją wyrażenia o przeniesieniu posiadania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., II FSK 1101/07).
Jak już wcześniej wskazano, zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Dzierżyciel, zgodnie z art. 338 K.c. to osoba, która włada rzeczą faktycznie za kogoś innego w tym znaczeniu, że jej władztwo służy realizacji cudzych interesów i myśl o zachowaniu rzeczy dla innej osoby wyznacza element woli, który towarzyszy władaniu. Posiadanie natomiast występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą oraz psychicznego elementu, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Nie budzi szczególnych wątpliwości interpretacyjnych element "władania rzeczą". Bez wątpienia chodzi tu o dostrzegalny fakt fizycznego władztwa nad rzeczą. Drugim, współwystępującym, niezbędnym elementem cywilistycznej konstrukcji posiadania, jest psychiczny czynnik zamiaru władania ("zawładnięcia") rzeczą dla siebie. Teoretycznie decyduje tutaj wewnętrzna, subiektywna wola posiadania. W praktyce jednak, wobec możliwych trudności dowodowych, można i trzeba kierować się zamanifestowanymi na zewnątrz przejawami władania rzeczą. Można więc z pewną tolerancją mówić o "woli zobiektywizowanej", błędem byłoby zaś poszukiwanie "woli obiektywnej" (vide: E. Gniewek, Komentarz do art. 336 kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001, opubl. LEX). Skutkiem posiadania jest faktyczne władztwo nad rzeczą, co w przypadku przeniesienia posiadania rzeczy na posiadacza zależnego oznacza, że posiadacz samoistny (przenoszący posiadanie) traci na rzecz posiadacza zależnego możliwość władania rzeczą. Wprawdzie posiada nadal status posiadacza samoistnego (art. 337 k.c.), niemniej jednak faktyczne władztwo nad rzeczą (m.in. nieruchomością, budynkiem) oddaną w posiadanie zależne, sprawować będzie (faktycznie władać) posiadacz zależny, z wyłączeniem posiadacza samoistnego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Skarżąca zawarła w dniu [...] maja 2017 r. umowę z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad, której przedmiotem było "Całoroczne kompleksowe utrzymanie dróg krajowych administrowanych przez Rejon w [...]". Na mocy tej umowy Spółka zobowiązała się do całorocznego kompleksowego utrzymania dróg krajowych administrowanych przez GDDKiA. W tym celu spółce zostały przekazane nieruchomości i obiekty (m.in. pomieszczenia biurowe i magazyny – których dotyczy spór) stanowiące własność Skarbu Państwa i znajdujące się w trwałym zarządzie GDDKiA.
Wbrew twierdzeniu strony, zakres i sposób wykorzystania przez Skarżącą nieruchomości prowadzi do przekonania, że nie jest to jedynie administrowanie nieruchomości. Przez administrowanie rozumie się bowiem zarządzanie czymś innej osoby – czyli administrowanie spełnia przesłankę dzierżenia. W niniejszej sprawie w wykonaniu obowiązku określonego w § 2 ust. 2 umowy GDDKiA przekazała Skarżącej w [...]- budynki o powierzchni 268,35 m², grunty o powierzchni 4.490 m² oraz budowle o wartości 64.600 zł, a w [...]– budynki o powierzchni 534,85 m² oraz grunty o powierzchni 3.044,10 m² oraz wymienione w dokumentach budowle. Nastąpiło fizyczne przejęcie przedmiotowych nieruchomości. W ramach zawartej umowy, strony skonkretyzowały wzajemne prawa i obowiązki wynikające z przekazania pomieszczeń biurowych, magazynów i urządzeń przez GDDKiA dla Skarżącej w celu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie związanym z realizacją umowy. Zawarta umowa, a w szczególności prawo Skarżącej do nieograniczonego korzystania z nieruchomości z wyłączeniem innych podmiotów, obowiązek utrzymania nieruchomości w należytym stanie (dokonywanie niezbędnych napraw, przeprowadzanie konserwacji przyjętych pomieszczeń magazynów i urządzeń) i ponoszenie kosztów dostawy mediów oraz wywozu nieczystości, wykorzystanych dla własnych potrzeb prowadzi do przekonania, iż łączący stosunek prawny to nie administrowanie. Skarżąca wykorzystuje nieruchomość dla własnych celów, którym jest prowadzenie działalności gospodarczej w ramach której realizuję umowę o kompleksowe utrzymanie dróg. Jak wyżej wskazano posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą oraz psychicznego elementu, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Zatem współwystępującym, elementem cywilistycznej konstrukcji posiadania, jest psychiczny czynnik zamiaru władania ("zawładnięcia") rzeczą dla siebie.
Zgodzić się należy, ze Skarżącą, że obowiązek podatkowy może wynikać tylko z ustawy i nie jest możliwe w drodze czynności cywilnoprawnej przeniesienie tego obowiązku na inne podmioty. W postanowieniu SN z 28 lutego 2018 r. sygn.. akt II CSK 231/17 wskazał, że opłata podatku nie świadczy o samoistności posiadania, ale jest to okoliczność, która powinna podlegać analizie łącznie ze wszystkimi faktami, które stanowią podstawę oceny prawnej charakteru posiadania nieruchomości.
Podpisanie umowy na mocy której Skarżąca zobowiązała się do uiszczania podatku od nieruchomości w stawce najwyższej w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej na OD wskazuje na intencję - wole - stron przeniesienia posiadania nieruchomości i obiektów (m.in. pomieszczenia biurowe i magazyny) stanowiących własność Skarbu Państwa. Zaznaczyć należy, że faktyczne przeniesienie nastąpiło protokołem na podstawie umowy.
Podobnie przy umowie najmu strony mogą zastrzec, iż przedmiot najmu będzie wykorzystywany tylko w określonym zakresie np. dla celów mieszkaniowych danego podmiotu. Strony swobodnie mogą kształtować stosunek zobowiązaniowy. W rozpoznawanej sprawie zastrzeżenie, iż przejęte obiekty, magazyny będą wykorzystywane w związku z realizacją umowy zawartej z GDDKiA, nie stanowi o braku przeniesienia posiadania. Dlatego też, nie można uznać Skarżącej za dzierżyciela. Różnica pomiędzy posiadaczem zależnym a dzierżycielem polega na świadomości i woli tych dwóch osób; o ile bowiem posiadacz zależny włada w swoim imieniu i interesie innym niż własność prawem, z którym łączy się władztwo nad cudzą rzeczą, o tyle dzierżyciel włada faktycznie rzeczą za i dla kogo innego. Dzierżycielem jest np. pracownik w stosunku do narzędzi powierzonych mu przez pracodawcę, przechowawca czy negotiorum gestor w stosunku do rzeczy zastąpionego, pełnomocnik, spedytor.
Uznanie określonego władztwa faktycznego nad rzeczą za posiadanie samoistne odpowiadające treści prawa własności zależy od tego, czy władztwo to jest sprawowane przez określony podmiot w jego własnym imieniu (animus rem sibi habendi). Czynnik woli pozwala zatem odróżnić posiadanie samoistne od posiadania zależnego, ale rzeczywistą wolę posiadacza, która decyduje o charakterze samego posiadania, ustala się na podstawie zamanifestowanych przejawów władania rzeczą.
Na posiadanie składają się dwa elementy: corpus oraz animus, tj. zdolność władania rzeczą w taki sposób, jak podmiot, któremu przysługuje odpowiednie prawo do rzeczy oraz wola wykonywania tego prawa, wyrażająca się w takim postępowaniu posiadacza, z którego wynika, iż uważa się on za podmiot prawa do tej rzeczy.
W niniejszej sprawie Skarżąca władała cudzą rzeczą dla siebie - w ramach prowadzonej działalności, w celu wykonania umowy. Skarżąca na przekazanych nieruchomościach zobowiązana była do zorganizowania zaplecza socjalno - technicznego, co uczyniła na oddanych mu nieruchomościach. Przekazane protokołem pomieszczenia, urządzenia, budowle, czy obiekty, wykorzystywane są przez Skarżącą w celu prowadzenia działalności gospodarczej, związanej z realizacją zawartej umowy. Budynki, budowle wykorzystywane są na potrzeby pomieszczeń socjalnych i biurowych pracowników Skarżącej. Na placach przechowywane są urządzenia i pojazdy Skarżącej. Co więcej w oddanych magazynach Skarżąca przechowuje materiały niezbędne do realizacji umowy z GDDKiA. Czyni to dla siebie w celu prawidłowej realizacji zawartej umowy o kompleksowe utrzymanie dróg. Przekazanie budynków i budowli było jednym z elementów zawartej umowy z [...] maja 2017 r. Wykorzystanie przedmiotowych nieruchomości w celu należytego wykonania umowy stanowi nic innego niż realizację własnych zadań gospodarczych, bo przecież umowa z GDDKiA została zawarta w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Skarżącej. Sporne budynki wykorzystywane są w ramach działalności gospodarczej Spółki.
Zgodzić się należy ze stwierdzeniem, że udostępnienie obiektów nastąpiło w celu zapewnienia prawidłowego wykonania przez spółkę usług, było elementem zawartej umowy. Na jej podstawie Spółka uzyskała nie tyko prawo do korzystania z nieruchomości, ale przeniesiono ich posiadanie. O woli przeniesienia posiadania świadczy chociażby zobowiązanie do złożenia deklaracji w podatku od nieruchomości "we własnym imieniu i na zasadach zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie".
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu Spółka wykonuje władztwo nad spornymi nieruchomościami i obiektami w sposób odpowiadający posiadaniu, na swoją rzecz w ramach wykonania umowy zawartej z GDDKiA. Tytułem prawnym do władania nieruchomościami jest zawarta przez Skarżącą z GDDKiA umowa z dnia [...] maja
2017 r. Skarżąca korzysta ze spornych nieruchomości w swoim imieniu, a nie w imieniu GDDKiA.
W ocenie Sądu treść przedmiotowej umowy oraz okoliczności faktyczne
tj. faktyczne i fizyczne przekazane nieruchomości i obiekty (m.in. pomieszczenia biurowe i magazyny) jednoznacznie wskazują na posiadanie zależne Skarżącej Spółki. Niewątpliwie Skarżąca uzyskała w tym zakresie nad wskazanymi nieruchomościami władztwo, w rozumieniu art. 348 kc. stanowiące własność Skarbu Państwa.
W ocenie Sądu stan faktyczny ustalony został prawidłowo. Prawidłowo również do ustalonego stanu faktycznego organy zastosowały przepisy prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze jako niezasadne należy uznać zarzuty skargi mające na celu wykazanie, że Skarżąca nie posiada spornych nieruchomości, a co najwyżej je dzierży lub administruje nimi. Z tego też względu jako niezasadne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. W niniejszej sprawie nie zaistniały również wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego.
Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI