I SA/GO 403/20

I SA/Go 403/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2020-12-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Dariusz Skupień
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Koszty postępowania
Sygn. powiązane
III FSK 3633/21 - Wyrok NSA z 2024-01-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 119 pkt 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 935
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2001 nr 125 poz 1368
art. 56 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Skarżący K.B. – dalej zwany Skarżącym, Stroną- złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej – dalej zwany DIAS, organ - z dnia [...] sierpnia 2020 r. Zaskarżone postanowienie utrzymywało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2020 r. wydane w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie dwóch tytułów wykonawczych wystawionych przez organ obcego państwa.
Z akt administracyjnych wynika, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącego, na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] wystawionych przez organ obcego państwa: [...]. W toku ww. postępowania egzekucyjnego Zobowiązany reprezentowany przez adwokata w dniu 21 maja 2020 r. wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu wniosku Strona wskazała, że podstawą określenia wysokości przedmiotowych należności jest wyrok Sądu Rejonowego z [...].12.2015 r. wydany w związku z nielegalnym przewozem tytoniu samochodem zarejestrowanym na Skarżącego. Jednak Sąd Rejonowy Wydział Karny wyrokiem z dnia [...].01.2018 r. uznał winę D.S. w zakresie podrobienia dokumentu w postaci wniosku o rejestrację pojazdu, którym był nielegalnie przewożony tytoń. W związku z tym Skarżący czyni starania aby wznowić postępowanie przed niemieckim sądem karnym oraz 15 maja 2020 r. skierował do niemieckiego urzędu skarbowego wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
W związku z wnioskiem Strony organ egzekucyjny skierował zapytanie do wierzyciela - [...], aby zajął stanowisko w sprawie zawieszenia postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W odpowiedzi Wierzyciel w piśmie odmówił zawieszenia postępowania i nakazał jego kontynuowanie.
W dniu [...] lipca 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie nr [...], którym odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W związku ze złożeniem przez Stronę zażalenia postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., DIKS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2020 r. Organ w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że przepis art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozostawia do uznania organu egzekucyjnego kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel poinformowany o okolicznościach wniósł rozpatrywanej sprawy nie wystąpił z wnioskiem o zawieszenie, a wniósł o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. Organ jest tym wnioskiem związany, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy zawieszenia postępowania.
W złożonej skardze Strona ponowiła zarzuty oraz argumentację prezentowaną w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem Strona skarżąca zarzuca wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem:
- art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego "poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą budzenia zaufania do władzy publicznej, wyrażające się w braku zawieszenie postępowania w przypadku, kiedy z prawomocnego wyroku skazującego wynika, że podstawa opodatkowania dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym nie dotyczy skarżącego'',
- art. 77 § 1 w związku z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego "poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak oceny wszystkich okoliczności w sprawie, takich jak zasadność egzekwowania podatku w kontekście związania organu ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego",
- art. 17 § 1 w związku z art. 18 i art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji odmowę zawieszenia postępowania w sprawie.
Uzasadniając ww. zarzuty Skarżący podniósł, że "Organ uznał, że nie ma na niniejsze postępowanie wpływu fakt, że w niemieckim sądzie karnym rozpatrywany jest wniosek o wznowienie postępowania karnego, którego efektem było nałożenie podatku na skarżącego. Tym samym organ drugiej instancji zaprezentował tożsame stanowisko jak organ pierwszej instancji". Podkreślił, że orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...], w oparciu o które ma być wznowione postępowanie w Niemczech stanowi prejudykat, na podstawie którego wznawiane jest w Niemczech postępowanie będące podstawą do nałożenia podatku od tytoniu. Zdaniem Strony przepis art. 56 § 11 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zdaniem Skarżącej przewidziane w art. 18 ww. ustawy odesłanie do odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, pozwala zatem na zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 Kodeksu postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Strona skarżąca wskazuje w związku z tym, że "skoro organ administracji zarówno w Polsce, jak i w Niemczech (na zasadzie uznania wzajemnych orzeczeń) związany jest prawomocnym wyrokiem karnym skazującym, a w Niemczech toczy się postępowanie o wznowienie postępowania karnego, to do czasu zakończenia tego postępowania postępowanie egzekucyjne w Polsce powinno zostać zawieszone".
Wskazując na powyższe okoliczności Skarżący wniósł o: zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego,. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz przeprowadzenie rozprawy.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Skarga okazała się niezasadna. Zaskarżone postanowienie nie wykazuje niezgodności z prawem materialnym, nie wskazuje na naruszenie procedury administracyjnej oraz nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii odmowy zawieszenia prowadzonego względem skarżącego postępowania egzekucyjnego. Na marginesie wskazać jedynie należy, że postępowanie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie umożliwia kwestionowania zasadności wystawienia tytułu egzekucyjnego czy też prawidłowości jego realizacji, gdyż kwestie te nie mogą podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu. Podkreślić również należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest niewątpliwie doprowadzenie do przymusowej realizacji obowiązku, z którego zobowiązany nie wywiązuje się dobrowolnie. Dlatego stosowanie przepisów stanowiących podstawę zawieszenia musi być oparte na wyniku ścisłej ich wykładni, aby nie niweczyć ww. celu wynikającego z ustawy egzekucyjnej. Jeżeli organ nie zawiesza postępowania z urzędu, a nie wnioskuje o nie sam wierzyciel, żądanie zobowiązanego musi zawierać dostateczne podstawy faktyczne, które dadzą się przyporządkować do jednej z ustawowych przesłanek (podstaw) zawieszenia.
Należy jeszcze przypomnieć, że istota zawieszenia postępowania egzekucyjnego przejawia się w konieczności wstrzymania czynności egzekucyjnych na skutek wystąpienia przeszkód w jego prowadzeniu. Podkreślenia przy tym wymaga, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przedstawił okoliczności stanu faktycznego sprawy i przytoczył treść przepisów art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawierającego katalog przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dokonując oceny okoliczności sprawy w kontekście ww. przepisów wyjaśnił, że w sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności wymienionych w ww. przepisach prawa, co uniemożliwiło zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ drugiej instancji odniósł się także do kwestii dopuszczalności zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z odesłaniem zawartym
w art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ww. zakresie wskazał, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została całościowo uregulowana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym ujęto w niej także przypadki przewidziane w innych ustawach, co oznacza że brak jest podstaw do odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego, określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tym samym uznano,
że regulacja art. 97 § 1 pkt 4 powołanego wyżej aktu prawnego nie stanowi przesłanki zawieszenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Strony w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka wskazana w pkt 5 powołanego przepisu. W art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. nie wskazano bezpośrednio podstawy zawieszenia postępowania, ustawa odwołuje się tu bowiem do "innych przypadków przewidzianych w ustawach". W ocenie Strony takim innym przypadkiem może być art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zdaniem Sądu, organ nie mógł zawiesić postępowania na podstawie powoływanego w skardze art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W niniejszej sprawie wskazać należy, że Skarżący "stara się o wznowienie postępowania", brak jest dowodów,
że to postępowanie karne w niemieckim sądzie zostało wznowione, tym samym
w dacie wydania zaskarżonego postanowienia nie istniało zagadnienie wstępne. Jednak nawet jeśli za takie zagadnienie wstępne uznać rozpatrywanie przez niemiecki sąd wniosku o wznowienie postępowania karnego, którego efektem było nałożenie podatku na skarżącego, to nie może to prowadzić do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Przepis art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji istotnie odsyła do stosowania przepisów k.p.a., jednak należy zwrócić uwagę na zakres i sposób stosowania przepisów k.p.a. Odpowiednie stosowanie regulacji k.p.a. oznacza bowiem, iż niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być zatem stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji okaże się niekompletna.
Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulują odmienne procedury - odpowiednio: procedurę ustanawiania obowiązków i procedurę ich egzekwowania. Jak trafnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 1998 r. o sygn. akt I SA/Lu 369/97 (System Informacji Prawnej LEX nr 33389) odmienności te powodują, że konstrukcje prawne celowościowo podobnych instytucji przedstawiają się odmiennie np. w zakresie przesłanek ich stosowania. Skutki tej odmienności znajdują wyraz m.in. w przypadku instytucji zawieszenia postępowania. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera bowiem samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia. Zostały one wymienione w przepisach art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podkreślić należy, że w treści art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajduje się odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartych w innych ustawach, jednak w ocenie Sądu celem ustawodawcy było odesłanie do uregulowań szczególnych, nie zaś k.p.a.
W doktrynie i orzecznictwie wyrażony został pogląd, który Sąd w sprawie niniejszej podziela, że w postępowaniu egzekucyjnym nie można zastosować przesłanki zawieszenia postępowania określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z wystąpieniem zagadnienia wstępnego. Przewidziane w treści art. 56 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartych w innych ustawach, dotyczy uregulowań szczególnych, nie zaś uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 18 ustawy egzekucyjnej odsyła do stosowania przepisów k.p.a., to jednak istotny jest zakres i sposób stosowania przepisów tej ustawy –"odpowiednio". Odpowiednie stosowanie oznacza, że niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja ustawy egzekucyjnej okaże się niekompletna. Tak więc, skoro ustawa egzekucyjna zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane
w przepisach art. 56, to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. (por. komentarze do art. 56 ustawy egzekucyjnej: Piotra Marka Przybysza, Piotra Pietrasza, program Lex, wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2101/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 8 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 376/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezasadny jest zarzut naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa, poprzez nieustosunkowanie się przez organ egzekucyjny do zarzutu braku wnikliwej analizy przesłanek zawieszenia postępowania. Organ egzekucyjny pierwszej instancji wystąpił do Wierzyciela zagranicznego - [...] o zajęcie stanowiska w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na zapytanie organu egzekucyjnego skierowane do administracji zagranicznej, Wierzyciel wniósł o kontynuację postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wnioskiem tym jest związany i tym samym zobligowany był orzec o odmowie zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu organ egzekucyjny przeprowadził wyczerpująco postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku strony o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dokładnie rozważył czy wskazane przez skarżącego okoliczności mieszczą się w katalogu przyczyn wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. W związku z powyższym prawidłowo organy egzekucyjne odmówiły zawieszenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niewystępowanie przesłanek określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151p.p.s.a., skargę oddalił.