I SA/Go 400/23

I SA/Go 400/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka
Damian Bronowicki /przewodniczący/
Dariusz Skupień /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 415
§ 21 ust. 6, 7 i 8
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
R.P. (zwany dalej jako: skarżący, strona) wniósł skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (zwanego dalej jako: organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia [...] października 2023r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z/s w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r., odmawiającą przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ( PROW 2014-2020) za rok 2022.
W sprawie wystąpił następujący stan faktyczny.
Skarżący [...] maja 2022 r. złożył do organu I instancji wniosek o przyznanie płatności rolno - środowiskowo - klimatycznej (zwanej dalej płatnością PRSK) na rok 2022 w ramach:cc- wariantu 4.5. półnaturalne łąki świeże - powierzchnia deklarowana 5,64 ha - zwany dalej również wariantem 4.5. lub pakietem 4- wariantu 5.1. zmiennowilgotne łąki trzęślicowe - powierzchnia deklarowana 35,96 ha - zwany dalej również wariantem 5.1, lub pakietem 5.c- zwrotu kosztów transakcyjnych. Organ I instancji poddał w/w wniosek kontroli administracyjnej, po ustaleniu powierzchni kwalifikującej się do płatności PRSK działki rolne w ramach wariantów
4 i 5, zweryfikował czy strona wypełniła warunki o których mowa w m.in. w § 21 ust. 2 ,4 ,4b, 4c, 6 i 8 rozporządzenia PRSK. W § 21 ust. 2 Rozporządzenia PRSK wskazano, iż w przypadku gdy do rolnika lub zarządcy mają zastosowanie wymogi, o których mowa w § 4 ust. 3 pkt 1 lit. b lub c lub pkt 2, rolnik lub zarządca przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich, w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku, w którym określono te wymogi, składają do kierownika biura powiatowego Agencji informację zawierającą wskazanie realizowanego pakietu lub wariantu oraz tych wymogów, sporządzoną na formularzu udostępnionym przez Agencję. Przepis ten stosuje się również w przypadku, gdy te wymogi ulegną zmianie w trakcie kolejnego roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Organ I instancji ustalił, iż strona nie przedłożyła w przeciągu 25 dni od upływu terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich informacji zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego. W § 21 ust. 4 rozporządzenia PRSK wskazano, iż w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 (wariant 4 i 5 zadeklarowany przez Stronę), rolnik i zarządca składa
do kierownika biura powiatowego Agencji przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku, w którym złożono wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo - klimatycznej w ramach danego zobowiązania:
1) oświadczenie eksperta przyrodniczego, sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję: a) o stwierdzeniu na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego wariantu, w wyniku przeprowadzonej inwentaryzacji, która stanowi podstawę
do sporządzenia dokumentacji przyrodniczej, występowania siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków objętego wsparciem w ramach tego wariantu
- w przypadku wariantów tych pakietów innych niż wariant 4.7., b) że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych - w przypadku wariantów tych pakietów innych niż wariant 4.7.,
c) że wymogi realizowanego wariantu są sprzeczne albo nie są sprzeczne
z ustanowionymi dla danego obszaru Natura 2000 działaniami fakultatywnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych - w przypadku wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 innych niż wariant 4.7. Organ I instancji ustalił, iż strona nie przedłożyła w przeciągu 25 dni od upływu terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich oświadczenia eksperta przyrodniczego o którym mowa w powołanym powyżej przepisie. Ponadto dalszym warunkiem przyznania płatności PRSK jest przedłożenie dokumentów o których mowa w § 21 ust. 4b Rozporządzenia PRSK gdzie wskazano, że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 (wariant 4.5 oraz 5.1 zadeklarowany przez stronę), z wyłączeniem wariantu 4.7., rolnik lub zarządca składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 30 września roku, w którym złożył wnioseko przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantów tych pakietów, kopię pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej. Organ I instancji stwierdził, że Skarżący nie przedłożył kopii pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej. Kolejny warunek został zawarty został w § 21 ust. 4c Rozporządzenia PRSK
i określa, iż rolnik lub zarządca składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 15 lipca roku, w którym podjął zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, kopie stron planu działalności rolnośrodowiskowej, na których: 1) są zawarte informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia,
2) jest zawarty wykaz:a) działek rolnych, a w przypadku realizacji wariantu 2.1., 6.1. lub 6.2. - jest zawarte wskazanie wielkości obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, b) zobowiązań realizowanych w gospodarstwie rolnym,c) lat realizacji poszczególnych zobowiązań- z tym że kopie stron, na których są zawarteinformacje, o których mowa w pkt 2, oraz informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, zawierają również podpis doradcy rolnośrodowiskowego, przy którego udziale został sporządzony ten plan. Organ I instancji weryfikując, sprawę stwierdził, iż strona także nie przedłożyła kopii planu rolnośrodowiskowego na którym są zawarte informację, o których mowa
w powyżej wskazanym przepisie rozporządzenia PRSK. Mając na uwadze powyższe braki w załącznikach które należało uzupełnić
w zakresie wniosku PRSK tj. oświadczenia eksperta przyrodniczego, informację zawierającą wymogi określone przez eksperta przyrodniczego oraz kopie stron planu rolnośrodowiskowego organ I instancji w dniu 16 września 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej, która została wskazana przez stronę w ewidencji producentów poinformował beneficjenta jakich wymaganych dokumentów Strona nie dostarczyła.Skarżący na powyższego maila odpowiedział wskazując, iż w przeciągu tygodnia postara się dostarczyć brakujące dokumenty. W dniu 30 września 2022 r. strona dostarczyła do organu I instancji kopie planu działalności rolnośrodowiskowej, jednakże nie były to strony o których mowa
w § 21 ust. 4c Rozporządzenia PRSK. Skarżący dostarczył również kopie pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej jednak z błędnie określonym czasem realizacji zobowiązania tj. od roku 2027 do roku 2027. Mając na uwadze brak dostarczenia wymaganych przepisami załączników organ I instancji 7 października 2022 r. wystosował do skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień lub dokumentów. W przedmiotowym wezwaniu wskazano stronie, iż w związku z przepisem § 21 ust. 6 Rozporządzenia PRSK zobowiązany jest w przeciągu 7 dni od dnia doręczenia wezwania dokonać czynności tj.
- dostarczyć oświadczenie eksperta przyrodniczego lub doradcy rolnośrodowiskowego i/lub załącznik Powiadomienie eksperta przyrodniczego o sprzeczności wymogów działaniarolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 z analogicznymi działaniami fakultatywnymi PO/PZO dla wariantu. Półnaturalne łąki świeże, które powinny być dostarczone do Biura Powiatowego do dnia 27 czerwca 2022r.,
- dostarczyć informacje zawierającą wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie Pakietu 4 cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków
na obszarach Natura 200 lub pakietu 5 cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 dla wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże, które powinny być dostarczone do dnia
27 czerwca 2022 r.,
- dostarczyć właściwe strony planu działalności rolnośrodowiskowej, które powinny być dostarczone do Biura Powiatowego do dnia 15 lipca 2022 r.,
- dostarczyć kopie pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej z prawidłowym określeniemokresu realizacji zobowiązania, które powinno być dostarczone do Biura Powiatowego do dnia 30 września 2022 r. Skarżący wezwanie odebrał dnia 26 października 2022 r., wykonując wezwanie dostarczył właściwe strony planu działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz dokumentacje przyrodnicząz poprawionym rokiem rozpoczęcia realizacji zobowiązania. Jednak nadal brak było oświadczenia eksperta przyrodniczego oraz informacji zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego które Strona zobowiązana była złożyć dla Wariantu 4.5 oraz 5.1 w związku z ich wnioskowaniem. Termin 7 dni wskazany w wezwaniu z dnia 7 października 2022r., na dostarczenie oświadczenia eksperta przyrodniczego wraz z informacją sporządzonego na formularzu opracowanym przez Agencję upłynął w dniu 2 listopada 2022 r. W dniu 25 listopada 2022 r., do organu I instancji strona dostarczyła oświadczenie eksperta przyrodniczego dla wariantu 4.5 oraz wariantu 5.1 oraz informację zawierającą wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie Pakietu 4 lub Pakietu 5 w której błędnie wprowadzono oznaczenie działek rolnych. Poprawiony dokument wpłynął do organu w dniu 9 grudnia 2022 r. Mając na uwadze, iż termin na złożenie przez stronę oświadczenia upłynął
2 listopada 2022 r., a został złożony 25 listopada 2022 organ I instancji powołując się na regulację z § 21 ust. 4 i ust. 6 w związku z § 21 ust. 8 Rozporządzenia PRSK oraz § 2 ust. 3 Rozporządzenia PRSK,decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r.,dotyczącą pakietu 4 i 5 odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2022. Ponadto odmówił skarżącemu przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych w związku z regulacjami zawartymi w § 18 ust. 1 Rozporządzenia PRSK. Skarżący od tej decyzji wniósł odwołanie podnosząc, że nie ponosi winy za błąd eksperta przyrodniczego oraz za działający w mylnym przeświadczeniu organ
I instancji, które wprowadziło go w błąd. Wskazał, że zostały złamane zasady
art. 8 i 9 Kpa, z tych względów wnosi o uchylenie decyzji i wydanie nowej przyznającej wnioskowaną kwotę. Dalej skarżący podniósł, że za niedostarczenie w terminie jednego oświadczenia z winy eksperta przyrodniczego pozbawiony został wpływów na cały rok. Pomniejszenie nie wyniosło 1 % a 100 %, co jest niewspółmiernie w odniesieniu
do rodzaju czynu i tego, że opóźnienie nie wpłynęło w żaden negatywny sposób na możliwość załatwienia sprawy w porównaniu do sytuacji, gdyby ono nie wystąpiło.
Strona wyjaśniła, iż okoliczności w związku z którymi odmówiono jej przyznania płatności są od niej całkowicie niezależne. Wynikają przede wszystkim z postawy eksperta przyrodniczego, który wykonaną ekspertyzę dostarczył- z błędami
i niekompletnąi który z niewiadomych względów zwlekał z poprawieniem
i uzupełnieniem począwszy od 22 maja, a następnie także na wezwanie strony i innych osób w wyznaczonych przez organ I instancji. Następnie strona w piśmie odwoławczym opisuje cały szereg zaniedbań których dopuścił się ekspert przyrodniczy. Kolejne zarzuty skierował w stronę pracowników organu I instancji,
podnosząc, że wprowadzili ją w błąd poprzez wskazanie, iż jeżeli nie doniesie oświadczenia w przeciągu 7 dni wskazanych w wezwaniu ale zrobi to przed wydaniem decyzji to nic się nie stanie. Dopiero w kwietniu kiedy organ I instancji wydało decyzje okazało się, że w świetle jakiś nowych informacji zmieniono to stanowisko, wg. strony po kontakcie z Oddziałem Regionalnym. Dalej skarżący podniósł, że przepisy rozporządzenia PRSK są nielogiczne ponieważ na jedne dokumenty jest wyznaczony termin ich dostarczenia 7 dni, a na inne do dnia wydania decyzji. Zdaniem strony samo oświadczenie nie wpływa merytorycznie na zawartość ekspertyzy, a jego niedostarczenie w ciągu 7 dni od wezwania nie powoduje żadnego uszczerbku w realizacji jakiegokolwiek celu. Jest to zatem jedynie zbyt restrykcyjny i niekonsekwentny zapis w ustawie, który nie powinien istnieć w tym stanie, bo prowadzi do niewspółmiernychi niezasadnie wysokich kar dla rolnika, chociaż błędy popełniają wszyscy.
Strona dodatkowo wskazała, że kara wymierzona pod postacią odmówienia płatności jest niewspółmiernie wysoka w porównaniu do czynu, w sytuacji której dotyczy oświadczenia eksperta a nie mojego własnego, dodatkowo eksperta którego wynająłem z dostępnej i akredytowanej przez Ministerstwo Rolnictwa listy. Strona wskazała, iż skoro ministerstwo go akredytowało to powinno też za niego odpowiadać. Skarżący wskazał również na przepisy, dopuszczające uchylenie wszelkich sankcji wskutek niezawinienia czy nieistotności czynu zawarte w rozporządzeniu WE 2021/2116 tj. w art. 59 ust. 5, art. 85 ust. 3 ponadto art. 189 § 1 ust. 3 Kpa nie wspominając już o klauzuli generalnej dotyczącej zasad współżycia społecznego, wyrażonej w art. 5 Kodeksu Cywilnego. Strona wyjaśnia, iż powołane uregulowania po części dotyczą kar pieniężnych, względnie innych uchybień w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, ale zauważalna jest w każdym z tych przepisów chęć ustawodawcy w odstąpieniu od sankcjonowania błędów niezawinionych czy niewywołujących skutków prawnych, nie mówić już o względach społecznych. Dodatkowo Strona w piśmie odwoławczym nie zgodziła się z powierzchniami wskazanymi w decyzji w zakresie obszaru potencjalnie kwalifikującego się do płatności, ponieważ stanęła na stanowisku, iż powierzchnie podane w decyzji są powierzchniami historycznymi i są niezasadne. Organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego decyzją z dnia [...] października 2023r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji między innymi po przedstawieniu regulacji prawnych mających w sprawie zastosowanie stwierdzając, że skarżący w terminie wskazanym w § 21 ust. 2 oraz § 21 ust. 4 Rozporządzenia PRSK (tj. 27 czerwca 2022 r.) nie przedłożył informacji eksperta przyrodniczego oraz oświadczenia eksperta przyrodniczego. Jeśli chodzi o przedłożenie dokumentów wskazanych w § 21 ust. 4b oraz § 21 ust. 4c tj. poszczególne strony planu rolnośrodowiskowego strona przedłożyła w dniu 30 września 2022 r., kopie stron planu rolnośrodowiskowego, które jednak były niewłaściwymi stronami, ponieważ nie wypełniały § 21 ust. 4c Rozporządzenia PRSK. Pierwsza strona planu przedłożona przez stronę miała błędnie określony czas realizacji zobowiązania. Mając na uwadze powyższe tj. brak przedłożenia oświadczenia eksperta przyrodniczego,informacji od eksperta przyrodniczego oraz brak przedłożenia poprawnych stron planu rolnośrodowiskowego czyli dokumentów obowiązkowych
o których mowa w § 21 ust. 2, ust.4, 4a, 4b i 4c Rozporządzenia PRSK, organ
I instancji zgodnie z § 21 ust. 6 Rozporządzenia PRSK w dniu 7 października 2022 r., wystosował do strony wezwanie w, którym wskazał stronie jakie dokumenty należy przedłożyć w terminie 7 dni od dnia odebrania przedmiotowego wezwania. Wezwanie zostało odebrane przez stronę w dniu 26 października 2022 r., a więc termin
na złożenie przedmiotowych dokumentów upływał w dniu 2 listopada 2022 r. W dniu 2 listopada 2022 r., strona przedłożyła właściwe kopie planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentację przyrodniczą z poprawionym okresem realizacji zobowiązania, jednakże nie przedłożyła pozostałych dokumentów wskazanych w wezwaniu tj. oświadczenia eksperta przyrodniczego oraz informacji zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie pakietu
4 i 5. Skarżący w/w dokumenty tj. oświadczenie eksperta przyrodniczego oraz informację zawierającą wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie pakietu 4 i 5 przedłożył 25 listopada 2022 r. tj. po terminie wyznaczonym
w wezwaniu. Mając na uwadze, iż dokumenty wpłynęły po terminie wskazanym w § 21 ust. 6 Rozporządzenia PRSK organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z § 21 ust. 7 Rozporządzenia PRSK, czynność,o której mowa w ust. 1, 2, 4b, 4c, 4d, 5 lub 5a, dokonaną do dnia wydania decyzji w sprawie o przyznanie płatności rolno
- środowiskowo-klimatycznej za dany rok, uważa się za dokonaną w terminie. Tak więc informacja zawierająca wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie pakietów 4 i 5 zgodnie z powyższym przepisem wpłynęła do organu I instancji w terminie. Natomiast w § 21 ust. 8 Rozporządzenia PRSK uregulowano, że czynność, o której mowa w ust. 4 (tj. przedłożenie oświadczenia eksperta), dokonaną:1) w terminie określonym w wezwaniu, o którym mowa w ust. 6,2) po terminie określonym w ust. 4, a przed doręczeniem wezwania, o którym mowa w ust. 6 - uważa się za dokonaną w terminie. Skarżący czynność o której mowa w § 21 ust. 4. Rozporządzenia PRSK tj. przedłożenie oświadczenia eksperta przyrodniczego dokonała po terminie. Organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca zróżnicował terminy składania załączników do wniosku PRSK jak i terminy umożliwiające uzupełnienie tych załączników. Podkreślił, że skarżący nie przedłożył wskazanego oświadczenia organowi
do dnia wskazanego w § 21 ust. 4 Rozporządzenia PRSK ani do dnia wskazanego
w wezwaniu nr [...], który upłynął 2 listopada 2022 r. (tj. 7 dni od dnia odebrania przedmiotowego wezwania - § 21 ust. 8 Rozporządzenia PRSK). Tym samym, w ocenie organu odwoławczego skarżący nie spełnił warunku przyznania płatności PRSK w ramach pakietu 4 i 5 gdzie koniecznością jest wypełnienie wszystkich warunków w ramach określonych pakietów lub ich wariantów wskazanych w Rozporządzeniu PRSK co zostało uregulowane w § 2 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia.
Dalej organ odwoławczy podkreślił, że płatność rolno-środowiskowo
-klimatyczna przyznawana jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego producenta rolnego. Rolnik w pełni odpowiada za treść składanego wniosku o przyznanie płatności oraz zrealizowanie podjętego5-letniego zobowiązania, niezależnie od tego,
czy wniosek wypełnił samodzielnie, czy przy pomocy innych osób. Składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz wnioski kontynuacyjne skarżący podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności,
w tym i terminy składania odpowiednich wniosków oraz wymaganych załączników,
a zatem obowiązany był dołożyć należytej i wymaganej staranności w celu sprostania wynikającym z tych zasad wymogom. Przypomniał, że przyznawane płatności
to jest pomocą publiczną przyznawaną w oparciu o określone kryteria, których spełnienie obciąża wnioskującego. Jednocześnie organ jest bezwzględnie związany treścią wniosku i nie jest uprawniony do samodzielnego korygowania przedkładanych mu dokumentów lub dokonywania czynności, które obciążają beneficjenta płatności.
Dalej wskazał, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu
są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy PROW). Z powołanych przepisów wynika zatem, że wprawdzie w postępowaniach dotyczących przyznania płatności producentowi rolnemu organy Agencji stoją
na straży praworządności i obowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy, to jednak przewidziano w nich istotne odstępstwa
od ogólnych zasad przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego,
w szczególności w zakresie obowiązku aktywnego uczestniczenia w tym postępowaniu przez wnioskodawcę dofinasowania, w tym przez nałożenie na taki podmiot bezwzględnego obowiązku przedstawiania odpowiednich dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. W powołanym art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy PROW aktywność organów ARiMR uzależniona jest zawsze od aktywności wnioskującego o płatności producenta rolnego i złożenia przez niego stosownych żądań i należytego ich udokumentowania. Dalej organ odwoławczy wskazał, że warunki w zakresie przyznania pomocy PRSK reguluje rozporządzenie PRSK oraz art. 4 ustawy PROW. Kodeks cywilny na który powołuje się strona oraz art. 189 F i K Kpa nie mają w przedmiotowym postępowaniu zastosowania. Organ odwoławczy nie zgodził się ze wskazaniem skarżącego, iż okoliczności
w związku z którymi odmówiono stronie płatności były od niej zupełnie niezależne.
Po pierwsze strona składając wniosek miała świadomość tego jakie dokumenty
w zakresie programu PRSK powinna jeszcze przedłożyć a tego nie uczyniła. Dopiero
po interwencji mailowej pracowników organu I instancji, która miała miejsce
16 września 2022 r., strona po 3 miesiącach od pierwszego terminu w którym należało przedłożyć oświadczenie (tj. 27 czerwca 2022 r.) wykazała zainteresowanie uzupełnieniem dokumentów. Organ odwoławczy podkreślił, że strona miała wiele czasu na to aby wyegzekwować od eksperta przyrodniczego dokumenty niezbędne
do przedłożenia w ARiMR. Wezwanie do uzupełnienia dokumentów zostało do strony wystosowane dopiero 7 października 2022 r. tj. po upływie prawie 4 miesięcy
od pierwszego terminu na przedłożenie brakujących dokumentów. Składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz wnioski kontynuacyjne skarżący podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności,
w tym i terminy składania odpowiednich wniosków oraz wymaganych załączników,
a zatem obowiązany był dołożyć należytej i wymaganej staranności w celu sprostania wynikającym z tych zasadwymogom. Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących niedopełnienia obowiązku wystawienia dokumentów przez eksperta przyrodniczego, organ odwoławczy wskazał, iż nieponosi odpowiedzialności za działania eksperta przyrodniczego. Jednakże jak wynika z korespondencji mailowej eksperta przyrodniczego z pracownikiem organu I, że skarżący przedmiotowe oświadczenie otrzymał wraz z ekspertyzą i planem. Jednakże w kompetencji organu odwoławczego nie jest rozstrzyganie sporu pomiędzy stroną a ekspertem przyrodniczym. Organ odwoławczy odnosząc się do niezadowolenia skarżącego w związku
z niezrozumiałymi, zawiłymi, nielogicznymi i niespójnymi przepisami prawa w zakresie przedłożenia oświadczenia eksperta przyrodniczego,podniósł, iż ustawodawca krajowy określił warunki jakie należy spełnić i w jakich terminach należy dożyć obligatoryjne dokumenty do organu I instancji aby otrzymać płatność PRSK. Rolą organów ARiMR jest ich przestrzeganie i wypełnianie a nie polemizowanie z ich zasadnością. Organ odwoławczy wskazał, że to ustawodawca uznał dokument którym jest oświadczenie eksperta przyrodniczego lub doradcy rolnośrodowiskowego za najważniejszy dokument spośród wszystkich załączników jakie należy obligatoryjnie dołączyć do wniosku PRSK w ramach pakietów o które strona wnioskuje - co wyraźnie podkreślił w zapisach Rozporządzenia PRSK. Regulacja § 21 ust. 8 Rozporządzenia PRSK została sporządzona tylko i wyłącznie pod kątem załącznika o którym mowa w § 21 ust. 4 Rozporządzenia PRSK tj. oświadczenia eksperta przyrodniczego lub doradcy rolnośrodowiskowego. Ustawodawca rozpisał zakres terminów w jakich przedłożenie oświadczenia eksperta przyrodniczego uważa się za dokonane w terminieo ile beneficjent nie dokonał tej czynności 25 dni od dnia w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich tj. w roku 2022 jest to data 27 czerwca. Z przepisu § 21 ust. 8 Rozporządzenia PRSK wynika, iż oświadczenie uważa się za przedłożone w terminie jeżeli zostanie złożone:- po pierwsze w terminie określonym w wezwaniu, który wynika z § 21 ust. 6 przedmiotowego rozporządzenia (tj. 7 dni od dnia odbioru wezwania),- po drugie po terminie określonym w § 21 ust. 4 Rozporządzenia PRSK tj. w roku 2022 po 27 czerwca a przed doręczeniem wezwania. Podkreślił, że twierdzenie strony, iż oświadczenie eksperta przyrodniczego lub doradcy rolnośrodowiskowego jest mało ważnym dokumentem nie ma pokrycia z wolą ustawodawcy co ustawodawca wyraźnie podkreślił w przepisach Rozporządzenia PRSK. Z przedmiotowych przepisów jednoznacznie wynika, iż oświadczenie eksperta przyrodniczego lub doradcy rolnośrodowiskowego jest ważnym dokumentem dla którego przewidziano obostrzenia w zakresie terminu przedłożenia. Strona ma obowiązek do ich przestrzegania jeżeli podjęła zobowiązanie i chce otrzymywać płatności. Odnosząc się do zarzutu strony, że pracownicy organu I instancji, wprowadzili stronę w błąd organ odwoławczy stwierdził, że z korespondencji elektronicznej wynika, iż pracownicy próbowali stronie pomóc wszelkimi możliwymi sposobami. Po pierwsze wysyłali do strony maile z prośbą o dostarczenie brakujących dokumentów zanim wystosowano do strony oficjalne wezwanie, po drugie w związku z prośbą strony podejmowali próby kontaktu z ekspertem przyrodniczym co zdecydowanie nie należy do obowiązków pracowników ARiMR.
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż urzędnicy kiedy tylko mogą pomóc beneficjentom to czynią tą powinność, jednak muszą przy tym przestrzegać pewnych reguł i przepisów prawa w związku z czym po nieudanych próbach uzyskania od strony potrzebnych dokumentów podjęli kroki w sprawie i wysłali do strony wezwanie
w którym wyznaczono stronie termin który wynika bezpośrednio z § 21 ust. 6 Rozporządzenia PRSK, w którym powinien dostarczyć załącznik. Organ podkreślił, że skarżący w sposób czytelny w wezwaniu miał wskazany termin na dostarczenie brakujących załączników tj. 7 dni od dnia podjęcia przesyłki. Nie można mówić tu o błędnym informowaniu strony przez pracowników, albowiem informację przekazane zostały zgodnie z przepisami gdyż do dnia wydania decyzji była możliwość przedłożenia pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej, poszczególnych stron planu rolnośrodowiskowego (na których widnieje zapis przekazywane do bp do dnia 15 lipca) oraz informacji zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego co zostało uwzględnione w postępowaniu. Natomiast oświadczenie eksperta przyrodniczego należało złożyć do 27 czerwca lub po tym terminie jednak w czasie nie przekraczającym 7 dni od dnia odebrania wezwania przez stronę. Odnosząc się do wskazanej przez skarżącego zastosowanej wobec niego sankcji, organ odwoławczy podkreślił, że zasady przyznania płatności PRSK wynikają bezpośrednio z Rozporządzenia PRSK i nie ma w przedmiotowym Rozporządzeniu uznaniowości. Tym samym nie można przyznać stronie płatności zgodnie z żądaniem określonym we wniosku o przyznanie płatności PRSK na rok 2022 w przypadku kiedy strona nie dopełniła warunków i wymogów przewidzianych w przepisach. Powyższa sytuacja dotyczy wszystkich rolników ubiegających się o płatności, co wynika to zasady, że płatności m.in. PRSK stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności. Odnosząc się do wskazania strony, iż na działce o numerze [...] MKO TUZ powinno wynosić 3,09 ha a nie 2,70 ha, organ odwoławczy wskazał, iż w roku 2017
w gospodarstwie strony odbyła się kontrola na miejscu którą przeprowadzili inspektorzy Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego w [...]. Inspektorzy przeprowadzający oględziny stwierdzili brak łąki na obszarze 0,38 ha w związku z pracami inwestorskimi w zakresie przeprowadzenia przez działkę strony gazociągu w roku 2016. Ten sam obraz tj. brak łąki/teren rozkopany na obszarze 0,38 ha przedstawia aplikacja Sentinel oraz Google Earth (zdjęcia z dnia
4 października 2017 r.) Strona zrekultywowała ten obszar jak wskazuje w piśmie odwoławczym ale nie w roku 2017 jak wskazuje a w roku 2018 (zdjęcie Sentinel sierpień 2018 r.). Mając na uwadze powyższe Strona na przedmiotowym obszarze nie wypełnia definicji trwałego użytku zielonego o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. rozporządzenia Parlamentu 2013 Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe", (zwane dalej łącznie "trwałymi użytkami zielonymi"), oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były rolnego objęte płodozmianem danego gospodarstwa przez okres pięciu lat lub dłużej: mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych pastewnych roślin zielnych, a także - w przypadku gdy zadecydują tak państwa członkowskie - grunty, które mogą nadawać się do wypasu i które stanowią część utrwalonych praktyk lokalnych w przypadkach, gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne tradycyjnie nie są roślinnością dominującą na obszarach wypasu. W przypadku powierzchni 0,38 ha okres 5 lat jeszcze nie upłynął, obszar będzie spełniał definicję trwałego użytku zielonego w roku 2023. Skarżący na wyżej opisaną decyzję wniósł do tutejszego sądu skargę, w której wniósł o jej zmianę na przyznającą płatność, względnie umorzenie ze względu
na rażące naruszenie prawa, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, że został wprowadzony w błąd przez pracowników organu
I instancji, co było kluczowe dla niezachowania terminów w dostarczeniu jednego
z dokumentów i potwierdza niezaprzeczalnie, że co najmniej art.8 i art.9 KPA przez pracowników agencji zostały całkowicie złamane. Ponadto zarzucił, że w toku wydawania decyzji naruszone zostały też przepisy art. 15 KPA, w związku z brakiem zachowania przez ARiMR zasady dwuinstancyjności, bo organ I instancji przed wydaniem decyzji, zastosował się do wytycznych Oddziału Regionalnego, który potem występował jako organ II instancji, wobec czego należałoby uznać, że w odwołaniu oceniał on swoje własne wytyczne nie inne, co w świetle tego przepisu jest niedopuszczalne. W trakcie postępowania naruszony został także art 5 KC, bo zastosowane wobec skarżącego sankcje są niesprawiedliwe społecznie, karzą całkowitym odebraniem płatności, pomimo tego, że działał w zgodzie z instrukcjami doświadczonych specjalistów organu I instancji, stąd niesprawiedliwym społecznie jest karanie go za to, że się do tych dyspozycji się zastosował. Skarżący wskazał także, że rekultywacja działki [...] przeprowadzona została przez inwestora gazowego na przełomie 2016/17 a od tego momentu minął okres ponad 5 lat, zatem wniósł o uznanie powierzchni zgłoszonej we wniosku jako kwalifikującej się w nowym programie PROW do dopłat, a nie tej, która zaliczana była w programie poprzednim. Na działce w roku 2017 miała miejsce kontrola na miejscu ARiMR która wbrew nieprawdziwym twierdzeniom organu odwoławczego stwierdziła obszar 2,95ha a nie 2,70ha, a Maksymalny Obszar Kwalifikowany MKO ustaliła na 3,02 ha, a nie mniej i nie stwierdziła obszaru wymagającego rekultywacji, a zatem
w decyzji należało przyjąć, że rekultywacja taka została przeprowadzona już wcześniej z pozytywnym skutkiem, a nie opierać się na niewiadomej rzetelności zdjęciach stron trzecich, którym organ odwoławczy przypisał kuriozalnie większą wiarygodność niż własnej, wyspecjalizowanej w takich kontrolach jednostce, pomimo tego, że kontrolerzy byli na miejscu i żadnych takich zniszczeń nie doszukali się. Dalej podkreślił, że do dnia 2 listopada 2022r., ze wszystkich dokumentów wymaganych przez ARiMR nie zostały dostarczone tylko dwa, które dostarczone zostały z kolei w dniu 25 listopada 2022r., przy czym jeden z nich, czyli informacja
od eksperta uznany został przez organ I instancji za dostarczony nadal w terminie. Zatem jedynym dokumentem którego terminowe dostarczenie może być kwestionowane, było oświadczenie eksperta i na tym to zdarzeniu należało się skoncentrować, nie natomiast szeregu innych, w tym całkowicie nieistotnych czynników. Organ odwoławczy skupiając się na wykazywaniu niesłusznie rzekomej niesumienności skarżącego, ślizga się za to po tematach dotyczących nierzetelności pracowników agencji, stwierdzając na s.28, że nie miała ona miejsca, chociaż zataja przy tym niewygodne dla siebie fakty. Sprawa wprowadzenia skarżącego w błąd przez organ I instancji w uzasadnieniu w ogóle skwitowana została zaledwie jednym zdaniem na tej samej stronie, że sytuacja taka w ogóle nie miała miejsca.Sprzeczne jest to jednak nie tylko z analizą zachowania samych pracowników, o jakiej pisał szczegółowo w odwołaniu do decyzji organu I instancji, podkreślając
że pracownicy tego biura na długo jeszcze po 2 listopada 2022r., żądali od niego dostarczenia brakującego oświadczenia, co świadczy niewątpliwie o tym, że w okresie październik-grudzień 22 nie interpretowali przepisów par. 21 ust 4-8 ustawy o PROW. w taki sposób, w jaki zaczęli je interpretować później. Ta ich własna ocena sytuacji zawarta jest natomiast w nieujawnionej w tym postępowaniu przez organ odwoławczy korespondencji wewnętrznej ARiMR, którą skarżący otrzymał, dopiero przy pomocy Rzecznika Praw Obywatelskich w lipcu 2023r. W piśmie tym organ I instancji tłumaczył okoliczności dotyczące zdarzenia przekroczenia terminu pisząc, że: ponieważ oświadczenie eksperta nie było jedynym brakującym dokumentem, a wszystkie inne dokumenty mogły zostać dostarczone do dnia wydania decyzji, dlatego też wkradł się błąd w trakcie informowania skarżącego o terminie złożenia wymaganych dokumentów. Zdaniem skarżącego ma to zasadnicze znaczenie dla ustalenia, z jakiej to przyczyny termin dostarczenia oświadczenia eksperta w ciągu 7 dni od wezwania nie został ostatecznie dochowany, bo potwierdza, że na tym etapie, czyli składania dokumentów, termin ten jeszcze biegł i nie był zakończony, natomiast skarżący był błędnie informowany o tym, że dokumenty można dostarczyć maksymalnie aż do dnia wydania decyzji. Skarżący podniósł ponadto, że w żaden sposób nie został poinformowany
także pisemnie, o tym że termin ten jest ostateczny, ani nie zostały mu też wskazane te przepisy, na które obecnie agencja stale się szeroko powołuje, czyli § 21 ust.7-8. co też jest dużym zaniedbaniem ze strony ARiMR i potwierdza to, że organ I instancji nie miał wtedy wiedzy o tym, że takie przepisy nawet istnieją. Potwierdza to również korespondencja organu I instancji do eksperta, w której to w dniu 15 listopada 2022r., czyli 2 tygodnie po upłynięciu już wyznaczonego terminu 7-dniowego, organ zwracając się do eksperta podniósł, że jeżeli nie dostarczy oświadczenia, to rolnikowi zostaną pomniejszone płatności, z czego wynika, że jeżeli oświadczenie takie ekspert dostarczy, co ostatecznie przecież zrobił, a żaden termin nie został mu zastrzeżony, to żadnych pomniejszeń z tego tytułu u rolnika nie będzie. Uzupełniając dodał, że w październiku/listopadzie 2022r., ze względu
na trudności dotyczące dostarczenia dokumentów ze strony eksperta, co stanowiło jego zdaniem okoliczności nadzwyczajne, nie składał wniosku o wydłużenia wyznaczonego 7 dniowego terminu, bo nie został poinstruowany nawet przez organ I instancji o tym, że o takie przedłużenie terminu w ogóle może wnieść.
Dalej podkreślił, że jedynym zadaniem rolnika, jest wytwarzanie produktów rolnych, a nie wnikliwe studiowanie zagmatwanych przepisów dotyczących płatności, których nawet Min. Rolnictwa nie zdołało uporządkować i ujednolicić, natomiast
w żadnej mierze takiej nieznajomości przepisów organ odwoławczy nie wytyka swoim podwładnym. Skarżący podkreślił, że organy wbrew przepisom art 8 i 9 KPA
za wszelką cenę starają się dowodzić, nawet w sprzeczności z dobrymi zwyczajami, obyczajami i zasadami współżycia społecznego, że za nic winy nie ponoszą, przerzucając ją jednocześnie na innych. To sprzeczne jest nie tylko z powołanymi przepisami art 8 i 9 KPA, ale też i art.5 KC i wniósł o uwzględnienie tej okoliczności przy rozpatrywaniu skargi. Osobnym elementem, jest naruszenie art. 15 KPA, w związku z brakiem zachowania przez ARiMR zasady dwuinstancyjności. Jak wynika z dokumentów, w tym powołanego już i załączonego pisma organu I instancji z czerwca 2023, przed wydaniem decyzji konsultowało jej treść z OR, który wskazał mu sposób interpretacji podanych przepisów, a dokładnie par. 21 ust 4-8 Rozporządzenia o PROW,
co skutkowało ostatecznie wydaniem decyzji odmawiającej płatności. Z tych względów o jakiejkolwiek dwuinstancyjności w rozpatrywaniu tej sprawy nie może być tu mowy, bo treść decyzji Biura Powiatowego została ustalona przez OR jeszcze zanim BP taką decyzję wydało. Należy podnieść przy tej okazji, wbrew tłumaczeniom zawartym w załączonym piśmie kierownika BP o tym, że konsultacje prowadzone były, ale z innym działem, to jednak nielogicznym w tej sytuacji byłoby to, by pracownicy, nawet ci z innego działu OR odpowiedzialni za rozpatrywanie odwołań, zanegowali wcześniejsze wytyczne innych pracowników z tej samej instytucji i oddziału, jakie ci przekazali biuru powiatowemu przed wydaniem decyzji, którą to ostatnią okoliczność w tym piśmie sam kierownik BP potwierdza. Tym samym widocznym jest to, że treść decyzji, a w szczególności cześć dotycząca odmówienia płatności została ukształtowana przez OR a nie samodzielnie przez organ I instancji. Skarżący w odniesieniu do sprawy dotyczącej powierzchni działki [...] wskazał, że przedstawione przez organ odwoławczy fakty są nierzetelne. Inwestycja [...] na tej działce miała miejsce w roku 2016, co sam OR potwierdził pisząc na s.30, a dokładnie w miesiącach sierpień- wrzesień. Po jej zakończeniu, inwestor został zobligowany do rekultywacji terenu pod groźbą kar, w terminie 3 miesięcy. Gdyby tego nie wykonał musiałby te kary zapłacić. Dlatego rekultywacja działki musiała zostać wykonana przez niego terminowo i rzeczywiście miała miejsce na przełomie 2016/17. Wskazał, że na jesieni 2017 na tej działce miała miejsce kontrola na miejscu dokonana przez ARiMR, było to niecały rok po rekultywacji działki i kontrola ta wbrew nieprawdziwym informacjom podanym w uzasadnieniu przez OR nie wykazała żadnych nieprawidłowości w zakresie zniszczenia działki. Dowodzi to tego, że działka była już wtedy zrekultywowana właściwie. Wyniki tej kontroli przyjęły też za kwalifikujący się do dopłat obszar 2.95 ha, a nie jedynie 2,70 ha jednak od tej decyzji w czerwcu 2018 odwołał się od tej kontroli i decyzji BP za rok 2017 która na nich bazowała. Organ odwoławczy zmniejszył powierzchnię uprawnioną w roku 2017
do dopłat z 2,95ha do 2,70 ha, dodatkowo na podstawie zdjęć, które były nieaktualne. Ponieważ jednak potencjalny koszt utraconych odsetek wobec wstrzymania całej kwoty płatności przez agencję do dnia rozstrzygnięcia był znacznie wyższy od samego pomniejszenia, a płatności te już w tamtym momencie były zawieszone od roku, skarżący nie odwołał się od tej decyzji dalej, w tym do WSA, by nie czekać na środki jeszcze dłużej. Dalej podniósł, że obliczenia organu odwoławczego bazowały na zdjęciach lotniczych, o niewiadomej wiarygodności, a nie wizji lokalnej ani danych od wyspecjalizowanej do tego jednostki. Podkreślił, że w roku 2017 widoczna mogła być znaczna dysproporcja pomiędzy obiema częściami działki, chociaż w roku 2018 już nie. Jednak okolicznością zwiększającą różnicę między dwiema częściami działki, jaką można było odnotować jeszcze w roku 2017 był też fakt tego, że obszar niezajęty pod inwestycję nie był w roku tym koszony w ogóle, wobec czego wysokośćnieskoszonych traw była tam tym większą od tych, które rosły po rekultywacji na części zrekultywowanej, co pogłębiło jeszcze widoczną na zdjęciach satelitarnych dysproporcję. W roku 2018 za to koszenia wykonywane były na całej powierzchni, stąd tego czynnika pogłębiającego już nie było. Organ w udzielonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2024r., skarżący ustosunkował się do udzielonej przez organ odwoławczy odpowiedzi na skargę, podkreślając argumentację zawartą we wniesionej skardze, w tym dotyczącą wprowadzenia go w błąd przez pracowników organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 133§ 1 oraz
art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2023 r., poz. 1634), zwaną dalejP.p.s.a., Sąd wydaje wyrok
po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym – co do zasady – związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Spór dotyczy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2022 r. W rozpoznawanej sprawie należy przypomnieć regulację mającą w sprawie zastosowanie. Zgodnie z § 21 ust. 4 Rozporządzenia PRSK w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, rolnik lub zarządca składa do kierownika biura powiatowego Agencji przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku, w którym złożono wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego zobowiązania:1) oświadczenie eksperta przyrodniczego, sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję: a) o stwierdzeniu na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego wariantu, w wyniku przeprowadzonej inwentaryzacji, która stanowi podstawę do sporządzenia dokumentacji przyrodniczej, występowania siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków objętego wsparciem w ramach tego wariantu - w przypadku wariantów tych pakietów innych niż wariant 4.7., b) że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych - w przypadku wariantów tych pakietów innych niż wariant 4.7., c) że wymogi realizowanego wariantu są sprzeczne albo nie są sprzeczne
z ustanowionymi dla danego obszaru Natura 2000 działaniami fakultatywnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych
- w przypadku wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 innych niż wariant 4.7.
W § 21 ust. 4a Rozporządzenia PRSK wskazano, iż w przypadku gdy do rolnika lub zarządcy mają zastosowanie wymogi, o których mowa w § 4 ust. 3 pkt 1 lit. b lub pkt 2, oświadczenie, o którym mowa w ust. 4, obejmuje również informację,
że do rolnika lub zarządcy mają zastosowanie te wymogi. Na podstawie § 21 ust. 6 w przypadku, gdy rolnik lub zarządca nie dokonał czynności, o której mowa w ust. 1, 2, 4, 4b, 4c, 4d lub 5, w terminie określonym w tych przepisach, kierownik biura powiatowego Agencji wzywa na piśmie rolnika lub zarządcę do dokonania tej czynności, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.
Zgodnie z § 21 ust. 7 czynność, o której mowa w ust. 1, 2, 4b, 4c, 4d, 5 lub 5a, dokonaną do dnia wydania decyzji w sprawie o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za dany rok, uważa się za dokonaną w terminie. Natomiast zgodnie z § 21 ust. 8 czynność, o której mowa w ust. 4. dokonaną:
1) w terminie określonym w wezwaniu, o którym mowa w ust. 6,
2) po terminie określonym w ust. 4, a przed doręczeniem wezwania, o którym mowa
w ust. 6 - uważa się za dokonaną w terminie. Zgodnie z ogólną regułą określoną w art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422, ze zm.
– dalej jako "ustawa PROW"), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych
w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie jednak do art. 27 ust. 1 ustawy PROW, w postępowaniu w sprawie
o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Organy ustaliły, że skarżący w terminie wskazanym w § 21 ust. 2 oraz § 21 ust. 4 Rozporządzenia PRSK (tj. 27 czerwca 2022 r.) między innymi nie przedłożył informacji eksperta przyrodniczego oraz oświadczenia eksperta przyrodniczego.
To też spowodowało, że organ I instancji działając na podstawie § 21 ust. 6 Rozporządzenia PRSK wysłał 7 października 2022 r. do strony wezwanie nr [...] w którym wymienił jakie dokumenty należy przedłożyć w terminie 7 dni od dnia odebrania wezwania, w pouczeniu wskazując, że niezłożenie dokumentów w terminie wskazanym w wezwaniu będzie miało wpływ na ustalenie wysokości należności płatności. Wezwanie zostało odebrane przez skarżącego
26 października 2022 r., a więc termin na złożenie brakujących dokumentów upływał w dniu 2 listopada 2022 r. W dniu 2 listopada 2022 r.,strona przedłożyła właściwe kopie planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentację przyrodniczą z poprawionym okresem realizacji zobowiązania, jednakże nie przedłożyła pozostałych dokumentów wskazanych w wezwaniu tj. oświadczenia eksperta przyrodniczego oraz informacji zawierającą wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie pakietu
4 i 5. Skarżący oświadczenie eksperta przyrodniczego oraz informację zawierającą wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie pakietu 4 i 5 przedłożył dnia 25 listopada 2022 r. tj. po terminie wyznaczonym w wezwaniu na podstawie
§ 21 ust. 6 Rozporządzenia PRSK. W przypadku informacji zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie pakietów 4 i 5 organy słusznie zastosowały § 21 ust. 7 Rozporządzenia PRSK i uznały, żedokument ten został złożony w terminie, chociaż w tym zakresie błędnie w wezwaniu wskazały, że ten brak należy uzupełnić w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarżący jednak nie przedłożył organowi w terminie wskazanym w wezwaniu a wydanym na podstawie z § 21 ust. 6 Rozporządzenia PRSK oświadczenia eksperta przyrodniczego. Przedmiotowe oświadczenie zostało złożone w sprawie dopiero 25 listopada 2022 r., natomiast termin do jego złożenia upłynął 2 listopada 2022 r. Z załączonych do akt sprawy dokumentów nie wynika, aby organ I instancji do dnia 2 listopada 2022r., wysłał wezwanie o innej treści. Natomiast z załączonych do akt sprawy pism sporządzonych w formie mailowej dotyczących uzupełnienia braków złożonego przez skarżącego wniosku wynika, że były one wysyłane przez organ I instancji po 2 listopada 2022r., czyli po upływie zakreślonego skarżącemu terminu do przedłożenia oświadczenia. W tym miejscu należy podkreślić, że w momencie odebrania przez skarżącego wskazanego wezwania, rozpoczął bieg termin do uzupełnienia braków złożonego wniosku o płatności. Jest to terminprawa materialnego, który nie może przez organ zostać przedłużony.Organy słusznie podkreśliły, że obwiązek złożenia przez producenta rolnego oświadczenia eksperta przyrodniczego jest bezwzględnym obowiązkiem beneficjenta płatności wynikającym z przepisów prawa. Konsekwencją zaś jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości skutecznego dokonania określonej czynności. Z regulacji art. 27 ustawy PROW wynika, że wprawdzie w postępowaniach dotyczących przyznania płatności producentowi rolnemu organy Agencji stoją na straży praworządności i obowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy, to jednak przewidziano w nich istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego,
w szczególności w zakresie obowiązku aktywnego uczestniczenia w tym postępowaniu przez wnioskodawcę dofinasowania, w tym przez nałożenie na taki podmiot bezwzględnego obowiązku przedstawiania odpowiednich dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. W powołanym art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy PROW aktywność organów ARiMR uzależniona jest zawsze od aktywności wnioskującego o płatności producenta rolnego i złożenia przez niego stosownych żądań i należytego ich udokumentowania. Przepisy Rozporządzenia PRSK regulują co jest obowiązkiem beneficjenta i w jakich terminach czynności powinny być wykonane. Brak w tym wypadku przedłożenia obligatoryjnych dokumentów spowodowało, że nie zostały spełnione warunki rozporządzenia PRSK, a to doprowadziło do sytuacji, iż organ i Instancji był zobowiązany odmówić płatności.Regulacja art.5 Kodeksu cywilnegooraz art. 189 F i K Kpa nie mają w tej sprawie zastosowania.Istotne w tych postępowaniach różniących je od postępowań prowadzonych jedynie na podstawie Kpa jest to, że składając wniosek o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej skarżący podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności, a zatem i terminy składania odpowiednich załączników (punkt 3 zawarty w części IX odnoszącej się do oświadczeń i zobowiązań, złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności na rok 2022).
Takiego oświadczenia nie składają osoby wszczynające postępowanie w trybie Kpa, dlatego też wobec nich stosuje się bez żadnych ograniczeń regulację
zart. 7,art.8, art.9kpa, natomiast w postępowaniach dotyczących płatności, obowiązek spełnienia wymogów do ich uzyskania jest przeniesiony na osobę wnioskującego płatność a nie organ go rozpoznający. Wyrażona w art. 8 k.p.a. zasada, że organ administracji prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, doznaje ograniczenia w postępowaniach przed organami ARiMR. Przepis art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy z 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oznacza, że organ ARiMR z urzędu nie informuje rolnika o okolicznościach faktycznych i prawnych rzutujących na ustalenie jego praw jako strony postępowania ( tak WSA w Lublinie w wyroku z dnia 26 kwietnia 2018r., sygn. akt III SA/Lu 536/17). Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad, ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie. Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1369/18, wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto co jest kluczowe w tej sprawie do skarżącego wysłano wezwanie
w którym wyznaczono termin wynikający bezpośrednio z § 21 ust. 6 Rozporządzenia PRSK, wskazano regulację prawne dotyczące powstałych braków, oraz pouczono
o skutkach niewykonania w terminie wezwania. W aktach brak jest dowodu wskazującego na żądanie skarżącego skierowane do organu dotyczące dodatkowego pouczenia co doprawa (art. 27 ust.1 pkt 3 ustawy PROW). Z przytoczonych względów nieuzasadniony był podniesiony w skardze zarzut,
że organ miał obowiązek zawiadomienia skarżącego o stwierdzonych nieprawidłowościach i wezwania go do uzupełnienia wniosku na zasadach wynikających z art.8 Kpa i art. 9 Kpa, skoro wykonał swój obowiązek na podstawie wyżej wskazanych regulacji. Zdaniem Sądu, skarżący nie może przerzucać na organy obowiązku poszukiwania oświadczenia, w sytuacji, gdy jest to jeden z warunków uzyskania przez niego przedmiotowej płatności. NSA w wyroku z dnia 8 lipca 2009r.,sygn. akt II GSK 1115/08 podkreślił,
że organ w dostatecznym stopniu spełnia wymogi przewidziane w art. 7 i 9 k.p.a., jeżeli doręczył stronie odpowiedni wniosek o dopłatę do gruntów rolnych wraz z instrukcją odnoszącą się do jego wypełnienia. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa
w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy PROW). Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego powierzchni działki
o numerze [...], która powinna według niego wynosić MKO 3,09 ha a nie 2,70 ha, zdaniem sądu organ odwoławczy prawidłowo na podstawie przedstawionych zdjęć
w tym zdjęcia wykonanego w 2018r., uznał, że działka ta w zakwestionowanej części spełniała dopiero od 2018r., definicję trwałego użytku zielonego o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu 2013 Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013. Zatem w przypadku wniosku dotyczącego dopłaty za 2022 rok okres 5 lat jeszcze nie upłynął, obszar ten będzie spełniał definicję trwałego użytku zielonego
w roku 2023.Organ odwoławczy w sposób prawidłowy uznał, że na działce rolnej [...] obszar kwalifikujący się do MKO TUZ wynosi 2,70 ha.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez organ odwoławczy regulacji
z art.15Kpa. Z pisma organu I instancji z dnia [...] czerwca 2023r., wynika bowiem,
że organ ten przeprowadził konsultacje z radcami prawnymi działającymi przy organie II instancji, będącymi do dyspozycji także organu I instancji. Natomiast decyzja organu II instancji została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Oddziału Regionalnego, z załączonych dokumentów nie wynika aby przed podpisaniem
tej decyzji, osoba ta wcześniej wtej sprawie wyrażała poglądy prawne. Mając na uwadze powyższe na podstawie art.151 P.p.s.a. skargę należało oddalić.