I SA/Go 396/23

I SA/Go 396/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka
Damian Bronowicki /przewodniczący/
Dariusz Skupień /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6560
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 557/24 - Wyrok NSA z 2024-09-10
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 850
art. 149
Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2363
art. 52 ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi W.R. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty egzekucyjnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną interpretacją indywidualną z [...] października 2023 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał za nieprawidłowe stanowisko W.R. (dalej: skarżący, strona) w sprawie oceny, czy opłaty należne w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2019 r., ustalone na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji stanowią dochód budżetu państwa w myśl. art. 149 ustawy o komornikach sądowych. Opis stanu faktycznego przedstawia się następująco: We wniosku o wydanie interpretacji skarżący wskazał, że w dniu 1 stycznia 2019 r. weszły w życie dwie ustawy regulujące działalność komorników. Jest
to ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 771) oraz ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz.U.
z 2018 r., poz. 770; dalej:). Zgodnie z art. 149 ustawy o komornikach sądowych:
1.Opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym pobieraną za czynności, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2, na zasadach określonych w ustawie o kosztach komorniczych;
2.Uzyskane opłaty egzekucyjne, po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowią dochód budżetu państwa i podlegają przekazaniu na rachunek, o którym mowa w art. 196 ust. 1 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm.), urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii, w terminie do 5 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym zostały uzyskane;
3.Przez uzyskane opłaty egzekucyjne rozumie się opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów ustawy o kosztach komorniczych;
4.Organem pierwszej instancji właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie opłat egzekucyjnych podlegających przekazaniu zgodnie z ust. 2, jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na siedzibę kancelarii;
5. Komornik jest obowiązany złożyć do urzędu skarbowego, o którym mowa w ust. 2, miesięczną informację o uzyskanych opłatach egzekucyjnych oraz opłatach egzekucyjnych podlegających przekazaniu zgodnie z ust. 2, w terminie do 10 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym zostały uzyskane. Informacja ta stanowi dowód księgowy;
6. W przypadku uprawomocnienia się orzeczenia sądu skutkującego koniecznością zwrotu całości lub części uzyskanej opłaty egzekucyjnej, proporcjonalna część przekazanej opłaty egzekucyjnej stanowi nadpłatę w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.).
7. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór informacji
o uzyskanych opłatach egzekucyjnych oraz opłatach egzekucyjnych podlegających przekazaniu zgodnie z ust. 2. mając na uwadze zapewnienie kompletności tej informacji oraz możliwość weryfikacji prawidłowości przekazywana opłat egzekucyjnych podlegających przekazaniu zgodnie z ust. 2. Ponadto art. 150 ust. 1 ustawy stanowi, że komornikowi za pełnioną służbę przysługuje wynagrodzenie prowizyjne, proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych. Zgodnie natomiast z ust. 3 wskazanego przepisu wynagrodzenie prowizyjne komornik potrąca bezpośrednio z uzyskanych opłat egzekucyjnych. Natomiast komornik zgodnie z ust. 4 przekazuje należne mu wynagrodzenie prowizyjne na odrębny rachunek bankowy służący pokryciu kosztów działalności egzekucyjnej, najpóźniej w terminie, o którym mowa w art. 149 ust. 2.
Równocześnie art. 283 ww. ustawy stanowi, że:
1. Przepisów art. 149 - 151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
2. Opłaty, o których mowa w ust. 1, przypadają komornikowi, zastępcy komornika, komornikowi odwołanemu, komornikowi, którego powołanie na stanowisko komornika wygasło z mocy prawa, albo spadkobiercom zmarłego komornika zgodnie
z dotychczasowymi przepisami.
Jednocześnie art. 52 ustawy o kosztach komorniczych stanowi, że:
1.Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
2.Do postępowań, o których mowa w ust. 1, przepisy art. 29 i art. 30 stosuje się
od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
W związku z powyższymi przepisami, po dniu 1 stycznia 2019 r. po stronie komornika zaistniał obowiązek pobierania lub ściągania od dłużników niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym czyli uzyskanych opłat egzekucyjnych. Jednocześnie komornikowi przysługuje prawo do potrącenia z uzyskanych opłat egzekucyjnych prowizji, która stanowić będzie jego przychód. Na tle tak przedstawionego opisu stanu faktycznego zadano następujące pytanie: czy opłaty należne w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych
i niezakończonych przed 1 stycznia 2019 r. ustalone na podstawie ustawy
o komornikach sądowych i egzekucji stanowią dochód budżetu państwa w myśl
art. 149 ustawy o komornikach sądowych? Uzasadniając stanowisko wnioskodawca podał, że z art. 52 ust. 1 ustawy
o kosztach komorniczych bez wątpienia wynika, że postępowanie egzekucyjne wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy o kosztach komorniczych, toczą się według tej nowej ustawy. Natomiast postępowania egzekucyjne wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy o kosztach komorniczych toczą się
na dotychczasowych zasadach, czyli według przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. W związku z tym w pełni uprawniony jest wniosek, że opłaty egzekucyjne ustalone prawomocnie przez komornika przed dniem 1 stycznia 2019 r. a następnie pobrane lub ściągnięte po tym dniu nie stanowią należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym Pozostaje jednak do rozważenia problem zaliczenia do należności budżetowych opłat egzekucyjnych ustalonych czy też ściąganych przez komornika po dniu 1 stycznia 2019 r. w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym
i niezakończonym przed tą datą. Z jednej bowiem strony z przepisu art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych a contrario wynika, że do należności budżetowych należą opłaty egzekucyjne, które dotychczas nie zostały prawomocnie ustalone,
z drugiej zaś - przepis art. 149 ust. 3 tej ustawy zalicza do należności budżetowych tylko opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów nowej ustawy o kosztach komorniczych, wykluczając tym samym opłaty pobrane lub ściągane na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2019 r. zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Biorąc pod uwagę powyższe, znaczeniu art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, mającego charakter wyjątku od reguły, nie można nadać nic poza literalnym jego brzmieniem. Przeciwne stanowisko stałoby
w sprzeczności z powołanym art. 149 ust. 2 tej ustawy. Przepis art. 283 ust. 1, jako przepis materialnoprawny, nie rozstrzyga natomiast istotnej kwestii procesowej, a mianowicie czy obejmuje on także opłaty egzekucyjne ustalone przez komornika po dniu wejścia w życie ustawy
o komornikach sądowych (czyli po dniu 1 stycznia 2019 r.) w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed tą datą. Do poruszanej kwestii odnoszą się zatem jedynie przepisy art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych oraz art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Przepisy art. 149 ust. 1-3 wyraźnie wskazują, że przez uzyskane opłaty egzekucyjne, które po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowią dochód budżetu państwa, należy rozumieć jedynie takie opłaty które zostały faktycznie pobrane lub ściągnięte na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Zgodnie zaś z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych, postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem 1 stycznia 2019 r. toczą się dalej według przepisów dotychczasowych, czyli według przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, a nie według przepisów ustawy o kosztach komorniczych.
Z przepisu tego również wynika, że w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych
i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy o komornikach sądowych opłaty egzekucyjne są ustalane, pobierane lub ściągane według przepisów ustawy
o komornikach sądowych i egzekucji. W ocenie wnioskodawcy nie obowiązuje żaden przepis, który rozciągałby przepisy art. 149 ustawy o komornikach sądowych na opłaty uzyskiwane
na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. W rezultacie
w odniesieniu do opłat egzekucyjnych należnych w postępowaniach wszczętych
i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy, opłaty ustalane, pobierane lub ściągane po dniu 1 stycznia 2019 r. stanowią w całości przychód komornika i nie stosuje się do nich przepisów art. 149-150 ustawy o komornikach sądowych. Zaskarżoną interpretacją indywidualną, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko strony za nieprawidłowe. Jego zdaniem, analizując treść wniosku w pierwszej kolejności wskazać należy, że w świetle art. 149-150 i art. 283 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych od 1 stycznia 2019 r. opłaty egzekucyjne,
w tym pobrane w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., są niepodatkową należnością budżetową, które po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika stanowią dochód budżetu państwa i podlegają wpłacie na rachunek bankowy właściwego urzędu skarbowego budżetu państwa, o ile zostały prawomocnie ustalone po dniu wejścia w życie tej ustawy. Przedmiotowej sprawy - wbrew twierdzeniom wnioskodawcy - nie może rozstrzygać art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych, zgodnie z którym,
do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ten przepis przejściowy odnosi się bowiem tylko do zagadnień objętych regulacją ustawy o kosztach komorniczych. W przeciwieństwie do wcześniejszego stanu prawnego, w którym ustawa o komornikach sądowych i egzekucji regulowała całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej, jak i szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych, od 1 stycznia 2019 r. zagadnienia te zostały podzielone między ustawę o komornikach sądowych i ustawę o kosztach komorniczych. Przepis art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych odnosi się
do postępowań wszczętych i niezakończonych jedynie w zakresie, w którym pokrywa się on z przedmiotem regulacji objętym ustawą o kosztach komorniczych, która określa wysokość kosztów komorniczych i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów (art. 1 ustawy), ale już nie zasady wynagradzania komorników sądowych. Nie odnosi się ona również
do kwestii, jaką jest istota samej opłaty egzekucyjnej, która została uregulowana
w art. 149 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych. W konsekwencji prowadzi to do uznania, że w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed wejściem
w życie ustawy przepisy dotychczasowe stosuje się jedynie w zakresie określania wysokości opłat egzekucyjnych i wydatków, zasad ich ponoszenia oraz trybu postępowania dotyczącego tych kosztów. Nie odnosi się to jednak do zasad ustalania wynagrodzenia komornika za prowadzenie tych spraw oraz określenia, czym w istocie jest opłata egzekucyjna. W tym zakresie zastosowanie mają z dniem 1 stycznia 2019 r. przepisy art. 149-150 ustawy o komornikach sądowych,
z wyjątkiem przewidzianym w art. 283 ustawy o komornikach sądowych. Taki pogląd został potwierdzony w wyrokach sądów administracyjnych. Uregulowanie zawarte
w art. 149 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych należy odczytywać w ten sposób, że wszystkie opłaty egzekucyjne (a więc niezależnie od tego, czy ustalono je na zasadach określonych w ustawie o kosztach komorniczych czy ustawy
o komornikach sądowych i egzekucji (w przypadku postępowań wszczętych
i niezakończonych przed 1 stycznia 2019 r.) stanowią niepodatkową należność budżetową, z zastrzeżeniem wynikającym właśnie z art. 283 ustawy o komornikach sądowych. Zatem art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych dotyczy wszystkich opłat pobranych w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie czynności wskazanych w art. 3 ust. 3 pkt 1 - 2a tej ustawy, za wyjątkiem wprost wskazanych
w art. 283 tej ustawy. Tym samym, istota opłaty egzekucyjnej i jej nowy status jako niepodatkowej należności budżetu państwa, a nie jak dotychczas przychodu komornika, wynika
z ustawy o komornikach sądowych i dla jej stosowania istotne znaczenie ma przywołany wcześniej przepis przejściowy tej ustawy zawarty w art. 283 ust. 1, zgodnie z którym, przepisów art. 149-151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Tylko zatem tego rodzaju opłaty egzekucyjne (prawomocnie ustalone przed 1 stycznia 2019 r.) nie stanowią niepodatkowej należności budżetowej i przypadają komornikowi
na dotychczasowych zasadach. W skardze do sądu administracyjnego, strona zarzuciła:
a/ obrazę art. 149 ust. 1-3 ustawy o komornikach sądowych w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą
na przyjęciu, że opłaty egzekucyjne w sprawach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o kosztach komorniczych, są daninami publicznymi podlegającymi odprowadzeniu do budżetu, nie zaś dochodami komornika;
b/ naruszenie art. 149 ust. 1 i 3 ustawy o kosztach sądowych, z których wedle wykładni autora interpretacji wynika charakter opłat egzekucyjnych pobieranych przez komorników sądowych od dnia 1 stycznia 2019 r., stanowiący ich status jako niepodatkowej należności budżetu państwa, oraz, że przepis art. 52 ustawy
o kosztach komorniczych nie ma wpływu na kwalifikację tych opłat jako daniny publicznej. W przepisach przywołanych przez organ podatkowy tj. art. 52 ust. 1 ustawy
o kosztach komorniczych, a także art. 149, art. 150, art. 152, art. 283 ust. 1 ustawy
o komornikach sądowych, nie znajduje oparcia pogląd, że wszystkie bez wyjątku opłaty egzekucyjne pobierane po dniu 1 stycznia 2019 r. stanowią należność budżetową, niezależnie od tego kiedy zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wyłącznie opłata egzekucyjna unormowana w ustawie o kosztach komorniczych
i pobierana na podstawie oraz na zasadach tej ustawy jest należnością publicznoprawną. Taki charakter opłaty egzekucyjnej potwierdza również przepis
art. 149 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych. Skoro do opłat egzekucyjnych
w sprawach wszczętych przed 1 stycznia 2019 r., na mocy art. 52 ust. 1 ustawy, stosuje się nadal przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w zakresie
w jakim została w niej unormowana ta kwestia, to nie są one daninami publicznymi do których stosuje się przepisy art. 149 ustawy o komornikach sądowych. Powyższe uzasadnia zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 149 ust. 1-3 ustawy
o komornikach sądowych w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych poprzez ich błędną wykładnię. Przedstawiony przez organ podatkowy pogląd na wykładnię art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych, a także art. 149 - 150 oraz art. 283 ust. 1 ustawy
o komornikach sądowych jest wadliwy, bowiem kwalifikując opłaty komornicze jako daniny publiczne, przepisy art. 149 ust. 1 i 3 odwołują się wprost do ustawy
o kosztach komorniczych. Stąd też ustalenie, które opłaty pobierane przez komorników sądowych są daninami publicznymi wymaga sięgnięcia również
do art. 52 ust. 1 ww. ustawy. Wskazać również należy, że przepisy art. 52 ustawy o kosztach komorniczych są przepisami intertemporalnymi. Ich funkcją jest rozstrzygnięcie, jakie prawo - stare, czy nowe - należy stosować do określonej sytuacji prawnej, w której znajduje się pewien podmiot, a która to sytuacja powstała za rządów dawnego prawa i która trwa po wejściu w życie nowego prawa. Z przepisu art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych wynika,
że ustawodawca nakazał, by po dniu 1 stycznia 2019 r., a więc po dniu wejścia
w życie ustawy o kosztach komorniczych, nadal stosować przepisy ustawy, która do dnia 1 stycznia 2019 r. regulowała zagadnienia, które zostały uregulowane w nowej ustawie, o ile postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed tym dniem.
W konsekwencji ustawodawca zdecydował, że do kwot pobieranych przez komorników sądowych po dniu 1 stycznia 2019 r. w postępowaniach wszczętych przed dniem 1 stycznia 2019 r. nie należy stosować ustawy z dnia 28 lutego 2018 r.
o kosztach komorniczych, lecz ustawę starą, tj. ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r.
o komornikach sądowych i egzekucji. Nie zgodził się z dokonaną przez organ wykładnią art. 149 § 1, ze względu na fakt, że zakres stosowania art 283 ust. 1 ustawy dotyczy opłat egzekucyjnych ustalonych na podstawie właśnie tej ustawy (u.k.k.- art. 29 i art. 30), a nie na podstawie u.k.s.e. Podkreślił, że przytoczone w interpretacji orzeczenia sądowe są w większości orzeczeniami nieprawomocnymi. W piśmie z [...] lutego 2024 r., skarżący uzupełnił skargę o zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez obrazę przepisów art. 120, art. 121 § 1, O.p., tj. złamanie zasady legalizmu w postępowaniu, co znalazło wyraz w przedstawieniu koncepcji zadziałania prawa wstecz, co z kolei wiąże się
z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Skarżący odniósł się do uchwały NSA z dnia
30 października 2023 r. sygn. akt III FPS 1/23 wskazując, iż NSA pominął w niej zagadnienie niedopuszczalności retroaktywności prawa, w związku z czym skarżący zwrócił się do Sądu o rozważenie skorzystania z art. 269 § 1 p.p.s.a. i przedstawienie powstałego zagadnienie prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi NSA. W odpowiedzi na skargę, wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Spór w sprawie koncentrował się wokół odpowiedzi na pytanie, czy opłaty egzekucyjne ustalone po dniu 1 stycznia 2019 r., w sprawach wszczętych
i niezakończonych przed tym dniem, stanowią niepodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, od których należy się komornikowi wynagrodzenie prowizyjne, czy też stanowią w całości przychód komornika. Rozstrzygając to zagadnienie wpierw należy zauważyć, że przed 1 stycznia 2019 r. całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej oraz szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych regulowała ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1309 z późn. zm.). Natomiast, z dniem 1 stycznia 2019 r. powyższe zagadnienia zostały rozdzielone i uregulowane dwiema nowymi ustawami, tj. ustawą o kosztach komorniczych oraz ustawą o komornikach sądowych. I tak, ustawa o kosztach komorniczych reguluje wysokość kosztów komorniczych i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów (art. 1). Aktualnie koszty komornicze obejmują wydatki komornika sądowego, poniesione w toku prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego, innego postępowania albo dokonywania innych czynności oraz opłaty komornicze (art. 2). Katalog opłat komorniczych został zawarty w art. 18 ust. 1 ustawy i obejmuje: 1) opłaty egzekucyjne za przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, wykonanie zabezpieczenia roszczenia lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym albo wykonanie postanowienia
o zabezpieczeniu środka dowodowego lub nakazującego wydanie środka dowodowego w sprawach własności intelektualnej; 2) opłaty za przeprowadzenie innego postępowania albo dokonanie innych czynności. W przepisach przejściowych przewidziano, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 52 ust. 1). W myśl art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych, do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tj. 1 stycznia 2019 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 52 ust. 2 cyt. ustawy, do postępowań, o których mowa w ust. 1, przepisy art. 29 i art. 30 stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa o komornikach sądowych swoją regulacją objęła natomiast ustrój
i zasady wykonywania zawodu komornika sądowego, w tym zasady ustalania jego wynagrodzenia. W ustawie tej określono również charakter (istotę) opłaty egzekucyjnej i to w sposób zdecydowanie odmienny od regulacji obowiązujących do końca 2018 r. pod rządami ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. W rozdziale 8 "nowej" ustawy zatytułowanym "Koszty działalności egzekucyjnej komornika i zasady prowadzenia kancelarii", w art. 149 ust. 1 wskazano, że opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową
o charakterze publicznoprawnym pobieraną za czynności, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1-2a, na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lutego 2018 r.
o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 210). Zgodnie z art. 149 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych, uzyskane opłaty egzekucyjne, po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowią dochód budżetu państwa i podlegają przekazaniu na rachunek, o którym mowa w art. 196 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U.
z 2021 r. poz. 305), urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii, w terminie do 5 dnia miesiąca kalendarzowego następującego
po miesiącu, w którym zostały uzyskane. W myśl art. 149 ust. 3 ustawy, przez uzyskane opłaty egzekucyjne rozumie się opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte
na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Idąc dalej, zgodnie z art. 150 ust. 1 – 3 ustawy o komornikach sądowych:
1. Komornikowi za pełnioną służbę przysługuje wynagrodzenie prowizyjne, proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych.
2. Komornikowi przysługuje wynagrodzenie prowizyjne w wysokości:
1) 99% uzyskanych opłat egzekucyjnych - od opłat egzekucyjnych, których łączna wysokość w danym roku kalendarzowym nie przekroczyła 500 000 złotych;
2) 95% uzyskanych opłat egzekucyjnych - od nadwyżki opłat egzekucyjnych przekraczającej 500 000 złotych w danym roku kalendarzowym - do wysokości 1 000 000 złotych;
3) 80% uzyskanych opłat egzekucyjnych - od nadwyżki opłat egzekucyjnych przekraczającej 1 000 000 złotych w danym roku kalendarzowym - do wysokości 1 500 000 złotych;
4) 70% uzyskanych opłat egzekucyjnych - od nadwyżki opłat egzekucyjnych przekraczającej 1 500 000 złotych w danym roku kalendarzowym - do wysokości 2 000 000 złotych;
5) 60% uzyskanych opłat egzekucyjnych - od nadwyżki opłat egzekucyjnych przekraczającej 2 000 000 złotych w danym roku kalendarzowym.
3. Wynagrodzenie prowizyjne komornik potrąca bezpośrednio z uzyskanych opłat egzekucyjnych. Jak wynika z art. 283 ust. 1 ww. ustawy, przepisów art. 149-151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W świetle powyższego, rację należy przyznać organowi, że przedmiotowej sprawy nie może rozstrzygać art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych
do którego skarżący się odwołuje. W tym miejscu należy wskazać na treść uchwały 7 – sędziów NSA z 30 października 2023 r. sygn. akt III FPS 1/23, w której Sąd dokonując wykładni tej regulacji zauważył, że nie ulega wątpliwości, że nie ma znaczenia na jakim etapie znajdują się postępowania, o ile zostały wszczęte, lecz niezakończone, nie są objęte ustawą o kosztach komorniczych, lecz mają do nich zastosowanie przepisy dotychczasowe. Co ważne jednak, ustalając zakres zastosowania tego unormowania, zgodnie z którym wyłączono regulacje tej ustawy,
a wprowadzono wymóg stosowania przepisów dotychczasowych należy zauważyć
i jednocześnie podkreślić użycie słowa "postępowanie". Wprowadzając ten zwrot prawodawca w sposób jednoznaczny rozstrzygnął, że rozwiązanie z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych dotyczy jedynie przedmiotu regulacji, co do którego ta ustawa ma zastosowanie, o ile postępowania w tych sprawach zostały już wszczęte i nie zostały jeszcze zakończone. Inaczej rzecz ujmując, jak podkreślił NSA, art. 52 ust. 1 tej ustawy nie można wykładać w ten sposób, aby objąć nim każde postępowanie, które dotyczy opłat egzekucyjnych, a które zostało wszczęte
i niezakończone przed 1 stycznia 2019 r. Zarówno umieszczenie art. 52 ust. 1
w ustawie o kosztach komorniczych, jak i kształt tego unormowania wyraźnie wskazują, że obejmuje ona wyłącznie postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a zatem jedynie w obszarze, do którego ustawa
o kosztach komorniczych ma zastosowanie. A więc należy podzielić pogląd organów, że ten przejściowy przepis odnosi się tylko do zagadnień objętych regulacją ustawy o kosztach komorniczych. Zakres tej ustawy został natomiast określony
w art. 1 ustawy, zgodnie z którym ustawa ta określa wysokość kosztów komorniczych i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów. Nie dotyczy on natomiast opłat egzekucyjnych w tym wynagrodzeń komornika za prowadzenie sprawy oraz określenia, czym w istocie jest opłata egzekucyjna. W tym zakresie zastosowanie mają z dniem 1 stycznia 2019 r. przepisy art. 149 – 150 ustawy o komornikach sądowych, za wyjątkiem przewidzianym
w art. 283 tej ustawy. Co więcej, jak wskazuje się w orzecznictwie, przyjęcie wykładni prezentowanej przez skarżącego prowadziłoby także do retroaktywnych skutków
w odniesieniu do statusu komornika. Założenie, że odesłanie zawarte w art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych dotyczy całej sfery działalności komorników sądowych, w tym także sposobu rozliczania opłat egzekucyjnych w odniesieniu
do wynagrodzenia, prowadziłoby także do sytuacji, w której rozliczenie
to podlegałoby dualizmowi prawnopodatkowemu w zakresie podatku od towarów
i usług, w zależności od tego, czy egzekucja została wszczęta pod rządami nowych ustaw, czy też wszczęta (i niezakończona) pod rządami starej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. W pierwszym wypadku komornik sądowy byłby funkcjonariuszem publicznym wykonującym działalność w ramach organów państwa
i niepodlegającym ustawie o VAT (por. Interpretacja ogólna Nr PT9.8101.1.2019 Ministra Finansów z dnia 15 kwietnia 2019 r. w sprawie statusu komorników sądowych wykonujących czynności w postępowaniu egzekucyjnym
i zabezpieczającym jako podatników podatku od towarów i usług w świetle przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 15 ust. 1-3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.
o podatku od towarów i usług po wejściu w życie ustawy z dnia 22 marca 2018 r.
o komornikach sądowych oraz ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. Urz. M.F. z 2019 r. poz. 46). W drugim zaś wypadku osobą wykonującą samodzielnie działalność gospodarczą (patrz wcześniej wymieniona interpretacja ogólna Nr PT1.050.1.2015.LJU.19 Ministra Finansów z dnia 9 czerwca 2015 r.). To zaś jest niedopuszczalne w świetle zasady demokratycznego państwa prawa (vide: wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2023 r., III SA/Wa 2447/22
i powołane tam orzecznictwo). Zaakcentować w tym miejscu należy, że w ww. uchwale NSA przesądził, że w świetle w świetle art. 149 ust. 1 – 3 w zw. z art. 283 ustawy o komornikach sądowych, od 1 stycznia 2019 r. daninami publicznymi stały się wszystkie pobierane od tego dnia opłaty egzekucyjne, w tym również
na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji; z tak określonego zakresu niepodatkowych należności budżetowych wyłączono tylko te opłaty egzekucyjne, które zostały prawomocnie ustalone przed dniem 1 stycznia 2019 r. Tak więc – co słusznie zauważył organ – opłata egzekucyjna uzyskała z dniem 1 stycznia 2019 r. nowy status jako niepodatkowa należność budżetowa państwa,
a stosowanie przepisów art. 149 – 151 ustawy o komornikach sądowych zostało wyłączone jedynie w sytuacji, gdy opłata egzekucyjna została prawomocnie ustalona przed 1 stycznia 2019 r., co w sprawie nie ma miejsca. Przesądzenie, że od 1 stycznia 2019 r. każda opłata egzekucyjna stanowi daninę publiczną, za wyjątkiem prawomocnie ustalonych przed tą datą, skutkuje koniecznością stosowania przepisów art. 149 – 151 ustawy o komornikach sądowych. To z kolei implikuje przyjęcie poglądu, że pobrane po dniu 1 stycznia 2019 r. opłaty egzekucyjne nie stanowią w całości przychodu komornika, lecz tym przychodem jest wynagrodzenie prowizyjne od uzyskanych opłat egzekucyjnych. W związku z powyższym, Sąd nie podziela zarzutu naruszenia wskazanych
w skardze przepisów prawa materialnego tj. art. 149 ust. 1 -3 ustawy o komornikach sądowych w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zajęte
w powyższej uchwale składu siedmiu sędziów NSA. Treść i uzasadnienie tej uchwały przesądzają jednocześnie o merytorycznym rozstrzygnięciu zagadnienia, które stanowi przedmiot sporu w rozpoznawanej sprawie, a które dotyczy właśnie charakteru spornych opłat, tj. tego, czy opłaty należne w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2019 r., ustalone
na podstawie u.k.s.e. stanowią dochód budżetu państwa w myśl art. 149 u.k.k.
Przesądzającego wpływu uchwały III FPS 1/23 na rozstrzygnięcie
w rozpoznawanej sprawie, jak również mocy wiążącej powyższej uchwały świadomy jest pełnomocnik skarżącego, który w piśmie z [...] lutego 2024 r. zwrócił uwagę
na przepis art. 269 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym: "Jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio." Wątpliwość skarżącego wywołuje zagadnienie pominięcia w uchwale rozważań dotyczących niedopuszczalności retroaktywności prawa i zasady lex retro no agit, na co zwracać uwagę miał Prokurator Prokuratury Krajowej, który wnosił
o podjęcie uchwały odmiennej treści. Według skarżącego kwestia działania prawa wstecz wiąże się z tym, że w przypadku spraw komorniczych wszczętych przed
1 stycznia 2019 r., zmiana sposobu rozliczania kosztów egzekucyjnych następuje
w trakcie prowadzonych postępowań, co miało umknąć uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z tym skarżący wniósł o rozważenie przez sąd przedstawienia powstałego w tym zakresie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi NSA. Sąd zwraca jednak uwagę, że aby przedstawić powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi NSA, sąd rozpoznający sprawę musiałby nie podzielać stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, co w sprawie nie ma miejsca. Jednocześnie sam skarżący zauważa, że NSA w istocie dostrzegł zagadnienie podnoszone przez skarżącego, wskazując, iż z określonego zakresu niepodatkowych należności budżetowych wyłączono te opłaty egzekucyjne, które zostały prawomocnie ustalone przed 1 stycznia 2019 r., a nowe regulacje wprowadzono z zastosowaniem ośmiomiesięcznego vacatio legis. Okoliczność, że według skarżącego powyższe "nie wydaje się w pełni zaspokajać uwzględnienie zasady lex retro non agit", nie skutkuje tym, że sąd rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów NSA. Z tego względu sąd nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia art. 149 ust. 1-3 u.k.s. w zw. z art 52 ust. 1 u.k.k,
Nie mogły również znaleźć uznania zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania podatkowego, ponieważ spór w sprawie dotyczył w istocie nie tego, czy organ prawidłowo przeprowadził stosowne postępowanie, ale wyłącznie interpretacji przepisów w zakresie pytania zadanego we wniosku skarżącego
i dotyczącego opłat należnych w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych
i niezakończonych przed 1 stycznia 2019 r. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.