I SA/GO 39/25

I SA/Go 39/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /przewodniczący/
Damian Bronowicki
Jacek Niedzielski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 19 ust. 1-2, 3
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487 art. 29 ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi O. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2023 oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
O.J. (dalej: Strona, Skarżąca) wniosła skargę na decyzję Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: Dyrektor OR, organ) z [...] listopada 2024 r. utrzymującą w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) z [...] maja 2024 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014 – 2020) na rok 2023.
Rozstrzygnięcia organów zapadły na tle następującego stanu faktycznego sprawy.
Dnia [...] czerwca 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: BP ARiMR), drogą elektroniczną, tj. poprzez aplikację eWniosek, wpłynął wniosek
o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014 – 2020) - zwanej dalej płatnością RE -na rok 2023. Strona wskazała w nim, że ubiega się o przyznanie płatności RE w ramach Pakietu 7 upraw rolniczych po okresie konwersji – obszar [...] ha. Wniosła również o refundacje kosztów transakcyjnych.
Gospodarstwo Skarżącej poddano kontroli na miejscu przeprowadzonej w oparciu o regulację art. 100 ust. 4 Ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 261- dalej: Ustawa o Planie Strategicznym). Wykonawcą kontroli byli upoważnieni pracownicy firmy N. K.F., ul. [...] [...] [...] (dalej: wykonawca kontroli). Kontrolę przeprowadzono metodą inspekcji terenowej w dniach [...]-[...] listopada 2023 r. i obejmowała kwalifikowalność powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do płatności RE na rok 2023. Poczynione w ramach kontroli ustalenia zawarto w raporcie nr [...], który przekazano Skarżącej [...] kwietnia 2024 r. oraz doręczono [...] kwietnia 2024 r. Mimo pouczenia na str. 6 o prawie wniesienia zastrzeżeń, co do ustaleń w nim zawartych, Skarżąca ich nie złożyła.
Następnie organ I instancji poddał wniosek kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28, art. 29 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 809/2014. Organ wskazał również, że kontrola administracyjna odbywa się m.in. w oparciu o system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych zgodnie z art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r" str. 549, z późn. zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1306/2013. Organ zweryfikował wniosek również w oparciu o przepisy Rozporządzenia RE, gdzie w § 12 ust. 3 wskazano, iż przy ustalaniu wysokości płatności ekologicznej uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Następnie wyjaśnił, że w trakcie kontroli administracyjnej, przy uwzględnieniu wyników kontroli na miejscu ustalił, iż - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "A" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "C" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "D" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "F" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "G" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "H" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [....], na której zadeklarowano działkę rolną "I" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [....] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "J" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "K" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "L" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "M" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha), - dla działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "O" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi [...] ha).
Łączny obszar wykluczony z płatności RE wyniósł zatem [...] ha. Organ I instancji stwierdził w odniesieniu do płatności RE Pakietu 7 różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha). Przedeklarowanie powierzchni na poziomie [...]%: [...] ha-[...] ha = [...] ha [...] ha/[...] ha x 100% = [...]%.
Wobec przedeklarowania powierzchni kwalifikującej się do płatności RE w ocenie organu, zastosowanie ma art. 19 ust. 2 i ust. 3 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (WE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności Dz. U, UE z 20 czerwca 2014 r. L 2014.181.48) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 640/2014, który stanowi, iż jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18. Jeśli kwota obliczona zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty.
W takim stanie rzeczy organ zastosował art. 19 ust. 2 i ust. 3 Rozporządzenia 640/2014, a wysokość kary finansowej wyliczona została w następujący sposób: [...] ha-[...] ha = [...] ha [...] ha x [...]zł = [...] zł.
Jednocześnie uznał, że Skarżąca nie spełnia wymagań określonych w § 16 Rozporządzenia RE, zgodnie z którym rolnikowi może corocznie zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego, jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach danego pakietu lub wariantu.
Przytoczone ustalenia znalazły swoje odzwierciedlenie w decyzji organu I instancji z [...] maja 2024 r. w sprawie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2023, na podstawie której odmówiono Skarżącej przyznania płatności do Pakietu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji oraz refundacji kosztów transakcyjnych na rok 2023 i nałożono karę w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w roku, w którym została nałożona, oraz przez kolejne 3 lata kalendarzowe.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że wysokość płatności RE została ustalona po uwzględnieniu MKO do płatności, zgodnie z § 12 ust. 3 Rozporządzenia RE. W związku ze stwierdzoną różnicą między obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym, zastosowano art. 19 ust. 2 i 3 Rozporządzenia 640/2014, na podstawie którego odmówiono płatności RE oraz nałożono karę finansową w oparciu o stawki określone w Rozporządzeniu RE. Ponadto organ wskazał, że na podstawie § 16 ust. 1 i 3 Rozporządzenia RE Stronie odmówiono przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego.
W dniu [...] r. do organu odwoławczego, wpłynęło odwołanie Skarżącej z dnia [...] 05.2024 r., złożone za pośrednictwem organu I instancji. Odwołanie zostało złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, do którego organ się przychylił, wydając w dniu [...].07.2024 r. postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania.
W odwołaniu Skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości o przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty. Ponadto z ostrożności procesowej, odwołała się od protokołu z kontroli, gdyż w całości nie zgadza się z ustaleniami w nim zawartymi. W uzasadnieniu odwołania zarzuciła, że: - kontrola odbyła się bez jej obecności; - została pozbawiona możliwości złożenia wyjaśnień, dokumentów; - kontrola odbyła się w listopadzie, a zbiór uprawy głównej w żniwa, a więc kontrola odbyła się kilka miesięcy po zbiorze i nie mogła stwierdzić na polu uprawy głównej; - po zbiorze wysiano międzyplon ozimy - mieszanka roślin; - kod DR7 stwierdzony w listopadzie - potwierdza zbiór uprawy głównej w żniwa i obecność innych roślin - międzyplonów; - kod DR14 jest błędną interpretacją stanu faktycznego, ponieważ rośliny międzyplonu w skutek długiej i ciepłej jesieni wytworzyły obfitą masę - zgodnie z założeniami ekoschematu; - stwierdzenie kodu DR14 - potwierdza zbiór uprawy głównej w żniwa i obecność innych roślin - międzyplonów; - w listopadzie inspektorzy błędnie stwierdzili kod DR14, ponieważ pierwsze zabiegi na polu wykonywane były już w marcu, a inspektorzy na polu byli tylko [...] listopada, nie przeglądali dokumentów, nie wysłuchali wyjaśnień; - uprawę główną potwierdziła jednostka certyfikująca; - dla działki rolnej "O" wskazano kod DR23 - uprawę stwierdzono tylko [...] ha z [...] ha;- nazwa firmy kontrolującej, tj. N. K.F., budzi wątpliwości; - nie poinformowano o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji; - nie umożliwiono złożenia dokumentów przed wydaniem decyzji; - nie umożliwiono złożenia wyjaśnień przed wydaniem decyzji.
Decyzja z [...] listopada 2024 r. organ odwoławczy utrzymał mocy decyzje organu I instancji. Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy: Ustawy PROW, - Rozporządzenia RE, - Rozporządzenia nr 809/2014, - Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz Rozporządzenia nr 640/2014
Przypomniał, że zgodnie z art. 4 Ustawy PROW, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kpa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 1 Ustawy PROW organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się. Natomiast w ust. 2 powyższego przepisu wskazano, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W myśl § 2 ust. 1 Rozporządzenia RE, płatność RE przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 Rozporządzenia nr 1305/2013, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f Rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, 4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Z § 10 ust. 1 Rozporządzenia RE wynika, że płatność RE jest przyznawana do gruntu, na którym jest położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013, o powierzchni co najmniej 0,1 ha. Zgodnie zaś z § 12 ust. 1 Rozporządzenia RE, wysokość płatności RE w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność ekologiczna, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Organ podkreślił, że na podstawie wskazanych przepisów, wszystkie wnioski o przyznanie płatności złożone przez rolników poddawane są kontroli administracyjnej. Kontrole administracyjne zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. a, b, c oraz art. 29 ust. 1 Rozporządzenia nr 809/2014 mają na celu zweryfikowanie odpowiednio, zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego do jednej działki oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej, dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi, a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy. Weryfikacja przeprowadzana jest na podstawie danych zadeklarowanych we wniosku, który zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. a, b, c, d, e, f, g Rozporządzenia nr 809/2014 zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy lub wsparcia, w szczególności: tożsamość beneficjenta, szczegóły dotyczące przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich, identyfikację uprawnień do płatności zgodnie z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 Rozporządzenia nr 640/2014 do celów systemu płatności podstawowej, szczegóły pozwalające na jednoznaczną identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, jeśli to konieczne, dalsze specyfikacje dotyczące ich użytkowania, w stosownych przypadkach, szczegółowe dane umożliwiające jednoznaczną identyfikację gruntów nierolniczych, w odniesieniu do których składany jest wniosek o wsparcie w ramach środków rozwoju obszarów wiejskich, w razie potrzeby, wszelkie dokumenty uzupełniające potrzebne do wykazania kwalifikowalności do przedmiotowego systemu lub środka, oświadczenie beneficjenta, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich.
Wskazał, że kontrola administracyjna przeprowadzana w oparciu o system identyfikacji działek rolnych uzupełniana jest o kontrole na miejscu, której zasady uregulowane zostały m.in. w Rozporządzeniu nr 809/2014. W art. 38 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 określono warunki dotyczące pomiaru obszaru. Zgodnie z tym przepisem prawa gdy wszystkie działki rolne podlegają kontroli kwalifikowalności, faktyczny pomiar powierzchni działek rolnych w ramach kontroli na miejscu może być ograniczony do próby dobranej losowo obejmującej co najmniej 50% działek rolnych, w odniesieniu do których złożono wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej lub środków rozwoju obszarów wiejskich. Jeżeli w toku kontroli takiej próby wykazana zostanie niezgodność, pomiarowi należy poddać wszystkie działki rolne lub należy ekstrapolować wnioski z badanej próby. Powierzchnię działek rolnych mierzy się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Unii normy techniczne.
W przypadku Skarżącej kontrola przeprowadzona została metodą inspekcji terenowej polegającą na pomiarze powierzchni uprawnionej do płatności na działce rolnej zadeklarowanej we wniosku, sprawdzeniu rodzaju uprawy, jaka występuje na kontrolowanej działce rolnej oraz zobrazowaniu stanu kontrolowanych działek rolnych na dokumentacji fotograficznej.
Organ podkreślił, że kontrola na miejscu weryfikuje powierzchnię, na której prowadzona jest produkcja rolnicza i do tej powierzchni przyznawane są płatności RE. Powyższe reguluje § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia RE, zgodnie z którym płatność RE przyznaje się rolnikowi jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu. Art. 29 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013 stanowi, iż wsparcia udziela się jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego. Wszystkie te wymogi określa się w programie.
W związku z powyższym art. 4 lit. c ppkt (ii) oraz (iii) Rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, iż działalność rolnicza oznacza: (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działali minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Organ wskazał, że działalność rolnicza winna być prowadzona na użytkach rolnych, które oznaczają każdy obszar zajęty przez grunty orne, trwałe użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwałe określone w art. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013. Nadmienił, iż płatności RE przyznawane są do powierzchni działki rolnej, której definicja określa została w art. 67 ust. 4 lit. a Rozporządzenia nr 1306/2013, tj. działka rolna oznacza zwarty obszar gruntu, zadeklarowany przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw o powierzchni co najmniej 0,1 ha.
Z powyższego przepisu organ wywiódł, że powierzchnia działki rolnej jest to powierzchnia, na której w sposób faktyczny prowadzona jest działalność rolnicza (uprawa), a która to znajduje się w granicach działki ewidencyjnej. Powierzchnię działki rolnej oraz uprawę na niej zadeklarowaną można więc określić m.in. na podstawie wizytacji terenowej w wyniku której stwierdzony zostaje stan faktyczny w gospodarstwie, co zostało dokonane w niniejszej sprawie. Kontrola na miejscu i wykonywanie w jej trakcie za pomocą różnych metod pomiary mogą stanowić rozstrzygający sposób ustalenia, jakie są faktyczne dane dotyczące podanych we wniosku działek rolnych. W trakcie kontroli nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności. Pojęcie działki ewidencyjnej różni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej, z tego głównie powodu, że działka ewidencyjna jest wyznaczana i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków, a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne. Podstawową różnicą pomiędzy działką ewidencyjną, a rolną jest, iż ta pierwsza służy celom ewidencyjnym i informacyjnym, zaś działka rolna istotna jest dla celów zidentyfikowania konkretnych upraw i przyznawania płatności. Z przepisów Rozporządzenia RE wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że powierzchnię działki rolnej ustala się w sposób autonomiczny wobec powierzchni ustalonej na potrzeby ewidencji gruntów, która to ewidencja służy odmiennym celom. O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą m.in. pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników.
Organ ocenił, że przeprowadzona kontrola w gospodarstwie Skarżącej wykazała nieprawidłowości na wszystkich zadeklarowanych przez nią działkach.
W przypadku działki rolnej "A", "C", "D", "F", "G", "H", "l", "J", "K", "L" oraz "M" inspektorzy stwierdzili kody nieprawidłowości DR7 oraz DR14. Kody te oznaczają, że na zadeklarowanych działkach nie stwierdzono deklarowanej uprawy, tj. grochu siewnego w tym peluszka (w tym z rośliną podporową) oraz na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności. Stan zweryfikowanego w terenie obszaru, dla którego zastosowano kod DR14 zobrazowany został na 100 fotografiach (od 06-009 do 06-101 oraz od 06-102 do 06-123). Na przedstawionych fotografiach zobrazowano całość wykluczonego terenu, który porośnięty jest jednolicie charakterystyczną dla terenu podmokłego trzciną w dużej części znajdującą się już w stanie wegetatywnym. Świadczy to o tym, że przeszła cały cykl rozwojowy aż do uschnięcia. Ponadto w/w fotografie przedstawiają obszary działek rolnych porośniętych zeschniętą roślinnością, typowo chwastową i trawami charakterystycznymi dla nieużytków, tj. mietlica, perz właściwy, turzyca zaostrzona, trzcinnik piaskowy, kłosówka wełnista, które aby osiągnąć stan udokumentowany na fotografiach musiał przejść od fazy wykwitnięcia i wzrostu aż do zeschnięcia, a także samosiejami drzew liściastych i skupisk zakrzaczeń (zob. zdj. nr 06-46 do 06-51). A to z kolei oznacza, że Skarżąca nie przeprowadził na deklarowanym obszarze zabiegów agrotechnicznych zapobiegających rozprzestrzenianiu się niepożądanej - z punktu widzenia gospodarowania w rolnictwie - roślinności, która pozwoliłaby uznać, że na gruncie prowadzona jest działalność rolnicza.
Obszar wykluczony w/w działek nie spełnia kryteriów kwalifikowalności do przyznania płatności RE, gdyż nie była na nim prowadzona działalność rolnicza, o której mowa § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia RE. Zgodnie z tym przepisem, płatność RE przyznaje się rolnikowi jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu. Art. 29 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013 stanowi, iż wsparcia udziela się jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego.
Wszystkie te wymogi określa się w programie. W związku z powyższym art. 4 lit. c ppkt (ii) oraz (iii) Rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, iż działalność rolnicza oznacza: (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Organ wskazał, że w świetle powyższego, działalność rolnicza winna być prowadzona na użytkach rolnych, które oznaczają każdy obszar zajęty przez grunty orne, trwałe użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwale określone w art. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013.
Podkreślił, że przeprowadzenie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych na deklarowanych działkach powinno gwarantować realizację warunku określonego w art. 32 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013, tj. powinno pozwolić uznać działki za objęte prowadzeniem działalności rolniczej przez cały rok kalendarzowy.
Organ uznał, biorąc pod uwagę ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny na wykluczonych z płatności działkach, że nie sposób stwierdzić, iż na gruntach tych była prowadzona działalność rolnicza.
Organ przypomniał, że w odniesieniu do działki rolnej "O" w trakcie czynności kontrolnych inspektorzy ustalili, iż obszar użytkowany rolniczo wynosi [...] ha oraz wskazali kody stwierdzonych nieprawidłowości. Kod DR23 oznacza, że kontrola została przeprowadzona po zbiorze deklarowanej grupy upraw i został rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny, oraz DR52, wskazujący na powiększenie zasięgu pola zagospodarowania. Stan działki został zobrazowany na 7 szt. fotografii (od 06-102 do 06-108). Na zdjęciach 06-104 oraz 06-105 uwidoczniono zakwalifikowany do płatności obszar 0,18 ha, znajdujący się w zachodnio-północnej części działki, na którym widoczny jest ślad po zaoraniu powyższego obszaru, świadczący o zbiorze plonu głównego (DR23). Na pozostałej części działki "O" widoczne są natomiast trzciny, charakterystyczne dla terenu podmokłego, znajdujące się w dużej części w stanie wegetatywnym. Świadczy to o tym, iż przeszła cały cykl rozwojowy aż do uschnięcia. A to z kolei oznacza, że Skarżąca nie przeprowadził na deklarowanym obszarze zabiegów agrotechnicznych zapobiegających rozprzestrzenianiu się niepożądanej - z punktu widzenia gospodarowania w rolnictwie - roślinności, która pozwoliłaby uznać, iż na gruncie prowadzona jest działalność rolnicza. W związku z powyższym obszar ten został uznany za nieużytkowany rolniczo, na którym nie była prowadzona uprawa. Reasumując przedmiotowy wątek organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż prawidłowo jako obszar zakwalifikowany do płatności RE w 2023 r. w granicach działki rolnej "O" uwzględniono [...] ha.
Organ odwoławczy analizując zawartość dokumentacji potwierdził, że brak jest na niej występowania śladów grochu z wyjątkiem wskazywanej powyżej zachodnio- północnej części działki rolnej "O", gdzie widoczny jest ślad po przeprowadzonym zabiegu agrotechnicznym. Jednocześnie działki pokryte są trzcinami i innymi chwastami w stanie wegetatywnym, świadczące o nie prowadzeniu działalności rolniczej w deklarowanym roku.
Organ podkreślił, że deklaracja złożona przez Skarżącą w zakresie działek rolnych, określona we wniosku o przyznanie płatności RE na rok 2023, nie koreluje z ustalonym stanem faktycznym ustalonym w toku czynności kontrolnych. Przypomniał, że kontrola na miejscu weryfikuje powierzchnię, na której prowadzona jest produkcja rolnicza i do tej powierzchni przyznawane są płatności RE. Powyższe reguluje § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia RE, zgodnie z którym płatność RE przyznaje się rolnikowi jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu. Art. 29 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013 stanowi, iż wsparcia udziela się jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego. Wszystkie te wymogi określa się w programie. W związku z powyższym art. 4 lit. c ppkt (ii) oraz (iii) Rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, iż działalność rolnicza oznacza: (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Jak wskazał organ, działalność rolnicza winna być prowadzona na użytkach rolnych, które oznaczają (zob. § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia RE oraz art. 2 ust. 1 lit. f Rozporządzenia nr 1305/2013) każdy obszar zajęty przez grunty orne, trwałe użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwałe określone w art. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013. Nadto przeprowadzenie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych na deklarowanych działkach powinno gwarantować realizację warunku określonego w art. 32 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013, tj. powinno pozwolić uznać działki za objęte prowadzeniem działalności rolniczej przez cały rok kalendarzowy.
W ocenie organu odwoławczego wskazane czynności nie zostały wykonane na działkach rolnych "A", "C", "D", "F", "G", "H", "1", "J", "K", "L", "M" oraz części działki rolnej "O", a świadczy o tym zobrazowany na dokumentacji fotograficznej opisany wyżej stan całej wyłączonej przez inspektorów terenowych powierzchni. Opisane okoliczności
powodują, iż na zadeklarowanych przez Skarżącą działkach rolnych, jedynie na obszarze [...] ha w granicach działki rolnej "O" można uznać za taki, na którym w 2023 r. prowadzona była działalność rolniczą.
Z tych też powodów, organ mając na uwadze powyższe wskazania oraz uregulowania prawne mające zastosowanie sprawie w przypadku zadeklarowanych przez Skarżącą działek rolnych, ustalił, iż do płatności RE na rok 2023 w granicach działek rolnych "A", "C", "D", "F", "G", "H", "I", "J", "K", "L", "M" oraz "O", kwalifikuje się obszar [...] ha, tj. [...] ha mniej niż wynikało z deklaracji złożonej przez Skarżącą. Organ stwierdził, że nastąpiło przedeklarowanie na poziomie [...]%, co powoduje konieczność zastosowania regulacji wynikających z art. 19 ust. 1 - 2 Rozporządzenia nr 640/2014 oraz konsekwencji (odmowa przyznania płatności RE na rok 2023 i nałożenie potrąceń płatności) wynikających z ich zastosowania.
W odniesieniu do nałożonej kary finansowej (w wysokości [...] zł) organ odwoławczy wskazał, że zastosowanie ma regulacja określona w art. 19 ust. 3 Rozporządzenia 640/2014, który stanowi, iż jeśli kwota obliczona zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art, 28 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty.
Organ odwoławczy podkreślił, że poszczególne elementy dokumentacji pokontrolnej są ze sobą spójne tzn. stan działek ukazany na fotografiach i szkicach sytuacyjnych obrazujących miejsca wykonywania fotografii (integralna część raportu z kontroli nr [...]) sporządzonych w trakcie czynności kontrolnych koreluje ze sobą (uwzględniając miejsca, z których wykonano zdjęcia). Czynności kontrolne dokonane na działkach rolnych Skarżącej zostały przeprowadzone przez upoważnionych pracowników firmy "N. K.F.". Jednostka ta oraz jej pracownicy spełniają wszelkie wymogi, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2015 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 374).
Organ odwoławczy przypomniał, że w myśl art. 38 ust. 2 i ust. 4 Rozporządzenia nr 809/2014, powierzchnię działek rolnych mierzy się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Unii normy techniczne. Do tego celu stosowane narzędzia pomiarowe powinny być zwalidowane o przynajmniej jedną klasę bufora tolerancji niżej niż jedna wartość. Jednakże jedna wartość tolerancji nie może przekraczać 1,25 m. Maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej dziatki rolnej nie może w żadnym przypadku przekraczać 1,00 ha w wartościach bezwzględnych. Organ wyjaśnił, że dokładność pomiarów w przypadku kontroli wykonanej na działkach Skarżącej ustalono na podstawie tzw. metody buforowej uwzględniającej kształt działki rolnej - wyznaczono obwód działek rolnych. Następnie wielkość ustalonych obwodów działek rolnych przemnożono przez parametr charakteryzujący dokładność pomiaru uzyskując tym samym dopuszczalną szerokość strefy buforowej (1,25m). W ten sposób uzyskano dopuszczalną tolerancję pomiaru powierzchni dla każdej działki rolnej, która wyniosła w niniejszym przypadku od 0,04 ha do 0,06 ha, czyli nie przekracza dopuszczalnej tolerancji, o której mowa w art. 38 ust. 2 i ust. 4 Rozporządzenia nr 809/2014. W tej materii aspekty związane z przeprowadzeniem czynności kontrolnych nie budziły wątpliwości organu odwoławczego.
Wskazał, że raport został przekazany Skarżącej w dniu [...].04.2024 r. oraz doręczony w dniu [...].04.2024 r., która nie skorzystała z możliwości wniesienia zastrzeżeń do raportu.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji stwierdził m.in., że powiadomienie beneficjenta o kontroli nie jest warunkiem niezbędnym do jej przeprowadzenia. Zgodnie bowiem z art. 25 Rozporządzenia nr 809/2014 kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni.
Organ podkreślił, że powiadomienie o czynnościach kontrolnych ma charakter fakultatywny. Przeprowadzane są one bowiem w celu zweryfikowania, czy stan faktyczny na kontrolowanych działkach rolnych odpowiada temu co wnioskodawca deklaruje na tych działkach we wniosku. Implikuje to wniosek, iż niejednokrotnie powiadamianie o przeprowadzaniu kontroli powodowałoby możliwość doprowadzenia gruntów do stanu zgodnego z przepisami prawa. Czyniłoby to bezzasadnym przeprowadzanie kontroli na miejscu. Organy ARiMR nie mają obowiązku powiadamiania o zamiarze przeprowadzenia kontroli i zagwarantowania stronie uczestnictwa w czynnościach kontrolnych i przeprowadzenie kontroli bez udziału strony nie dyskredytuje jej wyników. Zasadą mają być raczej kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie rolnika o kontroli ma być wyjątkiem. Ocena w tym zakresie pozostaje w kompetencji organu, który dokonuje jej biorąc pod uwagę celowość takiego powiadomienia dla skuteczności kontroli. Istotne znaczenie ma doręczenie raportu z czynności kontrolnych, co w niniejszej sprawę niewątpliwie nastąpiło. Tym samym organ uznał, że obecność Skarżącej przy dokonywaniu pomiaru powierzchni jest niepotrzebna, a fakt niepowiadomienia jej o czynnościach kontrolnych nie miał jakiegokolwiek wpływu na dokonanie pomiaru kontrolnego.
Podkreślił, że sporządzona w trakcie kontroli dokumentacja fotograficzna obrazuje całkowicie odmienny stan zachodnio-północnej części działki rolnej "O", na której stwierdzono prowadzenie działalności rolniczej na obszarze [...] ha, od pozostałego obszaru zadeklarowanego we wniosku, gdzie w ocenie organu odwoławczego Skarżąca w roku 2023 nie prowadziła działalności rolniczej. Stan działek rolnych "A", "C", "D", "F", "G", "H", "I", "J", "K", "L", "M" oraz części "O" w trakcie kontroli jednoznacznie wskazywał na brak przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych w roku 2023 r.
Nadto organ zauważył, że jeżeli w dniu [...].09.2024 r. (jak wynika z rejestru zabiegów agrotechnicznych), na zadeklarowanych działkach wysiany byłby międzyplon wówczas zadeklarowany obszar wyglądałby jak [...] ha w zachodnio-północnej części działki rolnej "O", na której stwierdzona została uprawa. Co więcej, na działkach nie byłoby trzciny, przeschniętych chwastów, krzewów czy samosiejek. Natomiast stan działek w dniu kontroli wskazywał jednoznacznie, że nie była na nich prowadzona uprawa, a tym samym działalność rolnicza.
Odnosząc się do argumentu Skarżącej, że uprawa potwierdzona została przez jednostkę certyfikującą, organ odwoławczy stwierdził, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając decyzję opierał się na wszystkich dokumentach w sprawie, w tym oświadczeniach Skarżącej, które opisują stan rzeczywisty na deklarowanych do płatności działkach oraz dokumentacji przekazanej przez jednostkę certyfikującą. Podkreślił, że Jednostka Certyfikująca przyznając certyfikat bazuje na deklaracji strony, co w niniejszej sprawie nie zostało potwierdzone przez Inspektorów dokonujących kontroli w terenie. Ocenił, że moc składanych przez Skarżącą dokumentów jest niewystarczająca do uznania, iż należy przyznać jej płatności RE na rok 2023. Oceniając sprawę czyni to zgodnie z art. 80 Kpa.
Organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z art. 27 ust. 2 Ustawy PROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym to strona w postępowaniu w sprawie płatności została zobligowana do wskazywania konkretnych dowodów w celu potwierdzenia swoich żądań. W ocenie organu odwoławczego strona na etapie prowadzonego postępowania, jak i w piśmie odwoławczym nie wskazała dowodów mogących obalić ustalenia dokonane przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. Poddał ocenie wniosek o przyznanie płatności na rok 2023 wraz z pozostałą dokumentacją, a ocena ta jest przekonująca i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Wyniki postępowania dowodowego zostały przedstawione w stanie faktycznym sprawy i nie zostały podważone w piśmie odwoławczym z dnia [...].05.2024 r.
Odnosząc się do wniosku dowodowego, złożonego przez pełnomocnika w dniu [...].09.2024 r. organ odwoławczy stwierdził, że uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Organ odwoławczy wskazał, iż art. 136 § 1 Kpa stanowi o tym, że organ II instancji może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2017 r. (II OSK 182/16) wskazał, że "co prawda strona, zgodnie z art. 78 Kpa, posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu". Jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Jeżeli więc strona zgłasza dowód, to w świetle art. 78 Kpa, wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego". Z sytuacją taką w ocenie organu odwoławczego mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ przeanalizował materiał przekazany przez pełnomocnika Skarżącej, jednakże nie uznał go za wiarygodny. Zauważył, że dowody przedłożone przez stronę cechują się małą wiarygodnością. Brak jest wskazania daty, miejsca i lokalizacji wykonania zdjęć przedłożonych na fakt siewu grochu na działkach objętych wnioskiem. Może to świadczyć o tym, że nie były wykonane w roku, którego dotyczy płatność, a w roku bieżącym, tj. 2024. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że strona nie przedłożyła ich wraz z odwołaniem, a dopiero kilka miesięcy później, tj. po zakończeniu okresu prac polowych w roku 2024. Przedłożony przez pełnomocnika rejestr na fakt przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych w uprawach zawiera sprzeczne z wnioskiem dane dotyczące prowadzonej na zadeklarowanych działkach uprawy, tj. we wniosku strona deklaruje na działce "N" ugór, a w rejestrze zabiegów agrotechnicznych wskazuje, że była prowadzona uprawa grochu siewnego. Jego wiarygodność podważa również Jednostka Certyfikująca, która na działce rolnej "N" także stwierdziła ugór. Świadczy to o fakcie, iż rejestr nie był prowadzony rzetelnie i tym samym, nie stanowi wartościowego środka dowodowego. Tym bardziej, że strona w odwołaniu wskazuje, że "pierwsze zabiegi na polu wykonane były już w marcu", a rejestr zabiegów agrotechnicznych wskazuje, że pierwszy zabieg, tj. uprawa kultywatorem, został przeprowadzony w dniu [...].04.2023 r. W ocenie organu materiał ten pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawcie płatności RE na rok 2023.
Organ uznał, że w tym zakresie należało uwzględnić regulację określoną w art. 78 § 2 Kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Stan działek został potwierdzony poprzez wizytację w terenie, ale również wizualizacje dostępne w systemie ARiMR i zdjęcia jednoznacznie nie przedstawiają gruntu ornego. Potwierdzeniem tego są również wyniki uzyskane z AMS, tj. System Monitorowania Obszaru, gdzie w przypadku wszystkich działek zadeklarowanych przez Skarżącą nie została potwierdzona uprawa deklarowana we wniosku.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżanej decyzji zarzuciła naruszenie: I. prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik postępowania: 1. art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 104 ust. 1 Ustawy o Planie Strategicznym, przez doręczenie raportu z czynności kontrolnych po upływie 4 miesięcy od dnia ich dokonania, co w znacznym stopniu utrudnia stronie podjęcie obrony
w postępowaniu, z uwagi na fakt, że na obszarach kontrolowanych w chwili doręczenia raportu nie było już międzyplonu; 2. art. 7 Kpa i art. 8 § 1 Kpa w zw. z art. 78 § 1 Kpa, przez nieprzeprowadzenie dowodu zawnioskowanego przez stronę polegającą na przesłuchaniu świadka Ł.C. na okoliczności wskazane we wniosku dowodowym mające istotne znaczenie dla sprawy a arbitralnym z góry przyjęciu, że dowód ten nie wpłynie w żaden sposób na decyzję organu II instancji; 3. art. 80 Kpa polegającym na dokonaniu dowolnej oceny materiału dowodowego prowadzącegodo błędnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z którym Skarżąca miała: a/. nie założyć deklarowanej uprawy grochu siewnego w tym z peluszką (w tym z rośliną podporową) oraz nie prowadzić w okresie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności na działkach rolnych "A", "B’’, "C’, "D", "E", "F", "G", "H", "I", "K", "L", "M" i "N", oraz części działki "O", b/. stwierdzenia, że na części działki "O" został rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny przy jednoczesnym stwierdzeniu powiększenia zasięgu pola zagospodarowania; 4. art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 84 § 1 Kpa, przez nieprzeprowadzenie w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego polegającego na braku zweryfikowania w toku postępowania administracyjnego twierdzeń strony o posadowieniu na kontrolowanych obszarach w chwili kontroli międzyplonu, które wymagały wiadomości specjalnych; 5. art. 73 § 1 Kpa, przez nieudostępnienie całości akt sprawy stronie w toku postępowania pomimo jej żądania.
Nadto Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: 1/. wyników monitoringu satelitarnego na fakt dokonywania przez organy administracyjne kontroli satelitarnej upraw Skarżącej i braku zastrzeżeń co do ich wyników; 2/. wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 o numerze [...] złożony przez Skarżącą na fakt rodzajów płatności, o jakie ubiegała się Skarżąca oraz deklarowanych przez nią upraw; 3/. dwóch zrzutów ekranu z telefonu komórkowego świadka Ł.C. zawierające przykładowe zdjęcie przedłożone w toku postępowania administracyjnego wraz z metadanymi na fakt czasu i miejsca wykonania zdjęć przedłożonych w toku postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r. Sąd przeprowadził dowód w trybie
art. 106 § 3 P.p.s.a. z dokumentów załączonych do skargi pkt 4-6.
Wojewódzki sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei na podstawie 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wydane w toku instancji decyzje odmawiające Skarżącej przyznania płatności mają swoje umocowanie zarówno w okolicznościach stanu faktycznego ustalonych w toku postępowania, jak i w przepisach prawa materialnego.
W ocenie Sądu, akta sprawy, zgromadzony materiał dowodowy, argumenty stron postępowania, treść decyzji – zbadane i ocenione kompleksowo i we wzajemnym powiązaniu – potwierdzają prawidłowość stanowiska organów.
Przypomnieć należy, że Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności ekologicznej – Zobowiązania kontynuacyjne w ramach PROW 2014-2020 (RE 1420).
Zgodnie z art. 4 Ustawy PROW, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kpa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 1 Ustawy PROW organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się. Natomiast w ust. 2 powyższego przepisu wskazano, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W myśl § 2 ust. 1 Rozporządzenia RE, płatność RE przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 Rozporządzenia nr 1305/2013, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f Rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, 4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Z § 10 ust. 1 Rozporządzenia RE wynika, że płatność RE jest przyznawana do gruntu, na którym jest położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013, o powierzchni co najmniej 0,1 ha. Zgodnie zaś z § 12 ust. 1 Rozporządzenia RE, wysokość płatności RE w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność ekologiczna, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Wskazać należy, że na podstawie wskazanych przepisów, wszystkie wnioski o przyznanie płatności złożone przez rolników poddawane są kontroli administracyjnej. Kontrole administracyjne zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. a, b, c oraz art. 29 ust. 1 Rozporządzenia nr 809/2014 mają na celu zweryfikowanie odpowiednio, zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego do jednej działki oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej, dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi, a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy. Weryfikacja przeprowadzana jest na podstawie danych zadeklarowanych we wniosku, który zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. a, b, c, d, e, f, g Rozporządzenia nr 809/2014 zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy lub wsparcia, w szczególności: tożsamość beneficjenta, szczegóły dotyczące przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich, identyfikację uprawnień do płatności zgodnie z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 Rozporządzenia nr 640/2014 do celów systemu płatności podstawowej, szczegóły pozwalające na jednoznaczną identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, jeśli to konieczne, dalsze specyfikacje dotyczące ich użytkowania, w stosownych przypadkach, szczegółowe dane umożliwiające jednoznaczną identyfikację gruntów nierolniczych, w odniesieniu do których składany jest wniosek o wsparcie w ramach środków rozwoju obszarów wiejskich, w razie potrzeby, wszelkie dokumenty uzupełniające potrzebne do wykazania kwalifikowalności do przedmiotowego systemu lub środka, oświadczenie beneficjenta, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich. Co istotne, kontrola administracyjna przeprowadzana w oparciu o system identyfikacji działek rolnych uzupełniana jest o kontrole na miejscu, której zasady uregulowane zostały m.in. w Rozporządzeniu nr 809/2014. W art. 38 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 określono warunki dotyczące pomiaru obszaru. Zgodnie z tym przepisem prawa gdy wszystkie działki rolne podlegają kontroli kwalifikowalności, faktyczny pomiar powierzchni działek rolnych w ramach kontroli na miejscu może być ograniczony do próby dobranej losowo obejmującej co najmniej 50% działek rolnych, w odniesieniu do których złożono wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej lub środków rozwoju obszarów wiejskich. Jeżeli w toku kontroli takiej próby wykazana zostanie niezgodność, pomiarowi należy poddać wszystkie działki rolne lub należy ekstrapolować wnioski z badanej próby. Powierzchnię działek rolnych mierzy się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Unii normy techniczne.
W przypadku Skarżącej kontrola przeprowadzona została metodą inspekcji terenowej polegającą na pomiarze powierzchni uprawnionej do płatności na działce rolnej zadeklarowanej we wniosku, sprawdzeniu rodzaju uprawy, jaka występuje na kontrolowanej działce rolnej oraz zobrazowaniu stanu kontrolowanych działek rolnych na dokumentacji fotograficznej.
Wskazać również należy, że kontrola na miejscu weryfikuje powierzchnię, na której prowadzona jest produkcja rolnicza i do tej powierzchni przyznawane są płatności RE. Powyższe reguluje § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia RE, zgodnie z którym płatność RE przyznaje się rolnikowi jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu. Art. 29 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013 stanowi, iż wsparcia udziela się jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego. Wszystkie te wymogi określa się w programie.
Z art. 4 lit. c ppkt (ii) oraz (iii) Rozporządzenia nr 1307/2013 wynika, że działalność rolnicza oznacza: (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działali minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Podkreślić również należy, że działalność rolnicza winna być prowadzona na użytkach rolnych, które oznaczają każdy obszar zajęty przez grunty orne, trwałe użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwałe określone w art. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013. Nadmienił, iż płatności RE przyznawane są do powierzchni działki rolnej, której definicja określa została w art. 67 ust. 4 lit. a Rozporządzenia nr 1306/2013, tj. działka rolna oznacza zwarty obszar gruntu, zadeklarowany przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw o powierzchni co najmniej 0,1 ha.
Zasadnie wywiodły organy, że powierzchnia działki rolnej jest to powierzchnia, na której w sposób faktyczny prowadzona jest działalność rolnicza (uprawa), a która to znajduje się w granicach działki ewidencyjnej. Powierzchnię działki rolnej oraz uprawę na niej zadeklarowaną można więc określić m.in. na podstawie wizytacji terenowej w wyniku której stwierdzony zostaje stan faktyczny w gospodarstwie, co zostało dokonane w niniejszej sprawie. Kontrola na miejscu i wykonywanie w jej trakcie za pomocą różnych metod pomiary mogą stanowić rozstrzygający sposób ustalenia, jakie są faktyczne dane dotyczące podanych we wniosku działek rolnych. W trakcie kontroli nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności. Pojęcie działki ewidencyjnej różni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej, z tego głównie powodu, że działka ewidencyjna jest wyznaczana i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków, a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne. Podstawową różnicą pomiędzy działką ewidencyjną, a rolną jest, iż ta pierwsza służy celom ewidencyjnym i informacyjnym, zaś działka rolna istotna jest dla celów zidentyfikowania konkretnych upraw i przyznawania płatności. Z przepisów Rozporządzenia RE wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że powierzchnię działki rolnej ustala się w sposób autonomiczny wobec powierzchni ustalonej na potrzeby ewidencji gruntów, która to ewidencja służy odmiennym celom. O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą m.in. pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników.
Przeprowadzona kontrola w gospodarstwie Skarżącej wykazała nieprawidłowości na wszystkich zadeklarowanych przez nią działkach.
W przypadku działki rolnej "A", "C", "D", "F", "G", "H", "l", "J", "K", "L" oraz "M" inspektorzy stwierdzili kody nieprawidłowości DR7 oraz DR14. Kody te oznaczają, że na zadeklarowanych działkach nie stwierdzono deklarowanej uprawy, tj. grochu siewnego w tym peluszka (w tym z rośliną podporową) oraz na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności. Stan zweryfikowanego w terenie obszaru, dla którego zastosowano kod DR14 zobrazowany został na 100 fotografiach (od 06-009 do 06-101 oraz od 06-102 do 06-123). Na przedstawionych fotografiach zobrazowano całość wykluczonego terenu, który porośnięty był jednolicie, charakterystyczną dla terenu podmokłego trzciną w dużej części znajdującą się już w stanie wegetatywnym. Słusznie oceniono, że świadczy to o tym, że przeszła cały cykl rozwojowy, aż do uschnięcia. Ponadto w/w fotografie przedstawiają obszary działek rolnych porośniętych zeschniętą roślinnością, typowo chwastową i trawami charakterystycznymi dla nieużytków, tj. mietlica, perz właściwy, turzyca zaostrzona, trzcinnik piaskowy, kłosówka wełnista, które aby osiągnąć stan udokumentowany na fotografiach musiał przejść od fazy wykwitnięcia i wzrostu aż do zeschnięcia, a także samosiejami drzew liściastych i skupisk zakrzaczeń (zob. zdj. nr 06-46 do 06-51). W tym zakresie zasadnie przyjęły organy, że Skarżąca nie przeprowadził na deklarowanym obszarze zabiegów agrotechnicznych zapobiegających rozprzestrzenianiu się niepożądanej - z punktu widzenia gospodarowania w rolnictwie - roślinności, która pozwoliłaby uznać, że na gruncie prowadzona jest działalność rolnicza.
Wskazane ustalenia pozwoliły zasadnie uznać, że obszar wykluczony w/w działek nie spełnia kryteriów kwalifikowalności do przyznania płatności RE, gdyż nie była na nim prowadzona działalność rolnicza, o której mowa § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia RE. Zgodnie z tym przepisem, płatność RE przyznaje się rolnikowi jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu. Art. 29 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013 stanowi, iż wsparcia udziela się jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego.
Wymogi te określa się w programie. W związku z powyższym art. 4 lit. c ppkt (ii) oraz (iii) Rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, iż działalność rolnicza oznacza: (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
W świetle wskazanych okoliczności zasadnie przyjęły organy, że działalność rolnicza winna być prowadzona na użytkach rolnych, które oznaczają każdy obszar zajęty przez grunty orne, trwałe użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwale określone w art. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013. Przeprowadzenie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych na deklarowanych działkach powinno gwarantować realizację warunku określonego w art. 32 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013, tj. powinno pozwolić uznać działki za objęte prowadzeniem działalności rolniczej, przez cały rok kalendarzowy.
Za trafną uznać należało konstatację organów, iż biorąc pod uwagę ustalony w sprawie stan faktyczny, na wykluczonych z płatności działkach, nie sposób stwierdzić, że na gruntach tych była prowadzona działalność rolnicza.
Przypomnieć raz jeszcze należy, że w odniesieniu do działki rolnej "O" w trakcie czynności kontrolnych inspektorzy ustalili, iż obszar użytkowany rolniczo wynosi [...] ha oraz wskazali kody stwierdzonych nieprawidłowości. Kod DR23 oznacza, że kontrola została przeprowadzona po zbiorze deklarowanej grupy upraw i został rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny, oraz DR52, wskazujący na powiększenie zasięgu pola zagospodarowania. Stan działki został zobrazowany na 7 szt. fotografii (od 06-102 do 06-108). Na zdjęciach 06-104 oraz 06-105 uwidoczniono zakwalifikowany do płatności obszar [...] ha, znajdujący się w zachodnio-północnej części działki, na którym widoczny jest ślad po zaoraniu powyższego obszaru, świadczący o zbiorze plonu głównego (DR23). Na pozostałej części działki "O" widoczne są natomiast trzciny, charakterystyczne dla terenu podmokłego, znajdujące się w dużej części w stanie wegetatywnym. Świadczy to o tym, iż przeszła cały cykl rozwojowy aż do uschnięcia. A to z kolei oznacza, że Skarżąca nie przeprowadził na deklarowanym obszarze zabiegów agrotechnicznych zapobiegających rozprzestrzenianiu się niepożądanej - z punktu widzenia gospodarowania w rolnictwie - roślinności, która pozwoliłaby uznać, iż na gruncie prowadzona jest działalność rolnicza.
Tym samym prawidłowo obszar ten został uznany za nieużytkowany rolniczo, na którym nie była prowadzona uprawa.
Przeprowadzona analiza zawartość dokumentacji z kontroli, doprowadziła organ do prawidłowego wniosku, iż brak jest na wskazanych działkach występowania śladów grochu z wyjątkiem wskazywanej powyżej zachodnio- północnej części działki rolnej "O", gdzie widoczny jest ślad po przeprowadzonym zabiegu agrotechnicznym. Jednocześnie działki pokryte są trzcinami i innymi chwastami w stanie wegetatywnym, świadczące o nie prowadzeniu działalności rolniczej w deklarowanym roku.
Przypomnieć należy, że kontrola na miejscu weryfikuje powierzchnię, na której prowadzona jest produkcja rolnicza i do tej powierzchni przyznawane są płatności RE. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia RE, płatność RE przyznaje się rolnikowi jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu. Art. 29 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013 stanowi, iż wsparcia udziela się jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego. Wszystkie te wymogi określa się w programie. W związku z powyższym art. 4 lit. c ppkt (ii) oraz (iii) Rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, iż działalność rolnicza oznacza: (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Działalność rolnicza winna być prowadzona na użytkach rolnych, które oznaczają każdy obszar zajęty przez grunty orne, trwałe użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwałe określone w art. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013. Nadto przeprowadzenie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych na deklarowanych działkach powinno gwarantować realizację warunku określonego w art. 32 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013, tj. powinno pozwolić uznać działki za objęte prowadzeniem działalności rolniczej przez cały rok kalendarzowy.
Prawidłowo zatem uznały organy, że wskazane czynności nie zostały wykonane na działkach rolnych "A", "C", "D", "F", "G", "H", "1", "J", "K", "L", "M" oraz części działki rolnej "O". Opisane okoliczności powodują, że na zadeklarowanych przez Skarżącą działkach rolnych, jedynie na obszarze [...] ha w granicach działki rolnej "O" można uznać za taki, na którym w 2023 r. prowadzona była działalność rolniczą.
Zasadnie przyjęły organy, że do płatności RE na rok 2023 w granicach działek rolnych "A", "C", "D", "F", "G", "H", "I", "J", "K", "L", "M" oraz "O", kwalifikuje się obszar [...] ha, tj. [...] ha mniej niż wynikało z deklaracji złożonej przez Skarżącą. Nastąpiło zatem przedeklarowanie na poziomie [...] %, co powodowało konieczność zastosowania regulacji wynikających z art. 19 ust. 1 - 2 Rozporządzenia nr 640/2014 oraz konsekwencji (odmowa przyznania płatności RE na rok 2023 i nałożenie potrąceń płatności) wynikających z ich zastosowania.
W odniesieniu do nałożonej kary finansowej (w wysokości [...] zł) organ zasadnie stwierdził, że zastosowanie ma regulacja określona w art. 19 ust. 3 Rozporządzenia 640/2014, który stanowi, iż jeśli kwota obliczona zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art, 28 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty.
Uwzględniając argumentację podnoszoną przez Skarżącą w toku postępowania, jak i w skardze, Sąd zaznacza, że organ na podstawie raportu z kontroli na miejscu dokonał jednoznacznych ustaleń w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Protokół ten jest dokumentem urzędowym na okoliczności tam stwierdzone. Sporządzony został z zachowaniem przypisanej prawem formie przez powołane do tego organy. Zapisano w nim datę przeprowadzonych czynności i stan zastany na działkach Skarżącej. Protokół jako dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności
z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to można obalić przeciwdowodem. Niemniej, dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być przekonywujące, jednoznaczne (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1140/20). W tej sprawie domniemanie to nie zostało obalone.
Skarżąca kwestionując ustalenia kontroli na miejscu, co do stwierdzonych na działkach nieprawidłowości, szczególnie akcentuje datę doręczania jej protokołu, to jest po upływie 4 miesięcy od dnia dokonania czynności.
Kontrolę przeprowadzono w dniach [...] – [...] listopada 2023 r. Protokół doręczono Skarżącej w kwietniu roku następnego. Niemniej protokół wraz z dokumentacją odzwierciedlał stan rzeczy zastany na działkach Skarżącej nie na mement jego doręczania, lecz na moment przeprowadzonych czynności.
Skarżąca podnosi, że termin zbioru grochu siewnego zgodnie ze stosowną uchwałą Sejmiku Województwa [...] z [...] grudnia 2009 r. jest ustalony na dzień [...] września. Dokonała ona zbioru swojej uprawy [...]-[...] sierpnia 2023 r. W dniu
[...] września 2023 r. zgodnie ze zobowiązaniem złożonym we wniosku wysiała międzyplon ozimy – gorczyca + gryka. Jak przekonywał pełnomocnik miał on rosnąć do [...] lutego roku następnego (2024 r.).
Powyższe argumenty nie mają żadnego odzwierciedlenia w ustaleniach kontroli. Gdyby było tak jak twierdzi Skarżąca, to fakt występowania międzyplonu na ww. działkach zostałby stwierdzony w trakcie czynności kontrolnych (w listopadzie 2023 r.). To jednak w sprawie nie miało miejsca. Co istotne, sporządzona w trakcie kontroli dokumentacja fotograficzna obrazuje całkowicie odmienny stan północno-zachodniej części działki rolnej "O", na której stwierdzono prowadzenie działalności rolniczej na obszarze 0,18 ha, od pozostałego obszaru zadeklarowanego we wniosku. Porównanie stanu działek rolnych "A", "B", "C", "D", "E", "F", "G", "H", "I", "J", "K", "L", "M", "N" oraz części "O" jednoznacznie wskazuje na brak przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych w 2023 r.
Zasadnie stwierdził organ, że jeżeli w dniu [...] września 2023 r. (co miało wynikaćz rejestru zabiegów agrotechnicznych) na zadeklarowanych działkach wysiany byłby międzyplon to wówczas zadeklarowany obszar wyglądałby tak jak [...] ha w ww. części działki rolnej "O", na której stwierdzona została uprawa. Na działkach nie byłoby trzciny, przeschniętych chwastów, krzewów czy samosiejek. Tymczasem, stan działek w dniu kontroli wskazywał jednoznacznie, że nie była na nich prowadzona uprawa, a tym samym działalność rolnicza.
Kwestią wymagającą dodatkowego podkreślenia jest również i to, że doręczony Skarżącej raport zawierał stosowne pouczenie (str. 6 ), iż w przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie co do ustaleń w nim zawartych dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Skarżąca z tego uprawnienia nie skorzystała.
Sąd za prawidłowe uznaje wyjaśnienie organu, że powiadomienie beneficjenta
o kontroli nie jest warunkiem niezbędnym do jej przeprowadzenia. Zgodnie bowiem z art. 25 Rozporządzenia nr 809/2014 kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. Trafnie stwierdził organ, że zawiadomienie o czynnościach kontrolnych ma charakter fakultatywny. Przeprowadzane są one bowiem w celu zweryfikowania, czy stan faktyczny na kontrolowanych działkach rolnych odpowiada temu co wnioskodawca deklaruje na tych działkach we wniosku. Organy ARiMR nie mają obowiązku powiadamiania o zamiarze przeprowadzenia kontroli i zagwarantowania stronie uczestnictwa w czynnościach kontrolnych i przeprowadzenie kontroli bez udziału strony. Nie dyskredytuje to jej wyników. Zasadą mają być raczej kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie rolnika o kontroli ma być wyjątkiem. Ocena w tym zakresie pozostaje w kompetencji organu, który dokonuje jej biorąc pod uwagę celowość takiego powiadomienia dla skuteczności kontroli. Istotne znaczenie ma doręczenie raportu z czynności kontrolnych, co w niniejszej sprawę niewątpliwie nastąpiło.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił oświadczenia i dowody przedkładane przez Skarżącą w toku postępowania. Słusznie przyjęły w kwestii dokumentacji przekazanej przez Jednostkę Certyfikującą, iż ta, przyznając certyfikat, bazuje na deklaracji rolnika. Ta właśnie deklaracja - w dalszej kolejności, została zweryfikowana przez odpowiedni podmiot przeprowadzający kontrolę na miejscu. Podkreślić należy, że Protokół B z [...] sierpnia 2023 r. nie potwierdza wprost, by na zadeklarowanych działkach, była prowadzona stosowna uprawa, a tym samym działalność rolnicza.
Z racji daty jego sporządzenia nie może on być dowodem na wysianie poplonu (gorczyca + gryka). Ten bowiem, jak sama Skarżąca wskazywała miał być wysiany
[...] września 2023 r., zatem po sporządzeniu tego protokołu. A jak już Sąd stwierdził, gdyby poplon był wysiany we wskazanym terminie wówczas w trakcie czynności kontrolnych zadeklarowany obszar wyglądałby jak część działki rolnej "O". Tymczasem w ogóle na działkach nie stwierdzono gorczycy i gryki. Zamiast tego była trzcina, przeschnięte chwasty, krzewy, samosiejki. Stan działek w dniu kontroli wskazywał jednoznacznie, że nie była na nich prowadzona uprawa, a tym samym działalność rolnicza.
Trafnie wskazał organ na brak wskazania daty wykonania zdjęć przedłożonych przez Skarżącą (na fakt siewu grochu na działkach objętych wnioskiem). W tej sytuacji uprawnione było stwierdzenie, że zdjęcia nie były wykonane w roku, którego dotyczy płatność, a w roku następnym, tj. 2024. Argument ten wzmacnia spostrzeżenie organu, że nie złożono tych dowodów wraz z odwołaniem, lecz kilka miesięcy później - dopiero we wrześniu, tj. po zakończeniu okresu prac polowych w 2024 r.
W ocenie Sądu, podzielić należy stanowisko organu, co do oceny przedłożonego przez Skarżącą rejestru przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych w uprawach. Prawidłowo zwrócono uwagę na sprzeczne z wnioskiem dane dotyczące prowadzonej na zadeklarowanych działkach uprawy. Jak wykazano - we wniosku Skarżąca zadeklarowała na działce "N" ugór, a w rejestrze zabiegów agrotechnicznych wskazano, że była prowadzona uprawa grochu siewnego. Nadto, w odwołaniu wskazano, że pierwsze zabiegi na polu wykonane były już w marcu a w rejestrze, że pierwszy zabieg, tj. uprawa kultywatorem został przeprowadzony [...] kwietnia 2023 r.
Zasadnie zatem wskazane zastrzeżenia rzutowały na ocenę mocy dowodowej przedłożonych przez Skarżącą dowodów. Podkreślenia bowiem wymaga, że to strona oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Dowody winny być jednoznaczne. Nie budzące żadnych wątpliwości co do kwestii na które zostały okazane. Dowody przedstawione w toku postępowania jak i do skargi takim warunkom nie odpowiadają.
W ocenie Sądu materiał dowodowy został przez organ zebrany prawidłowo, bez uchybienia art. 78 § 1 Kpa - wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego (m.in. przesłuchanie świadka). Zasadnie przyjął organ, że z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. Organ odwoławczy nie miał bowiem podstaw by uznać, że oceniono niepełny materiał dowodowy, co miałoby przełożyć się na wadliwość dokonanych ustaleń faktycznych i uchybienie zasadzie swobodnej oceny dowodów. Jeszcze raz podkreślić należy, że co do zasady w sprawach płatności na mocy omówionych wyżej szczególnych uregulowań, nie ma zastosowania art. 7 i 77 Kpa, bowiem regulują one kwestie dowodowe samodzielnie, a uregulowania te stanowią lex specialis wobec powołanych uregulowań Kpa (zob. np. wyroki NSA z 27 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 4432/16 czy z 24 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 958/11).
Organ w sprawach o przyznanie płatności jest zobowiązany do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale nie ciąży na nim obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Obowiązkiem organu jest rozpatrzenie i odniesienie się do dowodów wskazanych we wniosku oraz innych dokumentów dołączonych przez wnioskodawcę. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego - art. 80 Kpa, który to przepis statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W ocenie Sądu w sprawie poddanej kontroli, organ zgromadził i rozpatrzył cały materiał dowodowy, ustosunkowując się do zgromadzonych w sprawie dowodów i wynikających z nich okoliczności faktycznych, a wyniki dokonanych ustaleń szczegółowo i rzeczowo przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyprowadzone wnioski są logiczne i spójne.
Tym samym, za chybione uznać należało zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Kpa. Ocena dowodów i wyciągniętych z niej wniosków tam zaprezentowanych, zdaniem Sądu, nie narusza granic swobodnej oceny bowiem poczynione ustalenia wynikają z przeprowadzonych dowodów, tok rozumowania jest przejrzysty oraz zgodny z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w postępowaniu została przeanalizowana cała dokumentacja dostępna z przeprowadzonej kontroli na miejscu. Nie została ona w żaden sposób skutecznie przez Skarżąca podważona. Akta sprawy jednoznacznie pozwoliły ocenić, że na działkach "A", "B", "C" "D" "E" "F", "G" "H", "I", "J", "K", "L", "M" "N" oraz większej części "O" nie była prowadzona działalność rolnicza. Nie ma zatem konieczności przeprowadzenia innych środków dowodowych, jeżeli dostępne są urzędowe dokumenty potwierdzające stan działek w roku, za jaki ubiega się Skarżąca o płatność.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 73 § 1 Kpa podnoszonego w kontekście uniemożliwienia Skarżącej zapoznania się z całością akt sprawy, należy stwierdzić, że przepis ten reguluje postępowanie w zakresie udostępnienia akt sprawy. Zgodnie z jego treścią strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Uprawnienie w nim sformułowane skierowane jest do strony i to od jej aktywności (wgląd w akta, sporządzanie notatek etc.) uzależnione jest skorzystanie z niego. Z jednej strony należy stwierdzić, że z akt nie wynika by Skarżąca w ww. procedurze taki wniosek złożyła. Z drugiej strony nie wykazała również w jakikolwiek wiarygodny sposób, że w istocie nie dano jej możliwości zapoznania się z całością akt sprawy. Sąd zauważa, że w zgromadzonym materiale dowodowym, przy protokole z kontroli na miejscu znajduje się płyta cd z zapisem wszystkich sporządzonych zdjęć .
Przedstawiona wyżej argumentacja czyni bezzasadnymi podnoszone przez Skarżącą zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego
i materialnego. Organy wyjaśniły bowiem wszystkie okoliczności mające znaczenie
w sprawie i dokonał ich kompleksowej oceny, we wzajemnym ich powiązaniu. Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego właściwie zastosował przepisy prawa materialnego, czemu dał wyraz w wyczerpującym uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z tych też powodów oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako niezasadną.