I SA/Go 349/06

I SA/Go 349/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Barbara Rennert
Jacek Niedzielski /przewodniczący/
Stefan Kowalczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatki inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art.169 par.1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant Asystent sędziego Anna Hatys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z podatku od posiadania psów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. nr [...].
Uzasadnienie
I SA / Go 349 / 06
U Z A S A D N I E N I E
Skarżąca R.D. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].01.2006 roku wydaną w sprawie [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta odmawiającą zwolnienia od podatku od posiadania psów należnego za 2003 roku.
Wnioskiem z dnia 5.05.2003 roku małżonkowie R. i S.D. wnieśli o zwolnienie z obowiązku płacenia podatku za psa za 2003 roku, wskazując iż R.D. ukończyła 69 lat, S.D. 66 lat, zamieszkują sami i są schorowani .
Burmistrz Miasta postanowieniem z dnia [...].06.2003 roku odmówił wszczęcia postępowania w / w sprawie wskazując iż przypadek wnioskodawców nie kwalifikuje się do zwolnienia od podatku od posiadania psa na podstawie ustawy z dnia 12.01.1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych / Dz U nr 9 poz. 84 z późn. zm. /
Ponadto organ podatkowy zwrócił uwagę że ustawa z dnia 29.08.1997 roku ordynacja podatkowa / Dz U nr 137 poz. 926 z późn. zm./ nie przewiduje zwolnienia od podatków i opłat.
Od powyższego postanowienia zażalenie wniósł S.D. powtarzając argumenty zawarte w wniosku, a także wskazał iż ze zwolnieniem od podatku od psa przysługuje osobie niedołężnej.
Postanowieniem z dnia [...].07.2003 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując zażalenie S.D. utrzymało w mocy powyższe postanowienie.
W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium odwoławcze wskazało iż organ podatkowy I instancji prawidłowo zakwalifikował wniosek podatników jako wniosek o zaniechanie poboru podatków, gdyż w dacie złożenia wniosku t.j. w dniu 5.05.2003 roku nie upłynął jeszcze termin jego płatności, bowiem został on ustalony na dzień 30 czerwca każdego roku.
O niemożności rozpoznania wniosku z powodu braku podstawy prawnej organ podatkowy I instancji poinformował pisemnie strony, jak również poinformował które przepisy regulują inne dopuszczalne prawem ulgi podatkowe.
W sprawie zdaniem organu podatkowego II instancji zachodzi przyczyna uniemożliwiająca prowadzenie postępowania / art. 165a § 1 ordynacji podatkowej / bowiem w prawie podatkowym nie istnieje instytucja zaniechania poboru podatków. Natomiast jest dopuszczalne z mocy prawa / a więc bez konieczności uzyskania w tym zakresie decyzji organu podatkowego / zwolnienie podatkowe od podatku od posiadania psa.
Przewidują to przepisy ustawy z dnia 12.01.1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, oraz § 5 uchwały rady Miasta z dnia [...].12.2002 roku, jednakże wnioskodawcy nie spełniają przesłanek do uzyskania z mocy prawa zwolnienia od podatku od posiadania psa.
Na skutek złożenia od powyższego postanowienia skargi, przez R.D. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31.05.2005 roku uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta z dnia [...].06.2003 roku nr [...].
W uzasadnieniu Sąd wskazał iż wnioskodawcy spełnili przesłanki określone w art. 165 § 1 ordynacji podatkowej, bowiem złożyli wniosek o zwolnienie ich od obowiązku płacenia podatku od psa za rok 2003, a organ podatkowy winien rozstrzygnąć wniosek co do meritum wydając w tej materii decyzję.
Nadto wskazał iż nie uzasadniony jest pogląd organu podatkowego co do tego iż postępowanie nie może być wszczęte, bowiem brak jest podstaw do rozpatrzenia wniosku / art. 165a ordynacji podatkowej /, a sytuacje określone w art. 165a ordynacji podatkowej nie zaistniały w rozpatrywanej sprawie.
Nadto w przypadku wątpliwości co do tego czy wniosek dotyczy zwolnienia czy też nie pobierania podatku organ winien zwrócić się do stron o sprecyzowanie tego wniosku w trybie art. 155 § 1 ordynacji podatkowej.
Po rozpoznaniu wniosku na skutek uchylenia decyzji w / w sprawie, Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...].11.2005 roku po rozpatrzeniu wniosku R. i S.D. odmówił zwolnienia z podatku od posiadania psów należnego za 2003 roku w kwocie 32 złote.
W uzasadnieniu organ wskazał iż zwolnienie od podatku przysługuje osobom prowadzącym samodzielnie gospodarstwo domowe, a wnioskodawcy tego warunku nie spełniają, bowiem zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a nie zachodzi inna przesłanka umożliwiająca zwolnienie ich od podatku od posiadania psów.
Zdaniem organu podatkowego samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego oznacza fakt prowadzenia tego gospodarstwa pojedynczo a nie przez więcej osób np. małżeństwo. Samodzielnie nie może oznaczać wraz z kimś czy też wspólnie z inną osobą, bowiem pojęcia te wykluczają się wzajemnie.
Natomiast zapis zawarty w uchwale Rady Miasta dotyczącej zwolnienia od podatku od posiadania psa nr [...] z dnia [...].12.2002 roku w brzmieniu" zamieszkujący samotnie" jest jednoznaczny.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S.D. wskazując iż uchwała Rady Miasta jest sprzeczna z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, wnosząc o jej uchylenie .
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...].01.2006 roku utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy podzielając poglądy organu podatkowego I instancji.
Od powyższej decyzji skargę wniosła R.D. wnosząc o uchylenie powyższej decyzji, wskazując iż na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych od osób w wieku powyżej 65 lat prowadzących samodzielnie gospodarstwo domowe od jednego psa podatku nie pobiera się, a ona wraz z mężem spełnia wymagania tej ustawy.
W uzasadnieniu wskazała na niewłaściwą interpretację pojęcia "samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego" poprzez uznanie iż jest to prowadzenie gospodarstwa "pojedynczo", "samotnie".
W odpowiedzi na skargę odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ podatkowy wskazał iż zwolnienie określone w art. 13 ust. 2 pkt.3 ustawy z dnia 12.01.1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych dotyczy osób powyżej 65 lat prowadzących samodzielne gospodarstwo domowe, a wiec przysługuje osobom które prowadzą gospodarstwo domowe pojedynczo, która to przesłanka w przypadku skarżących nie zachodzi.
Zdaniem organ podatkowego ustawodawca nie upoważnił Ministra Finansów do ustalania innych zwolnień podatkowych w zakresie podatku od posiadania psów, ani też do interpretowania zapisów ustawowych w sposób wskazany przez skarżących. Upoważnienie dotyczy zwolnienia mieszkańców danej gminy od podatku od posiadania, psów oraz wprowadzania innych niż ustawowe zwolnień w tym podatku, z której to delegacji Rada Miasta skorzystała zwalniając uchwałą nr [...] z dnia [...].12.2002 roku psy będące własnością emerytów lub rencistów zamieszkujących samotnie. W tym przypadku również chodzi o podatników mieszkających i prowadzących gospodarstwo domowe w pojedynkę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga okazała się uzasadniona.
Sąd rozpatrując sprawę na skutek złożonej skargi na decyzję organu podatkowego rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany wnioskami i zarzutami skargi, oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zdaniem Sądu organ podatkowy rozpatrując wniosek naruszył przepis art. 169 § 1 ordynacji podatkowej
Wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie "zwolnienia z obowiązku płacenia podatku od psa" ja wynika z oznaczenia wnioskodawców wnieśli R. i S.D., natomiast wniosek podpisany został jako "D.".
W postępowaniu toczącym się na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, oraz poprzedzającego go postanowienia Burmistrza Miasta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, pisma oraz orzeczenia wydane przez organy podatkowe były adresowane do R. i S.D..
Można wnosić więc że organ podatkowy uznał iż wniosek został wniesiony przez oboje małżonków, jednakże przyjęcie takiego poglądu nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym.
Nie jest wiadomo który z małżonków podpisał powyższy wniosek. Nadto brak jest w aktach pełnomocnictwa od drugiego małżonka którego podpis nie jest uwidoczniony na wniosku.
Brak jest podstaw do uznania iż zachodzi przypadek określony w art. 137 § 3a ordynacji podatkowej, bowiem przesłanki tam określone dotyczą kwestii mniejszej wagi w toku postępowania.
Tak więc jak wynika z powyższego w toku postępowania organ podatkowy nie ustalił, czy wniosek został złożony przez jednego, czy przez oboje małżonków, a w konsekwencji nie wezwał, albo do, uzupełnienia wniosku poprzez jego podpisanie przez obydwoje małżonków, albo też do dostarczenia pełnomocnictwa upoważniającego jednego z małżonków do działania w imieniu drugiego z małżonków i właściwego podpisania wniosku, tak aby wiadomo było który z małżonków podpisał wniosek.
Organ podatkowy winien więc w trybie art. 169 § 1 ordynacji podatkowej wyjaśnić czy wniosek został wniesiony przez małżonków R. i S.D. / na co wskazywałby podpis pod wnioskiem "D."/, czy też tylko przez jednego z małżonków, jak również ustalenia który z małżonków wskazanych w części wstępnej wniosku, podpisał ów wniosek, bowiem podpis "D." nie pozwala na to ustalenie.
W przypadku wyjaśnienia tej kwestii organ podatkowy winien, w zależności od dokonanych ustaleń, wezwać do dostarczenia pełnomocnictwa od drugiego z małżonków który nie podpisał wniosku, bądź podpisania wniosku przez drugiego z małżonków.
Natomiast w przypadku ustalenia iż wniosek został złożony przez tylko jednego z małżonków organ podatkowy winien wezwać małżonka składającego wniosek do właściwego podpisania wniosku.
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych / Dz U t.j. nr 121 poz. 844 z 2006 roku z póżn. zm. / reguluje w art. 13,14 podatek od posiadania psów.
Zgodnie z art. 13 ust.1 w / w ustawy podatnikami podatku od posiadania psów są osoby fizyczne posiadające psy.
Zgodnie z art. 21 § 1 ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem :
- zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania / z mocy ustawy /,
- doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.
Zobowiązanie podatkowe / podatek z tytułu posiadania psa / powstaje z mocy ustawy z momentem powstania zdarzenia / stanu faktycznego / określonego w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, a więc z momentem wejścia w posiadanie psa
Powyższa ustawa określiła również przypadki ustawowego zwolnienia od powyższego podatku m.in. gdy zaistnieją przesłanki określone w art.13 ust.1 pkt. 3.
Na podstawie art. 13 ust.1 pkt.3 w / w ustawy od podatku od posiadania psa zwolnione są osoby w wieku powyżej 65 lat prowadzące samodzielnie gospodarstwo domowe, co od jednego psa.
W przypadku powstania zobowiązania podatkowego z mocy ustawy, organy podatkowe nie podejmują żadnych działań i jeżeli zostanie ono prawidłowo obliczone i zapłacone przez podatnika, organ podatkowy nie jest zobowiązany do podejmowania jakichkolwiek działań związanych z jego realizacją, podatnik natomiast samodzielnie oblicza i uiszcza kwotę podatku.
Organy podatkowe podejmują działania zmierzające do określenia wysokości zobowiązania dopiero w sytuacji, gdy podatnik nie realizuje swoich obowiązków wynikających z ustawy.
Tak więc w przypadku podatku od posiadania psa, organ podatkowy w przypadku ziszczenia się przesłanek określonych w art. 13 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a więc wejścia w posiadanie psa i zaniechania przez podatnika zapłaty podatku, winien wszcząć postępowanie zgodnie z art. 165 § 1 ordynacji podatkowej, bądź dokonać czynności sprawdzających zgodnie z działem V ordynacji podatkowej.
Jeżeli organ podatkowy w toku dokonanych czynności stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił podatku, organ podatkowy winien wydać decyzję, w której określi wysokość zobowiązania podatkowego zgodnie z art. 21 § 3 ordynacji podatkowej.
W przypadku uznania przez podatnika, że przysługuje mu ustawowe zwolnienie od podatku z tytułu posiadania psa, zdaniem Sądu, nie musi on podejmować żadnych działań zmierzających do potwierdzenia przysługującego mu prawa, które wynika z ustawy.
Dodać należy iż wniosek wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie winien być dla organu podatkowego sygnałem do podjęcia w / w działań.
Wskazać należy również że organ podatkowy winien wziąć pod uwagę i to że w toku postępowania przed sądem, w wyniku przeprowadzenia postępowania wpadkowego, na skutek złożenia wniosku o przyznanie pomocy sądowej, strona ujawniła iż na utrzymaniu strony skarżącej jest niepracujący syn, co może mieć wpływ na treść decyzji organu podatkowego.
Nie może ulegać wątpliwości iż zgodnie z art. 165 § 1 ordynacji podatkowej na skutek złożenia wniosku został spełniona konieczna przesłanka do wszczęcia postępowania, co powoduje iż organ podatkowy winien ten wniosek rozpoznać co do istoty.
Uprzednie postanowienie wydane zarówno przez Burmistrza Miasta jak również Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało uchylone.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał iż w przypadku wątpliwości co do tego czy wniosek dotyczy zwolnienia czy nie pobierania podatku organ podatkowy winien zwrócić się do stron w trybie art. 155 § 1 ordynacji podatkowej i rozpoznać sprawę co do meritum.
Organ podatkowy nie zwrócił się do wnioskodawcy celem sprecyzowania wniosku uznając, jak wynika z wydanej decyzji, iż jest to wniosek o zwolnienie od podatku od posiadania psa.
Zdaniem Sądu organ podatkowy niezależnie czy uznał za konieczne zwrócenie się do strony o sprecyzowanie wniosku, winien zwrócić się do wnioskodawców wskazując przysługujące im prawa i tryby postępowania, wobec tego że jak wskazano wyżej zwolnienie od podatku od posiadania psa jest zwolnieniem ustawowym.
Brak takiego pisma skierowanego do strony nakazuje uznać iż organ podatkowy naruszył art. 121 § 1 ordynacji podatkowej.
Zdaniem Sądu zarówno w przypadku uznania wniosku za wniosek o zwolnienie od podatku od posiadania psa, jak również w przypadku uznania wniosku za wniosek o nie pobieranie / zaniechanie poboru / powyższego podatku, jest on bezprzedmiotowy, toteż organ podatkowy wydając decyzję o odmowie zwolnienia od podatku od posiadania psa naruszył przepis art. 207 ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 22 § 1 ordynacji podatkowej, minister właściwy do spraw finansów publicznych może w drodze rozporządzenia, w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników zaniechać w całości lub w części poboru podatków, określając rodzaj podatku, okres, w którym następuje zaniechanie i grupy podatników, których dotyczy zaniechanie, lub też zwolnić niektóre grupy podatników z obowiązku pobierania podatków lub zaliczek na podatki oraz określić termin wpłacenia podatku i wynikające z tego zwolnienia obowiązki informacyjne podatników.
Zaniechanie ma postać rozporządzenia Ministra Finansów, które jest powszechnie obowiązującym aktem prawnym i jest skierowane do nieograniczonego kręgu podmiotów.
Jak z powyższego wynika organem właściwym do zaniechania poboru podatku jest Minister Finansów.
Tak więc wobec braku w przepisach możliwości zaniechania poboru podatku przez organ podatkowy wydający zaskarżone decyzje, a także braku możliwości wystąpienia z takim żądaniem, wniosek jest bezprzedmiotowy.
Również w przypadku uznania wniosku strony jako wniosek o zwolnienie od podatku od posiadania psa, postępowanie winno być umorzone jako bezprzedmiotowe, bowiem zwolnienie od podatku od posiadania psa jest zwolnieniem wynikającym z ustawy. Wobec braku podstaw do rozpoznania takiego wniosku przez organy podatkowe / zwolnienie ustawowe / jak również braku możliwości rozpoznania wniosku o zwolnienia od podatku od posiadania psa wniosek ten jest bezprzedmiotowy.
W konsekwencji również w tym przypadku postępowanie winno być umorzone jako bezprzedmiotowe, a organ podatkowy nie stosując art. 207 ordynacji podatkowej naruszył w / w przepis.
Naruszenie powyższych przepisów nastąpiło zdaniem Sądu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ubocznie należy wskazać iż pojęcie określone w art. 13.1.3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w postaci "osób w wieku powyżej 65 lat prowadzących samodzielnie gospodarstwo domowe" nie można interpretować w sposób jak to czynią organy podatkowe.
Według organu podatkowego "samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego to prowadzenie tego gospodarstwa, a więc utrzymywania się w sensie finansowym "pojedynczo" a nie przez więcej osób np. małżeństwo.
Zdaniem organu podatkowego "samodzielnie" nie może oznaczać wraz z kimś czy też wspólnie z inną osobą.
Otóż zdaniem Sądu taka interpretacja tego pojęcia jest niewłaściwa.
Takiej interpretacja nie wynika z wykładni językowej, bowiem " samodzielność" to nie uzależniony od nikogo, dający sobie radę, nie potrzebujący pomocy, nie podlegający czyjeś władzy, niezależny / Słownik języka polskiego pod red. prof. M. Szymczaka PWN 1989 s. 174 t. III /
Jak wynika z definicji pojęcie tonie oznacza utrzymywania się pojedynczo a jedynie niezależnie od kogoś, tak więc przypisywanie temu pojęciu liczby pojedynczej jest nie uzasadnione.
Wskazać należy iż brzmienie przepisu art. 13.1.3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dotyczy osób, a nie osoby, prowadzących samodzielnie gospodarstwo domowe, tak więc dotyczy również osób, małżonków którzy osiągnęli wiek ponad 65 lat.
Przy interpretacji tego pojęcia należy podać przykłady z ustawodawstwa polskiego dotyczącego np. pomocy społecznej.
W ustawie z dnia 12.03.2004 roku o pomocy społecznej / Dz.U. nr 64 poz. 593 / pojęcie samodzielności jest używane w odniesieniu do osoby jak i całej rodziny np. w art. 3 i 43 ust.1 tejże ustawy.
Zważyć należy iż ustanowienie zwolnienia od podatków od posiadania psa w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych przyświecały motywy społeczne, podobne jak przy udzielaniu pomocy na podstawie ustawy o pomocy społecznej.
Zważając na powyższe Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta zgodnie z art. 145 § 1 ust.1 pkt.c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sędzia WSA J. Niedzielski Sędzia WSA S. Kowalczyk Asesor WSA B. Rennert