I SA/Go 348/23

I SA/Go 348/23 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-11-14
Data wpływu
2023-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Damian Bronowicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3 i § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w sprawie ze skargi Zakładu [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2023 r. Zakład [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej jako: "Skarżąca", "Spółka") wniosła skargę na decyzję Zarządu Województwa (dalej jako: "organ") z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania. W skardze tej Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że jest spółką komunalną, realizującą zadania własne gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Z uwagi na obecną sytuację finansową, wynikającą między innymi z niedoszacowania taryfy, wzrostu cen energii elektrycznej oraz stóp procentowych, co doprowadziło do radykalnego wzrostu części odsetkowych zaciągniętych przez Spółkę kredytów – Spółka w ostatnich latach obrotowych odnotowała stratę. Skarżąca podkreśliła, że jeżeli Sąd utrzyma w mocy zaskarżoną decyzję, Spółka będzie zmuszona do poszukiwania środków niezbędnych do jej wykonania. Jednocześnie – z uwagi na trudną sytuację finansową Spółki – uzyskanie kredytu pozwalającego na zapłatę nałożonej korekty może być dla Spółki bardzo trudne. Jeżeli jednak decyzja zostałaby wykonana przez organ już na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a w efekcie rozpoznania skargi przez Sąd nie ostałaby się, Spółka musiałaby najpierw wydatkować objętą decyzją kwotę a następnie dochodzić jej zwrotu. Taka sytuacja w ocenie Skarżącej byłaby niezasadna i generowałaby dla Spółki dodatkowe koszty, w szczególności związane z koniecznością zaciągnięcia i obsługi kredytu w celu zapłaty nałożonej korekty. Końcowo zaś, prowadziłoby to do konieczności dochodzenia od Zarządu Województwa roszczeń opartych na art. 417 Kodeksu cywilnego.
Spółka podkreśliła, że w zakresie uzasadnienia wniosku pełną aktualność zachowuje jej stanowisko zawarte na stronie 33 skargi i następnych. Skarżąca wskazała, że nałożona korekta dotyczy Spółki realizującej zadania własne gminy, gospodarującej mieniem komunalnym i świadczącej usługi w ogólnym interesie gospodarczym. Fakt nałożenia na Spółkę, korekty w wysokości blisko miliona złotych zagrozi jej płynności finansowej – co bez wątpienia będzie skutkować zagrożeniem możliwości realizowania zadań wynikających z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Spółka prowadzi działalność w oparciu o zatwierdzaną przez PGW Wody Polskie taryfę, której kalkulacja opiera się na podstawie niezbędnych przychodów i kosztów, na potrzeby obliczenia cen i stawek opłat planowanych na 3 lata obowiązywania taryfy. Jednym z podstawowych kryteriów oceny taryfy jest zapewnienie ochrony interesów odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen. W przypadku nałożenia na Spółkę korekty w kwocie wynikającej z zaskarżonej decyzji Spółka zmuszona będzie do złożenia wniosku o skrócenie okresu obowiązywania taryfy i dokonanie ponownej kalkulacji – której efektem będzie podwyżka cen wody i ścieków na terenie gminy.
Ponadto, eksploatowana przez Spółkę infrastruktura ma charakter infrastruktury krytycznej a zadania w zakresie jej utrzymania mają charakter szczególnie ważny dla bezpieczeństwa lub obronności państwa.
Skarżąca znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej, co wynika w dużej mierze z niskiej taryfy. W wyniku złożenia wniosku o zatwierdzenie nowej taryfy PGW Wody Polskie odmówiło zatwierdzenia projektu taryfy przygotowanej przez Spółkę, a w efekcie organ regulacyjny określił, w drodze decyzji, tymczasową taryfę, która nie zapewnia jednak pokrycia wszelkich kosztów prowadzonej przez Spółkę działalności – a które to koszty znacznie wzrosły w wyniku zrealizowanych inwestycji. Zarówno w roku 2021 jak i 2022 spółka odnotowała stratę. W sprawozdaniu finansowym za rok 2022 Spółka przedstawiła informacje o wyniku finansowym. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat w zakresie przychodów netto ze sprzedaży oraz kosztów działalności operacyjnej – Spółka odnotowała stratę w wysokości 1.531.477,29 zł. Celem zestawienia tej kwoty z rozmiarami prowadzonej przez Spółkę działalności wskazała, że w roku 2022 roku osiągnęła przychód netto ze sprzedaży wody w wysokości 2.780.144,62 zł oraz z tytułu oczyszczania ścieków - 5.585.703,93 zł. Jednocześnie, koszty działalności operacyjnej Spółki w zakresie dostaw wody i oczyszczania ścieków wyniosły w 2022 r. odpowiednio 3.139.451,48 zł oraz 7.010.268,94 zł.
Wskazując na powyższe Spółka podkreśliła, że nałożona na Skarżącą korekta według ustalonej przez organ stawki, stanowić będzie blisko 40% rocznego przychodu netto z tytułu sprzedaży wody. Jeżeli Spółka zwróci dofinansowanie dojdzie do sytuacji, w której Spółka utraci płynność finansową do tego stopnia, że będzie musiała rozważyć, czy nie zachodzi konieczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. – sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki.
"Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej.
Tym samym, aby ocena Sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określenie okoliczności faktycznych, ewentualnie uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia działając we własnym interesie. Konieczna jest również spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nieodzowne jest w jej ramach wykazanie zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że z tak brzmiących przepisów wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a w konsekwencji tego przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Istotny jest również fakt, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tym bardziej, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego.
W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu, Skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie ustawowych przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, tj. wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla sytuacji finansowej Spółki w przypadku wyegzekwowania przez organ żądanej kwoty.
Należy wskazać, że Spółka komunalna, jaką jest niewątpliwie Skarżąca, ma odrębną osobowość prawną a więc na gruncie prawa cywilnego ma odrębną od gminy podmiotowość prawną i chociaż realizuje jej zadania własne w zakresie gospodarki komunalnej to czyni to na własny rachunek. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1688 ze zm.) gospodarka komunalna, która ma służyć realizacji przez gminę zadań własnych w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej (art. 1 ust. 1 ustawy), może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w formie samorządowego zakładu budżetowego łub spółek prawa handlowego. Ustawodawca przyjmuje zatem zasadę wyboru sposobu prowadzenia gospodarki komunalnej, i to jednostka samorządu terytorialnego dokonuje wyboru czy wykonać te zadania za pomocą swoich jednostek organizacyjnych, czy tez zlecić ich wykonanie całkowicie odrębnemu od siebie podmiotowi.
W szczególności należy podkreślić, że utworzenie komunalnej spółki z o.o. jako spółki prawa handlowego wiąże się z oddzieleniem odpowiedzialności za zobowiązania powstające w trakcie jej działalności od gminy, która jest jej udziałowcem. Odpowiedzialność majątkowa spółki komunalnej za swoje zobowiązania ogranicza się bowiem do majątku Spółki, a nie majątku gminy. Potwierdza to art. 49 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w myśl którego gmina nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania innych gminnych osób prawnych, a te nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania gminy. Pomimo tego, że gmina jako udziałowiec ma wpływ poprzez środki nadzoru właścicielskiego na możliwość określania przedmiotu działalności, wyposażenie w majątek czy też na kwestie personalne, niemniej jednak spółka komunalna prowadzi działalność w sposób samodzielny.
Przedstawiona we wniosku argumentacja wskazuje, że ewentualny natychmiastowy zwrot żądanej kwoty spowodowałby trudności w prawidłowej realizacji ciążących na Spółce zadań użyteczności publicznej. Trudna sytuacja Spółki wynika w dużej mierze z niedoszacowania taryfy, której kalkulacja opiera się na podstawie niezbędnych przychodów i kosztów, na potrzeby obliczenia cen i stawek opłat planowanych na 3 lata obowiązywania taryfy. Skarżąca podkreśliła, że w wyniku złożenia wniosku o zatwierdzenie nowej taryfy PGW Wody Polskie odmówiło zatwierdzenia projektu taryfy przygotowanej przez Spółkę a w efekcie organ regulacyjny określił, w drodze decyzji, tymczasową taryfę, która nie zapewnia pokrycia wszelkich kosztów prowadzonej przez Spółkę działalności - a które to koszty znacznie wzrosły w wyniku zrealizowanych inwestycji.
Jak podkreśliła Skarżąca, w przypadku nałożenia na Spółkę korekty będzie ona zmuszona do złożenia wniosku o skrócenie okresu obowiązywania taryfy i dokonanie ponownej kalkulacji – której efektem będzie podwyżka cen wody i ścieków na terenie gminy. Takie działania mogą niewątpliwie zaszkodzić odbiorcom świadczonych przez Spółkę usług.
Nie bez znaczenia pozostaje aktualna sytuacja Spółki, która w roku 2021 jak i w 2022 odnotowywała straty. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat w zakresie przychodów netto ze sprzedaży oraz kosztów działalności operacyjnej w 2022 r. Spółka odnotowała stratę w wysokości 1.531.477,29 zł. Dla zobrazowania bilansu jej działalności wskazała, że w tym samym roku osiągnęła przychód netto ze sprzedaży wody w wysokości 2.780.144,62 zł oraz z tytułu oczyszczania ścieków - 5.585.703,93 zł. Natomiast koszty działalności operacyjnej Spółki w zakresie dostaw wody i oczyszczania ścieków wyniosły w 2022 r. odpowiednio 3.139.451,48 zł oraz 7.010.268,94 zł. W takiej sytuacji finansowej, jak to już wskazała Skarżąca wcześniej, uzyskanie kredytu pozwalającego na pokrycie należności może być dla Spółki bardzo trudne.
Przedstawione okoliczności należy uznać za uprawdopodobniające obawę wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając na względzie treść zaskarżonej decyzji, nałożona na Skarżącą korekta według ustalonej przez Organ stawki, stanowić będzie blisko 40% rocznego przychodu netto z tytułu sprzedaży wody. Mając na względzie wysokość wymaganej do zwrotu kwoty dofinansowania oraz przytoczone przez Spółkę argumenty, należy stwierdzić, że wypłata wspomnianej kwoty spowoduje konieczność poszukiwania innych źródeł finansowania zadań Spółki i przełoży się na zakres, sposób i koszty prowadzenia jej działalności służącej ogółowi mieszkańców gminy. Zatem wykonanie decyzji może mieć wpływ nie tylko na Skarżącą ale także szeroką grupę innych podmiotów w postaci ograniczenia zakresu czy podwyższenia kosztów świadczonych na ich rzecz usług.
Potrzeba ochrony tymczasowej Skarżącej przez wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji jest więc konieczna z uwagi na wykazane powyżej ryzyko.
Dlatego też, na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.