I SA/Go 342/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę R.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za 2019 rok. Sprawa dotyczyła prawa skarżącego do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez cztery spółki: K Sp. z o.o., B Sp. z o.o., W Sp. z o.o. i K Sp. z o.o. Organy podatkowe, opierając się na materiale dowodowym z postępowania prokuratorskiego oraz własnych ustaleniach, stwierdziły, że wskazane spółki nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej, a ich przedstawiciele (tzw. "słupy") nie mieli wiedzy o ich funkcjonowaniu. Faktury wystawione przez te podmioty uznano za "puste", dokumentujące transakcje, które nie miały miejsca. Skarżący argumentował, że nie miał świadomości oszustwa i dochował należytej staranności, a brak dokumentacji wynikał z trudnej sytuacji życiowej i braku miejsca na archiwizację. Sąd, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania osób figurujących jako prezesi spółek oraz materiały z postępowania karnego, uznał, że ustalenia organów podatkowych są prawidłowe. Stwierdzono brak dowodów na rzeczywiste wykonanie usług transportowych i nabycie części zamiennych, a także brak możliwości weryfikacji kontrahentów przez skarżącego. Sąd podkreślił, że w przypadku "pustych faktur", gdy transakcja w ogóle nie miała miejsca, badanie dobrej wiary podatnika nie jest wymagane. W związku z tym, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego (art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u.), skarga została oddalona. Sąd odniósł się również do kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia, uznając je za zgodne z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie prawa do odliczenia VAT od "pustych faktur" oraz znaczenia należytej staranności podatnika w kontekście oszustw podatkowych. Ugruntowanie interpretacji przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z fikcyjnymi spółkami i zorganizowaną grupą przestępczą. Interpretacja przepisów o przedawnieniu może być zależna od szczegółowych okoliczności wszczęcia postępowania karnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmioty, które nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej i były częścią zorganizowanej grupy przestępczej zajmującej się wystawianiem fikcyjnych faktur?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących transakcje, które nie miały miejsca, nawet jeśli podatnik twierdzi, że nie miał świadomości oszustwa.
Uzasadnienie
Organy podatkowe i sąd uznały, że faktury wystawione przez wskazane spółki były "puste", ponieważ spółki te nie prowadziły faktycznej działalności, a ich przedstawiciele byli "słupami". Brak dowodów na rzeczywiste wykonanie usług oraz zeznania świadków potwierdziły fikcyjność transakcji. W przypadku "pustych faktur", gdy transakcja w ogóle nie miała miejsca, badanie dobrej wiary podatnika nie jest wymagane.
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego i zastosowanie zabezpieczenia miało charakter instrumentalny w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wszczęcie postępowania karnego skarbowego i zastosowanie zabezpieczenia było zgodne z prawem i nie miało charakteru instrumentalnego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że postępowanie karnoskarbowe zostało wszczęte na ponad rok przed upływem terminu przedawnienia, a w jego toku podjęto konkretne czynności procesowe, w tym postawiono zarzuty samemu skarżącemu. Dodatkowo, zastosowano zabezpieczenie w trybie postępowania egzekucyjnego, co również skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Daty te wskazują na faktyczne prowadzenie postępowania, a nie jedynie na próbę przedłużenia terminu.
Czy podatnik wykazał należytą staranność w weryfikacji kontrahentów, aby móc skorzystać z prawa do odliczenia VAT w sytuacji potencjalnego oszustwa podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie wykazał należytej staranności.
Uzasadnienie
Skarżący przyznał, że nie pamięta szczegółów współpracy z kontrahentami z lat 2018-2019, nie posiadał umów ani dokumentów potwierdzających wykonanie usług, a jedynie faktury i dowody KP. Stwierdził, że nie weryfikował kontrahentów, ufając swojemu biuru rachunkowemu. Sąd uznał, że takie wyjaśnienia nie stanowią dowodu faktycznego poniesienia wydatków i nie mogą zastąpić obowiązku podatnika udowodnienia związku wydatków z działalnością gospodarczą.
Przepisy (20)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury, które stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane.
Dz.U. 2018 poz 2174 art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
Pomocnicze
O.p. art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
O.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
O.p. art. 70 § § 6 pkt 4
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu z dniem doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
O.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia.
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
P.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe działają na podstawie i w granicach przepisów prawa.
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe powinny działać w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
Jako dowód dopuszcza się wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, o ile nie jest sprzeczne z prawem.
O.p. art. 181
Ordynacja podatkowa
Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności: księgi podatkowe, deklaracje, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe, a także dokumenty uzyskane w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej oraz materiały z postępowań karnych lub w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zgromadzonego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona.
O.p. art. 210 § § 4
Ordynacja podatkowa
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie wraz ze szczegółowym uzasadnieniem faktycznym i prawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury wystawione przez wskazane spółki dokumentują transakcje, które nie miały miejsca. • Spółki wystawiające faktury nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej. • Skarżący nie wykazał należytej staranności w weryfikacji kontrahentów. • W przypadku "pustych faktur" badanie dobrej wiary podatnika nie jest wymagane. • Zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło zgodnie z prawem.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa procesowego przez selektywny dobór i uogólniającą ocenę materiału dowodowego. • Wewnętrzna sprzeczność uzasadnienia organu. • Bezrefleksyjne uznanie braku instrumentalności wszczęcia KKS. • Przedwczesne i uogólnione pozbawienie prawa do odliczenia na podstawie tezy o "pustych fakturach", bez wykazania świadomości skarżącego o oszustwie. • Naruszenie zasady zaufania i pewności prawa oraz legalizmu opodatkowania.
Godne uwagi sformułowania
faktury [...] są pustymi, czego R. P. miał świadomość • nie sposób bowiem przyjąć, że podatnik odliczający podatek z takiej faktury nie jest świadomy swojego oszukańczego działania czy nadużycia prawa, skoro wystawieniu tego rodzaju faktury nie towarzyszy w ogóle żadna dostawa towaru lub świadczenie usług przez podmiot ją wystawiający • w przypadku "pustych faktur" w znaczeniu faktur dokumentujących transakcje nieistniejące, którym nie towarzyszy żadna realna dostawa towarów czy wykonanie usług, badanie dobrej wiary nie jest wymagane.
Skład orzekający
Anna Juszczyk - Wiśniewska
przewodniczący sprawozdawca
Dariusz Skupień
sędzia
Jacek Niedzielski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie prawa do odliczenia VAT od \"pustych faktur\" oraz znaczenia należytej staranności podatnika w kontekście oszustw podatkowych. Ugruntowanie interpretacji przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z fikcyjnymi spółkami i zorganizowaną grupą przestępczą. Interpretacja przepisów o przedawnieniu może być zależna od szczegółowych okoliczności wszczęcia postępowania karnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu "pustych faktur" i oszustw podatkowych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Pokazuje, jak sądy oceniają dowody i odpowiedzialność podatnika w takich sytuacjach.
“Fikcyjne faktury i VAT: Czy Twoja firma jest bezpieczna przed oszustwami kontrahentów?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.