I SA/Go 329/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2021-11-25
NSApodatkoweŚredniawsa
Ordynacja podatkowaprawo dostępu do aktinteres publicznyochrona danychpostępowanie kontrolneskarżącyorgan podatkowyzasada czynnego udziałujawność postępowania

WSA oddalił skargę podatnika na postanowienie odmawiające wglądu do dokumentów wyłączonych z akt postępowania ze względu na interes publiczny.

Skarżący D.D. domagał się dostępu do dokumentów wyłączonych z akt postępowania kontrolnego ze względu na interes publiczny, argumentując naruszenie zasady czynnego udziału i jawności postępowania. Organy podatkowe odmówiły wglądu, wskazując na ochronę danych podmiotów trzecich. WSA uznał odmowę za zasadną, stwierdzając, że interes publiczny obejmuje ochronę danych osób trzecich, a dostęp do dokumentów nie jest absolutny. Sąd podkreślił, że wyłączone dokumenty dotyczyły innych podatników, a skarżący ostatecznie uzyskał wgląd w wyciągi z tych decyzji w innym postępowaniu.

Skarżący D.D. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego odmawiające zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania kontrolnego ze względu na interes publiczny. Dokumenty te obejmowały decyzje podatkowe wydane wobec innych podmiotów gospodarczych. Skarżący zarzucał naruszenie zasady czynnego udziału w postępowaniu, jawności postępowania oraz niewłaściwe zastosowanie art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej (O.p.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 179 § 1 O.p., który ogranicza prawo wglądu do akt sprawy w odniesieniu do dokumentów wyłączonych ze względu na interes publiczny. Sąd wyjaśnił, że pojęcie interesu publicznego obejmuje również ochronę dóbr osób trzecich, w tym innych podmiotów gospodarczych, których dane zawarte były w wyłączonych dokumentach. Sąd podkreślił, że prawo wglądu do akt nie jest absolutne i musi być wyważane z innymi wartościami, takimi jak ochrona prywatności i tajemnicy przedsiębiorstwa. Sąd zaznaczył, że skarżący ostatecznie uzyskał wgląd w wyciągi z wyłączonych decyzji w innym postępowaniu, a kwestia wpływu tej sytuacji na rozstrzygnięcie podatkowe była przedmiotem odrębnego postępowania. W związku z tym, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa taka jest dopuszczalna na podstawie art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, a interes publiczny obejmuje ochronę danych podmiotów trzecich.

Uzasadnienie

Prawo wglądu do akt nie jest absolutne i może być ograniczone w celu ochrony interesu publicznego, który obejmuje ochronę danych osób trzecich. Dostęp do dokumentów dotyczących innych podmiotów nie jest konieczny do zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu dotyczącym jej własnej sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

O.p. art. 179 § 1

Ordynacja podatkowa

Przepisu art. 178 nie stosuje się do dokumentów zawierających informacje niejawne oraz innych dokumentów wyłączonych z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

O.p. art. 178 § 1

Ordynacja podatkowa

Strona ma prawo przeglądać akta sprawy oraz sporządzać z nich notatki, kopie lub odpisy.

O.p. art. 123 § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

O.p. art. 129

Ordynacja podatkowa

Zasada jawności postępowania dla strony.

O.p. art. 192

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 217 § 2

Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia postanowienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Interes publiczny jako podstawa wyłączenia dokumentów z akt sprawy obejmuje ochronę danych podmiotów trzecich. Prawo wglądu do akt nie jest absolutne i może być ograniczone. Dostęp do dokumentów dotyczących innych podmiotów nie jest niezbędny do zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Odmowa wglądu do dokumentów narusza zasadę czynnego udziału w postępowaniu. Odmowa wglądu do dokumentów narusza zasadę jawności postępowania. Uzasadnienie postanowienia o odmowie wglądu było wadliwe i uniemożliwiało kontrolę instancyjną.

Godne uwagi sformułowania

interes publiczny rozumiany właśnie jako dobro osób trzecich prawo wglądu do akt sprawy doznaje ograniczeń czynny udział strony w postępowaniu podatkowym nie może umożliwiać dostępu do informacji o innym podatniku

Skład orzekający

Damian Bronowicki

sprawozdawca

Dariusz Skupień

przewodniczący

Jacek Niedzielski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'interesu publicznego' jako podstawy do wyłączenia dokumentów z akt postępowania podatkowego oraz ograniczeń prawa dostępu do akt."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia dokumentów dotyczących innych podmiotów gospodarczych w postępowaniu podatkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania podatkowego - prawa dostępu do akt i jego ograniczeń, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Czy zawsze masz prawo wglądu do wszystkich dokumentów w sprawie podatkowej? Sąd wyjaśnia granice.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 329/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Damian Bronowicki /sprawozdawca/
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Jacek Niedzielski
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 254/22 - Wyrok NSA z 2022-08-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 179 par 1 w zw. z art. 178 par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Skarżący D.D. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] czerwca 2021 r. nr [...] (dalej DIAS, organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego (dalej Naczelnik, organ I instancji) nr [...] z [...] czerwca 2019 r. wydane w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku strony o zapoznanie się z dokumentami wyłączonymi postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...]. Postanowienie wydano m.in. na podstawie art. 179 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej O.p.).
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Postanowieniem z [...] września 2014 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął postępowanie kontrolne wobec D.D. w zakresie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2014 do lipca 2014 r.
W toku postępowania kontrolnego prowadzonego wobec D.D.
w zakresie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług za okres
od stycznia 2014 r. do lipca 2014 r. Naczelnik postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. wyłączył z akt postępowania kontrolnego, ze względu na interes publiczny, dokumenty:
1) kserokopię decyzji nr [...] z dnia [...].12.2018 r. Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wydanej wobec S. Sp. Z o.o. w postepowaniu kontrolnym w zakresie kontroli rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków od towarów i usług za okres [...].01.2014 r. do [...].12.2014 r. – kart 37,
2) kserokopię prawomocnej i ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego nr [...] z dnia [...].01.2018 r. określającej M. Sp. z o.o. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2014 r. do września 2014 r. – kart 102,
3) kserokopię prawomocnej i ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego nr [...] z dnia [...].06.2017 r. określającej F. Sp. Z o.o. (poprzednio L. Sp. z o.o.) zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od czerwca 2013 r. do stycznia 2017 r. – kart 65.
Pełnomocnik Skarżącego w związku z otrzymanym postanowieniem
o wyłączeniu z akt sprawy wskazanych w nim dokumentów, pismem z dnia [...] maja 2019 r. wniósł o udostępnienie stronie wglądu do wyżej wymienionych dokumentów w formie zanonimizowanej lub z wyłączeniem prawa do sporządzania notatek, kopii (fotokopii) i odpisów.
Następnie postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. Naczelnik odmówił Skarżącemu zapoznania się z dokumentami, które zostały wyłączone na podstawie postanowienia z [...] kwietnia 2019 r. Swoje postanowienie o odmowie zapoznania się z dokumentami Naczelnik uzasadnił dobrem osób (podmiotów) trzecich, niebędących stroną niniejszego postępowania, które to osoby (podmioty) maja prawo do prywatności i ochrony swoich danych, co wyczerpuje pojęcie interesu publicznego rozumianego właśnie jako dobro osób trzecich, w szczególności gdy wyłączone dokumenty zawierają istotne informacje o tych osobach/podmiotach gospodarczych. Naczelnik wskazał, że w tym konkretnym przypadku interesem publicznym była ochrona informacji dotyczących innych podmiotów/osób. Nadto Naczelnik wskazał, iż wyłączone z akt postepowania kontrolnego dokumenty to rozstrzygnięcia wydane w toku postepowań prowadzonych przez inne organy wobec podmiotów, które nie były bezpośrednimi kontrahentami strony.
We wniesionym zażaleniu od powyższego postanowienia Naczelnika
z [...] czerwca 2019 r. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i uwzględnienie wniosku strony skarżącej w całości, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniu Naczelnika z [...] czerwca 2019 r. zarzucił naruszenie:
- art. 123 § 1 w związku z art. 178 § 1 O.p. poprzez uniemożliwienie stronie wglądu
do dokumentów wyłączonych z akt sprawy postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., czym w konsekwencji naruszono zasadę czynnego udziału w postępowaniu. Skutkiem czego jest brak wiedzy strony na temat całości zebranego materiału dowodowego, co implikuje, iż strona nie jest w stanie w sposób rzetelny odnieść się do ustaleń organu;
- art. 179 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, iż w sprawie zachodzi przesłanka ochrony interesu publicznego uzasadniająca odmowę udostępniania wyłączonych z akt sprawy dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2019 r. Konsekwencją niniejszego naruszenia jest uniemożliwienie stronie zapoznania się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co powoduje niemożność odniesienia się do twierdzeń przedstawionych przez organ I instancji;
- art.192 w zw. z art. 178 § 1 i art. 179 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie zasady ograniczenia jawności postępowania – skutkujące brakiem możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do większości materiału dowodowego, który w konsekwencji nie może stanowić dowodu w sprawie;
- art. 217 § 2 O.p. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia uniemożliwiające kontrolę instancyjną i poznanie motywów, które stały za odmową uwzględnienia wniosku pełnomocnika podatnika.
W uzasadnieniu zażalenia Skarżący zwrócił uwagę na duży jego zdaniem stopień ogólności argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, które jedynie pozoruje konkretność i odniesienie rozważań do Skarżącego. Według Skarżącego organ nie wskazał, jakim dobrem osób (podmiotów) trzecich, niebędących stroną niniejszego postępowania się kierował odmawiając podatnikowi wglądu do dokumentów wyłączonych, bowiem dane podmiotów, których dotyczy część dokumentów wyłączonych i tak jest powtarzana w części dokumentacji jawnej dla strony, a zatem ich prywatność nie jest w żaden sposób naruszana, z drugiej zaś strony, dane te mają w przeważającej części charakter danych rejestrowych – publicznie dostępnych.
Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia DIAS postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ II instancji nie podzielił żadnego z podniesionych przez Skarżącego w zażaleniu zarzutów. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy zacytował brzmienie art. 178 i art. 179 § 1 O.p., wyjaśniając następnie w oparciu o poglądy literatury i ugruntowanego orzecznictwa pojęcie interesu publicznego. W dalszej kolejności organ II instancji wskazał, że interesem publicznym jest również dobro osób trzecich, których dotyczyły wyłączone ze sprawy dokumenty. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wyłączone dokumenty zawierają decyzje podatkowe wydane dla podmiotów niebędących bezpośrednimi kontrahentami Kontrolowanego D.D. DIAS podkreślił, iż organ podatkowy I instancji wyłączając z akt sprawy trzy decyzje podatkowe, zadbał w myśl przepisów prawa o ochronę interesów podmiotów, dla których zostały one wydane.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim Skarżący podniósł zarzuty jak w zażaleniu i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia DIAS z [...] czerwca 2021 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesowych obejmujących również koszty zastępstwa procesowego. W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżący w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że stawianie tezy zaistnienia karuzeli podatkowej wiąże się z wykazaniem, kto w istocie był organizatorem takiego oszustwa i tym, który odpowiada za zorganizowanie oszustwa, zwerbowanie jego członków i jego nadzorowanie. W sytuacji, gdy stwierdza się, że doszło do karuzeli podatkowej każdorazowo należy ocenić poszczególne transakcje pomiędzy podmiotami gospodarczymi i ich wzajemne powiązania. Skarżący podkreślił, że niedopuszczalne jest stosowanie odpowiedzialności zbiorowej wobec podmiotów występujących w ramach łańcucha dostaw. W ocenie Skarżącego całe postępowanie organów podatkowych zostało zbudowane na takim właśnie założeniu. Powołując się na uzasadnienia wyroków sądów administracyjnych odnoszące się do postępowania dowodowego przed organami Skarżący na ich podstawie w szczególności wskazał, że rozpatrzeniu podlegają nie tylko poszczególne dowody odrębnie, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Kontynuując wskazał, że w przypadku komasowania w postępowaniu kontrolnym akt i dowodów z innych postępowań, dotyczących również innych uczestników transakcji gospodarczych, którym zarzucane jest uczestnictwo w przestępstwach karuzelowych, niezwykle istotne jest udostępnianie stronie całego zgromadzonego materiału dowodowego, by mogła podjąć obronę i porównać podejmowane akty staranności z aktami staranności innych podmiotów. Z uwagi na zagrożenie powiązania działalności firmy D. z podmiotami trzecimi, wywiedzenia błędnych wniosków o tożsamości mechanizmów gospodarczych, strona powinna posiadać nieskrępowaną możliwość do weryfikowania aktualnie gromadzonego w postępowaniu kontrolnym materiału dowodowego.
Skarżący podniósł, że w żadnym z fragmentów uzasadnienia organ I instancji nie nawiązał do tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów chroniących konkurencję, czy też kategorii szerszej wyróżnianej w obrocie, jaką jest tajemnica handlowa, której ochronę mogłoby gwarantować stosowanie norm Ordynacji podatkowej. Skarżący argumentował, że wykazanie interesu publicznego przemawiającego za wyłączeniem spornego dokumentu z akt sprawy i uniemożliwieniem skarżącemu wglądu do jego treści nie może sprowadzać się do przywołania ogólnego sformułowania o chronieniu danych osób trzecich.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi. Wskazał ponadto, iż w prowadzonym postępowaniu odwoławczym postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. włączył do akt postępowania m.in. wyciągi z kserokopii wymienionych we wstępie decyzji, wyłączonych przez organ I instancji. Jak wskazuje DIAS strona ostatecznie uzyskała wgląd w wyciągi wyłączonych uprzednio w całości decyzji podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.".
Stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Wyjaśnić również trzeba, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.). Jeśli zaś Sąd nie dopatrzy się niezgodności decyzji lub postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującymi prawa materialnego bądź procesowego, to skargę oddala w oparciu o brzmienie art. 151 P.p.s.a.
Badając sprawę na podstawie powyższych kryteriów należało stwierdzić,
że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są prawidłowe.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie było postanowienie DIAS z [...] czerwca 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika z [...] czerwca 2019 r. wydane w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku Skarżącego o zapoznanie się z dokumentami wyłączonymi postanowieniem Naczelnika z [...] kwietnia 2019 r.
Istotą sporu zawisłego pomiędzy stronami postępowania okazało się zagadnienie, czy organy podatkowe prawidłowo i zasadnie odmówiły wydania uwierzytelnionych kserokopii dokumentów objętych postanowieniem o wyłączeniu
z materiału dowodowego dokumentów ze względu na interes publiczny.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą jest, że w każdym stadium postępowania organ podatkowy obowiązany jest udostępnić stronie akta sprawy. Korzystając z tego prawa, strona może przeglądać te akta oraz sporządzać z nich notatki, kopie lub odpisy (art. 178 § 1 O.p.). Może też żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów (art. 178 § 3 O.p.). Akta sprawy są udostępniane w lokalu organu podatkowego i w obecności pracownika tego organu (art. 178 § 2 O.p.). Z treści art. 178 O.p. nie wynika jednak dla organu obligatoryjny nakaz, obowiązek udostępniania akt sprawy zawsze, gdy strona wystąpi z takim żądaniem. W istocie, przepis ten stanowi o uprawnieniach strony. Wniosek złożony w tej mierze podlega ocenie organów, które przy jego rozpatrywaniu winny mieć na względzie głównie to, że omawiana norma jest wyrazem realizacji wielu zasad ogólnych postępowania, a w szczególności zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania (art. 123 O.p.) oraz jawności postępowania dla strony (art. 129 O.p.).
Wskazać należy, że prawo wglądu do akt sprawy doznaje ograniczeń, stosownie do art. 179 § 1 O.p. w odniesieniu do dokumentów zawierających informacje niejawne, a także innych dokumentów wyłączonych przez organ z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Wynika to wprost z treści powołanego przepisu. Zastosowane w art. 179 § 1 O.p. określenie "interesu publicznego" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Posiłkując się dotychczasowym dorobkiem judykatury można przyjąć, że przez "interes publiczny", o którym mowa w przepisach Ordynacji podatkowej, należy rozumieć korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (np. wyroki: WSA w Lublinie z 16 listopada 2007 r., I SA/Lu 506/07; WSA w Opolu z 28 marca 2008 r., I SA/Op 311/07; WSA w Szczecinie z 17 czerwca 2009 r., I SA/Sz 260/09).
Zgodnie z art. 179 § 1 O.p. przepisu art. 178 O.p. (dającego stronie uprawnienie wglądu do akt sprawy) nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Zgodnie z §2 tego przepisu odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Natomiast zgodnie z § 3 tego przepisu, na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie.
Podkreślenia wymaga, że wyrażone w art. 178 § 1 O.p. prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów stanowi jeden z aspektów zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 O.p.) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.). Przepis ten nie ma jednak charakteru absolutnego i doznaje określonych ograniczeń, o których mowa w art. 179 § 1 O.p. (wyrok NSA z 3 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2300/13, LEX nr 1915587).
W ocenie Sądu organ odwoławczy trafnie wskazał, że interesem publicznym
w rozumieniu art. 179 O.p. było w tym przypadku dobro osób trzecich – m. in. innych podmiotów gospodarczych, których dotyczyły wyłączone z akt sprawy dokumenty.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wyłączone dokumenty,
które zostały enumeratywnie wymienione w postanowieniu z [...] kwietnia 2019 r., zawierają głównie dane wskazane w decyzjach podatkowych, deklaracjach podatkowych, czy informacje o wysokości zobowiązań, wydanych dla podmiotów trzecich niezwiązanych z bezpośrednimi dostawcami firmy Skarżącego i niemającymi żadnych kontaktów ze Skarżącym ani jego przedstawicielami. Za właściwe należało uznać w kontekście przesłanek art. 179 O.p. działania organu do ochrony danych osób trzecich, gdyż ujawnienie tych danych oraz szczegółów czynności i działań podejmowanych przez te podmioty mogłoby stanowić zagrożenie interesu tych podmiotów.
W skardze Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przez DIAS art. 123 § 1 w zw. z art. 178 § 1 O.p., art. 179 § 1O.p., art. 192 w zw. z art. 178 § 1 i art. 179 O.p. poprzez odmowę wglądu do dokumentów wyłączonych z akt sprawy, uniemożliwienie zapoznania się z całością materiału dowodowego, ograniczenie jawności postępowania. Odnosząc się do podniesionych zarzutów oraz towarzyszącej im argumentacji uzasadnienia skargi podkreślania wymaga, że czynny udział strony w postępowaniu podatkowym nie może umożliwiać dostępu do informacji o innym podatniku. W sytuacji, gdy organ podatkowy prowadzi postępowanie dotyczące kilku stron, powinien im udostępniać materiały dotyczące wspólnej dla nich sytuacji procesowej w granicach określonych przedmiotem orzekania oraz bez ograniczeń materiały dotyczące strony występującej z żądaniem ich udostępnienia; gdy natomiast zakres materiałów uzyskanych od różnych stron przekracza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego, to organ podatkowy ma obowiązek zachowania w tajemnicy danych, które nie są dla stron wspólne. Tym samym na ocenianym etapie postępowania Sąd nie znalazł żadnych przesłanek przemawiających za tym, aby materiał dowodowy pozostawiony do dyspozycji Skarżącemu po wyłączeniu spornych dokumentów na mocy postanowienia z [...] kwietnia 2019 r. nie był kompletnym materiałem dowodowym w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącego. W ocenie Sądu wyłączenie enumeratywnie określonych w postanowieniu z [...] kwietnia 2019 r. dokumentów, którymi były decyzje dotyczące innych podatników, nie stanowiło naruszenia zasady jawności czy czynnego udziału strony w postępowaniu.
Wskazać należy, że organ postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. włączył wyciągi z wspomnianych decyzji do akt postępowania (Tom 3, karta 956-1023 akt postępowania podatkowego dołączonych do akt sprawy o sygn. I SA/Go 95/21), a strona mogła z nimi ostatecznie się zapoznać. Kwestia czy forma i termin udostępnienia żądanych danych miał wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie określonego podatku od towarów i usług, była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie I SA/Go 95/21. Wyrokiem wydanym we wspomnianej sprawie w dniu 10 listopada 2021 r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał m.in. że "ujawnienie dopiero [...] listopada 2020r. dowodów wcześniej co do których odmawiano ich ujawnienia skarżącemu oraz krótki termin z ich zapoznaniem mając na uwadze znaczną ilość materiału dowodowego nie spełnia zdaniem sądu wymogu z art.122 O.p. i art.123 O.p.".
Zatem zarzuty naruszenia przepisów wspomnianych w pkt 1 i 3 skargi zostały rozpoznane w postępowaniu oceniającym decyzję dotyczącą wymiaru podatku. Tym samym ponowne ich rozpoznania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest wykluczone.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przez organ art. 217 § 2 O.p. wyrażającego się poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia uniemożliwiające kontrolę instancyjną i poznanie motywów, które stały za odmową uwzględnienia wniosku Skarżącego. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu podkreślenia wymaga, że organ podatkowy odmawiając udostępnienia dokumentów wyłączonych
z akt postępowania, odmowę tą uzasadnił w sposób wyczerpujący tzn. nie tylko powołał się na przesłankę interesu publicznego, ale wyjaśnił również, czym kierował się i czyj interes (których podmiotów gospodarczych/innych osób trzecich) w ten sposób chroni. Z powyższych względów nie można przyznać racji Skarżącemu, gdyż zaskarżone postanowienie w ocenie Sądu zawiera wszystkie elementy, objęte dyspozycją art. 217 § 1 i 2 O.p.
Podsumowując Sąd rozpoznający sprawę nie podzielił żadnego z zarzutów Skarżącego podniesionych w skardze. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie DIAS oraz poprzedzające je postanowienia Naczelnika w przedmiocie odmowy zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania na mocy postanowienia z [...] kwietnia 2019 r. nie uchybiają normom prawnym. Ostateczny walor dowodowy wyłączonych dokumentów zostanie oceniony przez Sąd po ewentualnym ponownym wydaniu ostatecznej decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług. W wypadku uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie I SA/Go 95/21 organ będzie bowiem zobowiązany do ponownego rozpoznania sprawy a strona skarżąca zyska czas niezbędny do wypowiedzenia się na temat całości zebranego materiału dowodowego, w tym wyciągów decyzji włączonych do akt [...] listopada 2020 r.
Z tych wszystkich powodów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI