I SA/GO 305/25

I SA/Go 305/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Damian Bronowicki
Dariusz Skupień
Jacek Niedzielski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 5m, art. 6j ust. 3ba, 3bb, 3bc, art. 6o, art. 6q ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 122, art. 187 § 1, art. 210 § 1 pkt 6, § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ic, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. K., T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Związku Międzygminnego "[...]" w [...] z [...] r. nr [...], w całości. 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarżący, M.K. i T.K., wnieśli skargę na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Związku "[...] " w [...] z [...] stycznia 2025 r. określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 140,00 zł za każdy miesiąc, w którym występowało zużycie energii elektrycznej, czyli nieruchomość była użytkowana, tj. kwiecień, maj czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2023 r. oraz kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2024 r.
Z akt administracyjnych sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy.
Organ I instancji decyzją z [...] stycznia 2025 r. określił skarżącym wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 140.00 zł za każdy miesiąc, tj. kwiecień, maj, czerwie, lipiec, sierpień, wrzesień 2023 r., kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2024 roku od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, położonego na nieruchomości w miejscowości [...]. Uzasadniając swoje odwołał się m.in. do treść art. 60 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach(t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 299) wskazując, że zgodnie z uchwałą Zgromadzenie Związku "[...]" z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawie regulaminu czystości utrzymania czystości i porządku na terenie Związku "[...]", jak również uchwałą XI/68/2021 z dnia [...] marca 2021r. w sprawie zmiany regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Związku ."[...]" - właściciele nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno- wypoczynkowe zobowiązani są do gromadzenia odpadów komunalnych w sezonie letnim, tj. od 1 czerwca do 31 sierpnia każdego roku i uiszczania opłat za odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych.
Natomiast §15 ust. 1 ww. regulaminu ustala się dla właściciela nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub inna nieruchomość o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym, minimalną pojemność pojemnika przeznaczonego do zbierania na terenie nieruchomości niesegregowanych (mieszanych) odpadów komunalnych, jeżeli z tego pojemnika korzysta: 1) od 1 do 5 osób - 1201, 2) od 6 do 10 osób-240l, 3) powyżej 11 osób - 2 x 240l. Dalej organ wskazał, że §15 ust. 2 ww. regulaminu uległ zmianie i nadano mu następujące brzmienie: - ustala się dla właścicieli nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub inna nieruchomość o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym, minimalną pojemność pojemników przeznaczonych do zbierania na terenie nieruchomości odpadów, na każdym z selektywnie zbieranych odpadów komunalnych (o których mowa §3 pkt 7-10) jeżeli z tego pojemnika korzysta: 1) od 1 do 5 osób - 1201 2) od 6 do 10 osób-240l 3) powyżej 11 osób - 2x240l.
Zgodnie natomiast z uchwałą Zgromadzenia Związku [...] nr XIII/74/2021 z dnia [...] października 2021 r. w sprawie wysokości stawek oraz terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe nakłada się obowiązek ponoszenia przez właścicieli nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości iloczynu zadeklarowanej liczby pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za odbiór i gospodarowanie jednego pojemnika lub worka o określonej pojemności dla każdej frakcji odpadów komunalnych, przeznaczonego do zbierania odpadów komunalnych, na terenie nieruchomości wedle stawki: 1) dla worka lub pojemnika o pojemności 120 litrów - w wysokości 20.00 zł 2) dla pojemnika o pojemności 240 litrów - w wysokości 40.00 zł
Organ podkreślił, że do dnia wydania decyzji nie została złożona deklaracja pomimo użytkowania nieruchomości. Strona oświadcza w pismach, że nieruchomość nie jest przez nikogo użytkowana, a z rachunków za zużytą energię elektryczna, a co najważniejsze z oświadczenia z J.K. złożonego podczas oględzin wynika bezwzględnie, że nieruchomość w [...] jest użytkowana w celach rekreacyjno- wypoczynkowym, a wytworzone odpady komunalne są zabierane do miejsca zamieszkania.
Organ wszczął z urzędu, postanowieniem z [...] września 2024 r. postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania w opłacie z gospodarowanie odpadami komunalnymi zza lata 2023 i 2024. Strona odniosła się do wezwania (bez daty dziennej, wskazano tylko rok – 2024), przesyłając pismo z dnia [...].10.2024 r. wraz załącznikami. Oświadczono, że dom jest budynkiem mieszkalnym - obecnie niezamieszkałym, wyposażony w niezbędne instalacje; grzewczą, elektryczną, wodno- kanalizacyjną, wentylacyjną - umożliwiającą stałe zamieszkanie, od 2023 roku budynek nie jest użytkowany, o czym świadczą załączone rachunki za zużyte media, w budynku nie powstawały żadne odpady komunalne; w październiku 2022 r. została złożona deklaracja zerowa.
Organ nie dał wiary oświadczeniu strony bowiem rachunki za zużytą energię elektryczną wyraźnie pokazują, że nieruchomość w okresie kwiecień - wrzesień jest użytkowana. Ponadto J.K. podczas oględzin oświadczył, że nieruchomość jest wykorzystywana w celach rekreacyjno-wypoczynkowych przez niego i żonę, a nieraz na dłużej przyjeżdża syn - czyli T.K. (strona postępowania), który w pismach oświadcza, że nieruchomość nie jest użytkowana.
W dniu [...] listopada 2024 r. przeprowadzono dowód z oględzin. Strona postępowania, prawidłowo zawiadomiona, nie brała udziału, natomiast na nieruchomości zastano J.K. (ojciec strony). Stwierdzono, że na terenie ogrodzonej działki znajduje się domek murowany, pomieszczenia wyposażone w meble i sprzęt użytku codziennego; woda z własnego ujęcia do podlewania ogrodu oraz z wodociągu publicznego, kanalizacja podłączona do nieruchomości w 2023 r., ogrzewanie - kominek wg oświadczenia J.K. nieruchomość wykorzystywana przez niego i jego żonę po kilka dni, nieraz przyjeżdża syn na dłużej; powstające odpady komunalne zabierane są do miejsca zamieszkania, zimą nikogo na nieruchomości nie ma; nieruchomość jest wykorzystywana do odpoczynku - tak można powiedzieć. Powyższe, zdaniem organu potwierdza, iż nieruchomość jest wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, jak również fakt powstawania odpadów komunalnych, które są wywożone do miejsca zamieszkania.
Pismem z dnia [...] grudnia 2024 r. T.K. wyjaśnił, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2024 r. ojciec J.K. został pod presją nakłoniony do podpisania protokołu zawierającego nieprawdziwe informacje. W sposób nachalny i bezwzględny osoba sporządzająca protokół insynuowała, że nieruchomość ta służy wyłącznie celem rekreacyjnym, podczas gdy w rzeczywistości nie była w ogóle użytkowana. Szablon protokołu zawierał tezę jakoby nieruchomość była domkiem letniskowym, co jest naganne i stanowi nadużycie. Organ I instancji w sposób zdecydowany zaprzecza zarzutom strony. Przypomniał, ze strona została prawidłowo zawiadomiona o terminie przeprowadzanego dowodu. T.K. odebrał zawiadomienie w dniu 18 października 2024 r., zatem miał wiedze kiedy o której godzinie będą przeprowadzane oględziny, znał przedmiot postępowania. Organ ocenił, iż atmosfera podczas oględzin była bardzo miła a J.K. nie wykazywał kompletnie żadnego zdenerwowania, oświadczył do protokołu to, co uważał za stosowne - zgodnie z prawdą, po czym protokół podpisał.
Skarżący wnieśli odwołanie do decyzji organu I instancji wskazując, że w październiku 2022 roku została złożona stosowna deklaracja za pośrednictwem e- puap, w której wskazaliśmy, że nieruchomość nie będzie zamieszkiwana. Od tego czasu nie nastąpiły żadne zmiany w sposobie użytkowania nieruchomości, a zatem sytuacja prawna pozostaje bez zmian. Podkreślili również, że określenie wysokości i kwalifikacji nieruchomości, jako letniskowej, zostało uznane na podstawie niejasnych kryteriów, tj. sporządzonego przez siebie oświadczenia i błędnej analizy faktur za energię elektryczna i wodę.
W ocenie skarżących organ dokonał błędnej analizy rachunków za media, z których rzekomo wynika, że nieruchomość była wykorzystywana do celów rekreacyjnych w miesiącach, w których występowało zużycie energii elektrycznej, tj. kwiecień, maj. czerwie, lipiec, sierpień, wrzesień 2023 r. oraz kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2024 r. Przedstawione rachunki wskazują, że dwukrotnie w ciągu roku dokonuje się odczytu licznika, tj. w kwietniu i październiku. Są to faktury zawierające prognozę zużycia energii elektrycznej wraz z opłatami stałymi/przesyłowymi i nie potwierdzają faktycznego miesięcznego zużycia.
Organ odwoławczy decyzją z [...] czerwca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, m.in., że przedłożone przez skarżących faktury obejmują okresy rozliczeniowe między kolejnymi odczytami, niemniej jednak zawierają dane dotyczące rzeczywistego zużycia energii w analizowanych przedziałach czasowych. Dane te przedstawiają się następująco:- od 5 października 2022 r. do 5 kwietnia 2023 r. - zużycie 28 kWh,- od 5 kwietnia 2023 r. do 4 października 2023 r. - zużycie 225 kWh- od 4 października 2023 r. do 4 kwietnia 2024 r. - zużycie 20 kWh- od 4 kwietnia 2024 r. do 10 lipca 2024 r. - zużycie 99 kWh- od 10 lipca 2024 r. do 3 października 2024 r. - zużycie 170 kWh.
Zestawienie wykazuje, że największe zużycie energii przypada konsekwentnie na miesiące od kwietnia do września, tj. okres wiosenno-letni, co wyraźnie odpowiada sezonowi rekreacyjnemu. W okresie jesienno-zimowym zużycie energii spada do poziomu niemal pomijalnego. W ocenie organu nie sposób uznać, że zużycie energii rzędu 225 kWh czy 170 kWh może wynikać wyłącznie z oświetlenia zewnętrznego, pracy systemu alarmowego lub "konserwacji posesji", jak twierdzi strona. Takie zużycie odpowiada bowiem rzeczywistej obecności ludzi na nieruchomości i korzystaniu z urządzeń elektrycznych, takich jak lodówka, czajnik, oświetlenie wewnętrzne, narzędzia elektryczne czy inne typowe dla użytkowania rekreacyjnego wyposażenie. Zużycie rzędu 35-40 kWh miesięcznie może oznaczać:- korzystanie z lodówki, czasowego oświetlenia, ładowania urządzeń itp.,- okazjonalne wizyty - np. na weekend raz lub dwa razy w miesiącu, - pobyt sezonowy - np. majówki, krótkie wypady, ale nie pełne tygodnie. Organ odwoławczy w pełni podtrzymuje ocenę organu I instancji, że sposób zużycia energii - powtarzający się sezonowo, wyraźnie wyższy w miesiącach wiosenno-letnich - wskazuje na regularne, choć krótkookresowe, użytkowanie nieruchomości w celach rekreacyjnych.
Organ II instancji stwierdził, że zużycie wody jest zerowe lub marginalne i nie może stanowić podstawy do uznania użytkowania nieruchomości. Faktycznie, tak niskie wartości nie przesądzają o stałym zamieszkiwaniu, niemniej w zestawieniu z sezonowym zużyciem energii elektrycznej wskazują, że nieruchomość była okazjonalnie użytkowana - najpewniej w sposób odpowiadający krótkiemu pobytowi weekendowemu lub kilkudniowemu. Jednocześnie organ odwoławczy zauważa, że nieruchomość wyposażona jest również w studnię, a strona podaje, iż "nie korzysta z niej", twierdząc, że "woda nie nadaje się do użytku domowego" i nie jest doprowadzona do budynku. Oświadczenie to ma jednak charakter wyłącznie deklaratywny i nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji technicznej, a jego prawdziwość nie może być zweryfikowana przez organ. W związku z tym nie sposób wykluczyć, że studnia była alternatywnym źródłem zaopatrzenia w wodę. Nie można zweryfikować, czy korzystanie ze studni ma miejsce, gdyż studnia nie jest podłączona do instalacji domowej. Brak danych o korzystaniu z tej studni uniemożliwia ostateczne ustalenie tego aspektu. Podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Szczecinie z 16 marca 2022 r., sygn. 11 SA/Sz 923/21), niskie zużycie mediów nie przesądza o braku użytkowania nieruchomości, jeżeli inne dowody wskazują na faktyczne jej wykorzystywanie.
Dalej organ wskazał, że w protokole z oględzin J.K. oświadczył, że nieruchomość jest użytkowana sporadycznie przez niego i jego żonę, a także czasami przez syna na dłuższy pobyt, głównie w okresie letnim, służąc jako miejsce wypoczynku. Zimą nieruchomość pozostaje niezamieszkała. Z kolei w piśmie, w którym J.K. zgłasza swoje zastrzeżenia, co do przebiegu postępowania, wskazał, że informacje zawarte w protokole nie odpowiadają prawdzie, podkreślając, że nie zamieszkiwał, ani nie wykorzystywał nieruchomości w sposób ciągły, a jego wizyty miały charakter sporadycznych kontroli i drobnych prac konserwacyjnych. Zaznaczył, że nie jest właścicielem nieruchomości i nie wyraża zgody na angażowanie go w postępowanie. Organ odwoławczy ocenił, że wyjaśnienia J.K. zostały złożone w sposób spontaniczny, bez świadomości ich potencjalnego wpływu na wynik sprawy, co przesądza o ich szczególnej wartości dowodowej. W swojej pierwotnej wypowiedzi J.K. wskazał, że wykonywał na nieruchomości czynności związane z jej utrzymaniem, a jego relacja - pozbawiona cech wyuczenia czy celowości - była spójna i swobodna. Co istotne, dopiero w dalszym etapie postępowania J.K. "wycofał się" z wcześniejszych wyjaśnień. Nagła zmiana stanowiska nastąpiła po złożeniu odwołania przez syna, który jest stroną postępowania, a sam J.K. przyznał, iż pozostaje z synem w relacji rodzinnej. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji, że wyjaśnienia te - w zestawieniu z innymi dowodami (zużycie prądu), potwierdzają fakt faktycznego użytkowania nieruchomości w sezonie letnim, co ma istotne znaczenie dla zastosowania stawki podwyższonej opłaty.
Organ stwierdził, że mimo sprzecznych oświadczeń, faktyczne zużycie mediów oraz pojawiające się odpady wskazują, że nieruchomość nie pozostaje całkowicie nieużytkowana. Sporadyczne wizyty i użytkowanie, choć ograniczone, mają miejsce, co potwierdza, m.in. zużycie energii w okresach powyżej minimalnego oraz zużycie wody. Całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, w tym: sezonowe zużycie energii elektrycznej (wyższe w miesiącach wiosenno-letnich), niskie, ale niezerowe zużycie wody w sezonie rekreacyjnym, pierwotne, swobodne wyjaśnienia J.K., charakter nieruchomości umożliwiający całoroczne użytkowanie, prowadzi do wniosku, że nieruchomość była wykorzystywana rekreacyjnie, choć w ograniczonym zakresie, i to w okresie sezonu letniego. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy nie znalazł podstaw do całkowitego uchylenia decyzji organu I instancji i uznał, że zasadnie ustalono obowiązek uiszczania podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tytułu sezonowego użytkowania nieruchomości niezamieszkałej. Nieruchomość, mimo że posiada status budynku mieszkalnego jednorodzinnego i wyposażona jest w instalacje umożliwiające całoroczne użytkowanie, jest położona w miejscowości [...] w województwie lubuskim, otoczonej licznymi jeziorami i terenami rekreacyjnymi. W związku z tym możliwe jest wykorzystywanie jej w charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym, nawet jeśli formalnie nie jest to domek letniskowy. Fakt, że dom budowano z zamiarem zamieszkania w przyszłości, nie wyklucza jego wykorzystywania rekreacyjnego w okresie obecnym.
Podkreślono, że nieruchomość nie jest zamieszkiwana na stałe. Nie została zgłoszona jako nieruchomość zamieszkała, a brak zameldowania oraz niezamieszkiwanie przez cały rok przesądza o tym, że nie pełni funkcji mieszkalnej. Znajdujący się na niej budynek ma charakter rekreacyjny. Zgodnie z przyjętą definicją, nieruchomości rekreacyjno-wypoczynkowe to takie, które nie służą celom stałego zamieszkania, lecz są przeznaczone do okazjonalnego korzystania, głównie w okresach sprzyjających rekreacji, takich jak weekendy czy sezon letni. W praktyce - co potwierdza doświadczenie organu - właściciele nieruchomości o charakterze letniskowym, co do zasady nie będą przyznawać się do korzystania z nich w celach rekreacyjno- wypoczynkowych, jeśli z tego tytułu mają ponosić opłatę. Taka postawa jest zrozumiała z punktu widzenia interesu jednostkowego, ale nie może prowadzić do podważenia skuteczności przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności przepisów, które mają na celu zapewnienie finansowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w gminie. Nie można zaakceptować sytuacji, w której ustawowy obowiązek byłby uzależniony wyłącznie od subiektywnego oświadczenia strony, której naturalnym interesem jest unikanie opłat. Organ administracji publicznej nie ma obowiązku udowadniania, że konkretna osoba faktycznie wypoczywa na nieruchomości, skoro charakter nieruchomości i jej niezaprzeczalna funkcja w okresie, którego dotyczy określona opłata, wskazują na rekreacyjno-wypoczynkowy sposób zagospodarowania. W ocenie organu sama obecność właściciela na działce w celu koszenia trawy przesądza o celu rekreacyjnym - tego typu czynności mają charakter zachowania nieruchomości w gotowości do wykorzystania wypoczynkowego, co tylko potwierdza jej przeznaczenie. Trudno bowiem przyjąć, że ktoś dogląda działki położonej poza miejscem zamieszkania, wyłącznie z poczucia obowiązku porządkowego, bez żadnego zamiaru korzystania z niej dla własnej przyjemności. Jest to wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, a także sprzeczne z zasadą racjonalnego działania właściciela.
Końcowo organ wskazał, że art. 6j ust. 3ba ustawy odnosi się nie tylko do domków letniskowych, lecz także do innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Ustawodawca świadomie posłużył się szerszym sformułowaniem, obejmującym zarówno budynki typowo letniskowe, jak i budynki całoroczne, które - choć technicznie nadają się do zamieszkania przez cały rok - są wykorzystywane okazjonalnie przez osoby, które mają stałe miejsce przez cały rok zamieszkania w innej miejscowości. W takich przypadkach, oceniając sposób wykorzystania nieruchomości, należy kierować się zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Skoro właściciel posiada inne miejsce stałego pobytu, to racjonalnie należy przyjąć, że nieruchomość całoroczna położona poza miejscem zamieszkania pełni funkcję rekreacyjno-wypoczynkową. Sama możliwość zamieszkania w takim budynku przez cały rok nie zmienia faktu, że jest on wykorzystywany w sposób sporadyczny i niestały - a więc właśnie w sposób odpowiadający celom wypoczynkowym.
Ostatecznie organ stwierdził, że nieruchomość - choć formalnie niebędąca domkiem letniskowym - jest "inną nieruchomością wykorzystywaną na cele rekreacyjno- wypoczynkowe" w rozumieniu art. 6j ust. 3b ww. ustawy.
W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji, umorzenie postepowania oraz zasądzenie kosztów postepowania. Zarzucili naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, t.j.: art. 120, art. 121 §1-2, art. 122, art. 124, art. 191, art. 210 §4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez ich właściwe zastosowanie.
Uzasadniając swoje stanowisko wskazali, m.in., że organy obu instancji dokonał błędnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności rachunków za media, z których rzekomo wynika, że nieruchomość była wykorzystywana do celów rekreacyjnych w miesiącach, w których występowało zużycie energii elektrycznej,. tj. kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2023 r. oraz kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2024 r.
Wskazali, że nieruchomość jest bieżąco konserwowana i dozorowana, co jest prawem skarżących. Skarżący mają także prawo i obowiązek utrzymywać porządek wokół posesji oraz wykonywać niezbędne czynności konserwacyjne na terenie nieruchomości, również w przypadku jej niezamieszkiwania. Wykonywanie takich czynności pochłania energię elektryczną, ale nie oznacza faktycznego zamieszkania na nieruchomości.
Nie zgodzili się ze stanowiskiem organu, iż koszenie trawy jest czynnością rekreacyjną i wskazuje na gotowość korzystania z nieruchomości w celach rekreacyjno-wypoczynkowych. Koszenie trawy i wykonywanie drobnych napraw na posesji ma na celu utrzymanie porządku i uniknięcia degradacji technicznej, czy zamieszkania na nieruchomości osób bezdomnych. Wykonywanie zaś tych czynności nie przesądza o korzystaniu z nieruchomości w celach rekreacyjno-wypoczynkowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, czy postanowienia jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozstrzygnięcie organu podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Dokonana w powyższy sposób kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Wskazać na wstępie należy, że organ podatkowy I instancji, jako podstawę prawna rozstrzygnięcia, wskazał m.in. art. 6o, art. 6q, art.6j ust. 3 ba, 3 bb, i 3 bc ustawy z dnia 13 września 1996 r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 399), zwaną dalej – "u.c.p.g."
Stosownie do art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z przywołanej zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organów uzyskania w toku postępowania takiego materiału dowodowego i ustalenia takiego stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej wymaga przy tym, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1). W świetle zaś regulacji zawartej w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organach orzekających. Zakres (granice) postępowania dowodowego w danej sprawie wyznacza przy tym zawsze norma o charakterze materialnoprawnym. Przyjęta natomiast w art. 191 Ordynacji podatkowej zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, że organ podatkowy nie jest skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję, by w ramach tej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności. Organ podatkowy przy ocenie zebranych w sprawie dowodów powinien kierować się m.in. prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności oceny.
Co istotne, poczynione przez organ podatkowy ustalenia faktyczne oraz ich ocena prawna powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, sporządzonego wg wzorca określonego w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W myśl tej regulacji uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego powinno przy tym realizować zasadę przekonywania wynikającą z art. 124 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu.
Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie bowiem toku rozumowania organu podatkowego, który poprzedza wydanie decyzji albo postanowienia, nie tylko pełni funkcję perswazyjną, wyłuszczając powody podjętego rozstrzygnięcia, tak aby strona mogła się przekonać o jego słuszności (art. 121 Ordynacji podatkowej), ale także wpływa na kontrolę merytoryczną aktu w postępowaniu odwoławczym lub też sądowoadministracyjnym. Uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał: art. 6o, art. 6q, art.6j ust. 3 ba, 3 bb, i 3 bcu.c.p.g. oraz § 6 ust. 2 Statutu Związku "[...] ".
Co istotne w uzasadnieniu decyzji przytoczył brzmienie jedynie art. 6o u.c.p.g. Odwołał się również do uchwały Nr IX/51/2020 Zgromadzenia Związku "[...] " z [...] listopada 2020 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Związku "[...] " ( Dz. Urz. z 2020 r., poz. 2798), uchwały Nr XI/68/2021 Zgromadzenia Związku "[...] " z [...] marca 2021 r. w sprawie zmiany regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Związku "[...] (Dz. Urz. z 2021 r., poz. 718) oraz uchwały Zgromadzenia Związku "[...] " Nr XIII/74/2021 z [...] października 2021 w sprawie wysokości stawek oraz terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłat za gospodarowanie opłatami komunalnymi od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, przytaczając brzmienie stosownych regulacji.
Organ I instancji ocenił, a organ odwoławczy ocenę te zaaprobował, że na podstawie wskazanych regulacji, na skarżących, jako właścicielach nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości iloczynu zadeklarowanej liczby pojemników lub worków przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za odbiór i gospodarowanie jednego pojemnika lub worka o określonej pojemności dla każdej frakcji odpadów komunalnych, przeznaczonego do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości według stawek wskazanych w decyzji.
Przypomnieć należy, że skarżący w toku postepowania oraz w skardze, konsekwentnie wskazywali, że ich dom nie jest domem letniskowym lecz stanowi budynek mieszkalny, w którym skarżący w roku 2023 i 2024 nie przebywali. Nieruchomość nie była również wykorzystywana przez nich na cele rekreacyjno-letniskowe.
Podkreślić należy, że przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie definiują pojęć "domek letniskowy" i "innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe".
W art. 5 u.c.p.g., określone zostały obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku. Wskazano w nim, że właściciel nieruchomości zapewnia utrzymanie czystości i porządku, m.in. przez wyposażenie nieruchomości w worki i pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych (art. 5 ust. 1 pkt 1). W art. 6c ust. 1 ustawy nałożono na Gminy obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. W art. 6 ust 2 ustawy zawarto delegację dla Rady gminy, która w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, może postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne.
Stosownie do art. 6i ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje – w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe - za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości.
Zgodnie z art. 6m ust. 1 pkt 1 ustawy deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
W przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe deklaracja może zawierać wskazanie okresów korzystania z nieruchomości (art. 6m ust. 1ab).
Jednocześnie stosownie do art. 6m ust. 2 w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana.
Uchwałą Nr XIII/74/2021 z [...] października 2021 w sprawie wysokości stawek oraz terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłat za gospodarowanie opłatami komunalnymi od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, Zgromadzenie Związku "[...]", działając m.in. na podstawie art. 6j ust. 3ba, ust. 3bb w zw. z ust. 3 u.c.p.g., nałożyło obowiązek ponoszenia przez właścicieli nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości iloczynu zadeklarowanej liczby pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstałych na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za odbiór i gospodarowanie jednego pojemnika lub worka o określonej pojemności dla każdej frakcji odpadów komunalnych, przeznaczonego do zbierania odpadów komunalnych na terenie tej nieruchomości (§ 1 uchwały).
W regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gmin uczestników Związku "[...]" wskazano, iż właściciel nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanej przez część roku od 1 czerwca do 31 sierpnia jest zobowiązany do pozbywania się odpadów komunalnych (§ 6 pkt 7 uchwały).
Przytoczone regulacje rozróżniają zatem: (a) nieruchomości na których znajdują się domki letniskowe, (b) inne nieruchomości. W obu przypadkach, obok wyróżniających kryteriów przedmiotowych (nieruchomość z domkiem, inna nieruchomość), cechą, stanowiącą prawną przesłankę zastosowania opłaty, jest ich wykorzystywanie na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (w okresie od 1 czerwca do 31 sierpnia (kryterium funkcjonalne odnoszące się do sposobu i okresu używania nieruchomości). Należy przy tym uznać, iż oba te kryteria muszą zostać spełnione łącznie. Nie można bowiem uznać, iż kryterium funkcjonalne odnosi się wyłącznie do "innych nieruchomości", czyli takich, które nie są gruntami na których znajdują się domki letniskowe, ponieważ wówczas zbędne w treści przepisu byłoby słowo "inne". Z powyższego wynika, iż dla oceny czy winna zostać określona opłata w wysokości ustalanej ww. uchwałą, obowiązkiem organu było niewątpliwe stwierdzenie, czy w przypadku nieruchomości spełnione jest jedno z kryteriów przedmiotowych oraz ustalenie, czy spełnione jest kryterium funkcjonalne. Przyjąć również należy, że nie można uznawać nieruchomości za wykorzystywaną wyłącznie w celach rekreacyjno- wypoczynkowych w sytuacji, gdy nie jest ona nie wykorzystywana przejściowo, niestale, a służy zamieszkiwaniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Go 141/20, z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Go 82/24 oraz z 20 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Go 15/25 - powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że nieruchomość – choć formalnie niebędąca domkiem letniskowym – stanowi "inną nieruchomość wykorzystywaną na cele rekreacyjno-wypoczynkowe" w rozumieniu art. 6o ustawy.
W ocenie Sądu zgromadzone dowody nie dawały dostatecznych podstaw do sformułowania takich ustaleń, a przyjęta podstawa faktyczna rozstrzygnięcia nie daje podstaw do zastosowania przywołanego wcześniej przepisu uchwały.
W ocenie Sądu przeprowadzone dowody nie implikują stwierdzenia, że nieruchomość skarżących była wykorzystywana w celach rekreacyjno-wypoczynkowych w okresie czerwiec – sierpień 2023 r. (organ przyjął okres od kwietnia do września).
Organy oparł swoje ustalenia w tym względzie praktycznie na dwóch dowodach – zestawieniu wielkości energii elektrycznej oraz oświadczeniu ojca skarżącego złożonym podczas wizji lokalnej nieruchomości.
Racje przyznać należy skarżącym, że na podstawie analizy zużycia energii elektrycznej nie można ustalić w sposób jednoznaczny, iż skarżący wykorzystywali nieruchomość w celach rekreacyjno-wypoczynkowych. Skarżący podkreślali w toku postepowania, że dwukrotnie w ciągu roku, dokonuje się odczytu licznika, tj. w kwietniu i październiku. Faktury za poszczególne miesiące zawierają prognozę zużycia energii elektrycznej wraz z opłatami stałymi/przesyłowymi i nie potwierdzają faktycznego miesięcznego zużycia. Ta okoliczność winna zostać przez organ wyjaśniona. Organ powinien ustalić, jeżeli z okoliczności tej wywodzi określone skutki, konsekwencje dla skarżących, jakie było rzeczywiste zużycie energii elektrycznej w określonych miesiącach. Jak trafnie wskazali skarżący, dokonując analizy faktur za zużycie energii elektrycznej organ pominął istotny fakt, że dzieląc zużycie 225 kWh za okres od 5 kwietnia 2023r. do 4 października 2023r. na 7 miesięcy daje około 33 kWh, co przy przyjęciu twierdzeń organu, że nieruchomość jest wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe stanowi zbyt niskie zużycie energii elektrycznej, aby skarżący mogli normalnie funkcjonować. Tak niskie zużycie energii elektrycznej może potwierdzać stanowisko skarżących, że nieruchomość nie była wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Podkreślić również należy, że skarżący wskazywali, iż w październiku 2022 r. została doprowadzona i podłączona do budynku instalacja wodociągowa i kanalizacyjna. Znajdująca się na nieruchomości studnia nie jest wykorzystywana i nie jest podłączona do budynku, nie jest opomiarowana. Sam organ przyjął, że zużycie wody jest minimalne (maj 2023 r. - 1 m², sierpień 2023 r. – 1 m², pozostałe miesiące -0 m²). Ta okoliczność przemawia za stanowiskiem skarżących. Organ usiłował wyjaśnić niskie zużycie wody, potencjalną możliwością korzystania przez skarżących ze studni. Wyjaśnienia organy w tym zakresie są czysto hipotetyczne i nie opierają się na jakichkolwiek materialnych dowodach. Tym samym nie mogą stanowić podstawy do poczynionych ustaleń.
Odnosząc się do wartości dowodowej oświadczenia ojca skarżącego, złożonego podczas wizji lokalnej nieruchomości, stwierdzić należy, że oświadczenie to zostało odwołane. Nie przesądzają jednak jego wartości dowodowej, wskazać należy, że winno być ono ocenione z uwzględnieniem innych dowodów, które organ powinien w sprawie przeprowadzić. Dopiera całościowa ocena przeprowadzonych dowodów, uwzgledniająca zasady logiki oraz doświadczenia życiowego, może doprowadzić do sformułowania prawidłowych wniosków, czemu organ winien dać wyraz w treści uzasadnienia decyzji, sporządzonego zgodnie z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
Przypomnieć należy, że stosownie do art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Oznacza to, że postępowanie w niniejszej sprawie organy powinny przeprowadzić zgodnie z zasadami zawartymi w Ordynacji podatkowej. Właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, możliwe jest przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. W procesie stosowania prawa organy podatkowe obowiązane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej), do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz do jego oceny zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej (swobodną oceną dowodów). Natomiast zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ocena przydatności danego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jest weryfikowana wyłącznie wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., II FSK 1212/11, LEX nr 1269916).
W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły powyższe przepisy Ordynacji podatkowej, nie ustalając w sposób dostateczny charakteru nieruchomości, czy jest ona faktycznie używana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Rozpatrując ponownie sprawę, zadaniem organów będzie dokładne zebranie materiału dowodowego obalającego, bądź nie, twierdzenia strony i przedstawienie dowodów na użytkowanie nieruchomości w celach rekreacyjno-wypoczynkowych, co będzie uzasadniało zastosowanie odpowiedniej stawki dla takich nieruchomości.
Podkreślić należy, że obowiązek uiszczania opłaty określonej w uchwale wiązały się nie tylko z okresowym wykorzystywaniem nieruchomości, lecz również z celem jej wykorzystywania (cel rekreacyjno- wypoczynkowy). W uchwale rozróżniono więc dwie relewantne cechy używania nieruchomości. Dlatego nie można uznać, że wypełnienie jednej z nich automatycznie przesądza o spełnieniu drugiej. Takie rozumowanie nie uwzględnia całości brzmienia regulacji i jest sprzeczne z zakazem wykładni przepisu z pominięciem części jego tekstu. Istotnym jest aby to czasowe korzystanie miało charakter rekreacyjno-wypoczynkowy. Z żadnych ustaleń organu nie wynika, by postępowanie było prowadzone w kierunku ustalenia czy nieruchomość ta wykorzystywana jest w celach rekreacyjno-wypoczynkowych, czy też jest to nieruchomość, na której znajduje się jedynie dom mieszkalny, ale nieruchomość nie jest wykorzystywana w tym celu.
Z tych też powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 tej ustawy orzeczeniem tym objął również decyzję Związku "[...] " z [...] stycznia 2025 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.