I SA/GO 304/25

I SA/Go 304/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-12-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /sprawozdawca/
Dariusz Skupień
Jacek Niedzielski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek rolny
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi D. S., J. S. na decyzję [...] w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2025 rok 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od [...] w [...] solidarnie na rzecz skarżących kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
D. i J. S. (Skarżący, Strona)wnieśli skargę na decyzję [...] w [...] (organ II instancji, SKO) z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] (organ I instancji, Burmistrz) z dnia [...] stycznia 2025 r. w przedmiocie wysokości należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2025 r.
Z akt wynika następujący stan faktyczny.
Burmistrz [...] ustalił podatnikom wysokość łącznego zobowiązania podatkowego w kwocie 412 zł. Do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości organ przyjął: [...] m.20g:garaż -143,04 zł, grunty pozostałe - garaż - 21,66 zł; [...]:grunty pozostałe 34,77 zł; [...] 4 m. 3:budynki mieszkalne -103,86 zł,budynki mieszkalne - piwnica - 3,50 zł,budynki mieszkalne - części wspólne -9,90 zł, grunty pozostałe -79,80 zł.Do ustalenia wysokości podatku rolnego organ przyjął: GRP, RlVb - grunty rolne 0,0459 ha x 330,45 zł =15,17 zł.
Strona wniosła odwołanie zaskarżając decyzję w części dotyczącej opodatkowania podatkiem rolnym działki nr [...] o powierzchni 459 m2, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą [...]. W uzasadnieniu wskazała, że nieruchomość została zakupiona jako nieruchomość budowlana niezabudowana. Na działce został wybudowany ze wszystkimi pozwoleniami dom jednorodzinny. Po niezgodnych wpisach w rejestrze gruntów i zaskarżeniu wpisu Starosty [...], wpis ten został w całości zaskarżony. Sąd Okręgowy w [...], w wyniku apelacji, uchylił wpis w dziale 1-0 wskazując, że sporna działka nigdy nie była i nie może być gruntem rolnym. Sąd Rejonowy w [...] przywrócił oznaczenie nieruchomości jako niezabudowanej.
W odpowiedzi na odwołanie organ I instancji wyjaśnił, że podatnicy co roku otrzymywali decyzję podatkową z naliczonym podatkiem rolnym od działki nr [...] o powierzchni 0, 0459 ha oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka rolna klasy IVb. Z informacji posiadanych przez organ nie wynika, żeby była zmiana klasyfikacji ww. działki na tereny mieszkaniowe B. Potwierdza to również wpis w [...].
W piśmie z [...] kwietnia 2025 r. strona wskazała, że Sąd Okręgowy w [...] w sprawie [...] ustalił, że Sąd Rejonowy w [...] prowadzi dla spornej działki księgę wieczystą od 1959 r. pod nr [...] odłączoną z [...]. Nieruchomość ta była własnością Skarbu Państwa i została sprzedana [...] lutego 1960 r. w trybie art. 6 ust. ustawy o sprzedaży domów mieszkalnych i działek budowlanych. Sprzedano wówczas na własność budynki mieszkalne, a grunty wokół budynku oddano w użytkowanie wieczyste na 99 lat. W trybie tej ustawy nie sprzedawano gruntów rolnych, a jedynie domy i mieszkania pracownicze. W chwili sprzedaży w 1960 r. i aż do momentu zakupu przez nich wydzielonej działki nr [...] w dniu [...] sierpnia 1997 r. był to grunt budowlany. Według ustaleń Sądu w 1997 r. w Starostwie Powiatowym założono rejestr gruntów i na podstawie błędnych operatów geodetów zmieniono pierwotny grunt budowlany Bi na orny R. Zmiana przeznaczenia gruntu nigdy nie miała miejsca, ponieważ działka została przez nich zakupiona [...] sierpnia 1997 r. od H. W., który był jej użytkownikiem wieczystym do [...] lutego 2040 r. Utworzono wówczas nową księgę wieczystą [...] wydzieloną z [...]. W 1999 r. rozpoczęli budowę domu jednorodzinnego, dokonując szeregu zgłoszeń, otrzymując stosowne pozwolenia. Budynek jest obecnie w stanie surowym zamkniętym, w ostatnich latach dokonali wymiany całego poszycia dachu i odświeżyli elewację zewnętrzną budynku. Do 2021 r. przeznaczenia gruntu nie negował żaden urząd, dopiero [...] maja 2021 r. Sąd Rejonowy w [...] dokonał bezprawnie wpisu na wniosek - informację Starosty [...] o zmianie przeznaczenia gruntu budowlanego na orny. Strona podała, że w dniu [...] stycznia 2022 r. próbowali polubownie załatwić ze Starostwem sprawę bezprawnej zmiany przeznaczenia gruntu, składając w tym celu wniosek o zmianę przeznaczenia gruntu, z gruntu omego R na budowlany B, z nadzieją naprawienia błędu przez Starostwo Powiatowe i przesłania stosownej informacji do tutejszych Ksiąg Wieczystych.W odpowiedzi spotkali się z odmową i żądaniem zlecenia uprawnionemu geodecie wykonania geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego, który zweryfikuje użytek gruntowy na działce. Według Starostwa Powiatowego budynek nie jest uwidoczniony na mapie i mamy odebrać budynek w celu zmiany przeznaczenia gruntu, gdzie to samo Starostwo wydało w 1999 roku zgodę na budowę domu bez wymaganego odbioru końcowego.
Organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
W ocenie organu II instancji odwołujący nie dostarczyli dowodów. Przedłożona decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, pozwolenie na budowę czy wyrok Sądu Okręgowego w [...] nie rozstrzygają rodzaju użytków gruntowych. Organ podkreślił, że klasyfikacja gruntów ma wpływ na wysokość stawek podatkowych. Przedmiotowe grunty rolne zostały opodatkowane w łącznej kwocie 15,17 zł. Gdyby były zakwalifikowane jako grunty budowlane, stawka podatku wynosiłaby 0,5700 zł za 1 m2.
D. i J. S. nie zgodzili się z rozstrzygnięciem SKO. Wnieśli skargę do tut. sądu,zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego poprzez wydanie decyzji na podstawie fałszywego, prowadzonego z naruszeniem prawa, Rejestru Gruntów przez Starostwo Powiatowe w [...],
- zaniechanie przeprowadzenia dowodu z nieprawidłowości zmian dokonanych w Rejestrze Gruntów w 1997 roku przez Starostwo w [...] (bezprawna zmiana gruntów budowlanych w obrębie miasta na grunty orne) i kontrdowodu z treści Księgi Wieczystej nieruchomości gruntowej nr rep. [...], prowadzonej dla nieruchomości, której dotyczy sporna decyzja naliczonego podatku.
Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub jej zmianę poprzez uchylenie decyzji Burmistrza [...] w zakresie wymiaru naliczonego podatku rolnego dla działki nr [...] adres ulica [...] o powierzchni 459 m2.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawoo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134§ 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Sprawa dotyczy prawidłowości opodatkowania działki nr [...] o powierzchni 459 m², dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]. Organy podatkowe przyjęły, że nieruchomość ta stanowi grunt rolny klasy IVb i z tego tytułu wymierzyły podatek rolny. Skarżący zakwestionowali takie rozstrzygnięcie, wskazując, że działka ta od wielu lat posiada charakter nieruchomości budowlanej, co znajduje potwierdzenie zarówno w decyzjach administracyjnych o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę, jak i w treści księgi wieczystej oraz postanowieniu Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2022 r.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1a ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 1 ust. 1 ustawy o podatku rolnym oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1752 ze zm.), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
To na podstawie danych zawartychw ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podateki tymi danymi jest związany, bowiem mają one walor dokumentu urzędowego i organ podatkowy nie może ich pominąć przy wymiarze podatków rolnego, leśnego i od nieruchomości. Efektem powyższego jest stanowisko, którego sąd nie podważa, że dane wskazane w ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organu podatkowego, który w postępowaniu podatkowym nie ma kompetencji do ich zmiany.Zmiana taka jest możliwa dopiero wówczas, gdy odpowiedni zapis zostanie dokonany w ewidencji gruntów i budynków.
Zasady te, ugruntowane przez lata stosowania art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz właściwych przepisów ustaw podatkowych, doznają jednak wyjątków, bowiem, mimo wspomnianej roli ewidencji gruntów i budynkóww wymiarze podatków, w szczególnych przypadkach dopuszcza się przeprowadzenie dowodu przeciwko lub w uzupełnieniu danych w niej zawartych.
W orzecznictwie, m.in. w sprawie II FSK 2565/12 (powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraża się pogląd, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 O.p.). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności – także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne).
W drugiej grupie znajdą się z kolei: dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazanew ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. ww. uchwała z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13), czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12). Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Również w późniejszym orzecznictwie porządkującym poglądy na temat charakteru ewidencji dla wymiaru podatków i możliwości uwzględniania dowodów przeciw niej, wskazuje się, że ewidencja gruntów i budynków ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., a więc stanowi dowód tego, co zostałow niej stwierdzone. Przeprowadzenie przeciwdowodu (zgodnie z art. 194 § 3 O.p.) dotyczyć może tylko takich sytuacji, gdy (1) wpis w ewidencji gruntów i budynków jest niezgodny z treścią dokumentów, na podstawie których wpisu się dokonuje, (2) zachodzi sprzeczność z zapisami w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, (3) gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Przeprowadzenie przeciwdowodu na podstawie art. 194 § 3 O.p nie może natomiast dotyczyć zmiany (ustalenia przez organ podatkowy) zapisóww ewidencji gruntów i budynków bo taka zmiana może być przeprowadzona tylkow trybie i na zasadach określonych w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne (np. wyrok NSA z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt III FSK 530/22).
Z powyższego wynika, że dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy, które nie mogą być przez organ podatkowy korygowane dopóki nie dojdzie do ich zmiany w ewidencji, to m.in. rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze. Niemniej, w orzecznictwie i w tej kategorii (w zakresie klasyfikacji gruntów), jako dopuszczalną uznaje się możliwość podważenia zapisów ewidencji gruntów, ale tylko w odniesieniu do sytuacji, gdy wpis w ewidencji jest niezgodny z treścią dokumentu, który stanowił podstawę jego dokonania. Ewentualnie, gdy pomimo istnienia dokumentu stanowiącego podstawę wpisu do ewidencji gruntów i budynków właściwy organ nie czyni stosownego wpisu pomimo upływu określonego w tym celu terminu (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 100/16).
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, żew niniejszej sprawie na organie spoczywał obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności dotyczących charakteru prawnego i faktycznego spornej nieruchomości.Zgromadzony materiał wskazuje bowiem, że w odniesieniu do działki nr [...] o powierzchni 459 m², dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], istnieją wątpliwości co do danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków. Wprawdzie w ewidencji gruntów działka ta figuruje jako grunty orne (R), jednak z dokumentacji np. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z [...] listopada 1998 r. (k. 31 akt adm.), zawiadomienia SR w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] czerwca 1998 r. (k. 22 akt adm.), zapisów [...] oraz z ustaleń poczynionych w postępowaniu przed sądami powszechnymi wynika, że sposób jej nabycia, położenie oraz charakter prawny mogą przemawiać za innym przeznaczeniem gruntu.
Sąd Okręgowy w [...] Wydział Cywilny Odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia w sprawie o sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. (k. 16-20 akt adm.), analizując akta księgi wieczystej dla spornej nieruchomości, zwrócił uwagę, że ww. nieruchomość pozostaje ujawniona w rejestrach od końca lat pięćdziesiątych, a pierwotnie stanowiła własność Skarbu Państwa. Następnie została zbyta w trybie art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U. nr 31 poz. 31), a więc w sposób charakterystyczny dla nieruchomości budowlanych, przeznaczonych na cele mieszkaniowe. Powierzchnia działki oraz tryb jej nabycia wykluczały traktowanie jej jako gruntu rolnego. Jednocześnie Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że w latach dziewięćdziesiątych mogło dojść do błędu przy modernizacji ewidencji gruntów, w wyniku którego działka została oznaczona jako "R", mimo braku podstaw do takiego przyporządkowania. W rezultacie, po zakończeniu postępowania wieczystoksięgowego, w [...] przywrócono oznaczenie ww. nieruchomości jako niezabudowanej.
Okoliczności tej zmiany nie zostały jednak wyjaśnione przez organy podatkowe, które oparły swoje rozstrzygnięcie jedynie na danych z ewidencji gruntów i budynków. W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że przedłożone przez stronę dokumenty, w szczególności decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, pozwolenie na budowę oraz wyrok Sądu Okręgowego w [...], nie rozstrzygają o rodzaju użytków gruntowych, a tym samym nie mogą stanowić podstawy do zmiany klasyfikacji ujawnionej w ewidencji gruntów i budynków. Ocena ta, co do zasady, pozostaje zgodna z obowiązującymi przepisami, gdyż zmiana klasyfikacji gruntów w ewidencji następuje w trybie określonym w ustawiePrawo geodezyjne i kartograficzne.Niemniej jednak, w sprawie pojawiła się uzasadniona wątpliwość, czy wpis w ewidencji gruntów i budynków odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu i faktycznemu nieruchomości, skoro dane te pozostają w sprzeczności z treścią księgi wieczystej, a także z ustaleniami sądu powszechnego.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia art. 122 O.p. w zw. z art. 194 § 3 O.p. Nie ulega bowiem wątpliwości, że podstawową zasadą procesową determinującą sposób dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie podatkowej jest właśnie zasada prawdy materialnej wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Nieuwzględnienie w sprawie dowodu w postaci KW [...], który miał znaczeniew ustaleniu przedmiotu opodatkowania, byłow ocenie Sądu, działaniem sprzecznym z ww. zasadą.
Mając na uwadze powyższe uchybienia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit.c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną i wskazania Sądu celem dokonania właściwych ustaleń faktycznych, koniecznych do realizacji prawdy materialnej.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi.