I SA/Go 3/17

I SA/Go 3/17 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2017-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska
Jacek Niedzielski /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Skowrońska-Pastuszko
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II GZ 255/17 - Postanowienie NSA z 2017-04-07
I GSK 1671/18 - Wyrok NSA z 2020-01-16
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 613
art. 116 par. 1, art. 118 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
art. 29 ust. 1 i 7
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko Protokolant asystent sędziego Grzegorz Oracz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P.N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na członków zarządu za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarżący P.N. wniósł skargę skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2016 r. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (zwanego dalej Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR) z dnia [...] stycznia 2016 r. o przeniesieniu odpowiedzialności na Skarżącego będącego członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością E w związku z nienależnie pobranymi płatnościami z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez E w łącznej kwocie 19.876,02 zł.
Z akt postepowania wynika następujący stan faktyczny sprawy.
W dniu 12.06.2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek spółki E sp. z o. o. o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004. W wyniku rozpatrzenia wniosku w dniu [...].12.2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał na rzecz w/w spółki decyzję o przyznaniu płatności ONW na rok 2004.
Na mocy wskazanej decyzji w dniu [...] lutego 2005 r. wypłacono spółce kwotę 17.692,81 zł.
W dniu [...].06.2005r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności ONW na rok 2004. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w dniu [...].07.2005 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał na rzecz E sp. z o. o. decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...].12.2004 r.
Rozpatrując ponownie sprawę w/w spółki dotyczącą przyznania płatności ONW na rok 2004 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...].06.2006 r. wydał decyzję, którą odmówił E sp. z o. o. przyznania płatności ONW na rok 2004. Decyzja stała się ostateczna 12.07.2006 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował w dniu 24 grudnia 2013 r. spółkę E o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nadmiernie pobranych płatności ONW w łącznej kwocie 17.692,81 zł. Spółka E sp. z o.o. nie dokonała dobrowolnego zwrotu należności.
Z tego też względu wobec spółki zostało wszczęte postępowanie w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych pobranych na mocy wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności ONW na rok 2004. Postępowanie to zakończyło się wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji z dnia [...] maja 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych z tytułu ONW do zwrot w wysokości 17.692,81 zł.
Spółka E nie uregulowała należności, a w wyniku wszczętego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone względem E Sp. z o.o. w związku ze stwierdzeniem, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W dniu [...] października 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w związku z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wszczął postępowanie administracyjne w zakresie odpowiedzialności członków zarządu E sp. z o.o. za powstałe wobec ARiMR zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności ONW ustalonych decyzją z dnia [...] maja 2014 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] stycznia 2016 r. wydał P.N., prezesowi zarządu Spółki E decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności na członków zarządu za zaległości spółki z o.o. Organ I instancji ustalił wymaganą kwotę zwrotu płatności ONW (wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi do dnia [...].08.2014 r.) w wysokości łącznej 19.876,02 zł.
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu Skarżący wskazał, że wypłata środków finansowych ONW nastąpiła w dniu [...].02.2005 r., a organ stwierdził bezzasadność wypłaconych kwot w dniu [...].07.2005 r. P.N. prezesem zarządu E sp. z o. o. został w dniu [...].10.2005 r., a postępowanie w sprawie nienależnie pobranych środków finansowych zostało wszczęte w dniu [...].01.2014 r. Tym samym w jego ocenie roszczenie przeniesione z E sp. z o. o. na P.N. jest przedawnione.
Nadto podkreślił, że w sprawie zachodzi przesłanka braku winy członka zarządu w związku z niezgłoszeniem wniosku o upadłość spółki. Od dnia objęcia przez wyżej wymienionego funkcji prezesa zarządu spółki, ta nie posiadała majątku. P.N. kupując udziały w E sp. z o. o. i stając się jej prezesem nie miał świadomości jaka jest rzeczywista kondycja finansowa spółki. Ponadto pełnomocnik strony zwrócił uwagę na zły stan zdrowia P.N. wskazując właśnie zdrowie jako przesłankę braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość E sp. z o. o.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] września 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że wg pełnego odpisu z rejestru przedsiębiorców P.N. pełni funkcję prezesa jednoosobowego zarządu E sp. z o.o. nieprzerwanie od [...] października 2005 r., był zatem prezesem zarządu w dniu [...] czerwca 2014 r. tj. w dniu doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustaleniu nienależnie pobranych płatności ONW, która osiągnęła walor ostateczności w dniu [...] czerwca 2014 r. Zdaniem organu zobowiązanie powstało w czasie pełnienia funkcji prezesa jednoosobowego zarządu E sp. z o.o. Z tego też względu na podstawie art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej – P.N. ponosi odpowiedzialność za zaległości powstałe w trakcie pełnienia obowiązków na wskazanym wyżej stanowisku. Zakres odpowiedzialności został wyznaczony przy użyciu terminu płatności zobowiązania, a zatem istotne jest czy Skarżący był członkiem zarządu w dniu w którym przypadł termin płatności zobowiązania. Organ wskazał, że Skarżący był prezesem zarządu E sp. z o.o. w dniu w którym minął termin płatności zobowiązania - 60 dni od dnia 3 czerwca 2014 r. tj. od dnia następnego po dniu w którym decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] maja 2014 r. została doręczona.
Ponadto organ badając czy wystąpiły przesłanki umożliwiające uwolnienie się Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości wskazał, że P.N. pełnił funkcję prezesa zarządu E sp. z o. o. nieprzerwanie od dnia [...].10.2005r., a zatem miał wystarczająco dużo czasu by przeanalizować sytuację finansową spółki i - w związku z jej złą kondycją finansową - podjąć działania zmierzające do złożenia wniosku o upadłość E sp. z o. o., co nie zostało uczynione. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR jako członek zarządu w/w spółki P.N. w całym okresie jej funkcjonowania powinien orientować się nie tylko co do zakresu czynności, które mu powierzono, członkowi zarządu spółki z o. o. powinien być również znany na bieżąco m.in. stan finansów spółki, nawet gdy zajmuje się innym obszarem działania niż sprawy finansowe.
Organ wskazał, że nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmie, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową.
Organ odwoławczy wskazał, iż nie może być przesłanką, która wypełnia warunki egzoneracyjne wynikające z art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zły stan zdrowia P.N., na który powołuje się pełnomocnik. Organ nie neguje samego faktu przewlekłości chorobowej P.N.. Jednak zauważa w tym kontekście, że z kart leczenia szpitalnego wynika, iż leczenie P.N. miało charakter okresowy, a pacjent po pobytach w szpitalu wypisywany był do domu - również w stanie ogólnym dobrym bądź zadowalającym. Z dołączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej nie wynika zatem by prezes zarządu E sp. z o. o. stale i nieprzerwanie był w stanie zdrowotnym uniemożliwiającym zainteresowanie się kondycją spółki, której jest jedynym wspólnikiem. W świetle powyższego nie sposób stwierdzić, iż P.N. nie mógł złożyć wniosku o upadłość spółki. Wręcz przeciwnie - gdyby tylko zainteresował się jej kondycją finansową i dbał należycie o interes spółki, jak i swój własny, wniosek takowy mógł zostać złożony w odpowiednim czasie. Tym bardziej, iż wg pełnomocnika P.N. przebywał na specjalistycznym leczeniu nie cały czas, a okresowo. Ponadto P.N. winien dołożyć należytej staranności w zakresie dbania o własny interes już w momencie nabywania udziałów w spółce. Pełnomocnik wskazał, że , cyt. "P.N. kupując udziały stając się w dniu [...].10.2005 r. prezesem zarządu nie miał świadomości jaka jest rzeczywista kondycja finansowa spółki (...)". Brzmienie art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie pozostawia wątpliwości co do tego, że mienie spółki wskazywane przez członka zarządu uwalnia go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki tylko wtedy, gdy jest to mienie konkretne i rzeczywiście istniejące oraz umożliwiające przeprowadzenie egzekucji zaległości podatkowych spółki "w znacznej części", co oznacza, że musi mieć egzekwowalną wartość spełniającą przesłankę znaczności w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych spółki (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 39/11). Skoro zatem P.N. nabył udziały w spółce bez rzetelnego zbadania posiadanego przez nią mienia oraz jej kondycji finansowej, to sytuacja taka tym bardziej uniemożliwia skuteczne odstąpienie od orzekania o odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości tego podmiotu.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że brak jest w niniejszej sprawie przesłanek, które wypełniają warunki egzoneracyjne wynikające z art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, a co za tym idzie koniecznym jest obciążenie P.N. odpowiedzialnością za zobowiązania E sp. z o. o.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji Podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W myśl przytoczonego art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. W przypadku roszczenia obciążającego E sp. z o. o., przeniesionego następnie na P.N., zobowiązanie powstało z dniem doręczenia decyzji z dnia [...].05.2014 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW tj. z dniem [...].06.2014 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nr [...] oraz prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19.05.2016 r. sygn. akt II SA/Go 271/16). Tym samym wskazać należy, iż zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, a zatem w niniejszym przypadku o ewentualnym przedawnieniu można by mówić dopiero po dniu 31.12.2019 r.
W ocenie organu odwoławczego pełnomocnik błędnie interpretuje w/w przepisy prawa odnosząc ich treść do terminu [...].07.2005 r. tj. dnia wydania przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR decyzji, którą stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...].12.2004 r. przyznającej spółce E sp. z o. o. środki finansowe OB za rok 2004. 5-letni termin, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji Podatkowej, odnosić należy do decyzji ustalającej wysokość zobowiązania, a takową w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia [...].05.2014 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, którą ustalono wysokość obciążającego E sp. z o. o. roszczenia, które następnie zostało przeniesione mocą decyzji z dnia [...].01.2016 r. na P.N..
Na decyzję organu odwoławczego Strona działając poprzez swojego pełnomocnika złożyła skargę do sądu. W skardze decyzji zarzucono naruszenie przepisów:
1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego poprzez niezastosowanie co było przyczyną niewyjaśnienia dokładnie wszystkich okoliczności sprawy i nie uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, który za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie ponosi winy w związku ze stwierdzoną chorobą afektywną dwubiegunową, HIV, HCV oraz stałym leczeniem psychiatrycznym. Ponadto nieuwzględnienia, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy skarżącego.
2) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez niezastosowanie i tym samym uznanie wyłącznej odpowiedzialności skarżącego pomimo, iż wydanie decyzji przyznającej płatność jak i stwierdzenie jej nieważności miało miejsce w okresie w którym skarżący nie pełnił funkcji członka zarządu.
3) art. 116 § 1 pkt 1 b) Ordynacji podatkowej poprzez jego nie zastosowanie oraz niewłaściwą wykładnię zmierzającą do nie uwzględnienia, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy skarżącego, oraz do stwierdzenia winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości pomimo:
a) stwierdzenia braku majątku w spółce co zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze skutkowałoby oddaleniem wniosku o ogłoszenie upadłości
b) iż ogłoszenie upadłości, może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje co najmniej dwóch wierzycieli podmiotu gospodarczego, którego dotyczy wniosek
4) art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez jego nie zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
W niniejszej sprawie należy rozstrzygnąć, czy na Skarżącego mogła zostać przeniesiona odpowiedzialność za należności określone decyzją z dnia [...] maja 2014 r., która ustalała kwotę nienależnie pobranych płatnościach ONW.
W skardze pełnomocnik strony nie wyjaśnił jak rozumie naruszenie przepisu art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.- dalej zwana ustawa o ARiMR). Z uwagi na powyższe Sąd zbadał kwestię przedawnienia zarówno w odniesieniu do przepisów związanych z przeniesieniem odpowiedzialności jak i przepisów związanych z powstaniem zobowiązania za które zostało na Skarżącego przeniesiona odpowiedzialność.
Zgodnie z treścią art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej – nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat (...).
W przypadku roszczenia obciążającego E sp. z o. o., zobowiązanie powstało z dniem doręczenia decyzji z dnia [...].05.2014 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW tj. z dniem [...].06.2014 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nr [...] oraz prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19.05.2016 r. sygn. akt II SA/Go 271/16 - w aktach sprawy).
Tym samym wskazać należy, że termin 5- letni, o którym mowa w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, odnosić należy do decyzji ustalającej wysokość zobowiązania, a takową w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia [...].05.2014 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, którą ustalono wysokość obciążającego E sp. z o. o. roszczenia, które następnie zostało przeniesione mocą zaskarżonej decyzji z dnia [...].01.2016 r. Na Skarżącego.
Z kolei w kwestii przedawnienia zobowiązania wynikającego z należności nienależnie pobranych, zdaniem Sądu nie można wyrazić poglądu, że ustawa o Agencji poprzez jej art. 29 ust. 7 stanowi podstawę zastosowania Ordynacji podatkowej w zakresie przedawnienia orzekania o tej należności, bez uwzględnienia przepisów, regulujących zasady powstania i zwrotu tej należności. Zgodnie z powołanym art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR przepisem do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wynosi 60 dni. Nie oznacza to jednak, że do płatności OB, których warunki przyznania i zwrotu (w tym okresu przez jaki ten zwrot może być dochodzony) zostały uregulowane w przepisach unijnych, należy jeszcze stosować odmienne regulacje prawa krajowego dotyczące m.in. terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, którego przekroczenie powoduje wygaśnięcie takiego zobowiązania lub terminów przedawnienia do wydania decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych, po którego upływie nie może już powstać zobowiązanie podatkowe. Przepisy rozporządzeń unijnych są bowiem przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Przepisy Ordynacji podatkowej należy stosować w zakresie w którym brak jest regulacji w przepisach unijnych. Mając powyższe na względzie należy w tym zakresie odnieść się do przepisów regulujących kwestię zwrotu nienależnie pobranych należności.
Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR– ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej
2) krajowych, przeznaczonych na :
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej ,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Przedmiotem badania w postępowaniu w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i funduszy krajowych. Do sytuacji takich, dochodzi wówczas, gdy środki pochodzące z tych funduszy zostaną przyznane decyzją administracyjną i zostaną wypłacone, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku, czyli w postępowaniu, o którym mowa w powołanym wyżej art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR, nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. Zatem w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR Prezes ARiMR ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności.
Zaznaczenie odrębności postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności ma istotne znaczenie, bowiem w jego ramach Prezes ARiMR ma za zadanie ustalenie, że doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu.
Stosownie do art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WEL 327.11 z 12 grudnia 2002 r. zwanego dalej rozporządzeniem nr 2429/2001) w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w ust. 1 jest ograniczony do czterech lat (art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001). Mając powyższe na uwadze uznać należy, że zasadą jest 10-letni okres przedawnienia nienależnie pobranej płatności. Zaistnienie okoliczności dotyczących dobrej wiary strona winna wykazać sama, czego w niniejszej sprawie nie uczyniła.
Niezależnie od powyższego, Sąd chce wskazać, że szczególny przepis prawa może wprowadzić w sposób wyraźny lub dorozumiany pewne modyfikacje w rozumieniu terminu dobrej wiary, jednakże analizowany przepis tego rodzaju unormowań nie zawiera. Zatem, obowiązujące w tym względzie powinny być ogólnie przyjęte pojęcia co do rozumienia dobrej wiary z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa.
W dniu [...].06.2005 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności ONW na rok 2004. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w dniu [...].07.2005r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał na rzecz E sp. z o. o. decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...].12.2004 r.
Rozpatrując ponownie sprawę w/w spółki dotyczącą przyznania płatności ONW na rok 2004 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...].06.2006 r. wydał decyzję, którą odmówił E sp. z o. o. przyznania płatności ONW na rok 2004. Decyzja stała się ostateczna [...].07.2006 r.
Tym samym beneficjent jakim była spółka z o.o. E miała świadomość, że kwota wypłacona w dniu [...] lutego 2005 r. na podstawie decyzji, nieważność której stwierdzono stanie się kwotą nienależną. Takiej wątpliwości Spółka nie powinna mieć po wydaniu decyzji z [...] czerwca 2006 r. o odmowie przyznania płatności. Spółka w której Skarżący był prezesem – jednoosobowym zarządem - powinna się była spodziewać wszczęcia postępowania w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności, dotyczącej różnicy pomiędzy kwotą określoną w pierwotnej decyzji a kwotą wynikającą z decyzji wydanej [...] czerwca 2006 r. Nie ma tu znaczenia, że Skarżący objął funkcję Prezesa zarządu w październiku 2005 r. – czyli już po wypłaceniu kwoty i wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność. Niewątpliwie jednak był jednoosobowym zarządem w dacie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2006r. o odmowie przyznania płatności na 2004r. Dobrą wiarę bada się w odniesieniu do Spółki, która była beneficjentem płatności, a nie do członka zarządu, który w następstwie wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązanie solidarnie odpowiada. Tym samym w ocenie Sądu w niniejszej sprawie, spółce z o.o. E nie można przypisać dobrej wiary.
W świetle powołanego art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 2419/2001 zasadnicze znaczenie dla ustalenia okoliczności wyłączających obowiązek zwrotu nienależnych płatności z powodu upływu czasu ma ustalenie daty pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o niezasadnym charakterze danej płatności.
Decyzja wydana ponownie, odmawiająca przyznania płatności, nie zawiera rozstrzygnięcia o tym, czy wcześniej przyznane płatności były uzasadnione, czy nie. O tym czy płatności były świadczeniem nienależnym rozstrzyga organ w postępowaniu o ustalenie kwot nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zatem data pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności powinna być wiązana z tą decyzją. Pogląd taki znajduje uzasadnienie w treści art. 49 ust. 5 akapit 1 rozporządzenia nr 2419/2001 zawierającym zwrot "o nieuzasadnionym charakterze danej płatności", który należy wiązać wyłącznie z postępowaniem w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności jak i jej wysokości.
Z tego też względu w ocenie Sądu dopiero decyzję z dnia [...] maja 2014 r. (o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności (...) należy uznać za poinformowanie beneficjenta (Spółki z o.o. E) o nieuzasadnionym charakterze danej płatności. Za takie powiadomienie nie może zostać uznana decyzja zmieniająca wysokość płatności za 2004 r.
Płatność została dokonana [...] lutego 2005 r., natomiast decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej (...) została wydana w dniu [...] maja 2014 r., a doręczona w dniu 2 czerwca 2014 r. Okoliczności tej nie zmienia, że doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. Wydanie tej decyzji nastąpiło przed upływem 10-letniego terminu przedawnienia wynikającego z treści art. 49 ust. 5 akapit 1 rozporządzenia nr 2419/2001.
Tym samym nie ma racji Strona skarżąca, że roszczenie za które odpowiedzialność została przeniesiona na Skarżącego – uległo przedawnieniu. Zarówno decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranej płatności jak i decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązanie na członka zarządu zostały wydane przed upływem przedawnienia.
Mając powyższe na uwadze za należność tą Skarżący odpowiada solidarnie ze spółką .
Zgodnie z powołanym już ust. 7 art. 29 ustawy o Agencji – do należności wynikających z decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobraną stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa.
Powołane przepisy określają zasady odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (rozdziale 15 Działu III Ordynacji podatkowej). W powołanym dziale uregulowano zakres podmiotowy oraz przedmiotowy tej odpowiedzialności. Zgodnie z art. 107 § 1 ustawy tylko w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Podmiotami odpowiedzialnymi solidarnie za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są zgodnie z art. 116 § 1 członkowie jej zarządu.
Członkowie zarządu odpowiadają za zaległości podatkowe spółki z tytułu zobowiązań podatkowych spółki powstałych w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. Mogą być pociągnięci do odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki tylko i wyłącznie wówczas, gdy egzekucja należności podatkowych z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.
Członek zarządu może zwolnić się z odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zgodnie z § 2 odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których zarówno upływ terminu płatności, jak również powstanie zaległości wymienionych w art. 52 nastąpiło w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. W postępowaniu w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu organy obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a zobowiązania podatkowe, których dotyczą, powstały w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, POP 2003/4/93). Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. W niniejszej sprawie z uwagi, że przepisy stosuje się odpowiednio – jako zobowiązanie podatkowe należy rozumieć należność wynikającą z decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobraną.
Zarzut naruszenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR art. 116 § 1 pkt 1 b) Ordynacji podatkowej polegający na braku jego zastosowania i niewłaściwej interpretacji jest nieuzasadniony.
Wbrew twierdzeniom Skarżącego był on członkiem zarządu spółki, w okresie w którym upływał termin płatności tego zobowiązania. P.N. pełnił funkcje prezesa jednoosobowego zarządu E sp. z o. o od dnia [...].10.2005r, natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustaleniu nienależnie pobranych płatności ONW została mu doręczona w dniu 2.06.2014 r. ( stała się ostateczności zaś w dniu [...].06.2014 r). Stosownie do art. 29 ust. 7pkt 1 termin płatności wynosi 60 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość kwoty nienależnie pobranej. Skarżący pełnił więc funkcję prezesa spółki w okresie, w którym mijał termin płatności. Skarżący w sposób błędny przyjmuje, iż termin zapłaty liczony jest od dnia wydania przez organ decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji tj. od dnia [...].07.2005r. Dopiero decyzja z dnia [...].05.2014r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, ustaliła zobowiązanie do zapłaty.
Kolejną przesłanką, o której mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej i której wykazanie spoczywało na organach podatkowych dotyczyło nieskuteczności egzekucji z majątku spółki. W tym zakresie nie ma sporu pomiędzy stronami. Skarżący sam oświadczył, że Spółka z o.o. E nie posiada żadnego majątku. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec Spółki E prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] wystawionych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik wskazał, że w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego z majątku sp. z o.o. E ustalono, iż brak jest możliwości prowadzenia egzekucji, ponieważ zobowiązana Spółka od kilku lat nie prowadzi działalności gospodarczej. Spółka nie zgłosiła likwidacji działalności, nie figuruje w operacie ewidencji gruntów i budynków powiatu. Spółka nie składa żadnych deklaracji, jak też sprawozdań finansowych, nie dokonała zmiany adresu rejestracyjnego w urzędzie skarbowym.
Przez bezskuteczność egzekucji należy rozumieć sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Nie ulega więc wątpliwości, że powyższa okoliczność – bezskuteczności postępowania egzekucyjnego została wykazana.
Tym samym organ wykazał przesłanki uprawniające do przeniesienia odpowiedzialności na Skarżącego.
Pierwszą z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy(art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i lit. b Ordynacji podatkowej). Członek zarządu spółki ma obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w takim czasie, by nie zniweczyć celu tego postępowania, jakim jest równomierne zaspokojenie wierzycieli spółki. Członek zarządu powinien więc z należytą starannością zadbać o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki. Dla oceny "braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość"należy zatem wziąć pod uwagę staranność członka zarządu w prowadzeniu spraw spółki, podejmowane przez niego działania w celu prawidłowego jej funkcjonowania, a także wysokość aktywów i pasywów spółki na dzień zgłoszenia wniosku o upadłość.
Zarówno jednolite w tym zakresie orzecznictwo jak i stanowisko doktryny wskazują, że czasem właściwym do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest czas, w jakim zarząd spółki, nie będąc w stanie realizować zobowiązań względem jej wierzycieli winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Moment zgłoszenia wniosku ma charakter obiektywny, a punktem odniesienia w tym zakresie są przepisy prawa upadłościowego.
W niniejszej sprawie skarżący wniosku takiego nie składał.
Niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej (v. uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FPS 3/09). W świetle art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Podstawą do ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika (art. 10 ustawy). Dłużnika uważa się za niewypłacalnego jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art. 11 ust. 1 i 2 ustawy). Niewątpliwie w niniejszej sprawie po doręczeniu decyzji z dnia [...] maja 2014 r. istniała już niewypłacalność. Skarżący oświadczył, że Spółka nie miała już majątku w 2005 r., kiedy nabył udziały i został członkiem jednoosobowego zarządu.
Niezasadne jest twierdzenie, że ze względu na stan zdrowia Skarżący nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki. W szczególności należy wskazać, iż leczenie Skarżącego miało charakter okresowy, a pacjent po pobytach w szpitalu wypisywany był do domu - również w stanie ogólnym dobrym bądź zadowalającym (vide: karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia [...].04.2006 r. oraz karta leczenia szpitalnego w dniach [...].07.2005 r. - [...].08.2005 r. - w aktach sprawy).
Ponadto w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie potwierdzające pobyt Skarżącego w okresie od [...] czerwca 2014 r. do [...] czerwca 2014 r. w Ośrodku [...] oraz karta leczenia szpitalnego w okresie od [...] czerwca do [...] czerwca 2014 r. Nawet przyjmując założenie, że do czasu wydania decyzji z dnia [...] maja 2014 r. nie istniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to Skarżący nie podjął również działań mających na celu złożenie takiego wniosku po upływie terminu płatności zobowiązania wynikającego z przedmiotowej decyzji.
Z dołączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej nie wynika zatem by prezes zarządu E sp. z o. o. stale i nieprzerwanie był w stanie zdrowotnym uniemożliwiającym zainteresowanie się kondycją spółki, której jest jedynym wspólnikiem. Ponadto z informacji zawartych w pismach samego Skarżącego wynika, iż poddawany był leczeniu również przed objęciem funkcji członka zarządu. Zgodzić się należy z oceną organu, że stan zdrowia Skarżącego nie był okolicznością, która uniemożliwiała mu złożenie wniosku o upadłość spółki.
Wskazana przez Skarżącego okoliczność o braku wystarczających informacji dotyczących stanu finansowego spółki również nie może zostać uznana za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność Skarżącego. Obejmując funkcję członka zarządu Skarżący powinien zapoznać się ze stanem finansowym spółki. Skoro tego nie uczynił, to w nienależyty sposób dbał o interesy spółki, jak i w konsekwencji swoje.
Jak już wskazano wcześniej P.N. pełni funkcję prezesa zarządu E sp. z o. o. nieprzerwanie od dnia [...].05.2005 r., a zatem miał wystarczająco dużo czasu by przeanalizować sytuację finansową spółki i - w związku z jej złą kondycją finansową - podjąć działania zmierzające do złożenia wniosku o upadłość E sp. z o. o., co nie zostało uczynione – szczególnie po wydaniu decyzji z dnia [...] maja 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatnościach bezpośrednich (...). W przypadku niniejszej sprawy nie można zatem mówić o zaistnieniu którejkolwiek z wymienionych negatywnych przesłanek orzekania o odpowiedzialności. Jako członek jednoosobowego zarządu w/w spółki w całym okresie jej funkcjonowania powinien orientować się nie tylko co do zakresu czynności, które mu powierzono, członkowi zarządu spółki z o. o. powinien być również znany na bieżąco m.in. stan finansów spółki, nawet gdy zajmuje się innym obszarem działania niż sprawy finansowe.
Podnoszenie przez Skarżącego, iż wniosek o upadłość i tak zostałby oddalony przez sąd z cała pewnością nie świadczy o braku winy Skarżącego, a wręcz przeciwnie – świadczy o zasadności wszczęcia postępowania o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania. Z okoliczności sprawy wynika, że Skarżący nie interesował się sprawami spółki, o czym świadczy chociażby brak odbioru korespondencji, brak składania sprawozdań finansowych. Podjął działania dopiero, kiedy uświadomił sobie, że za zobowiązania Spółki ponosi odpowiedzialność solidarną ze spółką. Znamienne jest to, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2014 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich (...) został złożony dopiero gdy zostało wszczęte postępowanie w sprawie odpowiedzialności członków zarządu spółki E, za powstałe wobec ARiMR zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich (...).
Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) Sąd oddalił skargę.