I SA/BK 57/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2006-12-06
NSApodatkoweWysokawsa
cłodług celnyodprawa czasowanależności celnepodatek akcyzowyVATpostępowanie celneKodeks celnyzasada proporcjonalnościpostępowanie administracyjne

WSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, uznając, że organy celne naruszyły zasady postępowania i proporcjonalności, prowadząc do nieproporcjonalnie wysokich należności celnych w stosunku do wartości samochodu.

Skarżący W.M. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o powstaniu długu celnego w przywozie w związku z niedokonaniem powrotnego wywozu samochodu. Sąd uznał, że organy celne naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę zaufania do organów i zasadę proporcjonalności, a także Konstytucję RP. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że postępowanie organów było nieproporcjonalne do celu i doprowadziło do nałożenia na skarżącego nadmiernych obciążeń finansowych.

Sprawa dotyczyła samochodu marki [...] zatrzymanego w Polsce w 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził powstanie długu celnego w przywozie, podatku akcyzowego i VAT, ponieważ skarżący W.M. nie wywiózł samochodu z Polski zgodnie z warunkami odprawy czasowej. Skarżący argumentował, że niedokonanie wywozu było spowodowane awarią samochodu i było od niego niezależne, co potwierdził wyrok Sądu Rejonowego uniewinniający go od zarzutu przestępstwa skarbowego. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na naruszenie warunków procedury odprawy czasowej. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię i zastosowanie przepisów, przyjęcie powstania długu celnego mimo braku winy oraz uchybienie procedurze powrotnego wywozu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że organy celne prawidłowo zastosowały przepisy Kodeksu celnego, jednak naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę zaufania do organów i zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Sąd podkreślił, że organy miały obowiązek podjąć wszelkie czynności w celu uregulowania sytuacji prawnej towarów, a nie uzależniać tego od wniosku strony. Ponadto, zatrzymanie samochodu i nałożenie należności celnych i podatkowych w kwocie znacznie przewyższającej wartość pojazdu było nieproporcjonalne. Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że organy opierały się na uchylonym wyroku Sądu Rejonowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd uznał, że organy celne prawidłowo zastosowały przepisy Kodeksu celnego zgodnie z art. 26 ustawy wprowadzającej Prawo celne.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed 1 maja 2004 r. stosuje się przepisy dotychczasowe Kodeksu celnego, a nie przepisy Prawa celnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 95

Kodeks celny

Organy celne podejmują wszelkie działania sprawdzające i wyjaśniające w celu uregulowania sytuacji towarów, wobec których procedura nie została zakończona zgodnie z określonymi warunkami i terminami.

k.c. art. 212 § § 1 pkt. 1

Kodeks celny

k.c. art. 212 § § 3

Kodeks celny

k.c. art. 241 § § 1

Kodeks celny

u.p.p.u.p.c. art. 26

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne

Przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Konst. RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Pomocnicze

o.p. art. 121 § § 2

Ordynacja podatkowa

Organy zobowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień.

o.p. art. 165 § § 1

Ordynacja podatkowa

Postępowanie podatkowe wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady proporcjonalności przez organy celne. Naruszenie zasady zaufania do organów celnych. Niewłaściwe prowadzenie postępowania celnego, uzależnianie czynności od wniosku strony. Nieproporcjonalność nałożonych należności celnych i podatkowych w stosunku do wartości samochodu. Opieranie się przez organy na uchylonym wyroku Sądu Rejonowego.

Odrzucone argumenty

Organy celne prawidłowo zastosowały przepisy Kodeksu celnego. Dług celny powstał w wyniku naruszenia warunków odprawy czasowej.

Godne uwagi sformułowania

organy celne nie wyjaśniły Skarżącemu zasad i warunków na jakich ten zwrot może nastąpić. nieproporcjonalne do celu jakim było nadanie przedmiotowemu pojazdowi właściwego przeznaczenia celnego. podjęte przez organy czynności, nawet jeżeli znajdują formalne oparcie w przepisach prawa powinny mieć na względzie także interes strony i być adekwatne do celu, który ma być zrealizowany przy jego użyciu.

Skład orzekający

Mieczysław Markowski

przewodniczący

Janusz Lewkowicz

członek

Józef Orzel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez organy celne, stosowanie zasady proporcjonalności w prawie celnym, ochrona praw strony w postępowaniu celnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powstania długu celnego w przywozie i procedury odprawy czasowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy państwowe mogą nadużywać swoich uprawnień, prowadząc do nieproporcjonalnych obciążeń dla obywatela, nawet jeśli formalnie działają na podstawie przepisów. Podkreśla znaczenie zasad konstytucyjnych w postępowaniu administracyjnym.

Czy organy celne mogą zrujnować obywatela? Sąd administracyjny stawia tamę nadużyciom.

Dane finansowe

WPS: 4050 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 57/06 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Janusz Lewkowicz
Józef Orzel /sprawozdawca/
Mieczysław Markowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 121§2 i 165§1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 95 i art. 241§1
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia NSA Janusz Lewkowicz, sędzia NSA Józef Orzel (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego W. M. kwotę 3.386 zł (słownie: trzy tysiące trzysta osiemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...].05.2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie samochodu marki [...] o numerze nadwozia [...] rok produkcji 1986, zatrzymanego na polskim obszarze celnym w dniu 18.10.2002 r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...].11.2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. Nr [...] stwierdził, iż w odniesieniu do samochodu osobowego [...] o numerze nadwozia [...] rok produkcji 1986 w dniu 31 sierpnia 2002 r., z mocy prawa, na podstawie art. 212§1 pkt. 1 Kodeksu celnego, powstał dług celny w przywozie, określił kwotę wynikającą z długu celnego, kwotę podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług.
Organ I instancji ustalił, że Pan W. M. od kilku lat przebywał i pracował w H. Około 20 sierpnia 2002 r. przyjechał do Polski przedmiotowym samochodem. Dzień przed wyjazdem stwierdził, że w samochodzie awarii uległa pompa hamulcowa, której naprawa miała potrwać dwa tygodnie. Z uwagi, na pilny wyjazd powrotny do pracy pozostawił niesprawny samochód w kraju w dniu 31 sierpnia 2002 r. i wyjechał do H. innym środkiem transportu. Jednocześnie Pan W. M. wyjaśnił, że samochód był mu niezbędny do wykonywania pracy i zamierzał po naprawie wywieść go do H. Z uwagi na powyższe ustalenia Naczelnik Urzędu Celnego w B. w dniu 27 stycznia 2003 r. skierował do Sądu Rejonowego w B. P. akt oskarżenia przeciwko W. M. o to, że naruszył warunki odprawy celnej czasowej poprzez niedokonanie wywozu samochodu marki [...] z Polski, tj. o przestępstwo skarbowe określone w art. 88§1 kks. Ostatecznie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2004 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. P. uniewinnił oskarżonego W. M. od popełnienia zarzuconego mu czynu i na mocy art. 113§1 kks w zw. z art. 230§2 kpk zarządził zwrot na rzecz oskarżonego wraz z kluczykiem i dokumentami pojazdu. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 19 kwietnia 2005 r. Pismem z dnia 4 lipca 2005 r. Pan W. M. złożył wniosek o wyrażenie zgody na dokonanie powrotnego wywozu w/w samochodu do H. Pismem z dnia 5 lipca 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego uwzględnił wniosek Strony i poinformował jakie warunki należy spełnić w celu nadania towarowi przeznaczenia powrotnego wywozu, w szczególności złożenia wymaganego zgłoszenia celnego oraz złożenia zabezpieczenia majątkowego na poczet ciążących na towarze należności celnych i podatkowych. Pomimo doręczenia powyższego pisma Pan W. M. nie podjął czynności zmierzających do nadania towarowi przeznaczenia celnego na powrotny wywóz towaru.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 18, poz. 214 ze zm.) organ stwierdził, że w sprawie nastąpiło naruszenie warunków odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Powyższe skutkowało powstaniem długu celnego w stosunku do samochodu osobowego [...].
Od powyższej decyzji Pan W. M. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem odwołującego się organ celny niesłusznie wyliczył należności celne, podatkowe i odsetki, gdyż nie dokonał sprzedaży własnego samochodu [...]. Zaznaczył, że nie handluje samochodami i w ogóle nie zamierzał jego sprzedawać, a okoliczności iż nie mógł jego wywieść w 2002 r. do H. była od niego niezależna. Ponadto wniósł o wydanie samochodu w celu powrotnego wywozu do H.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, przytaczając szereg przepisów Kodeksu celnego wskazał, że okoliczności jakie zaistniały w niniejszej sprawie wskazują na naruszenie przez Stronę warunku sformułowanego w § 130 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie gospodarczych procedur celnych z dnia 08.03.2001 r., bowiem przedmiotowy samochód nie został powrotnie wywieziony, ani też nie otrzymał nowego przeznaczenia celnego przed opuszczeniem przez Pana W. M. polskiego obszaru celnego. Podkreślił, że uzyskując zgodę organu celnego na korzystanie z procedury odprawy czasowej Pan W. M. było zobowiązany do przestrzegania warunków tej procedury, w tym powrotnego wywozu towaru z chwilą opuszczenia polskiego obszaru celnego bądź zgłoszenia towaru celem nadania mu innego dopuszczalnego przeznaczenia celnego. Zatem organ I instancji uznał w myśl art. 212§3 kodeksu celnego Pana W. M. za dłużnika, czyli osobę zobowiązaną do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą został objęty przedmiotowy pojazd.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołania organ drugiej instancji wskazał, że w sprawie w prawidłowy sposób została określona wartość celna towaru ustalona na kwotę 1355 zł. Dla jej wyliczenia przyjęto wartość rynkową samochodu osobowego [...] rok produkcji 1986 r. na kwotę 4050 zł, którą następnie pomniejszono o zwyczajową marżę 10%, podatek VAT obliczony według stawki 22%, podatek akcyzowy obliczony według stawki 65% oraz cło obliczone według stawki 35% liczone od wartości celnej towaru.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że organ celny mając na uwadze treść wyroku Sądu Rejonowego w B. P. z 10 grudnia 2004 r. oraz wniosek strony z dnia 4 lipca 2005 r. o wyrażenie zgody na dokonanie powrotnego wywozu samochodu, pismem Nr [...] z dnia 05 lipca 2005 r. zezwolił na dokonanie powrotnego wywozu przedmiotowego samochodu z terytorium Polski. Powyższe pismo zostało doręczone Stronie w dniu 01.09.2005 r., zaś decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. Nr [...] została wydana w dniu [...].11.2005 r., a zatem po upływie 40 dni od uzyskania przez Stronę informacji o możliwości dokonania powrotnego wywozu tego samochodu lub nadania innego dopuszczalnego przeznaczenia celnego. Strona nie podjęła w tym czasie żadnych czynności zmierzających do wywozu samochodu poza polski obszar celny. W związku z powyższym uznał, że brak było podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.
Od powyższej decyzji Pan W. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przypisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne w zw. z art. 95, art. 145§1, art. 150§1, art. 212§1 pkt. 1, §2 i §3, art. 222§1, art. 242§3 Kodeksu celnego polegające na błędnej ich wykładni i niewłaściwym zastosowaniu nieobowiązujących norm prawnych proceduralnych w sytuacji, gdy do spraw wszczętych przed 1 maja 2004 r. i nie zakończonych po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej, stosuje się przepisy dotychczasowe – prawa materialnego – zawarte w Kodeksie celnym i wydanie na jego podstawie rozporządzenia, nie zaś przepisy proceduralne.
- przyjęcie, iż dług celny w przywozie powstał w chwili niewykonania obowiązku polegającego na niedokonaniu w dniu 31 sierpnia 2002 r. powrotnego wywozu samochodu osobowego marki [...] o wartości 4500 zł podczas, gdy niedokonanie procedury powrotnego wywozu nie było zawinione przez stronę i wynikało z wypadku losowego, określonego w art. 214§1 czego dowodem jest treść uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. P. uniewinniającego skarżącego od popełnienia przestępstwa z art. 88 kks i nakazującego zwrot pojazdu stronie.
- przyjęcia, że strona uchybiła procedurze powrotnego wywozu samochodu albowiem nie złożyła we wrześniu 2005 r. odpowiednich dokumentów, w tym zgłoszenia celnego, uzyskując zezwolenie na dokonanie powrotnego wywozu przedmiotowego auta, w sytuacji gdy uchybienie te nie miało istotnego znaczenia dla czasowego składowania towarów lub odpowiedniej procedury celnej, a w związku z tym dług celny nie powstał.
W uzasadnieniu skargi Pan W. M. podkreślił, że art. 26 ustawy wprowadzającej w życie Prawo celne dotyczy jedynie przepisów materialno-prawnych a nie procesowych, zatem organy nie powinny stosować przepisów Kodeksu celnego z działu dotyczącego Procedur celnych. Jednocześnie treść wyroku Sądu Rejonowego w B. P., uniewinniającego Skarżącego od popełnienia zarzuconego mu czynu wskazuje, iż de facto dług celny w przywozie nie powstał.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.
Na wstępie należy zaznaczyć, że sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.
Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić wymaga również, że w myśl art. 134§1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi jak również powołaną podstawą prawną.
Stan faktyczny w sprawie nie był kwestionowany przez żadną ze stron. Zasadniczy spór sprowadza się do oceny, czy w sprawie powstał dług celny a w konsekwencji, czy organy celne w prawidłowy sposób określiły wysokość należności celnych i innych świadczeń publicznoprawnych.
W ocenie Sądu nie można zgodzić się z twierdzeniami strony skarżącej, iż organy celne obu instancji nieprawidłowo zastosowały, do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nieobowiązujące przepisy Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Zatem do spraw dotyczących długów celnych powstałych przed dniem 1 maja 2004 r. zastosowanie mają przepisy Kodeksu celnego, a nie ustawy Prawo celne. Dla prowadzenia postępowań w oparciu o regulacje dotychczasowe nie jest istotny moment wszczęcia postępowania, lecz data powstania długu celnego. Jednocześnie należy zaznaczyć, że fakt iż przepisy regulujące procedurę odprawy czasowej uregulowane w tytule IV dziale II Kodeksu celnego zatytułowanym "procedury celne" nie oznacza automatycznie, że mają one charakter procesowy. W ustawie Kodeks celny znajdują się zarówno przepisy materialno-prawne jak i procesowe i od charakteru każdego z nich zależy czy może mieć w sprawie niniejszej zastosowanie w rozumieniu art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne. Oznacza powyższe, że organy celne w prawidłowy sposób zastosowały, do ustalonego w sprawie stanu faktycznego przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny.
Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. jednak nie może ostać się w porządku prawnym, albowiem narusza podstawowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę zaufania do organów podatkowych (celnych), a także zasadę proporcjonalności działania organów administracji publicznej wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 95 Kodeksu celnego organy celne podejmują wszelkie działania sprawdzające i wyjaśniające w celu uregulowania sytuacji towarów, wobec których procedura nie została zakończona zgodnie z określonymi warunkami i terminami. Jednocześnie w myśl art. 165§1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Z powyższych przepisów wynika, że organy celne (podatkowe) mają nie tylko prawo ale przede wszystkim obowiązek podjąć wszelkie czynności zmierzając do uregulowania sytuacji prawnej towarów wobec których określona procedura celna nie została zakończona. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ celny podejmowane czynności uzależnił od złożenia przez Pana W. M. wniosku o pozwolenie na powtórne wywiezienie towaru w postaci samochodu osobowego marki [...]. Jak wynika z treści pisma Skarżącego z dnia 5 lipca 2005 r. adresowanego do Sądu Rejonowego w B. P. (k. 100 akt administracyjnych), po stawieniu się Skarżącego w Urzędzie celnym zobowiązano go do złożenia podania o umożliwienie ponownego wywozu towaru, co w świetle art. 95 Kodeksu celnego nie było koniecznym warunkiem wywozu samochodu. Organ celny z urzędu miał kompetencje jak też dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, aby wydać stosowną decyzję, bez konieczności składania przez stronę jakichkolwiek podań bądź wniosków. Tym samym, twierdzenia Dyrektora Izby Celnej w B., jakoby strona mimo złożonego wniosku oraz wyrażenia przez organ celny zgody na dokonanie powrotnego wywozu przedmiotowego samochodu z terytorium Polski nie podejmowała żadnych czynności mających na celu nadanie temu towarowi przeznaczenia celnego nie może stanowić uzasadnionej podstawy do przyjęcia powstania długu celnego i określenia jego wysokości jak również innych należności publicznoprawnych.
Jednocześnie należy wskazać, że postępowanie prowadzone przez organy obu instancji nie budziło zaufania do organów podatkowych. Zgodnie z art. 121§2 Ordynacji podatkowej organy zobowiązane się udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień dotyczących przepisów pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Tymczasem w niniejszej sprawie, mimo prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 10 grudnia 2004 r. uniewinniającego Skarżącego od popełnienia zarzuconego mu czynu i orzekającego o zwrocie zabezpieczonego samochodu osobowego [...] wraz z kluczykiem i dokumentami, organy celne nie wyjaśniły Skarżącemu zasad i warunków na jakich ten zwrot może nastąpić. Oczekiwały, z nieznanych przyczyn, na złożenie przez Skarżącego wniosku o umożliwienie ponownego wywozu towaru, co nie było warunkiem koniecznym dla wywiezienia przedmiotowego samochodu poza granicę Polski.
W ocenie Sądu postępowanie organów celnych naruszyło również zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tą zasadą, środki zastosowane przez organy władzy publicznej muszą być odpowiednie do osiągnięcia uzasadnionego celu oraz nie mogą wykraczać poza to co niezbędne do jego osiągnięcia, a w przypadku gdy istnieje możliwość wyboru odpowiednich środków, należy co do zasady wybrać ten najmniej uciążliwy. Przyjmuje się przy tym, że ingerencja w prawo własności musi zachowywać "sprawiedliwą równowagę" pomiędzy wymogami interesu publicznego lub powszechnego społeczeństwa i wymaganiami ochrony podstawowych praw jednostki. W szczególności musi zostać zachowana rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, który ma być zrealizowany przy użyciu jakiegokolwiek środka pozbawiającego jednostkę jej mienia lub kontrolującego jego użycie.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie organy celne już w dniu [...] października 2002 r. wydały postanowienie Nr [...] o zatrzymaniu rzeczy w postaci samochodu osobowego [...], czym uniemożliwiły Skarżącemu wywiązanie się z ciążących obowiązków związanych z korzystaniem z warunków odprawy czasowej. Następnie w dniu 20 grudnia 2002 r. Urząd Celny w B. przedstawił Skarżącemu zarzut popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 88§1 kks dotyczący naruszenia warunków odprawy celnej czasowej, który okazał się bezpodstawny. Jak słusznie zaznaczył Sąd Rejonowy w wyroku z dnia 10 grudnia 2004 r. nie można W. M. przypisać winy umyślnej w popełnieniu zarzuconego mu czynu albowiem niedopełnienie warunków odprawy czasowej wynikło z awarii samochodu, niezależnej od woli skarżącego. Prowadzone postępowanie karnoskarbowe, a następnie postępowanie celne i podatkowe spowodowało, że przez ponad 4 lata Pan W. M. został pozbawiony możliwości korzystania ze swojej własności, co w świetle wartości samochodu [...] i ciążących na nim należności celnych było działaniem niewspółmiernym do interesu publicznego. Podkreślić należy, że organy celne określiły wartość samochodu [...] na kwotę 4050 zł, zaś w wyniku toczących się postępowań karnych i podatkowych wysokość świadczeń publicznoprawnych związanych z tym pojazdem na dzień wydania decyzji przez organ I instancji wyniosła 32 361,70 zł. Nie ulega więc wątpliwości, że podjęte przez organy celne czynności, z jednej strony w postępowaniu karno-skarbowym z drugiej zaś w postępowaniu celnym i podatkowym nie były odpowiednie (współmierne) do osiągnięcia celu jakim było nadanie przedmiotowemu pojazdowi właściwego przeznaczenia celnego. Zabezpieczenie samochodu osobowego [...] na potrzeby przeprowadzonych postępowań doprowadziły do sytuacji, w której Skarżący nie miał faktycznie możliwości wywiązania się z obowiązków jakie na niego nakładała procedura odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła.
Podkreślić także należy, że zarówno organ I jak i II instancji, niezgodnie z obowiązującymi przepisami Ordynacji podatkowej w uzasadnieniach decyzji przytoczyły treść oraz fragmenty uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 15 października 2003 r. sygn. akt [...]. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy wyrok został uchylony przez Sąd Okręgowy a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Oznacza to, że wyrok ten nie istnieje w obrocie prawnych, nie jest dokumentem urzędowym a zatem nie może stanowić dowodu w postępowaniu celnym (podatkowym) i nie można na jego podstawie dokonywać jakichkolwiek ustaleń bądź z jego treści wyciągać określonych wniosków.
Konkludując wskazać należy, że Dyrektor Izby Celnej w B. wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania oraz Konstytucji RP w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że wszelkie czynności podejmowane przez organy administracji publicznej powinny mieć na uwadze nie tylko interes publiczny ale również interes prywatny, zaś wydawane orzeczenia powinny być zgodne z zasadą proporcjonalności oraz sprawiedliwości społecznej. Podejmowane przez organy czynności, nawet jeżeli znajdują formalne oparcie w przepisach prawa powinny mieć na względzie także interes strony i być adekwatne do celu, który ma być zrealizowany przy jego użyciu. Niedopuszczalnym jest nakładanie na obywatela obciążeń, gdy cele określone przez ustawodawcę mogą być osiągnięte przy pomocy innych, mniej uciążliwych środków. W niniejszej sprawie, obciążenie samochodu o wartości 4050 zł, różnymi należnościami celno-podatkowymi w kwocie ponad 32 000 zł było nieproporcjonalne do celu jakim było uregulowanie sytuacji prawnej samochodu znajdującego się na terytorium Polski.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. W oparciu o przepisy art. 152 tejże ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu, a o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205§2 cytowanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI