I SA/GO 277/20

I SA/Go 277/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2020-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Damian Bronowicki
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Jacek Niedzielski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1826/20 - Wyrok NSA z 2022-10-14
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1312
art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2014 nr 255 poz 18 art. 4
rozporzadzenie Delegowane KomisjiI (UE) NR 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów,  zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz.U.UE L z dnia 28 sierpnia 2014 r.)
Sentencja
17 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarżąca A.K. wniosła skargę na decyzje Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2020 r. w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.
Rozstrzygnięcia organów zapadły na tle następującego stanu faktycznego sprawy.
W dniu 29.05.2019 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skrzącej o przyznanie płatności na rok 2019. W dniach [...] września 2019 r. w gospodarstwie skarżącej została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W jej wyniku sporządzono raport nr [...] w którym stwierdzono m.in. następujące nieprawidłowości: w sąsiedztwie działki rolnej stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności, stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania, zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, zadeklarowana powierzchnia działki rolne jest mniejsza od stwierdzonej, działka rolna jest położona na niezadeklarowanej działce referencyjnej (np. drogi i rowy), nie stwierdzono deklarowanej uprawy/upraw, stwierdzona uprawa/uprawy należą w całości do innej grupy upraw niż deklarowana.
Pismem z dnia [...].11.2019 r. przekazano skarżącej kopie raportu informując ją jednocześnie, że w terminie 14 dni od daty jego doręczenia może wnieść umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń w nim zawartych. Pismem z dnia [...].11.2019 r. skarżąca złożyła zastrzeżenia co do ustaleń raportu, wskazując miedzy innymi, że raport nie uwzględnia faktu, iż na kontrolowanym terenie wystąpiła susza (drugi rok z kolei) i zjawisko to występowało z bardzo dużym nasileniem. Na terenie gminy [...] susza wystąpiła już w kwietniu i trwała nieprzerwalnie do końca września, podobnie było na terenie gminy [...], gdzie zlokalizowana jest część gospodarstwa, z tą różnicą, że skończyła wcześniej, tj. 30 sierpnia. Zły stan upraw na kontrolowanych działkach był spowodowany właśnie tym zjawiskiem. Na działkach 382,415,416 w uwagach zapisano "nie stwierdzono upraw", co było spowodowane faktem całkowitego wyschnięcia upraw rolnych we wczesnych stadiach rozwojowych, przed kwitnieniem i do września, kiedy prowadzona była kontrola rośliny uległy zniszczeniu. Fakt ten znajduje potwierdzenie w protokole z oszacowania zakresu i wielkości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, gdzie w uprawie szkody w uprawie lnu zostały oszacowane na 100 % już w drugiej dekadzie lipca. Podobna sytuacja dotyczyła uprawy łubinu na wspomnianych działkach, z tą różnicą, że oszacowane straty wynosiły w tym wypadku 70 %. Skarżąca wskazała, że protokół zostanie doręczony organowi pierwszej instancji jako załącznik do wniosku o pomoc suszową po jego podpisaniu przez Wojewodę.
W zakresie działek [...] część działki uprawiał sąsiad i czynił to bez zgody skarżącej. Silne zachwaszczenie upraw lucerny jest spowodowane z jednej strony przez przepisy dotyczące EFA, z drugiej suszą, która uniemożliwiła wykonywanie zabiegów agrotechnicznych (koszenia) ze względu na możliwość całkowitego zniszczenia uprawy. Jest to bowiem pierwszy rok uprawy lucerny, a w tym okresie rośliny są z zasady wątłe i delikatne. Plonu nasion można oczekiwać dopiero w drugim roku. Pismo skarżącej skierowane zostało do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, który pismem z dnia [...].12.2019 r. poinformował skarżącą o przekazaniu kopii jej pisma organowi pierwszej instancji. Wskazując jednocześnie, że zapisy w raporcie odzwierciedlają sytuację zastaną na działkach rolnych na dzień kontroli, nie zaś ustalenie jego przyczyn. Podkreślił, że zapisy raportu są tylko jednym z elementów, na podstawie których Kierownik Biura podejmuje decyzje w sprawie wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich. Nie wyklucza się jednak przeprowadzenia przez organ innych dowodów, zgodnie z art. 75 oraz art. 77 Kpa.
Decyzją z [...] lutego 2020 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności do powierzchni uprawy lnu i nałożył sankcje w wysokości 14.791,95 zł. Przyznał jednocześnie skarżącej: Jednolitą Płatność Obszarową w wysokości 54.989,08 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 2.414,22 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i zastosowane współczynnika korygującego; płatność za zazielenienie w wysokości 38.004,12 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 521,96 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; płatność redystrybucyjną w wysokości 4.926,79 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 67,67 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych w wysokości 48.536,05 zł wynikającej z pomniejszenia o kwotę 666,60 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; płatność do powierzchni upraw pastewnych w wysokości 12.560,96 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 2.862,04 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz zastosowanie współczynnika korygującego. Dodatkowo przyznano skarżącej kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 2.100,99 zł.
Uzasadniając swoje stanowisko organ, odnosząc się do uwag skarżącej zawartych w uwagach do protokołu, stwierdził, że w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej, które mogą mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności lub liczbę zwierząt kwalifikujących się do płatności związanych do zwierząt lub gdy rolnik nie mógł wypełnić swoich zobowiązań w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności lub gdy rolnik nie mógł złożyć wniosku lub zmiany do wniosku w terminie, rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie, w terminie 15 dni roboczych od dni, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód/dowody potwierdzające wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej. Dalej organ wskazał, że skarżąca w dniu 18.10.2019 r. złożyła do Biura Powiatowego wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach roślin spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy obejmującej co najmniej 30% danej uprawy, wraz z protokołem nr [...]r. z oszacowania zakresu i wysokości szkody w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego. Z protokołu wynika, że szkoda została zgłoszona przez producenta rolnego do Urzędu Miasta i Gminy w dniu 2.07.2019 r. a komisja przeprowadziła w dniu [...].07. 2019 i [...].08.2019 r. szacowanie szkód na miejscu.
W wyniku analizy akt organ stwierdził, że kontrola na miejscu w gospodarstwie skarżącej, podczas której stwierdzono nieprawidłowości, miała miejsce w dniach [...] do [...] września 2019 r., a skarżąca na żadnym etapie prowadzonego postępowania, nie informowała organu o jakichkolwiek okolicznościach mających wpływ na przyznanie płatności.
Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w uzasadnieniu, którego stwierdziła, że po otrzymaniu kopii protokołu kontroli złożyła w dniu 25.11.2019 r. uwagi, które nie zostały uwzględnione przy podejmowaniu decyzji. Podkreśliła, że w dniu 18.10.2019 r. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej z powodu suszy, w którym znajduje się informacja o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, wystąpieniu strat wraz z procentowym ich określeniem. Dane te zawarte są w protokole podpisanym przez komisję szacującą oraz Wojewodę. Wniosek ten skarżąca złożyła w ciągu pięciu dni od dnia jego otrzymania. W jej ocenie spełniła tym samym nałożony na nią obowiązek złożenia wniosku wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności w terminie 15 dni roboczych. Podkreśliła, że obowiązek informowania biura powiatowego należy spełnić tylko w wypadku braku możliwości wypełnienia zobowiązań. W protokole komisja szacująca stwierdziła obecność uprawy na gruncie w dniach [...].07.2019 oraz [...].08.2019 r., czyli w czasie sezonu wegetatywnego. Skarżąca nie rozumie jakich zobowiązań nie dopełniła w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności, skoro uprawa została wykonana i znajdowała się na gruncie jeszcze w dniu 5.08.2019 r. Nie mogła uzyskać plonu, gdyż został on w 100% zniszczony przez suszę. Przypomniała, że zgodnie z zasadami przyznawania płatności do upraw lnu, nie jest wymagane dokonanie zbioru, a płatności są przyznawane do powierzchni uprawy. W jej ocenie spełniła wszystkie zobowiązania i nie wystąpiła potrzeba składania dodatkowej informacji o wystąpieniu suszy.
Nadto stwierdziła, że zawarty w decyzji zarzut, iż nie informowała organu na o wystąpieniu wskazanych okoliczności w toku postepowania kontrolnego są bezpodstawne, ponieważ nie była informowana o prowadzonej kontroli i wobec tego nie miała żadnych możliwości wyjaśnienia jakichkolwiek okoliczności na tym etapie postępowania. O prowadzonym postępowaniu dowiedziała się w dniu 17.11.2019 r. otrzymując protokół z kontroli.
W zakresie upraw lucerny na działce F/F1 podtrzymała stanowisko wyrażone w uwagach do protokołu kontroli, wskazując jednocześnie, że deklarowane rośliny występują do chwili obecnej, czego dowodem są fotografii wykonane w dniu [...].02.2020 r.
Odnosząc się do niezgodności powierzchni działki A/A1 wyjaśniła, że z raportu wynika, iż materiał graficzny dostarczony przez ARiMR do sporządzenia wniosku o płatności był nieaktualny w zakresie przebiegu drogi. W okresie jesienno-zimowym 2018 – 2019 lokalizacja drogi najwidoczniej uległa zmianie. Fakt ten został spowodowany dużym ruchem ciężarówek wywożących żwir z pobliskiej żwirowni, co doprowadziło do całkowitego zniszczenia drogi. W marcu 2019 r. firma prowadząca transport żwiru odbudowała drogę na szerokości 8 metrów zgodnie z umową, lecz nie zrobiła tego w starej lokalizacji o czym skarżąca nie była informowana.
Uprawa działek rolnych została wykonana na krawędzi drogi. Wyłączenie niesłusznie powiększono o powierzchnię pokrytą gruzem, choć załącznik nr 14-301 do protokołu jasno wskazuje, że na tej powierzchni była prowadzona uprawa. Gruzem są luźno porozrzucane kawałki cegły, które nie umożliwiają uprawy. Stwierdziła, że teren wyłączony wzdłuż drogi znacznie przekracza powierzchnię jaka jest rzeczywiści zajmowana przez drogę i w efekcie nieuprawiana. Natomiast nie został uwzględniony fakt, iż powierzchnia brakująca na działce A/A1 powiększyła działkę B/B1 z powodu przesunięcia drogi gruntowej bez wiedzy skarżącej.
Organ odwoławczy decyzją z [...] maja 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził m.in., że skarżąca nie dokonała zgłoszenia przypadku siły wyższej (suszy) zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. w terminie określonym w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014. Jego ocenie jeżeli skarżąca w dniu 2.07.2019 r. dokonała zgłoszenia szkody wywołanej suszą do Urzędu Miasta, to powinna jednocześnie powiadomić o tych okolicznościach Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym była w stanie dokonać tej czynności. Z akt sprawy nie wynika aby skarżąca nie mogła dokonać zgłoszenia we wskazanym terminie (15 dni roboczych od dnia 2.07.2019 r.). Poinformowanie Kierownika Biura Powiatowego o tych okolicznościach dopiero w dniu 18.10.2019 r. stanowi ewidentne przekroczenie wskazanego terminu. W ocenie organu usprawiedliwienie tak znacznego opóźnienia w poinformowaniu o sile wyższej nie może stanowić fakt, iż dopiero w dniu 14.10.2019 r. skarżąca otrzymała protokół z oszacowania szkód wywołanych suszą. Obowiązujące przepisy nie określają obligatoryjnej formy dokonania zgłoszenia przypadku siły wyższej, a tym samym sama skarżąca w pierwszej kolejności powinna złożyć pisemne oświadczenie o sile wyższej a dodatkowe dowody potwierdzające jej wystąpienie (protokół szacowania szkód), mogły zostać złożone w terminie późniejszym.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wskazała argumentację podniesioną w toku postępowania przed organami, stwierdziła dodatkowo, że w dniu 18.10.2019r. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej z powodu suszy, gdzie znajduje się informacja o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, wystąpieniu strat wraz z określeniem ich procentowej wysokości. Dane te zawarte są w protokole podpisanym przez komisję szacującą oraz Wojewodę. Wniosek złożyła w ciągu pięciu dni od daty otrzymania i uważa, że nałożony obowiązek spełniła.
Podkreśliła, że w związku z powstałymi stratami kontaktowała się telefonicznie z okolicznymi Biurami Powiatowymi ARiMR w sprawie sposobu postępowania w zaistniałej sytuacji. Niestety nigdzie nie uzyskała jasnej i kompetentnej odpowiedzi na jej wątpliwości. Fakt ten spowodował, że dniu 28.08 2020r. wystąpiła (mąż skarżącej) z zapytaniem w tej sprawie do Departamentu Działań inwestycyjnych ARiMR o wskazanie sposobu postępowania w przypadku wystąpienia okoliczności o charakterze siły wyższej. Z otrzymanej odpowiedzi wynikało, że obowiązek zgłoszenia faktu wystąpienia takich okoliczności występuje tylko w wypadku braku możliwości realizacji zobowiązań i płatności wieloletnich. Tymczasem w tym wypadku takie zobowiązania nie występują. Z tego też powodu zarzuty o bezczynności w tej sprawie są bezzasadne. Ponadto obowiązujące przepisy nie określają obligatoryjnej formy zgłoszenia przypadku wystąpienia siły wyższej, natomiast mówią o dołączeniu do zgłoszenia dokumentów potwierdzających ten fakt. Dlatego też stanowisko ARiMR, że dostarczenie protokołu z oszacowania strat spowodowanych suszą w terminie pięciu dni od jego otrzymania jest uznawane jako przekroczenie terminu zgłoszenia wystąpienia siły wyższej jest ocenie skarżącej stanowiskiem błędnym.
W zakresie pomniejszenia płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych skarżąca podniosła, że decyzja oparta na raporcie kontroli zawiera błędną informację o braku deklarowanej uprawy na działce F/F1. Rośliny deklarowane we wniosku występują na ww. działce do chwili obecnej i przedstawia to dowód w formie dokumentacji fotograficznej wykonanej w dniu [...].02.2020r. Ponadto komisja powołana przez wojewodę do oszacowania skutków suszy w swoim protokole potwierdziła istnienie deklarowanej uprawy na dzień szacowania. W związku z powyższym korekta płatności powinna być mniejsza.
W zakresie niezgodności powierzchni w obrębie działki A/A1 wskazała, że z raportu kontroli wynika, że materiał graficzny dostarczony przez ARiMR do sporządzenia wniosku o płatność był nieaktualny w zakresie przebiegu wspomnianej drogi. W okresie jesienno-zimowym 2018 -2019 lokalizacja w/w drogi najwidoczniej uległa zmianie. Fakt ten został spowodowany dużym ruchem ciężarówek wywożących żwir z pobliskiej żwirowni, co doprowadziło do całkowitego zniszczenia wspomnianej drogi jak również znacznej powierzchni pola przylegającego bezpośrednio do niej. W marcu 2019r. firma prowadząca transport żwiru odbudowała drogę na szerokości 8 metrów zgodnie z umową, lecz nie zrobiła tego w starej lokalizacji o czym nie byłam informowana. Ponadto dalsze użytkowanie drogi powodowało fakt, że kierowcy omijając nierówności niszczyli założoną uprawę, a skarżąca zostałam za to ukarana wydaną decyzją.
Uprawa działek rolnych została wykonana do krawędzi drogi (zdjęcia z przebiegu kontroli nr: [...]). Wyłączenie niesłusznie powiększono o powierzchnię pokrytą gruzem, choć załączone zdjęcie nr [...] jasno wskazuje, że na tej powierzchni była przeprowadzona uprawa. Gruzem są luźno rozrzucone kawałki cegieł, które nie uniemożliwiają prowadzenia uprawy.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż nie zgłosiła wystąpienia siły wyższej z uwagi na informację uzyskaną z Departamentu Działań Inwestycyjnych ARiMR wskazano, że do zakresu działań DDI nie należy obsługa wniosków w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Departament Działań Inwestycyjnych w szczególności realizuje zadania dotyczące zarządzania wykorzystaniem środków przeznaczonych na udzielanie pomocy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020. Skarżąca nie przedłożyła samego zapytania kierowanego do DDL. Nie wiadomo w jaki sposób sformułowano pytanie, czy dotyczyło ono płatności obszarowych, czy też dopłat do działań o charakterze inwestycyjnym.
W piśmie procesowym z dnia [...].09.2020 r. skarżąca wskazała na treść pytania skierowanego do centrali ARiMR w Warszawie przez męża skarżącej w zakresie wystąpienia suszy. W pytanie zawierało prośbę o wyjaśnienie, czy z powodu wystąpienia suszy na rolniku ciążą jakieś obowiązki w stosunku da ARiMR w przypadku gdy komisja szacująca potwierdzi ten fakt zapisem w protokole o 100% szkodzie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach kognicji stwierdzić należy, że narusza ona prawa w stopniu obligującym Sąd do jej uchylenia.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest prawidłowość oceny organów w zakresie uchybienia, jak uważają organy, terminowi do złożenia zgłoszenia o wystąpienia w gospodarstwie skarżącej siły wyższej w postaci suszy.
W ocenie organów, jeżeli skarżąca dokonała zgłoszenia szkody wywołanej suszą do Urzędu Miasta w dniu 2.07.2019 r., to powinna jednocześnie powiadomić o tych okolicznościach Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym była w stanie dokonać tej czynności. W ocenie organu termin ten powinien być liczony właśnie od 2.07.2019 r. Ponieważ skarżąca nie wykazała, iż takiego zgłoszenia złożyć nie mogła uchybiła terminowi.
W ocenie skarżącej składając w dniu 18.10.2019 r. wniosek o udzielenie pomocy finansowej z powodu suszy wraz z protokołem z oszacowaniem zakresu i wysokości szkód powstałych w wyniku wystąpienia w 2019 r. suszy, nie uchybiła terminowi, ponieważ protokół otrzymała w dniu 15.10.2019 r., czyli zgłoszenie zostało dokonane w terminie 5 dni od dnia otrzymania kompletu dokumentów.
Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, wynika, iż w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
W odniesieniu do środków rozwoju obszarów wiejskich przewidzianych w art. 28, 29, 33 i 34 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, jeżeli beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, daną płatność wycofuje się proporcjonalnie za lata, w których występowała siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. Wycofanie dotyczy wyłącznie tych części zobowiązania, dla których nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nie stosuje się wycofania w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności i innych obowiązków i nie nakłada się kary administracyjnej.
W odniesieniu do innych środków rozwoju obszarów wiejskich państwa członkowskie nie wymagają częściowego lub całkowitego zwrotu wsparcia w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich, nie wymaga się zwrotu wsparcia otrzymanego w poprzednich latach, a zobowiązania lub płatności są kontynuowane w kolejnych latach zgodnie z ich pierwotnym okresem trwania.
Jeżeli niezgodność wynikająca z takiej siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności dotyczy zasady wzajemnej zgodności, nie stosuje się odpowiedniej kary administracyjnej, o której mowa w art. 91 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (art. 4 ust. 1).
Przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (art. 4 ust. 2).
Analiza art. 4 ust. 2 rozporządzenia prowadzi do wniosku, że aby dokonanie zgłoszenia wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności było skuteczne muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki: 1. zgłoszenie musi być dokonane na piśmie, 2. musi być złożone do właściwego organu, 3. do zgłoszenia winny zostać dołączone dowody wymagane przez właściwy organ, 4. zgłoszenia należy dokonać w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.
Analiza wskazanych przesłanek wskazuje zatem, że dla skuteczności zgłoszenia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności nie wystarczy samo ich zgłoszenie w formie pisemnej do właściwego organu z zachowaniem 15 dniowego terminu ale niezbędne jest załączenie do zgłoszenia wymaganych przez właściwy organ dowodów. Dopiero takie, kompletne zgłoszenie może spełnić kryterium, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia.
Podkreślić również należy, że normodawca w art. 4 ust. 2 rozporządzenia posługuje się zwrotem "w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności".
W ocenie Sądu użycie takiego sformułowania dodatkowo wzmacnia pogląd, iż chodzi o kompletne zgłoszenie a więc zgłoszenie wraz z wymaganymi dowodami. Z całą pewnością nie chodzi o termin rozumiany jako dzień wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
W przypadku skarżącej termin ten winien być zatem liczony od dnia w którym uzyskała komplet dokumentów stwierdzających wystąpienie suszy. Z akt sprawy, jest to okoliczność niesporna, wynika, że skarżąca otrzymała w dniu 14.10.2019 r. protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód powstałych w wyniku wystąpienia w 2019 r. suszy, a zgłoszenie wraz z protokołem złożyła organowi w dniu 18.10.2019 r. Tym samym zachowała termin, o którym mowa w art. 4 ust.2 rozporządzenia.
Przypomnieć również należy, że skarżąca, wnosząc uwagi do raportu z kontroli, wskazała na wystąpienie w jej gospodarstwie suszy. Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR pismem z dnia [...].12.2019 r. poinformował skarżącą o przekazaniu kopii jej pisma (uwagi do protokołu) organowi pierwszej instancji. Wskazał jednocześnie, że zapisy w raporcie odzwierciedlają sytuację zastaną na działkach rolnych na dzień kontroli, nie zaś ustalenie jego przyczyn. Podkreślił, że zapisy raportu są tylko jednym z elementów, na podstawie których Kierownik Biura podejmuje decyzje w sprawie wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich. "Nie wyklucza się jednak przeprowadzenia przez organ innych dowodów, zgodnie z art. 75 oraz art. 77 Kpa".
Tym samym skarżąca mogła pozostawać w przekonaniu, że organ uwzględni zgłoszenie suszy, którego dokonała w dniu 18.10.2019 r. wraz z kompletem dokumentów.
Przypomnieć również należy, że z art. 4 ust. 2 nie wynika jakie dokumenty mają być dokumenty mają być dołączone do zgłoszenia. Również organy wskazują, że nie ma w tym zakresie żadnych wymogów formalnych. Również w trakcie postepowania organy nie wskazały w tym względzie żadnych oczekiwań od skarżącej.
Tym samy stwierdzić należy, że organy naruszyły art. 4 ust. 2 rozporządzenia w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz niewłaściwie zastosowały art. 19 ust. 2 rozporządzenia (zastosowanie kary – sankcji).
Przypomnieć również należy, że stosownie do art. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm.) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1).
W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1. stoi na straży praworządności; 2. jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3. udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4. zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 2).
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3).
Powyższe zasady stanowią powtórzenie reguł zawartych w K.p.a., z zaznaczeniem wszakże ich pewnej odrębności. Pierwszą z nich jest zasada praworządności, którą odzwierciedlają postanowienia art. 7 K.p.a. Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Warto tu przypomnieć, że druga z zasad została ograniczona w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 K.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy w tym zakresie.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd organy podatkowe uchybiły wskazanym regułom, ponieważ nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego z przyczyn wskazanych we wcześniejszej części uzasadnienia.
Pozostałe zarzuty skargi okazały się w ocenie Sądu nieuzasadnione. W szczególności niezasadne okazały się zarzuty skarżącej w zakresie niezgodności powierzchni w obrębie działki A/A1. Kwestia ta została szczegółowo wyjaśniona przez organ w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Organ odwoławczy szczegółowo przeanalizował przebieg zarejestrowanych śladów pomiarowych dot. działek rolnych A/A1 i i B/B1, względem obiektów widocznych na ortofotomapie znajdującej się w systemie identyfikacji działek rolnych. Przebieg śladu pomiaru względem przebiegu drogi widocznej na ortofotomapie (uzyskanej ze zdjęcia lotniczego wykonanego w roku 2017) potwierdza fakt, iż usytuowanie drogi w przypadku działek ewidencyjnych [...] uległo zmianie, poprzez nieznaczne jej przesunięcie w kierunku północnym. Ustalenie to potwierdzają w/w wyjaśnienia skarżącej dotyczące odbudowy drogi przez firmę transportową.
Organ odwoławczy dokonał pomiarów szerokości wyłączenia zajmowanego przez drogę (tj. przebiegającego między działkami A/A1 i B/B1), w wyniku tych czynności ustalił, że jej szerokość zawiera się w przedziale od ok 7,5 - 8 metrów na działce nr [...] do ok 11 metrów w przypadku działki nr [...]6. Wartości są zbieżne z wyjaśnieniami skarżącej, która wskazała, iż "firma prowadząca transport żwiru odbudowała drogę na szerokości 8 metrów". Szerokość wyłączenia jest większa w przypadku działki nr [...], ponieważ jak wynika ze zdjęcia nr [...] (wykonanego na działce nr [...]) uprawa nie jest prowadzona do samej krawędzi drogi. Ponadto w pobliżu granicy działek nr [...] występuje "rozwidlenie/wielotorowość", drogi, co powoduje, iż obszar wyłączony jest szerszy niż 8 metrów.
Zarzut skarżącej, iż teren wyłączony wzdłuż drogi przekracza powierzchnię, jaka jest rzeczywiście zajmowana przez drogę, nie znajduje uzasadnienia. Jak trafnie stwierdził bowiem organ odwoławczy przesunięcie lokalizacji wspomnianej drogi powiększa powierzchnię działki B/B1 kosztem działki A/A1. Z analizy przebiegu linii pomiarowych wynika, iż przesunięcie przebiegu drogi nieznacznie powiększa obszar działki B/B1 w jej wschodniej części. Jednocześnie w trakcie czynności kontrolnych stwierdzono w południowej części działki B/B1, obszary tymczasowo niekwalifikujące się do płatności (obszary oznaczone kodem pokontrolnym [...]), tj. porośnięte chwastami i samosiewami drzew, widoczne na zdjęciach m.in. nr: 14-172, 14-201 (przy granicy lasu), 14-196 (runo leśne), 14-223 (runo leśnie). W wyniku dokonanych pomiarów, powierzchnia stwierdzona działki rolnej B/B1 okazała się zgodna z powierzchnią zadeklarowaną, tj. 56,59 ha.
Za niezasadne uznać należało również zarzuty skarżącej w zakresie wykluczenia powierzchni działki A/A1 pokrytej gruzem.
Jak trafnie wskazał organ odwoławczy analizując wskazany obszar ukazany na zdjęciu nr 14-301 należy stwierdzić, że rozrzucony gruz (kruszywo budowlane) w istotnym stopniu wpływa na znajdującą się tam roślinność, a która jest znacznie uboższa w zestawieniu z roślinnością znajdującą się na sąsiadującym obszarze działki A/A1. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy płatności obszarowe, są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, tj. stanowiące wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej. Za działalność rolniczą, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, uznaje się utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję. Biorąc pod uwagę teren widoczny na zdjęciu nr 14-301 nie można uznać, że nadaje się on do bezproblemowej uprawy, a tym samym fakt ten koliduje z przywołaną powyżej definicją działalności rolniczej, a w konsekwencji z definicją kwalifikującego się hektara. Do prowadzenia działalności rolniczej niezbędne jest uprzednie usunięcie kruszywa z omawianego terenu. Reasumując analizowaną kwestię wskazać należy, iż omawiany obszar pokryty kruszywem budowlanym nie spełnia przesłanek przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o których mowa w wart. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, a tym samym jego wykluczenie z płatności należy uznać za w pełni prawidłowe.
Podkreślić również należy, że skoro na działkach skarżącej przeprowadzono modernizację drogi mającej wpływ na obszar prowadzenia działalności rolniczej, to spoczywał na niej obowiązek - zgodnie z obowiązującymi zasadami ubiegania się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - wskazania obszarów działek użytkowanych rolniczo zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. Natomiast materiał graficzny przekazywany skarżącej ma jedynie charakter pomocniczy.
Z tych tez przyczyn oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.