I SA/Go 274/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi S.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022. Rolnik otrzymał zaliczkę w wysokości 228 984,59 zł, jednak organy ARiMR stwierdziły, że stworzył on sztuczne podmioty w celu obejścia przepisów dotyczących limitów kwotowych i powierzchniowych oraz degresywności płatności. W związku z tym odmówiono mu przyznania płatności na rok 2022, a następnie wszczęto postępowanie o zwrot nienależnie pobranej zaliczki. Rolnik argumentował, że organy nie wykazały jego świadomości naruszenia prawa, nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego i nie zastosowały zasady proporcjonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę, uznając, że zaliczka została pobrana nienależnie, ponieważ w pierwotnym postępowaniu odmówiono przyznania płatności, a nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od zwrotu (np. błąd organu). Sąd podkreślił, że postępowanie o zwrot nienależnie pobranych środków jest odrębne od postępowania o przyznanie płatności i nie podlega ponownej ocenie ustaleń faktycznych poczynionych w poprzednim postępowaniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że zaliczka wypłacona rolnikowi, któremu odmówiono przyznania płatności z powodu stworzenia sztucznych warunków, jest nienależnie pobraną płatnością podlegającą zwrotowi. Potwierdzenie odrębności postępowania o zwrot środków od postępowania o przyznanie płatności. Brak możliwości zastosowania zasady proporcjonalności w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z tworzeniem sztucznych podmiotów w celu obejścia przepisów o płatnościach rolnych. Interpretacja przepisów UE dotyczących ochrony interesów finansowych UE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zaliczka na poczet płatności bezpośrednich wypłacona rolnikowi, któremu następnie odmówiono przyznania płatności z powodu stworzenia sztucznych warunków, stanowi płatność nienależnie pobraną podlegającą zwrotowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaliczka wypłacona w takiej sytuacji stanowi płatność nienależnie pobraną, a rolnik jest zobowiązany do jej zwrotu, chyba że zachodzą przesłanki wyłączające zwrot.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie o zwrot nienależnie pobranych środków jest odrębne od postępowania o przyznanie płatności. Skoro w pierwotnym postępowaniu odmówiono przyznania płatności z powodu stworzenia sztucznych warunków, wypłacona zaliczka staje się nienależna. Nie stwierdzono przesłanek wyłączających zwrot, takich jak błąd organu, który nie mógłby zostać wykryty przez rolnika.
Czy w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków przez rolnika w celu obejścia przepisów o limitach płatności, organ ma obowiązek zastosować zasadę proporcjonalności i zwrócić jedynie część płatności, a nie całość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków, które skutkują odmową przyznania płatności, wypłacona zaliczka stanowi płatność nienależną podlegającą zwrotowi w całości, jeśli nie zachodzą przesłanki wyłączające zwrot.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił argumentację skarżącego o konieczności zastosowania zasady proporcjonalności i zwrotu jedynie części płatności. Podkreślono, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków nie służy ponownej ocenie ustaleń dotyczących przyznania płatności, a jedynie weryfikacji, czy środki te zostały pobrane nienależnie i czy istnieją podstawy do ich zwrotu.
Czy wypłata zaliczki na poczet płatności rolnych, która nastąpiła na podstawie obowiązujących przepisów, może być uznana za nienależną, jeśli później stwierdzono, że beneficjent stworzył sztuczne warunki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wypłacona zaliczka może być uznana za nienależną, jeśli późniejsze postępowanie wykaże, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości (np. stworzył sztuczne warunki), co skutkuje odmową przyznania płatności.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że na dzień wypłaty zaliczki organ mógł nie mieć wiedzy o nieprawidłowościach. Jednakże, jeśli w późniejszym postępowaniu zostanie ustalone, że beneficjent stworzył sztuczne warunki, co skutkuje odmową przyznania płatności, wypłacona zaliczka staje się nienależna.
Przepisy (14)
Główne
ustawa o Agencji art. 29 § 1, 2 i 8
Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa OB art. 46 § 3
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Rozporządzenie nr 809/2014 art. 7 § 1 i 3
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014
Rozporządzenie 1306/2013 art. 60
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1306/2013
Rozporządzenie nr 2988/95 art. 4 § 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95
K.p.a. art. 61 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie 1307/2013 art. 4 § 1 lit. c
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013
Rozporządzenie nr 2021/2116 art. 59 § 1 lit b
Rozporządzenie nr 2021/2116 art. 62
TUE art. 5 § 4
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wypłacona zaliczka stanowi płatność nienależnie pobraną, ponieważ w pierwotnym postępowaniu odmówiono przyznania płatności z powodu stworzenia sztucznych warunków. • Nie zachodzą przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności, w szczególności błąd organu, który nie mógłby zostać wykryty przez rolnika. • Postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków jest odrębne od postępowania o przyznanie płatności i nie podlega ponownej ocenie ustaleń faktycznych poczynionych w poprzednim postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa procesowego (art. 7 i 77 K.p.a.) poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i nieustalenie świadomości naruszenia prawa przez skarżącego. • Naruszenie prawa materialnego (art. 7 ust. 3 Rozporządzenia 809/2014) poprzez brak wykładni przepisu i niezastosowanie go w sytuacji, gdy błąd organu (brak należytego obowiązku informacyjnego) powinien skutkować odstąpieniem od zwrotu płatności. • Naruszenie prawa materialnego (art. 4 ust. 1, 2, 3 Rozporządzenia 2988/95 i art. 60 Rozporządzenia 1306/2013) poprzez błędną wykładnię terminu 'korzyści' i uznanie, że należy zwrócić całość wsparcia, a nie tylko część wynikającą z naruszenia. • Naruszenie prawa materialnego (art. 5 Rozporządzenia 2988/95) poprzez brak wykładni przepisu, który daje możliwość częściowego odebrania korzyści. • Naruszenie prawa materialnego (art. 11 ust. 4 Rozporządzenia 1307/2013, art. 59 ust. 1 lit b Rozporządzenia 2021/2116, art. 5 ust. 4 TUE) poprzez brak wykładni przepisów dotyczących proporcjonalności kar i zwrotu jedynie korzyści wynikającej z naruszenia. • Naruszenie prawa materialnego (art. 62 Rozporządzenia 2021/2116, art. 60 Rozporządzenia 1306/2013) poprzez nieprawidłową wykładnię przepisów, która powinna prowadzić do proporcjonalnego zmniejszenia płatności, a nie ich całkowitego odebrania. • Naruszenie prawa materialnego (art. 29 ust. […]
Godne uwagi sformułowania
Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. • W rozpatrywanej sprawie 18 października 2022 r., na podstawie art. 46 ust. 3 ustawy OB, stronie została wypłacona zaliczka na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 w wysokości 228 984,59 zł. • W jego ocenie strona dopuściła się nieprawidłowości przez stworzenie sztucznych warunków, które spowodowały, na podstawie art. 4 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 Rozporządzenia 1306/2013, wydanie decyzji z [...] września 2023 r. odmawiającej stronie przyznania ww. płatności. • Z racji tego, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 nie zostały stronie przyznane, to wszczęcie i prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności jest jak najbardziej prawidłowe. • Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej. • W niniejszej sprawie organy obu instancji trafnie wyjaśniły, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022, wypłacone w formie zaliczki 18 października 2022 r. […]
Skład orzekający
Damian Bronowicki
przewodniczący sprawozdawca
Dariusz Skupień
sędzia
Jacek Jaśkiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zaliczka wypłacona rolnikowi, któremu odmówiono przyznania płatności z powodu stworzenia sztucznych warunków, jest nienależnie pobraną płatnością podlegającą zwrotowi. Potwierdzenie odrębności postępowania o zwrot środków od postępowania o przyznanie płatności. Brak możliwości zastosowania zasady proporcjonalności w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z tworzeniem sztucznych podmiotów w celu obejścia przepisów o płatnościach rolnych. Interpretacja przepisów UE dotyczących ochrony interesów finansowych UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organy państwowe walczą z próbami obejścia przepisów dotyczących dopłat unijnych poprzez tworzenie sztucznych podmiotów. Jest to przykład ważnej kwestii dla rolników i przedsiębiorców działających w sektorze rolnym.
“Rolnik próbował obejść przepisy o dopłatach unijnych, tworząc sztuczne firmy. Sąd: pieniądze do zwrotu!”
Dane finansowe
WPS: 228 984,59 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.