I SA/Go 266/25

I SA/Go 266/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /sprawozdawca/
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Jacek Niedzielski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję [...] w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolno-środowiskowo klimatycznej za 2022 rok oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (skarżąca, strona, spółka), reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję [...] w [...] (Dyrektor, organ) z [...] maja 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję [...] w [...] zs. w [...] (Kierownik, organ I instancji) z [...] lutego 2025 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) za 2022 rok.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.
W dniu [...] maja 2022 r. do [...] w [...] zs. w [...] wpłynął wniosek spółki
o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (płatność RSK) na rok 2022. Strona wskazała, ze ubiega się o płatność w ramach wariantu 8.1. ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk do powierzchni 33,29 ha.
W dniu [...] października 2022 r. na konto bankowe spółki przekazane zostały środki finansowe w łącznej kwocie 23 712,46 zł. Przedmiotowe środki finansowe zostały wypłacone na mocy przepisów art. 38a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298; dalej: ustawa PROW).
Po realizacji zaliczek [...] stycznia 2023 r. wysłał do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących prowadzenia działalności rolniczej na działkach deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022. W odpowiedzi spółka złożyła na piśmie wyjaśnienia i przedłożyła dokumenty oraz faktury VAT.
Kierownik ww. wniosek poddał kontroli administracyjnej prowadzonej w myśl art. 28, art. 29 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69; dalej: Rozporządzenie nr 809/2014).
W wyniku kontroli organ stwierdził, że spółki S. i T. są kapitałowo powiązane ze S. S., będącym prezesem i udziałowcem w każdej ze spółek. W ocenie organu, w sprawie istnieje pełna zależność podmiotów w kontekście powiązań kapitałowych i osobowych. Pod względem formalnym spółki funkcjonują odrębnie, jednakże w rzeczywistości są w pełni zależne od siebie i zarządzane przez tę samą osobę, tj. S. S.. Organ I instancji stwierdził, że brak jest możliwości samodzielnego funkcjonowania wraz z pełną zależnością funkcjonalną od podmiotów i osób trzecich powiązanych kapitałowo
i osobowo, stanowi niepodważalną przesłankę uznania, że stworzono sztuczne warunki celem zwiększenia kwot pozyskiwanych z funduszy UE.
W ocenie Kierownika w omawianym przypadku zostały stworzone sztuczne warunki, a powiązane spółki, tj. S. oraz T. sp. z o.o. wraz z gospodarstwem S. S. stanowiły jedno gospodarstwo rolne, będące wynikiem sztucznego procesu multiplikowania podmiotów wnioskujących o płatności.
Nadto organ ustalił, że prowadzenie działalności w powyżej opisany sposób miało na celu również obejście przepisów ograniczających wielkość wsparcia dla pojedynczego producenta nie tylko w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności zwierzęcych, ale również w ramach płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 oraz płatności w ramach działania "Dobrostan zwierząt".
Kierownik uznał, że zaszły podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w każdym podmiocie bezpośrednio bądź pośrednio S. S.. Ocenił, że zorganizowanie kilku podmiotów przez tego samego udziałowca jest sztucznym działaniem mającym na celu obejście modulacji wynikającej z przepisów prawa ustanowionych w § 16 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415) oraz innych przepisach prawa (tożsame działki deklarowane do poszczególnych rodzajów pomocy finansowej oraz wymiana zwierząt pomiędzy podmiotami), tj.: art. 13 oraz art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach i w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775), § 3 ust. 4 i 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364).
Wobec powyższego Kierownik uznał, że w sprawie z wniosku spółki dotyczącej przyznania płatności RSK na rok 2022 należy zastosować art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000,
(WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549,
z późn. zm.; dalej: Rozporządzenie 1306/2013). Ponadto Kierownik uznał, że przyznanie stronie płatności RSK za rok 2022 stałoby w sprzeczności z regulacją wyrażoną w art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz w art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.; dalej: Rozporządzenie nr 2988/95).
W konsekwencji powyższego decyzją z [...] września 2023 r. organ I instancji odmówił stronie przyznania płatności RSK na rok 2022.
W wyniku wniesionego odwołania, Dyrektor decyzją z [...] marca 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Spółka zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, a Sąd ten wyrokiem z 3 października 2024 r., sygn. akt I SA/Go 196/24 oddalił skargę strony. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 5 listopada 2024 r.
W następstwie powyższych okoliczności Kierownik, działając na podstawie
art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: K.p.a.) oraz w związku z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy
z dnia 9 maj 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm.; dalej: ustawa o Agencji) zawiadomieniem z [...] listopada 2024 r. wszczął wobec strony postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wypłaconych spółce [...] października 2022 r. na mocy Rozporządzenia ws. zaliczek w zw. z art. 38a ust. 1 ustawy PROW.
W dniu [...] grudnia 2024 r. do [...] wpłynęła odpowiedź strony, w której S. S., jako reprezentant spółki, poprosił o określenie ewentualnych korzyści w poszczególnych płatnościach, o które wnioskował.
W następstwie powyższych okoliczności organ I instancji decyzją z [...] lutego 2025 r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności RSK w wysokości
23 712,46 zł. Oznacza to, że wypłacone środki finansowe strona powinna zwrócić. Zaakcentował, że nie zaszły przesłanki umożliwiające odstąpienie od zwrotu nienależnie pobranych płatności zgodnie z art. 7 Rozporządzenia nr 809/2014, ani na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy PROW oraz nie minął okres przedawnienia dla ustalenia nienależnych płatności zgodnie z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia 2988/95.
W wyniku wniesionego przez spółkę odwołania, decyzją z [...] maja 2025 r. Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Ocenił, że zaliczka na poczet płatności na rok 2022 została pobrana przez spółkę nienależnie, zatem konieczne było rozstrzygnięcie o ustaleniu jej zwrotu na podstawie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji. Zgromadzona w sprawie dokumentacja obligowała organ I instancji zarówno do wszczęcia postępowania administracyjnego, jak i wydania decyzji ustalającej wobec strony kwotę zwrotu zaliczki wypłaconej na poczet płatności RSK za rok 2022.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 29 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących
z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Dyrektor zaznaczył, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy
o Agencji ukierunkowane jest na ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Zatem w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji organ ma za zadanie zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania
o przyznanie danej płatności. W ramach tego postępowania organ ustala, czy doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności RSK na rok 2022 jest zupełnie odrębnym postępowaniem od postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Kierownika, w ramach którego odmówiono spółce przyznania płatności. Nienależną płatnością jest wypłacona przez organ administracji pomoc finansowa pozyskana ze środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz wnioskodawcy, które przestało być należnym w całości lub części na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych
w przepisach regulujących pomoc finansową.
Dyrektor zauważył, że w toku postępowania dotyczącego przyznania płatności RSK na rok 2022 spółka została uznana za podmiot, z którego potencjału w sposób pozorny został wykreowany podmiot na potrzeby pozyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w kwotach większych niż faktycznie należne. Podkreślił, że z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych
w ramach płatności RSK mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy organ w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ustali, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości,
np. przez stworzenie sztucznych warunków, które skutkują - na podstawie art. 4 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 - brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści.
Organ uznał, że w świetle powyższych regulacji kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie, że wypłacona spółce zaliczka na poczet płatności RSK na rok 2022 ma charakter nienależny, a zatem, czy w sprawie wystąpiła nieprawidłowość – w rozumieniu art. 1 Rozporządzenia 2988/95 - polegająca na stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania wsparcia, pociągająca za sobą konieczność zwrotu pobranych płatności. Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności należy zakwalifikować do nieprawidłowości naruszających przepisy prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 Rozporządzenia nr 2988/95. Zgodnie z art. 4 ust. 3 tego aktu prawnego, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą m.in. do wycofania korzyści. W ocenie Dyrektora, stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, mieszczące się w pojęciu nieprawidłowości, pociąga konieczność zwrotu przyznanych płatności, jako płatności nienależnych.
Organ doszedł do przekonania, że kwota w wysokości 23 712,46 zł została pobrana nienależnie, a zatem konieczne było podjęcie rozstrzygnięcia ukierunkowanego na ustalenie jej zwrotu w trybie art. 29 ust. 1, 2 i 8 Ustawy o Agencji.
Podkreślił, że w sprawie organy ARiMR prowadzą postępowanie w oparciu o art. 29 ustawy o Agencji i nie analizują kwestii związanych ze stworzeniem przez stronę sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013.
To zagadnienie zostało potwierdzone prawomocną decyzją Kierownika z [...] września 2023 r. i zweryfikowane przez WSA w Gorzowie Wlkp., który prawomocnym wyrokiem
z 3 października 2024 r., sygn. akt I SA/Go 196/24 oddalił skargę strony. W związku
z tym przedmiotowa decyzja jest prawomocna i wiąże tak organy ARiMR, jak i spółkę.
Dyrektor zaakcentował przy tym, że w postępowaniu prowadzonym w zakresie ustalenia kwot nienależnie pobranych, organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Dodał, że gdy decyzja organu administracji publicznej jest ostateczna lub też prawomocna, wszelkie zarzuty dotyczące zakończonego już postępowania administracyjnego podnoszone w sprawie w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych nie mogą być skuteczne, ponieważ także sąd administracyjny związany jest decyzją ostateczną. Zasada związania decyzją ostateczną powoduje, że skutki takiej decyzji dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy. W obrocie prawnym występuje prawomocna decyzja z [...] września 2023 r.
o odmowie płatności RSK na rok 2022, która wiąże swą mocą organy ARiMR. Skoro z jej treści wynika, że stronie nie przysługują płatności RSK za rok 2022, w łącznej kwocie 23 712,46 zł, tj. w kwocie mniejszej niż wypłacone zaliczki na poczet tych płatności, to kwota ta ma charakter nienależnie pobranej płatności i podlega obowiązkowi zwrotu. Ponadto stwierdził, że w sprawie nie zaszły podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Po pierwsze, kwota nienależnie pobranej płatności (zaliczka) przez stronę przekracza równowartość kwoty 100 euro. Kurs euro określony dla płatności w roku 2022 zgodnie art. 106 ust. 3 Rozporządzenia 1306/2013 na dzień 3 listopada 2022 r. wynosił 4,8570 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote wg wskazanego kursu euro wynosi 485,70 zł. Tymczasem kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 23 712,46 zł, a więc przewyższa równowartość 100 euro. Organ stwierdził zatem, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 44 ust. 3 ustawy PROW.
Po drugie, nie wystąpiły przesłanki określone w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia
nr 809/2014, tj.: -/ płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,
-/ błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.
Dokonane płatności nie wynikały z pomyłki popełnionej przez organy ARiMR. Zaliczka na poczet płatności RSK za rok 2022 w wysokości 23 712,46 zł, wypłacone zostały stronie w oparciu o deklarację wynikającą z wniosku z dnia [...] maja 2022 r. o przyznanie płatności na rok 2022, a składając przedmiotowy wniosek strona oświadczyła, iż nie stwarza sztucznych warunków, zatem [...] na dzień wypłaty zaliczki tj. [...].10.2022 r. nie miał podstaw ku temu by nie wypłacać na rzecz strony środków finansowych tytułem zaliczki.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie nie upłynął okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit 1-4 Rozporządzenia nr 2988/95.
W skardze wywiedzionej do tut. sądu pełnomocnik spółki zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. Naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., polegające na braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na załatwienie sprawy skutkujące bezpodstawnym uznaniem, że ustalonym zostało, że skarżąca "z pełną świadomością uczestniczyła w procederze tworzenia sztucznych warunków, aby pozyskać środki wbrew przepisom prawa", w sytuacji gdy fakt świadomego naruszania przez skarżąca przepisów prawa nie został ustalony ani w decyzji, w której wskazano, że warunki stworzone przez skarżącą były sztuczne, ani tym bardziej w decyzji skarżonej niniejszym pismem, bowiem organy nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania dowodowego, wskutek czego organ bezzasadnie uznał, że brak jest przesłanek uzasadniających odstąpienie od odzyskiwania nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 7 ust. 3 Rozporządzenia 809/2014.
2. Naruszenie prawa materialnego w postaci art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014 polegające na braku przeprowadzenia przez organ wykładni przedmiotowego przepisu pod kątem przytoczonej w odwołaniu tezy zawartej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 8 lipca 2020 r., sygn. akt
II SA/Bd 28/20, w myśl której: "Przepisy rozporządzenia nr 809/2014 nie definiują pojęcia "pomyłki organu", jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności. Do tej kategorii zaliczyć należy także błąd polegający na przedstawieniu ogólnych, niekonkretnych informacji na temat warunków przyznania płatności, zwłaszcza zaś braku szczegółowych wyjaśnień w zakresie stosowania przepisu, którego wykładnia językowa prowadzi do co najmniej budzących wątpliwości wniosków co do prawidłowości postępowania beneficjentów", na skutek czego doszło do odmowy zastosowania ww. przepisu, w sytuacji, gdy przepisy wspólnotowe normujące kwestie związane z zaistnieniem sztucznych warunków, a także z konsekwencjami ich ustalenia w przypadku danego podmiotu są tak bardzo niejednoznaczne, że nawet Naczelny Sąd Administracyjny w celu prawidłowej ich wykładni postanowieniem z 5 czerwca 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I GSK 1486/22 zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wobec czego należy uznać, że nieracjonalnym było oczekiwanie od przeciętnego rolnika podpisującego oświadczenie o braku stworzenia sztucznych warunków, któremu nie przedstawiono w sposób obrazowy i zrozumiały na czym owe sztuczne warunki miałyby polegać oraz jakie prawo wiąże skutki w przypadku ich stwierdzenia, że podpisujący przedmiotowe oświadczenie rolnik miał faktyczną świadomość do czego się tym samym zobowiązał, wobec czego należy uznać, że wypłata środków finansowych spowodowana została w niniejszej sprawie brakiem należytego wypełnienia przez organ obowiązku informacyjnego,
o którym mowa w przytoczonym powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co stanowiło "pomyłkę organu", o której mowa w ww. przepisie, która to pomyłka powinna skutkować niewydawaniem decyzji ustalającej wobec skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności.
3. Naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., polegające na braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na załatwienie sprawy, poprzez brak przeprowadzenia w niniejszej sprawie postępowania dowodowego
w kierunku ustalenia, czy organy ARiMR przed wydaniem decyzji przyznającej skarżącej wnioskowane wsparcie prawidłowo zrealizowały wobec skarżącej obowiązek informacyjny w zakresie wskazania, na czym konkretnie polega stworzenie sztucznych warunków oraz jakie prawo wspólnotowe wiąże konsekwencje ze stwierdzeniem,
że konkretny podmiot stworzenia owych sztucznych warunków się dopuścił, wskutek czego doszło do co najmniej przedwczesnego wydania wobec skarżącej decyzji zobowiązującej do zwrotu płatności.
4. Naruszenie prawa materialnego w postaci braku przeprowadzenia prawidłowej wykładni terminu "korzyści" znajdującego się w sformułowaniach "nieprzyznanie lub wycofanie korzyści" zawartych w art. 4 ust 1, 2 i 3 rozporządzenia 2988/95 oraz
w sformułowaniu "nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści" zawartym w art. 60 rozporządzenia 1306/2013, co doprowadziło do błędnego uznania przez organ, że ww. przepisy obligują organ do nie przyznawania wnioskodawcy - w razie stwierdzenia zaistnienia sztucznych warunków - jakiegokolwiek dofinansowania, w sytuacji, gdy taki sposób interpretacji ww. przepisów jest niezgodny z celami rzeczonego wsparcia, budzi sprzeciw przedstawicieli doktryny oraz wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, także w kontekście rozbieżności w orzecznictwie sądów państw członkowskich, w szczególności sądów niemieckich, które interpretują ww. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w taki sposób, że "cel przedmiotowego przepisu nie polega na sankcjonowaniu próby, lecz na umożliwieniu - w przypadku celowego uzyskania korzyści poprzez nadużycie przepisów unijnych - że mimo spełnienia warunków formalnych korzyść ta nie zostanie przyznana, przywracany jest stan prawny jakby sztuczne warunki nie zostały spełnione oraz uzasadnia się odmowę wypłaty korzyści (jedynie), w jakim warunki do jej przyznania zostały sztucznie stworzone, ale nie usprawiedliwia dalszego obniżenia ani całkowitego pozbawienia przyznanej korzyści" (tak w wyroku Wyższego Sądu Administracyjnego Dolnej Saksonii
z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt 10 LC 151/21), co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że decyzja organu pozbawiająca skarżącą - z uwagi na stwierdzenie zaistnienia sztucznych warunków - całości wnioskowanego wsparcia była decyzją zgodną z prawem wspólnotowym.
5. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez brak przeprowadzenia prawidłowej wykładni przedmiotowego przepisu, tj. pominięcia okoliczności że jego literalne brzmienie świadczy o tym, że ustawodawca unijny dał możliwość - w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości - całkowicie lub jedynie częściowo odebrać korzyści przyznawane zgodnie z prawem wspólnotowym, co świadczy o tym, że pozbawianie wnioskodawcy w całości wszystkich wnioskowanych dofinansowań w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w zakresie stworzenia sztucznych warunków jest działaniem niezgodnym z prawem unijnym, bowiem organ w oparciu o ww. przepis powinien każdorazowo badać, czy w danej sprawie powinno się pozbawiać podmiot wnioskowanego wsparcia oraz w jakim zakresie dane wsparcie powinno być odbierane, a nie pozbawiać wnioskodawcę i to
w całości wszelkich wnioskowanych dotacji.
6. Naruszenie prawa materialnego w postaci przepisów art. 11 ust. 4 rozporządzenia 1307/2013 w zw. z art. 59 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2021/2116 w zw. z art. 5 ust 4 TUE polegające na braku przeprowadzenia prawidłowej wykładni przedmiotowych przepisów, w myśl których w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa unijnego danemu podmiotowi powinno się odmówić wypłaty jedynie korzyści wynikającej
z naruszenia a nie całego wsparcia, a także statuujących obowiązujących w prawie unijnym zasadę proporcjonalności, nakładającą na organy obowiązek dostosowania kar do stopnia naruszenia i niewprowadzania nadmiernych sankcji, w wyniku czego doszło do niezastosowania przedmiotowych przepisów, i w konsekwencji uznania, że decyzja organu pozbawiająca skarżącą - z uwagi na stwierdzenie zaistnienia sztucznych warunków - całości wnioskowanego wsparcia była decyzją zgodną z prawem wspólnotowym.
7. Naruszenie prawa materialnego w postaci art. 62 rozporządzenia nr 2021/2116
w zw. z art. 60 rozporządzenia 1306/2013, poprzez nieprawidłową wykładnię
ww. przepisów polegającą na uznaniu, że norma prawna statuowana ww. art. 62 ma analogiczną treść do normy prawnej wynikającej z ww. art. 60 pomimo, że nowszy przepis uzupełniony został w stosunku przepisu pierwotnie obowiązującego
o sformułowanie, że państwa członkowskie w celu unikania obchodzenia prawa unijnego podejmować będą nie tylko skuteczne, ale również "proporcjonalne kroki", która to zmiana w kontekście celów prawa wspólnotowego, a także treści przepisów
art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, art. 59 ust. 1 lit. b rozporządzenia
nr 2021/2116 oraz art. 5 ust. 4 TUE, powinna być interpretowana jako radykalna zmiana treści klauzuli generalnej obchodzenia prawa wspólnotowego - w myśl której płatności przyznawane przez ARiMR w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków powinny być proporcjonalnie zmniejszane, nie zaś całkowicie odbierane,
co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że decyzja organu pozbawiająca skarżącą
- z uwagi na stwierdzenie zaistnienia sztucznych warunków - całości wnioskowanego wsparcia była decyzją zgodną z prawem wspólnotowym.
8. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy o Agencji, polegające na braku przeprowadzenia wykładni ww. przepisów pod kątem zawartego
w odwołaniu zarzutu całkowitego braku rozważenia przez organ, czy gdyby "sztucznych warunków", to odwołująca mogłaby się w jakimkolwiek zakresie ubiegać o przyznanie jej wnioskowanego wsparcia. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem wyrażanym
w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2024 r. wydanych
w sprawie o sygn. akt I GSK 801/23, kreowanie sztucznych warunków samo w sobie nie powinno skutkować dyskwalifikacją podmiotu starającego się o jakiekolwiek płatności, ale jedynie o takie, których ów sztuczny stan gospodarowania dotyczy,
co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego nakazania odwołującej zwrotu wszystkich uzyskanych tytułem zaliczek płatności.
9. Naruszenie prawa procesowego, tj. art. 6 K.p.a. polegające na wydaniu decyzji zobowiązującej odwołującą do zwrotu przekazanych jej płatności, które odwołująca wydatkowała pozostając w dobrej i usprawiedliwionej wierze, że rzeczone wsparcie jej przysługuje, co stanowi rażące naruszenie zasady praworządności.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego wszczętego w sprawie, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, tj. poprzez ustalenie kwoty podlegającej zwrotowi jedynie w wysokości przekraczającej wysokość wsparcia, która skarżąca uzyskałaby, gdyby nie doszło do stworzenia tzw. "sztucznych warunków". Ponadto wniosła o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia.
Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. Tym samym Sąd nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd stwierdził, że została ona wydana zgodnie z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora z [...] maja 2025 r. utrzymująca decyzję organu I instancji z [...] lutego 2025 r. wydaną w przedmiocie ustalenia spółce kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, środki publiczne:
1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowe, przeznaczone na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów
o przyznaniu pomocy finansowej.
Na podstawie art. 29 ust. 1c ustawy o Agencji, ustalenie kwoty nienależnie
lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje
w drodze decyzji administracyjnej.
Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest: 1) organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej z tych środków publicznych przyznawanych w drodze decyzji administracyjnej (art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy o Agencji).
Na gruncie prawa unijnego obowiązek zwrotu pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości pomocy wynika z przepisu art. 7 ust. 1 Rozporządzenia nr 809/2014, który stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Zawarte w tym przepisie określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych, ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych (wyrok NSA z 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt I GSK 184/22). Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków w ramach działań objętych programem mamy więc do czynienia nie tylko wówczas, gdy zaliczka na płatność RSK zostanie wypłacona, a następnie płatność ta zostanie odmówiona, ale także wtedy, gdy organ ustali, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości. Nieprawidłowość zaś, stosownie do art. 1 ust. 2 Rozporządzenia nr 2988/95 oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo przez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (wyrok WSA w Kielcach z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 615/21).
Przypomnieć należy, że w rozpatrywanej sprawie [...] października 2022 r.,
na podstawie art. 38a ustawy PROW, spółce została wypłacona zaliczka na poczet płatności RSK za 2022 w wysokości 23 712,46 zł. Jednakże w toku postępowania organ I instancji ustalił, że strona została wykreowana w pozorny sposób na potrzeby pozyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w kwotach większych niż faktycznie należne. W jego ocenie spółka dopuściła się nieprawidłowości przez stworzenie sztucznych warunków, które spowodowały, na podstawie art. 4 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 Rozporządzenia 1306/2013, wydanie decyzji z [...] września 2023 r. odmawiającej stronie przyznania ww. płatności.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor decyzją z [...] marca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku zaskarżenia tego rozstrzygnięcia
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., prawomocnym wyrokiem z 3 października 2024 r., sygn. akt I SA/Go 196/24, tut. Sąd oddalił skargę spółki w całości.
Z racji tego, że płatność RSK na rok 2022 nie została stronie przyznana,
to wszczęcie i prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności jest jak najbardziej prawidłowe. W sprawie zasadnie zastosowano przepis art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.
Należy zauważyć, że w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji organ ma za zadanie zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ww. ustawy jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Oznacza to, że jeżeli organ stwierdzi na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, że kwota przyznana beneficjentowi jest kwotą nienależną, to wówczas jest on zobowiązany do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji (por. wyrok WSA w Poznaniu z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 541/23).
Z powyższych przyczyn niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do kwestii stworzenia przez stronę sztucznych warunków, świadomego naruszenia przez nią przepisów prawa w pierwotnym postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia wniosku
o przyznanie płatności RSK na rok 2022, czy też rozważania proporcjonalnego przyznania spółce wnioskowanej płatności. Zarzuty te zostały w istocie skierowane przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy w postępowaniu zakończonym decyzją o odmowie przyznania płatności z [...] września 2023 r. Tymczasem w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej (por. wyroki NSA: z 28 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1493/18
i I GSK 1526/18; z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 192/18 i I GSK 1523/18).
W obecnym postępowaniu organy nie mogły więc weryfikować, ani podważać ustaleń wynikających z decyzji o odmowie przyznania płatności (tak też w wyroku NSA
z 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt I GSK 184/22).
W konsekwencji pozostawania w obrocie prawnym decyzji o odmowie przyznania spółce płatności RSK na rok 2022, wypłacona stronie zaliczka w wysokości 23 712,46 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 7 ust. 1 Rozporządzenia nr 809/2014.
Jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak
w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
W orzecznictwie wskazuje się, że celem określonego w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014 wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 ww. Rozporządzenia stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik – przy dołożeniu należytej staranności – mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna (por. wyroki NSA z 22 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2071/18; z 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1191/20). Podkreśla się także, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (por. wyroki NSA z 15 czerwca
2011 r., sygn. akt II GSK 594/10; z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 315/13;
z 22 września 2023 r., sygn. akt I GSK 1315/22).
W niniejszej sprawie organy obu instancji trafnie wyjaśniły, że płatność RSK na rok 2022, wypłacona w formie zaliczki [...] października 2022 r. nie wynikała z pomyłki, czy błędu organu, lecz z obowiązujących przepisów, które pozwalały na wypłatę części środków przed rozstrzygnięciem w sprawie, w celu wsparcia rolnictwa wcześniejszą wypłatą części kwot, które mogą być przyznane po przeprowadzeniu pełnego postępowania. Organ I instancji uczynił to na podstawie art. 38a ustawy PROW.
Na dzień wypłaty środków nie miał podstaw, by nie wypłacić stronie zaliczki.
We wniosku z [...] maja 2022 r. o przyznanie płatności RSK na rok 2022 spółka oświadczyła m. in., że nie stwarza sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych
z celami pomocy, jak również, że znane są jej skutki składania fałszywych oświadczeń, wynikające z art. 297 § 1 i § 2 ustawy Kodeks kamy. Zatem to na spółce ciążył obowiązek, by zadeklarowane przezeń we wniosku działki kwalifikowały się do płatności i jej działania były zgodne z założeniami i zasadami programów wsparcia. Za rzetelność i wiarygodność danych podanych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada bowiem wnioskodawca. To strona jako potencjalny beneficjent posiada wiedzę
o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie istnienia lub braku podstaw do dokonania płatności.
Reasumując uznać należy, że prawidłowe jest stanowisko zaprezentowane
w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym wypłata zaliczki nie wynikała z błędu organu, ale z obowiązujących przepisów. Na dzień wypłaty tych środków organ I instancji nie miał bowiem wiedzy, że strona nie spełnia warunków do otrzymania przedmiotowych płatności. Okoliczności te ustalono dopiero mocą decyzji z [...] września 2023 r.
W konsekwencji Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały właściwej oceny, czy doszło do ustalenia i wypłaty środków pochodzących z funduszy unijnych nienależnie, czy istnieje związek ich zwrotu i czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot. Uzasadniły to w sposób szczegółowy w kontekście prawa krajowego i Unii Europejskiej. Jednocześnie nie były obowiązane do prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie stworzenia przez spółkę sztucznych warunków w celu uzyskania płatności. Natomiast w uprzednio prowadzonym postępowaniu skarżąca nie zdołała podważyć ustaleń, które legły u podstaw wydania decyzji z [...] września 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności RSK na rok 2022. Za bezzasadne należało więc uznać zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a.
Ponadto fakt wydatkowania przez spółkę przekazanych jej płatności, nie stanowi
o naruszeniu przez organy zasady praworządności wyrażonej w art. 6 K.p.a. Zgodnie
z tym przepisem, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Podstawę zaś wydania rozstrzygnięć w sprawie stanowił art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji.
Z powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę
w całości.