I SA/Go 263/25

I SA/Go 263/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Damian Bronowicki
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
§13zzs ust.1, ust. 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2024 poz 935
art.145§1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135, ar. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] w [...] z dnia [...] r. o nr [...], w całości. 2. Zasądza od [...] w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2025 r. o nr [...], (dalej: organ odwoławczy, Dyrektor) utrzymał w mocy decyzję [...] w [...] (dalej: organ I instancji) z [...] listopada 2024 r. w sprawie odmowy przyznania J. K. (dalej: skarżąca, strona) pomocy finansowej.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] listopada 2024 r. do organu I instancji skarżąca złożyła wniosek
o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej - zwany dalej wnioskiem o pomoc. Ponadto z ww. wnioskiem strona przedłożyła:
-/ protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego z dnia [...] listopada 2024 r.; -/ 4 fotografie; -/ dokument "wykaz_upraw2".
Decyzją z [...] listopada 2024 r. nr decyzję nr [...] organ I instancji odmówił przyznania pomocy. W uzasadnieniu podał, że w przypadku wskazanych przez stronę działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2024 położonych w obrębie gmin objętych stanem klęski żywiołowej, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (dalej: IMGW) nie wskazał powierzchni zalanej wskutek powodzi, a tym samym strona nie spełniła warunku umożliwiającego przyznanie pomocy zgodnie z § 13zzs ust. 1, ust. 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.) – zwany dalej rozporządzeniem RM.
Strona w odwołaniu podniosła, że działki rolne do których występowała
o przyznanie pomocy nie występują w danych udostępnianych przez IMGW. Wyżej wymieniona sytuacja stoi w jawnej sprzeczności ze stanem faktycznym, co znajduje odzwierciedlenie w przedstawionym protokole oszacowania szkód oraz załączonej do wniosku dokumentacji fotograficznej. Podkreśliła, że wydając ww. decyzję organ I instancji nie zweryfikował istniejących rozbieżności pomiędzy danymi IMGW, a stanem faktycznym przez zwrócenie się do IMGW o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji i ewentualną korektę swoich danych.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.
W uzasadnieniu przywołał mającą zastosowanie w sprawie regulację § 13zzs rozporządzenia RM w tym ust. 8 tej regulacji, zgodnie z którym powierzchnia uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan kieski żywiołowej, jest ustalana na podstawie danych udostępnionych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że działki ewidencyjne zadeklarowane przez stronę są położone w obrębie gminy i powiatu objętym stanem klęski żywiołowej tj. gmina [...] w powiecie [...], zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 października 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa [...] oraz [...] (Dz. U. z 2024 r., poz. 1460).
W związku z powyższym podkreślił, że dane o maksymalnym zasięgu wód powodziowych zostały pozyskane przez IMGW za pomocą metod obrazowania satelitarnego i udostępnione [...]. Dodał, że zobrazowania satelitarne będące
w zasobach IMGW stanowią jedyną bazę referencyjną użytą do zobrazowania zasięgu zalania wskutek powodzi. Dane przestrzenne o zasięgu powodzi przekazane zostały przez IMGW do [...] w plikach, które wskazują zasięg zalanych terenów.
Dane o zasięgu wód powodziowych z IMGW przekazane zostały do [...]
w formie zakodowanych plików obrazujących narastająco zalanie terenów we wrześniu 2024 r. Pracownicy [...] na podstawie danych przestrzennych otrzymanych z IMGW prezentujących zasięg powodzi pochodzących z interpretacji radarowych danych satelitarnych z konstelacji mikrosatelitów ICEYE zobrazowali dane IMGW o zasięgu zalania poprzez naniesienie ich na geometrie działek rolnych będących w zasobach [...], tj. systemie identyfikacji działek rolnych.
Bazując na pozyskanych w powyższy sposób danych organ odwoławczy dokonał analizy lokalizacji działek strony w odniesieniu do terenów zalanych. Dyrektor stwierdził, że żadna z działek deklarowanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności na rok 2024, zgodnie z § 13zzs ust.1 pkt 4 rozporządzenia RM, tj.:
- działka ewidencyjna nr [...] - działka rolna "A" - słonecznik - 1,55 ha;
- działka ewidencyjna nr [...] - działka rolna "AD" - słonecznik zwyczajny - 0,79 ha;
- działka ewidencyjna nr [...] - działka rolna "AG" – kukurydza cukrowa – 3,06 ha;
- działka ewidencyjna nr [...] - działka rolna "C" – kukurydza cukrowa – 10,11 ha;
- działka ewidencyjna nr [...] – działka rolna "D" – słonecznik – 2 ha;
-działka ewidencyjna nr [...] – działka rolna "T" – słonecznik zwyczajny – 3,60 ha;
- działka ewidencyjna nr [...] – działka rolna "V" – len zwyczajny – 2 ha
nie była zalana wskutek powodzi we wrześniu 2024 r., w myśl § 13zzs ust. 8 rozporządzenia RM.
Organ odwoławczy podkreślił, że dane przestrzenne maksymalnego zasięgu wód powodziowych, które pochodzą z interpretacji radarowych danych satelitarnych
z konstelacji mikrosatelitów ICEYE oraz które zaznaczone są na załączonych szkicach kolorem niebieskim (vide załączniki nr od 1-1 do 1-5 w aktach sprawy), świadczą o tym, że zasięg powodzi we wrześniu 2024 r. nie obejmował działek ewidencyjnych nr: [...]. Na żadnej z wyżej wyszczególnionych działek, IMGW nie wskazał powierzchni zalanej wskutek powodzi, stąd też uprawy na ww. działkach ewidencyjnych nie kwalifikują się do objęcia wsparciem. Dodatkowo zaznaczył, że w złożonym przez skarżącą wniosku o pomoc, w podsumowaniu informacji o szkodach (wykaz upraw i powierzchni) spowodowanych powodzią, powierzchnia poszczególnych upraw, na których wystąpiły szkody wyniosła 0,00 ha. Zatem już na etapie wypełniania wniosku o pomoc skarżąca posiadała wiedzę odnośnie braku możliwości uzyskania pomocy finansowej. Pomimo złożonych dodatkowych dokumentów przez stronę wraz z wnioskiem o pomoc uznał, że kryteria określone przepisami prawa, warunkujące uzyskanie wsparcia nie zostały spełnione w niniejszej sprawie.
Do wyliczenia wysokości pomocy na podstawie wniosku o pomoc strony, niezbędne jest stwierdzenie wystąpienia powodzi we wrześniu 2024 r. na działkach deklarowanych przez stronę i która to spowodowała szkody w uprawach wskazanych
w § 13zzs ust.1 pkt 4 rozporządzenia RM. Brak tych danych w sposób jednoznaczny potwierdza, że niemożliwe jest naliczenie pomocy finansowej.
Ponadto Dyrektor na podstawie ogólnodostępnych źródeł (aplikacja Sentinel) ustalił, że działki rolne wskutek powodzi zalane zostały w październiku 2024 r.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, żadna z działek strony nie została zalana wskutek występującej we wrześniu 2024 r. powodzi na podstawie danych
z IMGW. Zalanie niektórych działek strony zaczęło następować od października 2024 r., co jednak nie uprawnia do otrzymania pomocy. Nie zgodził się ze stroną, że dane do pomocy są niekompletne i błędne.
Dyrektor podkreślił, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia RM, konieczne jest stwierdzenie przez IMGW powierzchni upraw, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. Natomiast z danych przedstawionych przez IMGW wynika, że w przypadku działek deklarowanych przez skarżącą, nie stwierdzono powierzchni zalanych wskutek powodzi we wrześniu 2024 r.
Organ odwoławczy wskazał, że cały materiał zgromadzony w aktach sprawy został dokładnie przeanalizowany natomiast warunki określone przepisami prawa, warunkujące uzyskanie pomocy finansowej w niniejszej sprawie nie zostały spełnione, tj. działki nr [...] nie zostały zalane we wrześniu 2024 r. wskutek powodzi.
Dokonując analizy dołączonej przez stronę fotografii zauważył, że nie obrazuje stanu zalanych działek z września 2024 r. Dołączony materiał zdjęciowy nie obrazuje działek strony, bowiem brak jest danych pozwalających na określenie lokalizacji wykonanego zdjęcia. Przedstawione zdjęcia obrazują duży obszar zalany wodą. Uwzględnił, że zjawisko powodzi jest bardzo dynamiczne, jest to żywioł i w ciągu dnia może zalać znaczny obszar, to zdjęcia mogą obrazować działki strony zalane
w październiku 2024 r. Niemniej jednak załączone zdjęcia zostały wykonane
[...] października 2024 r., w niedzielę o godzinie 16:50, czyli nie przedstawiają sytuacji
z września 2024 r., a więc nie spełniają kryteriów określonych przepisami zgodnymi
z § 13zzs rozporządzenie RM, działki te nie były zalane.
W kwestii dołączonego protokołu nr 6 z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego z dnia [...] listopada 2024 r. stwierdził, że przepisy § 13zzs rozporządzenia RM nie uzależniają przyznania pomocy na podstawie protokołu z oszacowania szkód. Dane w nim zawarte nie potwierdzają, że zostały oszacowane we wrześniu, gdyż wizytacja odbyła się [...] października 2024 r.,
a sporządzony został na potrzeby wystąpienia wrześniowej powodzi w roku 2024 do pomocy w ramach innych programów pomocowych realizowanych przez [...].
W skardze do sądu strona wskazała, że spełniła wszystkie wymogi określone
w Rozporządzeniu RM. Wniosek o przyznanie pomocy został złożony w terminie przewidzianym przepisami oraz był kompletny. Ponadto wraz z wnioskiem zostały złożone dodatkowe dokumenty potwierdzające wystąpienie powodzi na wnioskowanych działkach. Jak podała, w odwołaniu zwracała uwagę na fakt rozbieżności pomiędzy danymi IMGW-PIB, a stanem faktycznym potwierdzonym przez komisję do szacowania strat powołaną przez Wojewodę. Organ I instancji błędnie przyjął, że treść dokumentu urzędowego jest niewzruszalna, co stoi w sprzeczności z ustawą, która dopuszcza przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 Kpa). Ma to szczególne znaczenie dla sprawy w świetle odpowiedzi jaką skarżąca
otrzymała [...] lutego 2025 r. z Ministerstwa Infrastruktury ([...]). Ze wspomnianego pisma jasno wynika, że [...] było poinformowane o fakcie eksperymentalnego pozyskiwania danych o zasięgu powodzi ze zobrazowań satelitarnych jednocześnie informując, że mogą być obarczone niepewnością.
W świetle przedstawionych powyżej faktów skarżąca uważa, że organ I instancji nie dokonał należytej staranności w działaniach zmierzających do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym (art. 10a ust.1a pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r.
o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Dz. U. z 2023, poz.1199; dalej: ustawa o Agencji) z powodu faktu posiadania wiedzy na temat niepewności danych
o zasięgu powodzi dostarczonych przez IMGW-PIB. Na żadnym etapie postępowania nie zwracał się również o przedstawienie dodatkowych dowodów na wystąpienie powodzi.
Drugą przesłanką będącą podstawą do odmowy wypłaty pomocy był fakt ustalenia przez organ odwoławczy faktu zalania wnioskowanych działek, ale dopiero
w październiku 2024 r. Ustalenia takie stoją w sprzeczności nie tylko z faktami, lecz również ze zdrowym rozsądkiem i podstawową wiedzą życiową. Strona wyjaśniła, że
w czasie powodzi we wrześniu 2024 r. rzeka [...] na terenie gminy [...] osiągnęła stan ostrzegawczy [...] września i [...] września przekroczyła stan alarmowy. Fala kulminacyjna przepływała przez gminę [...] [...] września, a stan alarmowy utrzymywał się do [...]października, natomiast stan ostrzegawczy do [...] października. W związku z tym można powiedzieć, że na terenie gminy [...] wrześniowa powódź 2024 trwała od [...] września do [...] października. Należy jednak uwzględnić dodatkowo czas na ustąpienie wody z zalanych terenów. W związku z tym należy stwierdzić, że wspomniane działki nie zostały zalane w październiku, lecz na podstawie danych
z października stwierdzono ich zalanie. W swojej decyzji organ odwoławczy wskazuje bezrefleksyjnie na zalanie wnioskowanych działek w październiku 2024 r., nie wskazując źródła, z jakiego miałoby ono nastąpić.
Nie bez znaczenia jest również zdaniem skarżącej fakt, że stan klęski żywiołowej
w związku z wrześniową powodzią ogłoszono na terenie gminy [...] [...] października 2024 r. i trwał on do [...] października 2024 r. Powyższe fakty potwierdza [...] w swoim piśmie z [...] lipca 2025 r., dotyczącym szacowania szkód w płodach rolnych, które jest załączone do skargi.
Strona dodała, że teren na którym są zlokalizowane wnioskowane działki znajduje się na dolinie ograniczonej z jednaj strony rzeką [...], a z drugiej rzeką [...] wpadającą do [...] na końcu wspomnianej doliny. W związku z taką lokalizacją teren jest narażony nie tylko na wody bezpośrednio z rzeki [...], lecz również na wody z cofki na rzece Ilance. Usunięcie wód powodziowych z tego terenu było możliwe dopiero po uruchomieniu przepompowni wód i trwało do lutego 2025 r.
Zdjęcia przedstawione w dokumentacji dostarczonej wraz z wnioskiem odrzucono jako dowód z powodu wykonania ich w dniu [...] października 2024 r., a nie we wrześniu, choć stan klęski żywiołowej związany z wrześniową powodzią ogłoszono dla gminy [...]
[...] października 2024 r. i trwał do [...] października. W tych tez ramach czasowych dyrektor stwierdził zalanie wnioskowanych działek. Zdaniem skarżącej w przepisach dotyczących pomocy z tytułu strat spowodowanych wrześniową powodzią chodziło o określenie zjawiska atmosferycznego, które rozpoczęło się we wrześniu, a nie wystąpiło tylko we wrześniu, gdyż jego skutki były odczuwalne przez kolejne miesiące. Fakt zalania wnioskowanych działek został również potwierdzony protokołem szacowania strat sporządzonym przez komisję powołaną przez Wojewodę, w którym widnieje zapis o terminie wystąpienia strat, jak również ich przyczynie (powódź, [...] września 2024 r.).
Co do uwagi Dyrektora, że oszacowania strat dokonano w październiku 2024 r.,
a nie wrześniu 2024r., skarżąca wskazała, że w czasie przechodzenia fali powodziowej obowiązywał zakaz wstępu na zalany teren, a szacowania można było dokonać dopiero po ustąpieniu wód powodziowych.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134
§ 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Przedmiotem sprawy jest ocena, czy organy zasadnie odmówiły skarżącej pomocy finansowej z tytułu szkód powstałych w związku z wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., opierając się przy rozpoznaniu wniosku na danych udostępnionych przez IMGW.
Przedstawiając kluczowe w sprawie regulacje prawne, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że warunki przyznawania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach, tj. kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, uregulowane zostały w § 13zzs rozporządzenia RM.
Zgodnie z § 13zzs ust. 1 rozporządzenia RM, w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, poszkodowanemu
w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 654 i 1473) będącemu producentem rolnym:
1) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej;
2) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3) który jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem
w rozumieniu załącznika do rozporządzenia 2022/2472;
4) który w 2024 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw.
Pomoc, o której mowa w ust. 1 jest udzielana na warunkach określonych
w przepisach rozporządzenia 2022/2472 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu
w sprawach dotyczących pomocy publicznej (ust. 2). Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji,
na wniosek producenta rolnego złożony do dnia 15 listopada 2024 r. na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej (ust. 3). Wniosek, o którym mowa w ust. 3, może zostać złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji w sposób określony w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ust. 4).
Wniosek, o którym mowa w ust. 3, zawiera:
1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;
2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;
4) informacje o prowadzonej przez producenta rolnego działalności gospodarczej
oraz informacje o wysokości otrzymanej przez niego pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej;
5) oświadczenie producenta rolnego o powierzchni uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej;
6) oświadczenie producenta rolnego o kwocie odszkodowania otrzymanego
z zakładu ubezpieczeń (ust. 5).
Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn powierzchni uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw wskazanej w oświadczeniu,
o którym mowa w ust. 5 pkt 5, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, i stawki tej pomocy (ust. 6).
Stawka, o której mowa w ust. 6, wynosi:
1) 5000 zł na 1 ha powierzchni uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw,
2) 4000 zł na 1 ha powierzchni uprawy soi
- na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej (ust. 7).
Z kluczowego w sprawie ust. 8 ww. przepisu rozporządzenia RM wynika, że powierzchnia uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, jest ustalana na podstawie danych udostępnionych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej
- Państwowy Instytut Badawczy.
W przypadku gdy powierzchnia uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw wskazana w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 5 pkt 5, jest większa
od powierzchni danej uprawy zadeklarowanej przez producenta rolnego we wniosku
o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego
2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027,
lub większa od powierzchni danej uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, do obliczenia wysokości pomocy, o której mowa
w ust. 1, przyjmuje się powierzchnię uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw zadeklarowaną przez producenta we wniosku o przyznanie tych płatności bezpośrednich pomniejszoną o powierzchnię uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw, na której nie powstały te szkody (ust. 10).
W tym miejscu należy zauważyć, że problematyka dotycząca ustalania "powierzchni na której powstały szkody" w związku z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r, była kilkakrotnie przedmiotem oceny WSA we Wrocławiu m.in.
w sprawach o sygn. akt III SA/Wr 115/25, III SA/Wr 76/25. Stanowisko w tych sprawach wyrażone, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
W rozpoznawanej sprawie organy stwierdziły, opierając na danych pozyskanych z IMGW, że żadna z działek deklarowanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności na rok 2024, tj.:
- działka ewidencyjna nr [...] - działka rolna "A" - słonecznik - 1,55 ha;
- działka ewidencyjna nr [...] - działka rolna "AD" - słonecznik zwyczajny - 0,79 ha;
- działka ewidencyjna nr [...] - działka rolna "AG" – kukurydza cukrowa – 3,06 ha;
- działka ewidencyjna nr [...] - działka rolna "C" – kukurydza cukrowa – 10,11 ha;
- działka ewidencyjna nr [...] – działka rolna "D" – słonecznik – 2 ha;
-działka ewidencyjna nr [...] – działka rolna "T" – słonecznik zwyczajny – 3,60 ha;
- działka ewidencyjna nr [...] – działka rolna "V" – len zwyczajny – 2 ha
nie była zalana wskutek powodzi we wrześniu 2024 r. W związku z tym, skarżącej nie należy się pomoc finansowa. Przy czym należy zauważyć, że stan klęski żywiołowej
w związku z wrześniową powodzią na terenie Gminy [...] był ogłoszony w dniach od [...] do [...] października 2024 r.
W ocenie Sądu, organy bezrefleksyjnie nadając kluczowe znaczenie danym
z IMGW, zdają się nie dostrzegać, że już z samej treści regulacji §13zzs rozporządzenia RM wynikają niejasności w zakresie ustalania "powierzchni na której powstały szkody." Z §13zzs ust. 5 pkt 5 rozporządzenia wynika bowiem, że to producent rolny oświadcza powierzchnię upraw na której powstały szkody i powierzchnia ta zgodnie z ust. 6 tego przepisu stanowi podstawę obliczenie pomocy. W § 13zzs ust. 8 rozporządzenia RM wskazano z kolei, że powierzchnia uprawy na której powstały szkody ustalana jest na podstawie danych IMGW. Natomiast w § 13zzs ust. 10 rozporządzenia RM przewidziano jeszcze inny sposób ustalenia tej pomocy w przypadku, gdy powierzchnia wskazana w oświadczeniu z ust. 5 jest większa od powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Ponadto udzielenie pomocy uzależnione zostało od złożenia przez producenta rolnego wniosku na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję i oświadczenia tego producenta
o powierzchni upraw na której powstały szkody. Nadmienić też należy, że pomoc,
o której mowa w §13 zzs ust. 1 rozporządzenia RM, jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia 2022/2472 oraz zgodnie z przepisami
o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, co wynika z § 13zzs
ust. 2 rozporządzenia. Regulacja prawna dotycząca udzielenia pomocy producentowi rolnemu jest zatem określona na poziomie unijnym w rozporządzeniu Komisji
(UE) 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznającego niektóre kategorie
pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.2022.327.1 z dnia 2022.12.21 – dalej: rozporządzenie 2022/2472). Jak wynika z pkt 42 preambuły "Należy również uznać, że rolnictwo
i leśnictwo są sektorami szczególnie narażonymi na niekorzystne zjawiska klimatyczne, choroby zwierząt, agrofagi roślin oraz szkody spowodowane przez zwierzęta chronione. Doświadczenie pokazuje, że sektory te są bardziej podatne na takie zdarzenia, a rolnicy i leśnicy ponoszą w ich wyniku znaczne szkody. Środki pomocy na wyrównanie takich szkód uznaje się zatem za odpowiednie narzędzie pomagające przedsiębiorstwom
w naprawieniu takich szkód, a tym samym w utrzymaniu działalności gospodarczej. W ten sposób zapewniają one rozwój działalności gospodarczej i spełnianie przez ekosystemy ich funkcji środowiskowych w rolnictwie i leśnictwie."
Z przepisów zarówno rozporządzenia unijnego (art. 37 ust. 5 rozporządzenia nr 2022/2472) jak i krajowego niewątpliwie wynika, że przy ustalaniu pomocy musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy klęską żywiołową a poniesionymi szkodami przez rolnika. Przy czym należy pamiętać, że zasada prymatu prawa unijnego nad prawem wewnętrznym państw członkowskich, w oczywisty sposób implikuje dyrektywę wykładni prawa wewnętrznego w zgodzie z prawem wspólnotowym.
Skarżąca dowodzi, że ww. związek w sprawie zaistniał, na dowód czego przedłożyła protokół nr 6 gminnej komisji, powołanej przez Wojewodę ds. oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, tj. powodzi. Z jego treści wynika data wystąpienia szkód w gospodarstwie skarżącej - [...] września 2024 r. Szkoda została zgłoszona do Urzędu Gminy [...] [...] października 2024 r. Przy czym, nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie mogła we wniosku o pomoc złożyć oświadczenia
o szkodach w uprawach stwierdzonych przez komisję gminną, bowiem
w przygotowanym przez Agencję wniosku na działkach producenta rolnego według danych IMGW nie było powodzi.
W zaistniałej sytuacji, gdy skarżąca przedkładając dowody, kwestionujące dane IMGW i powołuje się na fakt zalania jej upraw przez powódź, ustalenie na podstawie uzyskanych przez organ danych z IMGW, że na zgłoszonych działkach producenta rolnego powódź nie wystąpiła, nie może automatycznie prowadzić do pozbawienia możliwości przyznania takiej pomocy bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego. Niejako automatyczne pozbawienie pomocy finansowej jest nieuzasadnione także w świetle przedłożonego przez stronę pisma Ministra Infrastruktury z [...] lutego 2025 r. skierowanego do T. K., w którym powołano się m.in. na pismo [...] z [...] stycznia 2025 r. W tym ostatnim podkreślono, że IMGW nie realizowało prac w zakresie określania działek jako zalane w czasie powodzi z września 2024 r., w tym działek skarżącej, nie jest to też statutowe zadanie IMGW. W czasie powodzi, na prośbę [...] – [...], IMGW-PIB przekazywał dane o zasięgach powodzi, ze zobrazowań satelitarnych. Przy czym podkreślono, że dane mogły być obarczone niepewnością oraz cechowały się określoną specyfiką w zakresie określania obszarów zalanych. Co więcej, zwrócono uwagę na testowy charakter produktu i ograniczenia z tego wynikające.
W tym stanie rzeczy należy wskazać, że postępowanie przed organami Agencji uregulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, stosownie do którego, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kpa,
z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zasadniczo zatem w postępowaniu organy Agencji nie stosują tych przepisów Kpa, które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest co do zasady stronie. Zastosowanie jednak w pełni znajduje przepis art. 80 Kpa stanowiący, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Również przepis art. 107 § 3 Kpa, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, i art. 8 § 1 Kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie
w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania – znajdują w pełni zastosowanie w sprawie.
Dokonując oceny dowodów w rozpoznawanej sprawie, organy uznały,
że przedłożony przez stronę protokół oszacowania szkód w jej gospodarstwie nie ma znaczenia dla sprawy. Jednak żaden przepis rozporządzenia RM z 27 stycznia 2015 r. nie zawiera zakazu prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczności objęte protokołem oszacowania szkód, jak również zastosowania dowodowych reguł postępowania administracyjnego przewidzianych w Kpa, co oznacza, że organy [...] są zobowiązane zgromadzić pełny materiał dowodowy.
Zatem – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – gdy sam producent rolny kwestionuje ustalenia podjęte przez organ na podstawie danych IMGW, organ powinien szczegółowo przeanalizować te dane oraz przedstawiony protokół i przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczności stwierdzone w tym protokole. Organ ma zatem obowiązek zweryfikować ustalenia odnośnie powierzchni upraw zawarte
w dwóch odmiennych dowodach, danych IMGW jak i protokole oszacowania szkód
w aspekcie treściowym, jak i formalnym, z jednoczesnym odniesieniem się do zarzutów podnoszonych w tym względzie przez skarżącą. Wartość dowodowa takich dokumentów winna być oceniana zgodnie z regułami dowodowymi Kpa.
Tymczasem dokonując oceny dowodów w rozpoznawanej sprawie, organy całkowicie pominęły protokół oszacowania szkód oraz przepis § 13zzs ust. 5 pkt 5 rozporządzenia RM uznając, że tylko na podstawie danych IMGW ustalana jest powierzchnia upraw, na której powstały szkody. Przy takiej konstrukcji przepisu,
w którym występują różne pojęcia "powierzchni na której powstały szkody" protokół oszacowania szkód ma znaczenie i może być elementem mechanizmu ustalania tej powierzchni. Ponadto z przepisu § 13zzs ust. 8 rozporządzenia RM nie wynika,
czy pojęcie "danych IMGW" należy utożsamiać z mapami IMGW, z jakich dat należy przyjąć te dane, czy obrazują cały potencjalnie obszar, na którym była powódź,
czy dane te są równoznaczne z oddziaływaniem powodzi. Wskazać należy,
że w sytuacji gdy z protokołu oszacowania szkód wynika bezpośredni związek pomiędzy szkodą a klęską żywiołową, organ powinien był zwrócić się do IMGW
o weryfikację rozbieżności pomiędzy danymi IMGW a protokołem oszacowania szkód.
W związku z tym, zdaniem sądu, organy naruszyły w sposób istotny wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego, co tym samym nie mogło doprowadzić do prawidłowego zastosowania w sprawie norm prawa materialnego. To też skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji
organu I instancji, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku
z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu
o art. 200 P.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią wskazania co do dalszego postępowania wynikające z powyższych rozważań.