I SA/Go 262/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje ARiMR odmawiające przyznania płatności dla młodych rolników z powodu niepoinformowania strony o brakach formalnych wniosku.
Spółka złożyła wniosek o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym płatność dla młodych rolników. Organy ARiMR odmówiły przyznania tej płatności, argumentując brak złożenia dokumentu potwierdzającego kontrolę nad spółką. WSA uchylił decyzje organów, uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania, nie informując niezwłocznie strony o brakach formalnych wniosku, co uniemożliwiło ich uzupełnienie.
Spółka "U" złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, obejmujący m.in. płatność dla młodych rolników. Organy ARiMR odmówiły przyznania tej płatności, wskazując na brak złożenia przez spółkę dokumentu potwierdzającego sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad spółką przez młodego rolnika. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w tym brak niezwłocznego poinformowania o konieczności uzupełnienia braków formalnych. Po wcześniejszym uchyleniu wyroku WSA przez NSA z powodu naruszenia przepisów postępowania, WSA w Gorzowie Wlkp. uwzględnił skargę. Sąd, związany wykładnią NSA, stwierdził, że organy nie dopełniły obowiązku niezwłocznego zawiadomienia strony o brakach wniosku, co uniemożliwiło ich uzupełnienie i stanowiło istotne naruszenie przepisów, skutkujące uchyleniem decyzji w części odmawiającej przyznania płatności dla młodych rolników.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma obowiązek niezwłocznego poinformowania rolnika o stwierdzonych brakach wniosku oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek, zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach.
Uzasadnienie
Naruszenie przez organ obowiązku niezwłocznego zawiadomienia strony o brakach wniosku, w tym o konieczności złożenia dokumentów potwierdzających kontrolę nad spółką, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiając stronie uzupełnienie braków.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
u.p.s.w.b. art. 23 § 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Nakłada na organ obowiązek niezwłocznego poinformowania rolnika o stwierdzonych brakach wniosku i skutkach ich nieusunięcia.
u.p.s.w.b. art. 3 § 2
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Wskazuje na obowiązek organu rozpatrzenia sprawy w sposób wyczerpujący i zgodny z prawem.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje środki przewidziane do załatwienia sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 64 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniach w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z art. 23 ust. 1 u.p.s.w.b.
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 art. 28
Dotyczy kontroli administracyjnej wniosków.
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 art. 29
Dotyczy kontroli administracyjnej wniosków.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 art. 18
Dotyczy pomniejszenia płatności w przypadku zawyżenia powierzchni.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 art. 5 § 2
Definiuje maksymalny kwalifikowalny obszar.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 art. 50 § 1
Określa przesłanki do przyznania płatności dla młodych rolników.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 art. 70
Dotyczy ustalania powierzchni kwalifikowalnej.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. § 8 ust. 1 pkt 1
Określa wymogi dotyczące dokumentów potwierdzających kontrolę nad spółką przez młodego rolnika.
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki nieuwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ obowiązku niezwłocznego poinformowania strony o brakach formalnych wniosku o przyznanie płatności dla młodych rolników, co uniemożliwiło ich uzupełnienie. Naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki przyznawania płatności dla młodych rolników.
Odrzucone argumenty
Organy prawidłowo ustaliły zawyżenie powierzchni deklarowanej do płatności na podstawie ortofotomapy, co uzasadniało pomniejszenie jednolitej płatności obszarowej.
Godne uwagi sformułowania
niezwłoczne poinformowanie rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia nie może wywołać skutku prawnego w postaci uchybienia tego terminu nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organu
Skład orzekający
Damian Bronowicki
sprawozdawca
Dariusz Skupień
przewodniczący
Kamila Karwatowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie przez organy administracji obowiązku informacyjnego w postępowaniach o przyznanie płatności, w szczególności w kontekście terminów materialnoprawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w sprawie płatności bezpośrednich w rolnictwie, ale zasady proceduralne mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur przez organy administracji i jakie mogą być tego konsekwencje dla beneficjentów, nawet w kontekście unijnych dopłat.
“Błąd urzędnika kosztował rolnika unijne pieniądze. Sąd stanął po jego stronie.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Go 262/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2024-11-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Damian Bronowicki /sprawozdawca/ Dariusz Skupień /przewodniczący/ Kamila Karwatowicz Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji w części Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1312 art. 23 ust. 1 Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi "U" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r., nr [...] w części odmawiającej przyznania na 2018 rok płatności dla młodych rolników. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 680,00 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie "U. F. M." s. z o. o. (skarżąca, spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor OR, organ II instancji) z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (Kierownik BP, organ I instancji) z dnia [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny. Dnia [...] czerwca 2018 r. spółka złożyła wniosek o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenianie, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) i płatności dla młodych rolników do gruntów rolnych o łącznej powierzchni [...] ha. Kierownik BP decyzją z [...] kwietnia 2019 r. przyznał spółce część żądanych płatności. Dyrektor OR decyzją z [...] lipca 2019 r. uchylił orzeczenie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownego postępowania, Kierownik BP poddał wniosek kontroli administracyjnej w trybie art. 28 i art. 29 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej: rozporządzenie nr 809/2014). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Kierownik BP: 1) przyznał w całości płatności: dodatkową i na zazielenianie, 2) przyznał jednolitą płatność obszarową pomniejszoną wobec stwierdzenie zawyżonej powierzchni deklarowanej na jednej z działek zgłoszonych do płatności. Zgłoszono do płatności [...] ha, a na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych [...] czerwca 2018 r. oraz danych kartograficznych (ortofotomapa) Kierownik BP ustalił, że działka była w części porośnięta drzewami, zaś powierzchnia kwalifikowalna (maksymalny kwalifikowalny obszar - MKO) wynosiła [...] ha, co nakazywało pomniejszenie płatności zgodnie z art. 18 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej: rozporządzenie nr 640/2014), 3) odmówił przyznania płatności dla młodych rolników wobec nieprzedstawienia przez spółkę dokumentu potwierdzającego sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad spółką i termin rozpoczęcia sprawowania tej kontroli przez młodego rolnika, a obowiązek złożenia tego dokumentu wynikał z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosków. Spółka wniosła odwołanie od decyzji Kierownika BP. Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP z [...] sierpnia 2019 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok. W uzasadnieniu decyzji w odniesieniu do zmniejszenia jednolitej płatności obszarowej, organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika BP uznając, że kontrola administracyjna wniosku potwierdziła zawyżenie obszaru kwalifikującego się do płatności. Uznano, że w oparciu o zdjęcia lotnicze z [...] czerwca 2018 r. została sporządzona ortofotomapa, która jest jedynym prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych, a taki sposób ustalania powierzchni kwalifikowalnej odpowiada treści art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej: rozporządzenie nr 1306/2013). Dalej organ II instancji wskazał, że jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014. Treść ortofotomapy sporządzonej w oparciu o zdjęcia lotnicze z dnia [...] czerwca 2018 r. potwierdzała, że centralna część działki ewidencyjnej nr [...], oznaczonej we wniosku jako "D/D1", była działką porośniętą samosiejami brzóz. Organ uznał za niewiarygodne oświadczenie spółki, że drzewa te zostały usunięte przed [...] maja 2018 r. W ocenie organu zarówno struktura jak i wielkość samosiejek drzew świadczy o tym, że na tej części działki nie prowadzono deklarowanej działalności rolniczej. Organ odwoławczy potwierdził również zasadność odmowy przyznania spółce płatności dla młodych rolników. Stwierdził, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosków obowiązkiem beneficjenta jest jednoczesne złożenie (1) dokumentu potwierdzającego sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad osobą prawną lub grupą osób oraz potwierdzające datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli; (2) oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę, o dacie rozpoczęcia przez młodych rolników sprawowania tej kontroli. Za dokument, o którym mowa w treści przepisu, zdaniem Dyrektora OR można uznać: odpis z Krajowego Rejestru Sądowego aktualny na dzień złożenia wniosku, umowę spółki lub akt powołania na stanowisko. Spółka takiego dokumentu nie złożyła w terminie otwartym i przedłużonym do złożenia wniosku zgodnie z art. 13 ust. 1 akapit 2 i 3 rozporządzenia nr 640/2014. Spowodowało to, że spółka nie wykazała, iż faktyczną i trwałą kontrolę (w rozumieniu § 6 rozporządzenia w sprawie płatności) nad nią sprawował młody rolnik, a tym samym przesłanek do przyznania płatności wynikających z art. 50 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013. Organ, odpowiadając na zarzut odwołania, wskazał jednocześnie, że brak dokumentu nie podlegał uzupełnieniu na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., ponieważ stosowanie tego przepisu zostało w postępowaniach w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wprost wyłączone w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1312; dalej: u.p.s.w.b.). Spółka nie zgodziła się z decyzją organu odwoławczego i wywiodła od niej skargę do WSA w Gorzowie Wlkp. Zarzuciła inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) naruszenie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.b. poprzez odmowę jego zastosowania, przejawiającą się brakiem poinformowania Skarżącego, w okresie od dnia [...] czerwca 2018 r. do dnia [...] lipca 2018 r., o konieczności uzupełnienia braku formalnego wniosku wraz z terminem uzupełnienia, w celu zapewnienia kompletności dokumentów formalnych określonych w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wniosków; b) naruszenie art. 23 ust. 1 u.p.s.w.b. poprzez odmowę jego zastosowania, przejawiającą się brakiem niezwłocznego, tj. w terminie pozwalającym na zachowanie terminu [...] lipca 2018 r., poinformowania Skarżącego o konieczności uzupełnienia braku formalnego wniosku wraz z terminem uzupełnienia, w celu zapewnienia kompletności dokumentów formalnych określonych w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wniosków.; c) naruszenie art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.s.w.b. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, poprzez odstąpienie przez Kierownika BP, następnie zaaprobowanego przez Dyrektora OR, od utrwalonej praktyki przyznawania płatności dla młodych rolników na podstawie danych KRS weryfikowanych przez organ poprzez dostęp elektroniczny do danych wnioskodawcy w KRS, bez konieczności przedkładania odpisu z KRS wraz z wnioskiem o płatność; d) art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s.w.b., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności brak zweryfikowania powierzchni wskazanej przez Stronę do płatności w ramach działki ewidencyjnej nr [...] (działka rolna D) z materiałami graficznymi, stanowiącymi integralną część wniosku o płatność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Go 96/20 (powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), oddalił skargę w całości. Na skutek wniesienia skargi kasacyjnej przez skarżącą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 maja 2024 r., I GSK 1473/20, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp., a także zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.b.. W ocenie NSA, w toku postępowania organ zaniechał obowiązkowego, niezwłocznego zawiadomienia strony skarżącej kasacyjnie o konieczności uzupełnienia braku formalnego wniosku w zakresie wynikającym z § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Doszło zatem do akceptacji przez Sąd I instancji naruszenia przez organy przepisów postępowania, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie płatności dla młodych rolników. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji uwzględni podaną w uzasadnieniu wyroku NSA wykładnię przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Sąd rozpoznając skargę jest związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2024 r. sygn. akt I GSK 1473/20 na podstawie art. 190 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym poglądem NSA, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organami administracji publicznej. Przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Spór w niniejszej sprawie koncentrował się wokół dwóch kwestii. Po pierwsze, ustalenia faktycznego o zawyżeniu we wniosku powierzchni upraw na działce rolnej oznaczonej we wniosku jako "D" zlokalizowanej na działce ewidencyjnej [...]. Po drugie, prawidłowość stanowiska o tym, że nieprzedłożenie przez Spółkę dokumentu potwierdzającego sprawowanie przez młodego rolnika faktycznej i trwałej kontroli nad spółką może stanowić podstawę do odmowy przyznania tej płatności. Z uwagi na wspomniane związanie wyrokiem NSA, oceny sądu wymaga tylko druga z wymienionych kwestii. W swoim orzeczeniu NSA zaakceptował bowiem stanowisko WSA w Gorzowie Wielkopolskim wyrażone w wyroku z 9 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Go 96/20, zgodnie z którym organy prawidłowo ustaliły, że obszar wyłączony z płatności, a zlokalizowany w centralnym miejscu działki, był porośnięty samosiejami brzóz, co uniemożliwiało prowadzenie na działce deklarowanej działalności rolniczej. Równocześnie dowodem wystarczającym dla tych ustaleń była treść ortofotomapy sporządzonej na podstawie zdjęć lotniczych. Odnosząc się do drugiej z ww. kwestii, NSA wskazał m.in. że "zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się. W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów (art. 23 ust. 2 ustawy). Z treści powołanego przepisu wprost więc wynika, że organ "niezwłoczne" informuje rolnika o stwierdzonych "brakach" wniosku oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie. W tym zakresie ustawodawca nie pozostawia organowi swobody, poza dwoma wyjątkami, po pierwsze, gdy upłynął termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności, a po drugie, gdy w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych (art. 64 § 1 k.p.a.). Wskazywany w powyższym przepisie termin "niezwłocznie" oznacza obowiązek spełnienia określonej czynności bez zbędnej zwłoki, a więc w jak najkrótszym czasie, mającym na względzie okoliczności miejsca i czasu. Tym samym, organ co do zasady powinien niezwłocznie poinformować rolnika o dostrzeżonych brakach wniosku (załączników do wniosku) o przyznanie płatności, bez względu na ich charakter, zważywszy, że strona złożyła wniosek w terminie (tj. [...] czerwca 2018r.) Takie zaś uchybienie organu w świetle treści art. 23 ust. 1 i w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach (stania na straży praworządności i obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego), stanowi o naruszeniu tych przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że uniemożliwiło to stronie uzupełnienie braku wniosku w terminie uzasadniającym jego merytoryczne rozpoznanie. Strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organu, polegających na niewykonaniu objętych przepisami prawa obowiązków organu do konkretnego zachowania (podjęcia czynności) bez zbędnej zwłoki. Organ nie może pozbawiać strony przyznanego jej prawa do uzyskania od organu informacji w omawianym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, gdy skutkiem tego może być pozbawienie rolnika wnioskowanej płatności. Strona ma bowiem prawo oczekiwać, że organ powiadomi ją w odpowiednim terminie o zauważonych brakach (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2024r., I GSK 385/20). Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza materialnoprawny charakter terminu do złożenia kompletnego wniosku o płatność. Jednakże wyżej wymienione stanowisko organu, zaakceptowane przez WSA należy ocenić jako godzące w uregulowaną w 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawa oraz zasadę sprawiedliwości społecznej. W demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) – sprzeczne z prawem zaniechanie przez organ administracyjny realizacji obowiązku informacyjnego dotyczącego korzystania przez jednostkę ze swoich praw w czasie ograniczonym terminem materialnoprawnym nie może wywołać skutku prawnego w postaci uchybienia tego terminu (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2020r., I GSK 1998/19). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach niniejszej sprawy, organ zaniechał obowiązkowego niezwłocznego zawiadomienia strony skarżącej kasacyjnie o konieczności uzupełnienia braku formalnego wniosku w zakresie wynikającym z § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Takie zaniechanie, w zestawieniu z niebudzącą wątpliwości treścią art. 23 ustawy o płatnościach należy ocenić jako naruszenie tego przepisu oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach.". Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy oraz treść wyroku NSA o sygn. akt I GSK1473/20, stwierdzić należy, że po [...] czerwca 2018 r. organ posiadał wiedzę o brakach wniosku w postaci dowodów potwierdzających sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad osobą prawną. Mimo to, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach nie poinformował wnioskodawcy o tych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek. Wobec powyższego trafne są zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przez organ art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, polegające na zaniechaniu obowiązkowi wynikającemu z art. 23 ust. 1 w/w ustawy. Naruszenie ww. przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwiło stronie uzupełnienie braków wniosku. W konsekwencji stało się przyczyną, dla której organ odmówił przyznania płatności dla młodych rolników. Organ ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie wziąć pod uwagę treść niniejszego uzasadnienia oraz wyroku NSA o sygn. akt I GSK1473/20 i odnieść się merytorycznie do wniosku strony w zakresie przyznania płatności dla młodych rolników – 2018. Oceni czy zgromadzone w sprawie dokumenty są wystarczające do merytorycznego rozpoznania wniosku, ewentualnie poinformuje stronę o stwierdzonych brakach, przy czym dowody przesłane po [...] czerwca 2018 r. uzna jako złożone w terminie do składania wniosku o przyznanie płatności. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, w części odmawiającej przyznania płatności dla młodych rolników – 2018 (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI