I SA/GO 245/23

I SA/Go 245/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka
Damian Bronowicki /przewodniczący sprawozdawca/
Dariusz Skupień
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18i § 1 pkt 1 i § 5, § 7, § 14, art. 18t
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 104, art. 107, art. 141, art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi A. M., S. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
A.M. i S.M. (dalej jako: "Strona", "Skarżący") wnieśli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej również jako: "DIAS", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...], w którym stwierdził, że zażalenie S.M. z [...] marca 2023 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako: "NUS", "organ I instancji") z [...] lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych jest niedopuszczalne.
Z akt wynika następujący stan faktyczny.
Zawiadomieniem z [...] grudnia 2022 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował S.M. o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 334.512,24 zł. Organ poinformował jednocześnie, że ujawnieniu w Rejestrze Należności Publicznoprawnych podlega również kwota odsetek za zwłokę naliczonych na dzień dokonania wpisu. Na dzień wystawienia zawiadomienia należna kwota odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej wynosiła 493.218,00 zł. Ponadto wyjaśnił, że wskazane dane zostaną wprowadzone do Rejestru Należność Publicznoprawnych po upływie 30 dni od dnia doręczenia przedmiotowego zawiadomienia. Natomiast zapłata przed tym terminem całości należności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień wpłaty spowoduje, że informacje o zobowiązanym i jego należnościach nie zostaną wprowadzone do Rejestru Należności Publicznoprawnych.
Pismem z [...] stycznia 2023 r., S.M. wniósł sprzeciw w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych ww. zaległości podatkowej. Strona wskazała na bezprzedmiotowość dokonanej czynności wobec wygaśnięcia z mocy prawa zobowiązania podatkowego za 2007 r. z uwagi na wadliwość, a tym samym bezskuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych organu I instancji nr [...] z [...] grudnia 2009 r., które zostały wystawione w oparciu o nieistniejącą w obrocie prawnym decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2009 r. nr [...] (wygasłą z mocy prawa). Wadliwość przedmiotowego postępowania egzekucyjnego została potwierdzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 15 września 2022 r., sygn. akt I SA Go 215/22, stwierdzającego bezprawność dotychczasowej egzekucji począwszy od [...] kwietnia 2012 r.
W dalszej części uzasadnienia sprzeciwu Strona podniosła, że wobec nieskuteczności postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, począwszy od [...] kwietnia 2012 r., brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do dokonywania ujawniania w Rejestrze Należności Publicznoprawnych, które wygasły z mocy prawa.
W wyniku rozpoznania ww. środka zaskarżenia NUS postanowieniem z [...] lutego 2023 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego sprzeciwu wniesionego 3 stycznia 2023 r. w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że aby było możliwym wydanie orzeczenia o odmowie uwzględnienia sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych, wierzyciel musi zbadać czy wcześniej nie toczyło się jakiekolwiek postępowanie administracyjne lub sądowe, w którym rozstrzygano okoliczność, na której oparto wniesiony sprzeciw. Ocena tych okoliczności faktycznych i ewentualne ich wystąpienie będzie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia i zastosowanie art. 18i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej jako: "u.p.e.a.". W wydanym rozstrzygnięciu Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że okoliczności, na których oparty został wniesiony przez S.M. sprzeciw, zostały ocenione w postępowaniu w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem S.M. pismem z [...] marca 2023 r., złożył zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. stwierdził niedopuszczalność ww. zażalenia.
DIAS zauważył, że zaskarżone rozstrzygnięcie z [...] lutego 2023 r. zostało wydane przez organ egzekucyjny, na podstawie art. 18i § 7 u.p.e.a. W ocenie organu II instancji ani przepisy u.p.e.a., ani też przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej jako: "K.p.a.", nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o niedopuszczalności zgłoszenia sprzeciwu wydane na podstawie art. 18i § 7 u.p.e.a.
Organ odwoławczy stwierdził, że na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2023 r. zażalenie nie przysługuje, o czym prawidłowo Strona została pouczona przez ww. organ w przedmiotowym postanowieniu. W związku z powyższym, skoro brak było podstaw prawnych do wniesienia zażalenia, to organ odwoławczy był obowiązany na mocy art. 134 K.p.a., znajdującego - zgodnie z art. 144 tej ustawy - odpowiednie zastosowanie do zażaleń, stwierdzić niedopuszczalność zażalenia.
Skargę do tut. Sądu na powyższe postanowienie złożyli A. i S.M., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucili zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
1) rażącą obrazę przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zaś art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 10, art. 134, art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18a, art. 18e, art. 18i § 1 pkt 1, § 7 i § 14, art. 18t u.p.e.a. w zw. z 16 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności (Dz. U. z 2017 r., poz. 933 ze zm.), dalej jako: "ustawa zmieniająca", poprzez stwierdzenie, że po dacie 31 grudnia 2021 r. organ I instancji miał prawo inicjować postępowanie w przedmiocie zagrożenia ujawnienia w Rejestrze Należności Publicznoprawnych nieistniejącej "zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r."
2) rażącą obrazę przepisów obowiązującego prawa poprzez uznanie, że na Skarżącym ciąży obowiązek spłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w sytuacji, w której przedmiotowe zobowiązanie wygasło z mocy samego prawa wskutek przedawnienia wobec rażących zaniechań i naruszeń obowiązującego prawa jakich przez lata dopuszczał się Naczelnik Urzędu Skarbowego,
3) rażącą obrazę przepisów obowiązującego prawa poprzez uznanie, że wolą racjonalnego ustawodawcy było wpisywanie do Rejestrze Należności Publicznoprawnych wszystkiego, w tym wygasłych z mocy samego prawa zobowiązań podatkowych.
Na tej podstawie Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności obu zaskarżonych postanowień w całości oraz zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości podwójnej stawki minimalnej i kwotę 6,80 zł tytułem zwrotu opłaty pocztowej związanej z nadaniem skargi za pośrednictwem poczty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. pełnomocnik Skarżących uzupełnił skargę wskazując na bezprawność działania DIAS, który jako organ nadzoru egzekucyjnego toleruje w ocenie Skarżących bezprawne poczynania podległych sobie organów egzekucyjnych. Zdaniem Skarżących w ramach odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy nie odniósł się do istoty skargi dalej uznając, że nic się nie stało w sprawie, bo sprzeciw od bezprawnego działania organów Państwa jest rzekomo niedopuszczalny. Pełnomocnik wskazał, że odpowiedź na skargę dowodzi oczywistego przekonania Organu, że obecnie organom Państwa wolno wszystko, a przepisy obowiązującego prawa albo dotyczą nielicznych albo są po to, żeby ich świadomie i z rozmysłem nie stosować. Skarżący utrzymują, że w przeciwieństwie do Organu I i II instancji doskonale wiedzą do czego służy rejestr należności publicznoprawnych, doskonałe też wiedzą, kiedy i co może być w tym rejestrze ujawniane. W dalszej części pisma pełnomocnik Skarżących powielił argumentację przytoczoną w uzasadnieniu skargi oraz wniósł o przeprowadzenie dowodów z wyroków tut. Sądu, w których stronami byli Skarżący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Należy wskazać, iż niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a.
Zasadniczym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy istniały przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność sprzeciwu na zawiadomienie o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych.
Innymi słowy istota sporu w rozpatrywanej sprawie koncentruje się wokół ustalenia, czy na postanowienie, wydane na podstawie art. 18i § 7 u.p.e.a., postanowienie uznające za niedopuszczalny sprzeciw na zawiadomienie o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych, przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia.
Skarżący wniósł sprzeciw od ww. zawiadomienia, w którym zarzucił bezprzedmiotowość dokonanej czynności wobec wygaśnięcia z mocy samego prawa zobowiązania podatkowego za 2007 r. z uwagi na wadliwość, a tym samym bezskuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego. NUS stwierdził natomiast niedopuszczalność sprzeciwu zgłoszonego zawiadomieniem o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych, a DIAS uznał złożone przez Skarżących od ww. rozstrzygnięcia zażalenie za niedopuszczalne.
Wyjaśnić należy, że niedopuszczalność zażalenia może wynikać, zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność zażalenia z przyczyn podmiotowych ma miejsce wówczas, gdy zażalenie zostało wniesione przez osobę nie mającą uprawnienia do wniesienia tego środka. Natomiast niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych ma miejsce wówczas, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia oraz gdy wniesienie zażalenia nie jest możliwe, bowiem przepisy prawa nie dają możliwości zaskarżenia w toku instancji.
Przypomnieć należy, że do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji został dodany przez art. 3 pkt 2 ustawy zmieniającej u.p.e.a. z dniem 1 stycznia 2018 r., Rozdział 1a zatytułowany: "Rejestr Należności Publicznoprawnych".
Zgodnie z art. 18i § 1 pkt 1 i § 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem w rejestrze, wyłącznie w przypadku, gdy zobowiązany kwestionuje istnienie lub wysokość należności pieniężnej lub odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie. Z kolei § 13 u.p.e.a. stanowi, że na postanowienie wierzyciela o odmowie uwzględnienia sprzeciwu przysługuje zażalenie, które wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem wierzyciela, który wydał zaskarżone postanowienie. Zgodnie § 14 od postanowienia w przedmiocie rozpoznania zażalenia, o którym mowa w § 13, przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Na gruncie badanej sprawy postanowienie organu I instancji z dnia [...] lutego 2023 r. nie zostało wydane w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu, w trybie art. 18i § 13, na które przysługuje zażalenie, tylko w trybie art. 18i § 7 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli okoliczność, na której oparto sprzeciw, jest lub była przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w decyzji, postanowieniu lub innym orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu. Przepisy u.p.e.a, nie przewidują możliwości złożenia na wydane w tym trybie postanowienie zażalenia. Przepis art. 18t u.p.e.a. w zakresie nieuregulowanym, odsyła do stosowania przepisów k.p.a. Stosownie zatem do art. 18t u.p.e.a. do postanowień w przedmiocie sprzeciwu oraz do zażaleń zastosowanie będą miały przepisy K.p.a.
Sądowi z urzędu jest wiadome, że pod sygnaturą I SA/Go 282/23 zarejestrowano w tut. Sądzie skargę A.M. i S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Zatem okoliczność, na której oparto sprzeciw – brak możliwości dalszego prowadzenia egzekucji z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowej, jest przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Zatem zasadnie wydano postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu. Równocześnie stwierdzić należy, że postanowienie NUS z [...] lutego 2023 r. zawiera merytoryczne uzasadnienie. W swoim rozstrzygnięciu Organ I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. NUS przytoczył okoliczności, na których opierało się ww. rozstrzygnięcie, w tym opisał przebieg postępowania przed organami egzekucyjnymi i sądem. Organ I instancji wskazał, że na etapie wydawania postanowienia z dnia [...] lutego 2023 r. postanowienie z [...] lutego 2023 r. było nieostateczne, Stronie służył środek zaskarżenia zatem mogła bronić nadal swoich praw, co z resztą Skarżący uczynili wywodząc skargę do tut. Sądu. Organ I instancji stwierdził ponadto, że okoliczności, na których Strona opierała swój sprzeciw były już analizowane przez organy podatkowe i sąd administracyjny, w związku z czym sprzeciw w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych jest niedopuszczalny. Organ egzekucyjny zasadnie podkreślił, że kwestionowanie ujawnienia należności w publicznym rejestrze sprowadzałoby się w istocie do ponownego analizowania kwestii badanych już wcześniej i rozstrzygniętych przez powołane do tego organy i sądy, w ramach stworzonych do tego procedur.
Ponadto należy wskazać, że Organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] lutego 2023 r. prawidłowo pouczył Stronę o niedopuszczalności zażalenia. Zgodnie z unormowaniami zawartymi w art. 104 i art. 107 w związku z art. 144 K.p.a. każda decyzja administracyjna, czy postanowienie, wydawane są na podstawie przepisów prawa, w odpowiednim trybie, przy spełnieniu określonych wymogów formalnych, dotyczących ich treści. Przepis powyższy zawiera również katalog obligatoryjnych elementów decyzji lub postanowienia. Jednym z takich elementów jest pouczenie, które zawiera informację, czy i w jakim trybie stronie przysługuje środek zaskarżenia. Pouczenie NUS było prawidłowe, bowiem wskazywało na niedopuszczalność zaskarżenia wydanego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W obowiązującym stanie prawnym, żaden przepis K.p.a. ani u.p.e.a. nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu, co oznacza, że zażalenie na takie postanowienie nie przysługuje. Wyłączenie przez ustawodawcę możliwości wniesienia zażalenia na określone rodzaje postanowień, stanowi przesłankę niedopuszczalności zażalenia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 650/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1402/22 – dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanka ta wystąpiła w niniejszej sprawie.
Zatem stwierdzenie przez DIAS niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2023 r., było prawidłowe.
Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności (Dz. U. z 2020 r., poz. 2419). Zgodnie z tym przepisem w odniesieniu do należności pieniężnej, która stała się wymagalna przed dniem 1 stycznia 2018 r., wierzyciel, będący naczelnikiem urzędu skarbowego, o którym mowa w art. 18b § 1 ustawy zmienianej w art. 3, dokonuje, do dnia 31 grudnia 20202021 r., wprowadzenia do Rejestru Należności Publicznoprawnych danych, o których mowa w art. 18b § 2 ustawy zmienianej w art. 3.
Stwierdzić należy, że zarzut ten mógł być podniesiony w sprzeciwie na zawiadomienie o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze należności publicznoprawnych. W wypadku podniesienia tego zarzutu w sprzeciwie, wierzyciel zobowiązany jest do jego uwzględnienia albo wydania postanowienia o odmowie uwzględnienia sprzeciwu. Stosownie do art. 18i § 13 i 14 u.p.e.a. od postanowienia w tym przedmiocie przysługuje zażalenie a następnie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Jak wynika natomiast z treści sprzeciwu z [...] stycznia 2023 r., pełnomocnik skarżących zarzutu takiego nie zgłosił. Brak jest zatem możliwości podnoszenia go na obecnym etapie postępowania, tj. skargi do sądu administracyjnego na postanowienie o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o niedopuszczalności sprzeciwu opartego na zupełnie innej argumentacji. Kwestia ta leży bowiem poza granicami sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.