I SA/Go 2325/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wielkopolski2006-07-18
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od posiadania psówzwolnienia podatkoweulgi podatkoweRada Miejskasamorząd terytorialnyKonstytucja RPustawa o podatkach i opłatach lokalnychzwolnienia podmiotowezwolnienia przedmiotoweprawo miejscowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej dotyczącej zwolnień od podatku od posiadania psów, uznając je za niezgodne z Konstytucją i ustawą.

Prokurator Okręgowy zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w sprawie podatku od posiadania psów, kwestionując § 2 ust. 1 i § 2 ust. 2 dotyczące zwolnień dla właścicieli domków jednorodzinnych oraz emerytów i rencistów. Sąd uznał, że uchwała narusza art. 217 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wprowadzając zwolnienia o charakterze podmiotowym i ulgi, do czego Rada Miejska nie miała kompetencji. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych paragrafów uchwały.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie podatku od posiadania psów. Prokurator zarzucił, że § 2 ust. 1 i § 2 ust. 2 uchwały, wprowadzające zwolnienia dla właścicieli domków jednorodzinnych oraz 50% ulgę dla emerytów i rencistów, naruszają Konstytucję RP (art. 217) oraz ustawę o podatkach i opłatach lokalnych, ponieważ Rada Miejska nie miała kompetencji do wprowadzania zwolnień podmiotowych ani ulg. Sąd administracyjny przychylił się do argumentacji Prokuratora. Stwierdził, że zwolnienie dla właścicieli domków jednorodzinnych miało charakter podmiotowy, gdyż było powiązane z cechami podatnika (posiadanie domu), a nie przedmiotu opodatkowania. Podobnie, 50% ulga dla emerytów i rencistów została uznana za zwolnienie podmiotowe, do którego wprowadzenia Rada nie była uprawniona. Sąd podkreślił, że Konstytucja RP wyraźnie odróżnia ulgi od zwolnień, a kompetencje do ich wprowadzania należą do ustawodawcy. W związku z rażącym naruszeniem prawa, Sąd stwierdził nieważność § 2 ust. 1 i § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie ma kompetencji do wprowadzania zwolnień podmiotowych od podatku od posiadania psów, ponieważ art. 14 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dopuszcza jedynie zwolnienia przedmiotowe, a art. 217 Konstytucji RP stanowi, że zasady przyznawania zwolnień od podatków określa ustawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zwolnienie dla właścicieli domków jednorodzinnych oraz ulga dla emerytów i rencistów miały charakter podmiotowy, gdyż były powiązane z cechami podatnika, a nie przedmiotu opodatkowania. Kompetencje do wprowadzania takich zwolnień należą do ustawodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (8)

Główne

u.p.o.l. art. 14 § pkt 1, 2 i 4

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Rada gminy ustala wysokość stawek podatku od posiadania psów, określa zasady ustalania tego podatku oraz może wprowadzić inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe.

u.p.o.l. art. 14 § pkt 4

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Rada gminy może wprowadzić inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe z podatku od posiadania psów.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nakładanie podatków, innych danin publicznych, określenie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § 2 pkt 8

Ustawa o samorządzie gminnym

Podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy, ale tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach.

u.s.g. art. 40 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Na podstawie upoważnień ustawowych gmina ma prawo stanowić akty prawa miejscowego obowiązujące na jej obszarze.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność uchwały lub aktu, jeżeli stwierdzi ich niezgodność z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada Miejska nie miała kompetencji do wprowadzania zwolnień podmiotowych od podatku od posiadania psów. Rada Miejska nie miała kompetencji do wprowadzania ulg w podatku od posiadania psów. Zwolnienie dla właścicieli domków jednorodzinnych miało charakter podmiotowy, co narusza art. 217 Konstytucji RP. 50% ulga dla emerytów i rencistów była ulgą podmiotową, do której wprowadzenia Rada nie była uprawniona. Uchwała narusza art. 217 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Odrzucone argumenty

Uchwała została podjęta jednogłośnie i opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa. Rada Miejska miała kompetencję do wprowadzania zwolnień przedmiotowych, a zwolnienie dla właścicieli domków jednorodzinnych było zwolnieniem przedmiotowo-podmiotowym. Ustawowe upoważnienie do wprowadzenia zwolnień nie może być traktowane wyłącznie jako zwolnienie całkowite, co uzasadnia 50% obniżkę dla emerytów i rencistów. Utrzymywanie psów przez właścicieli domów jednorodzinnych podyktowane jest względami bezpieczeństwa, co uzasadnia lokalne potrzeby.

Godne uwagi sformułowania

Rada Miejska nie miała kompetencji do wprowadzania zwolnień podmiotowych w podatku od posiadania psów. Zwolnienie podatkowe o charakterze podmiotowym ma miejsce wyłącznie w zakresie podmiotowym danego podatku, a więc spośród pewnej kategorii podmiotów. Zwolnienie o charakterze przedmiotowym dotyczy jedynie przedmiotu danego podatku tj. pewnych kategorii sytuacji faktycznych i prawnych. Nie nazwa instytucji, lecz jej treść decyduje o zaliczeniu jej do kategorii zwolnień bądź ulg. Przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie przyznają radzie gminy uprawnienia do wprowadzania jakichkolwiek ulg w regulowanych tą ustawą zobowiązaniach publicznoprawnych. Niedopuszczalne jest stanowienie przepisów niezgodnych z Konstytucją, nawet gdyby były one korzystne z punktu widzenia jakiejś grupy podatników.

Skład orzekający

Alina Rzepecka

członek

Barbara Rennert

sprawozdawca

Krystyna Skowrońska-Pastuszko

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji organów samorządu terytorialnego do wprowadzania zwolnień i ulg podatkowych, a także zasady zgodności aktów prawa miejscowego z Konstytucją RP i ustawami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego podatku od posiadania psów i kompetencji rady gminy w tym zakresie. Ogólne zasady dotyczące zwolnień i ulg podatkowych są jednak uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy samorządowe mogą przekroczyć swoje kompetencje, wprowadzając przepisy korzystne dla wybranych grup mieszkańców, ale sprzeczne z prawem. Jest to przykład ważnej kontroli sądowej nad stanowieniem prawa miejscowego.

Czy gmina może sama decydować o ulgach podatkowych? Sąd administracyjny odpowiada: tylko ustawa!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 2325/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka
Barbara Rennert /sprawozdawca/
Krystyna Skowrońska-Pastuszko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
639
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Asesor WSA Alina Rzepecka Referent stażysta Magdalena Bernacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Rady Miejskiej z dnia [...] r. nr [...] w sprawie wysokości stawek, określenia zasad ustalania i poboru oraz terminu płatności, zwolnień w podatku od posiadania psów w gminie Sulechów stwierdza nieważność § 2 ustęp 1 i § 2 ustęp 2 zaskarżonej uchwały.
Uzasadnienie
W dniu 28 września 2005 r. Prokurator Okręgowy wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w sprawie wysokości stawek, określenia zasad i poboru oraz terminu płatności, zwolnień od posiadania psów w gminie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Podczas odbywającej się w dniu [...] listopada 2004 r. sesji Rada Miejska podjęła uchwałą o nr [...] w sprawie określenia stawek, określenia zasad ustalania i poboru oraz terminu płatności, zwolnień w podatku od posiadania psów w gminie. Na 21 członków Rady w sesji brało udział 16, a uchwałę przyjęto jednogłośnie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Rady Miejskiej wskazano art. 18 ust. 2 pkt 8 i art. 40 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 14 pkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
W § 1 uchwały podjęto ustalenia dotyczące wysokości rocznych stawek podatku od posiadania psów - w przypadku posiadania pierwszego i drugiego psa stawkę określono na kwotę 26,- zł, a w przypadku posiadania trzeciego i każdego następnego psa na kwotę 51,91 zł.
Natomiast w § 2 ust. 1 tejże uchwały zwolniono z podatku w wysokości 50 % stawki posiadanie pierwszego psa przez emerytów i rencistów, a w § 2 ust. 2 uchwały zwolniono z podatku określonego w § 1 ust. 1 pkt 1 posiadanie pierwszego psa przez właścicieli domków jednorodzinnych. Jednocześnie w § 5 wskazano, iż uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa i obowiązuje od 1 stycznia 2005 r.
Z odpowiedzi na skargę wynika, iż uchwała została opublikowana w w/w Dzienniku w 2004 r. (Nr 103, poz. 1613).
Prokurator Okręgowy w dniu 29 lipca 2005 r. skierował do Rady Miejskiej wniosek w trybie art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze o zmianę w/w uchwały nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. poprzez uchylenie jej § 2 ust. 1 i § 2 ust. 2 z powodu ich niezgodności z art. 214 Konstytucji RP oraz art. 14 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Uchwałą podjętą w dniu [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Rada Miejska odmówiła uwzględniania powyższego wniosku. W piśmie skierowanym wraz z powyższą uchwałą do Prokuratora Okręgowego Przewodniczący Rady Miejskiej wskazał, iż przedmiotowa uchwała nie została zakwestionowana przez organ nadzoru, którym jest Regionalna Izba Obrachunkowa. Dlatego też przedmiotowa uchwałą została wdrożona i realizowana w przeciągu roku 2005. Nadto Przewodniczący Rady wskazał, iż nie jest dopuszczalna zmiana uchwały w trakcie roku podatkowego, gdyż zmiana uchwały spowoduje zmianę istniejącego stanu prawnego na niekorzyść podatników.
W dniu 27 września 2005 r. Prokurator Okręgowy zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. uchwałę z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w części obejmującej § 2 ust. 1 i § 2 ust. 2. Uzasadniając skargę Prokurator wskazał, że uchwała Rady Miejskiej w sposób rażący narusza art. 217 Konstytucji RP oraz art. 14 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 19991 r. o podatkach lokalnych i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, poprzez ustanowienie podmiotowego zwolnienia od podatku oraz ustanowienie 50% ulgi w zobowiązaniu podatkowym pomimo braku kompetencji rady gminy do stosowania ulg podatkowych oraz do wprowadzania zwolnień podatkowych o charakterze podmiotowym. Równocześnie skarżący wskazał, iż zgodnie z art. 84 Konstytucji każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Natomiast art. 217 Konstytucji RP jednoznacznie stanowi, iż nakładanie podatków, innych danin publicznych, a nadto określenie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii zwolnionych od podatków następuje wyłącznie drodze ustawy.
Jednocześnie Prokurator zarzucił naruszenie art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gdyż to właśnie gminie przysługuje prawo stanowienia na podstawie upoważnień ustawowych tzw. aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Zaś art. 18 § 2 ustawy o samorządzie gminnym stanowi, iż podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach – do czego upoważnia jednostki samorządu terytorialnego art. 168 Konstytucji – należy do wyłącznej właściwości rady gminy.
W opinii autora skargi bezsporne jest, iż to art. 14 ustawy o podatkach lokalnych i opłatach wskazuje wyłączną kompetencję tego organu w przedmiocie określenia zasad dotyczących ustalenia i poboru oraz terminu płatności i wysokości stawek w podatku od posiadania psów. Skarżący podkreślił, iż rada gminy może wprowadzić inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe od tej opłaty.
Nadto podniósł, iż gmina, jako organ administracji samorządu terytorialnego nie jest w żaden sposób uprawniona do dokonywania zwolnień podmiotowych w zakresie podatku od posiadania psów. Zwolnienie podatkowe o charakterze podmiotowym ma miejsce wyłącznie w zakresie podmiotowym danego podatku, a więc spośród pewnej kategorii podmiotów. Z kolei zwolnienie o charakterze przedmiotowym dotyczy jedynie przedmiotu danego podatku tj. pewnych kategorii sytuacji faktycznych i prawnych. Uchybienie organu samorządu terytorialnego w opinii skarżącego polegało przede wszystkim na zwolnieniu podatkowym dla właścicieli domków jednorodzinnych, będących właścicielami pierwszego psa, gdyż w ten sposób zastosowano zwolnienie o charakterze podmiotowym. Ponieważ fakt zwolnienia powiązany jest nie z cechami przedmiotu opodatkowania, lecz cechami, które dokonują charakterystyki podatnika poprzez takie kryteria jak jego osobista sytuacja majątkowa, w tym wypadku fakt posiadanie domu jednorodzinnego.
Natomiast § 2 ust. 2 kwestionowanej uchwały wprowadza dla emerytów i rencistów ulgę w omawianym podatku w wysokości 50 % zobowiązania podatkowego od posiadania pierwszego psa. Ponadto w opinii Prokuratora dla właściwej oceny przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia okoliczność, iż kwestionowana w uchwale ulga podatkowa w podatku od posiadania psów określana jest mianem zwolnienia, gdyż to treść, a nie nazwa instytucji prawnej ma decydujące znaczenie w kwestii zaszeregowania do kategorii zwolnień bądź ulg.
Skarżący powołał się również na utrwalony w doktrynie prawa podatkowego pogląd, iż termin zwolnienie podatkowe to wyłączenie z zakresu podmiotowego danego podatku pewnej kategorii podmiotów lub wyłączenie z przedmiotu danego podatku pewnej kategorii sytuacji faktycznych lub prawnych, podczas gdy ulga w podatku sprowadza się do zmniejszenia rozmiarów podstawy opodatkowania, stawki podatkowej, czy też kwoty podatku, a art. 217 Konstytucji w sposób wyraźny i precyzyjny odróżnia kategorie zwolnień od ulg. Rozróżnienie tych dwóch pojęć prowadzi do stwierdzenia, iż rada gminy jest uprawniona do wprowadzania ulg podatkowych tylko wówczas, gdy w danym przepisie ustawowym użyte jest pojęcie ulgi.
Jednocześnie skarżący podkreślił, iż w sferze stanowienia prawa, w tym w szczególności dotyczącego zobowiązań publiczno-prawnych do działalności organów administracji publicznej stosuje się regułę " dozwolone jest tylko to co prawo wyraźnie przewiduje". Dlatego też przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie przyznają radzie gminy uprawnienia do wprowadzania jakichkolwiek ulg w regulowanych tą ustawą zobowiązaniach publicznoprawnych, w tym także w podatku od posiadania psów. Stąd wprowadzenie ulgi w zobowiązaniu podatkowym dla emerytów i rencistów, będących posiadaczami psów jest sprzeczne z przepisami rangi ustawowej. W opinii Prokuratora sprzeczność ta ma charakter rażący. Udzielenie emerytom i rencistom powszechnej ulgi podatkowej czy też jak wskazano w uchwale " częściowego zwolnienia w podatku" w wysokości 50 % stanowi klasyczny przykład zwolnienia podmiotowego, gdyż fakt zwolnienia powiązany jest z cechami podmiotu opodatkowania. W tym wypadku jest nim źródło utrzymania, jakim jest emerytura, a względnie zdolność do pracy zarobkowej i stan zdrowia (renta ).
W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Miejskiej wskazał, iż przedmiotowa uchwała stanowi akt prawa miejscowego, który został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa z 2004 r. nr 103, poz. 1613. Jednocześnie wskazał, iż zaskarżona uchwała została podjęta przez Radę Miejską jednogłośnie.
Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 18 ust. 2 pkt. 8 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późń. zm.) określający wyłączną kompetencję Rady do podejmowania uchwał w sprawie podatków i opłat lokalnych w formie przepisów prawa miejscowego oraz art. 14 pkt. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz.U. z 2002 r. nr 9 poz. 84 z późń. zm. ) upoważniający Radę do określania wysokości stawek, wprowadzania zwolnień oraz określenia zasad poboru podatku od posiadania psów.
Nadto Przewodniczący Rady Miejskiej stwierdził, iż Rada nie wprowadziła zwolnień podatkowych z naruszeniem art. 217 Konstytucji RP oraz art. 14 pkt. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Podkreślił, iż zgodnie z brzmieniem art. 14 pkt. 4 tejże ustawy Rada jest uprawniona do dokonywania zwolnień przedmiotowych w podatku od posiadania psów, a organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ma kompetencję do wprowadzania zwolnień o mieszanym charakterze, ale wyłącznie zwolnień przedmiotowo-podmiotowych. Zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa art. 14 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dotyczy " stanu posiadania psa przynależnego do osoby fizycznej, która poprzez tenże fakt staje się podatnikiem". Zapis § 2 ust. 1 i § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały w sposób jednoznaczny wskazuje, że zastosowane zwolnienie dotyczy faktu posiadania psa. Zatem było możliwe zastosowanie w § 1 ust. 1 uchwały zwolnienia przedmiotowego przy równoczesnym "doprecyzowaniu cech identyfikacyjnych stanu posiadania psa poprzez wskazanie określonych podmiotów, czyli osób fizycznych (bo tylko te osoby są podatnikami) stanowiącymi określoną grupę społeczną emerytów i rencistów". Dlatego też organ wywiódł możliwość zastosowania częściowego zwolnienia w wysokości 50% podatku, gdyż ustawowe upoważnienie Rady do wprowadzenia zwolnień w podatku nie może być traktowane wyłącznie, jako zwolnienie o charakterze całkowitym. Radzie Miejskiej przysługiwało uprawnienie dokonania 50% zwolnienia z podatku od posiadania psów grupy społecznej, jakimi są emeryci i renciści. W przedmiotowej regulacji nie udzielono ulgi podatkowej, a jedynie częściowego zwolnienia z podatku.
Przewodniczący Rady odnośnie § 2 ust. 2 dotyczącego zwolnienia z podatku od posiadania psa przez właścicieli domków jednorodzinnych wskazał, iż ma ono charakter podmiotowo-przedmiotowy. A przedmiotem podatku jest fakt posiadania pierwszego psa. Zwolnienie uczynione na rzec właścicieli domów jednorodzinnych ma charakter przedmiotowo-podmiotowy, gdyż " przedmiotem podatku doprecyzowanego jako fakt posiadania pierwszego psa, jest nierozerwalnie związany podmiotem, którym są właściciele domów jednorodzinnych". W pierwszej kolejności przedmiotem regulacji jest " fakt posiadania pierwszego psa", a dopiero potem dokonano dookreślenia podmiotu, z którym jest funkcjonalnie i ściśle związany stan posiadania tj. właścicieli domków jednorodzinnych.
Zdaniem przewodniczącego kwestionowana uchwała niewątpliwie jest zgodna z Konstytucją RP i przepisami prawa podatkowego. Nadto przedmiotowa regulacja prawna podyktowana została lokalnymi potrzebami mieszkańców gminy. A utrzymywanie psów przez właścicieli domów jednorodzinnych podyktowane jest w pierwszej kolejności względami bezpieczeństwa.
W piśmie procesowym złożonym dnia 6 czerwca 2006 r. skarżący wskazał, iż wszystkie osoby zamieszkujące w domach wolnostojących na terenie miasta i gminy winny być – zgodnie z art. 32 Konstytucji RP – traktowane równo. Tymczasem zostały one zróżnicowane w ten sposób, iż jedynie niektóre z nich tj. będące właścicielami domków jednorodzinnych zostały zwolnione od płacenia podatku od posiadania psów, podczas gdy osoby zamieszkujące w podobnych domach, lecz użytkujące je na podstawie innego niż prawo własności tytułu prawnego zostały obciążone podatkiem od posiadania wszystkich psów i to niezależnie od celu ich utrzymywania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji.
Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy.
Skarga okazała się zasadna.
Z art. 168 Konstytucji RP wynika prawo jednostek samorządu terytorialnego do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym ustawą. Dalej kompetencje samorządu terytorialnego w tym zakresie regulują ustawy dotyczące poszczególnych samorządów.
I tak na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 8 tejże ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy lecz podejmować te uchwały rada może tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach. Natomiast podejmowanie uchwał w przedmiocie podatku od posiadania psów reguluje art. 14 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz.84 z późn. zm.). W myśl ust. 1,2 i 4 tegoż przepisu rada gminy ustala wysokość stawek podatku od posiadania psów, określa zasady ustalania tego podatku oraz może wprowadzić, w drodze uchwały, inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe z tego podatku. Zatem przepisy rangi ustawowej pozwalają radzie gminy jedynie na uchwalenie zwolnień przedmiotowych, innych niż określone w art. 13 ust. 2 cyt. ustawy.
Podejmując uchwały rada gminy nie może pominąć nie tylko wskazanych wyżej przepisów ustawowych, ale także przepisów Konstytucji RP. Jej art. 84 stanowi, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie, a zatem także w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Natomiast art. 217 Konstytucji wskazuje, iż nakładanie podatków, innych danin publicznych, określenia podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Jak słusznie wskazał skarżący Rada Miejska nie miała kompetencji do wprowadzania zwolnień podmiotowych w podatku od posiadania psów, ponieważ art. 14 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dopuszcza możliwość wprowadzania zwolnień z podatku od posiadania psów jedynie o charakterze przedmiotowych. Należy przy tym zgodzić się ze skarżącym, iż wprowadzone w ust. 1 jak i ust. 2 § 2 zaskarżonej uchwały zwolnienia mają ewidentnie charakter zwolnień przedmiotowych. Nie ma wątpliwości, iż zwolnienie podatkowe o charakterze podmiotowym ma miejsce w sytuacji, gdy wyłączenie następuje z zakresu podmiotowego tj. spośród podatników pewnej kategorii podmiotów. Z kolei zwolnienie przedmiotowe to wyłączenie z przedmiotu danego podatku pewnej kategorii stanów faktycznych i prawnych.
Zwolnienie podatkowe, które wprowadziła zaskarżona uchwała Rady Miejskiej z [...] listopada 2004 r., adresowane jest do właścicieli domków jednorodzinnych posiadający pierwszego psa. W jej literalnym brzmieniu zwalnia ona wprawdzie "posiadanie pierwszego psa przez właścicieli domków jednorodzinnych", ale ta konstrukcja językowa nie powoduje, iż wprowadzone zwolnienie można traktować – jak wskazuje Przewodniczący Rady Miejskiej - jako zwolnienie o charakterze przedmiotowo – podmiotowym. Zwolnione bowiem od podatku zostało nie posiadanie pierwszego psa lecz posiadanie takowego przez właścicieli domków jednorodzinnych. Lokalne potrzeby mieszkańców gminy tzn. części tych mieszkańców, a mianowicie takich, którzy są właścicielami domków jednorodzinnych, nie pozwalają na przyjęcie interpretacji o przedmiotowym charakterze omawianego zwolnienia. W ocenie Sądu, § 2 ust. 1 zaskarżonej uchwały jest wskazaniem pewnych kategorii podatników, niezależnie od tego, jak liczny jest zbiór podmiotów wchodzących do danej kategorii (grupy), a zatem jest sprzeczne z treścią art. 217 Konstytucji, a sprzeczność ta polega przede wszystkim na tym, iż przewidziane w § 2 ust. 2 zwolnienie ma niezaprzeczalnie charakter podmiotowy. Jak słusznie wskazuje skarżący właściciele domów jednorodzinnych są charakteryzowani poprzez swoją sytuację majątkową, a nie poprzez cechy przedmiotu opodatkowania np. cel utrzymania psa, ponieważ psy są utrzymywane ze względów bezpieczeństwa i ochrony nie tylko przez wskazanych w uchwale właścicieli domków jednorodzinnych. W tej sytuacji należy przyjąć, iż kwestionowany przepis uchwały narusza art. 217 Konstytucji RP oraz art. 14 pkt 4 i 40 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Odnośnie drugiego zarzutu skargi należyrównież zgodzić się z poglądem Prokuratora, iż terminów "ulga" i "zwolnienie" nie można utożsamiać w sensie prawnym. Rada Miejska błędnie utożsamia powyższe terminy. W ocenie Sądu w ust. 2 § 2 zaskarżonej uchwały wprowadziła dla grupy społecznej, jakimi są emeryci i renciści 50% ulgę w podatku od posiadania psów. Przy czym ulga ta dotyczyła posiadania pierwszego psa. Jak słusznie wskazał w swojej skardze Prokurator nie nazwa instytucji, lecz jej treść decyduje o zaliczeniu jej do kategorii zwolnień bądź ulg. Bezspornym jest, iż art. 217 Konstytucji RP precyzyjnie odróżnia instytucję zwolnienia od ulgi. Pod pojęciem ulgi rozumie się zmniejszenie rozmiarów podstawy opodatkowania, stawki podatkowej czy też kwoty podatku.
Dlatego też na pełna aprobatę zasługuje pogląd wyrażony przez skarżącego, iż rada gminy jest uprawniona do wprowadzania ulg, gdy w danym przepisie ustawowym stosowane jest słowo ulga. Sprzeczność z prawem tej części uchwały polega na tym, iż przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie przyznają radzie gminy kompetencji do wprowadzania jakichkolwiek ulg. Udzielona przez Radę Miejską emerytom i rencistom powszechna ulga podatkowa czy też (jak wywodzi Przewodniczący Rady) częściowe zwolnienie z podatku w wysokości 50% należnego zobowiązana jest typem ulgi o charakterze podmiotowym powiązanym z cechami podatnika tj. źródłem utrzymania, a nie cechami charakterystycznymi dla przedmiotu opodatkowania i w żaden sposób nie można zgodzić się z poglądem Przewodniczącego Rady, iż jest to doprecyzowanie przedmiotu podatku. Zatem także ten przepis zaskarżonej uchwały naruszył art. 217 Konstytucji oraz art. 14 ust. 4 i 40 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Należy podkreślić, iż niedopuszczalne jest stanowienie przepisów niezgodnych z Konstytucją, nawet gdyby były one korzystne z punktu widzenia jakiejś grupy podatników.
W myśl przepisu art. 91 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Natomiast nieważność tę powoduje każde istotne naruszenie prawa przez organ gminy. Z uwagi na opisane wyżej istotne wady części zaskarżonej uchwały, których wynikiem było stwierdzenie istotnego naruszenie prawa (zarówno przepisów ustawy jak i Konstytucji RP), Sąd był zobligowany do stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w zaskarżonej części.
Z tych względów Sąd, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
( - ) Barbara Rennert ( - ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko ( - ) Alina Rzepecka

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI