I SA/Go 218/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wielkopolski2007-05-10
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochody osobowenabycie wewnątrzwspólnotoweprawo UEart. 90 TWEETSnadpłata podatkusamochody używanedyskryminacja podatkowa

WSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo, uznając, że polskie przepisy w tym zakresie naruszały art. 90 TWE.

Skarżący nabył samochód osobowy w Niemczech i przemieścił go do Polski, deklarując i wpłacając podatek akcyzowy. Następnie wniósł o stwierdzenie nadpłaty, twierdząc, że pobrany podatek jest nienależny. Organy podatkowe odmówiły, uznając, że nie są uprawnione do oceny zgodności prawa krajowego z prawem UE. WSA uchylił decyzje, powołując się na wyrok ETS w sprawie C-313/05 Brzeziński, który stwierdził, że polski podatek akcyzowy od używanych samochodów nabytych wewnątrzwspólnotowo, obliczany według stawki rosnącej z wiekiem pojazdu, jest niezgodny z art. 90 TWE.

Sprawa dotyczyła skargi R.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Skarżący nabył w lipcu 2004 r. używany samochód osobowy w Niemczech, przemieścił go do Polski i zadeklarował podatek akcyzowy w wysokości 2.738,00 PLN, który następnie wpłacił. Wniósł o stwierdzenie nadpłaty, argumentując, że podatek jest nienależny. Organy podatkowe obu instancji odmówiły, podnosząc, że nie są uprawnione do oceny zgodności przepisów krajowych z Traktatem Ustanawiającym Wspólnotę Europejską (TWE), a jedynie Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) jest do tego właściwy. Podkreślono, że polska ustawa o podatku akcyzowym dostosowuje krajowy porządek prawny do norm unijnych i nie narusza TWE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, rozpoznając skargę, zważył, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. ma obowiązek ocenić zgodność z prawem zaskarżonego aktu, nawet jeśli zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd podkreślił, że od 1 maja 2004 r. prawo wspólnotowe stało się częścią polskiego porządku prawnego, a jego zasady, w tym bezpośredni skutek i pierwszeństwo przed prawem krajowym, wynikają z orzecznictwa ETS. Sąd odwołał się do wyroku ETS z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński, który dotyczył analogicznej kwestii opodatkowania podatkiem akcyzowym używanych samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo. ETS w tym wyroku stwierdził, że podatek akcyzowy, uregulowany polską ustawą, nie stanowi cła, ale jest częścią wewnętrznego systemu opodatkowania i powinien być oceniany w świetle art. 90 TWE. Zgodnie z art. 90 ust. 1 TWE, państwa członkowskie nie mogą nakładać na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają na podobne produkty krajowe. ETS uznał, że polski podatek akcyzowy od używanych samochodów starszych niż dwa lata, nabytych w innym państwie członkowskim, jest niezgodny z art. 90 ust. 1 TWE, jeśli jego kwota przewyższa "rezydualną" kwotę tego podatku zawartą w cenie nabycia podobnych pojazdów, które zostały wcześniej zarejestrowane w Polsce. "Rezydualna" kwota podatku maleje wraz z deprecjacją wartości pojazdu. Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie zinterpretowały art. 90 TWE. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, określając jednocześnie, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podatek taki jest niezgodny z art. 90 ust. 1 TWE, jeśli jego kwota przewyższa "rezydualną" kwotę tego podatku zawartą w cenie nabycia podobnych pojazdów, które zostały wcześniej zarejestrowane w Polsce.

Uzasadnienie

ETS w wyroku C-313/05 Brzeziński stwierdził, że podatek akcyzowy od używanych samochodów starszych niż dwa lata, nabytych w innym państwie członkowskim, jest niezgodny z art. 90 ust. 1 TWE, jeśli jego kwota przewyższa "rezydualną" kwotę tego podatku zawartą w cenie nabycia podobnych pojazdów, które zostały wcześniej zarejestrowane w kraju. "Rezydualna" kwota podatku maleje wraz z deprecjacją wartości pojazdu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

TWE art. 90 § 1

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Przepis ten służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji między produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z zagranicy. Żadne państwo członkowskie nie może nakładać na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakłada na podobne produkty krajowe.

Pomocnicze

u.p.a. art. 80 § 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju.

u.p.a. art. 80 § 2

Ustawa o podatku akcyzowym

Podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju oraz importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego.

u.p.a. art. 80 § 3

Ustawa o podatku akcyzowym

Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego, powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju.

rozp. MF art. 7 § 1

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Określa stawki akcyzy dla samochodów osobowych, w tym dla nabycia wewnątrzwspólnotowego.

rozp. MF art. 7 § 2

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Przewiduje procentowe stawki akcyzy dla nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych starszych niż 2 lata, obliczone według określonego wzoru.

P.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje skargę w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd określa, że uchylona decyzja nie może być wykonana.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polski podatek akcyzowy od używanych samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo, obliczany według stawki rosnącej z wiekiem pojazdu, jest niezgodny z art. 90 TWE, ponieważ jego kwota przewyższa "rezydualną" kwotę tego podatku zawartą w cenie nabycia podobnych pojazdów, które zostały wcześniej zarejestrowane w Polsce.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe nie są uprawnione do oceny zgodności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od samochodów nie naruszają Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

Godne uwagi sformułowania

Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przepisy prawa wspólnotowego, cechujące się bezpośrednią skutecznością, w razie sprzeczności z normami prawa krajowego mają pierwszeństwo w zastosowaniu; sąd krajowy ma obowiązek pominąć w takiej sytuacji przepis prawa krajowego i oprzeć swe orzeczenie na prawie wspólnotowym. Podatek taki jak podatek akcyzowy [...] nie stanowi cła sensu stricto ani opłaty o skutku równoważnym, nie jest bowiem nakładany na towary w związku z przekroczeniem przez nie granicy. Wspomniany podatek jest częścią ogólnego, wewnętrznego systemu opodatkowania towarów i w związku z tym powinien być poddany ocenie w świetle art.90 TWE. Żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. ETS stoi mianowicie na stanowisku, że jeśli podatek od nowego pojazdu jest równy pewnemu ułamkowi jego ceny, to "pozostałość" (residue) tego podatku zawarta w wartości używanego pojazdu ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu wraz z deprecjacją tej wartości; to jest właśnie "rezydualny" - czyli "pozostały'' w cenie uwzględniającej spadek wartości pojazdu - podatek.

Skład orzekający

Alina Rzepecka

sprawozdawca

Dariusz Skupień

członek

Stefan Kowalczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą używanych samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo, zasada pierwszeństwa prawa UE przed prawem krajowym."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na wyroku ETS C-313/05, który stanowi podstawę dla podobnych spraw. Konieczność indywidualnej analizy wysokości "rezydualnego" podatku w każdym przypadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem Unii Europejskiej, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu obywateli kupujących samochody z zagranicy. Wykorzystanie orzecznictwa ETS jako podstawy rozstrzygnięcia jest istotne.

Czy polski podatek akcyzowy od sprowadzanego auta był niezgodny z prawem UE? WSA odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 2738 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 218/07 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2007-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Dariusz Skupień
Stefan Kowalczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 23, art. 25, art. 90
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Pariusz Skupień Asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Krzysztof Garbacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...]; 2. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2005r. Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania R.K., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...] maja 2005 roku, odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego.
Rozstrzygniecie Dyrektora Izby Celnej zapadło na podstawie następującego stanu faktycznego.
W dniu [...] lipca 2004 roku Skarżący nabył na terytorium Niemiec samochód osobowy marki [...] o pojemności skokowej silnika 1389 cm- i roku produkcji 1997, który następnie przemieścił na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Samochód ten zakupiony został za kwotę 950 EURO. W dniu [...] lipca 2004r. skarżący złożył
w Urzędzie Celnym deklarację uproszczoną (AKC-U), w której wykazał kwotę podatku akcyzowego należną z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego ww. samochodu w wysokości 2.738,00 PLN.
Zadeklarowaną kwotę zobowiązania skarżący wpłacił [...] lipca 2004r.
Pismem z 15 kwietnia 2005 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym i jego zwrot z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący stwierdził, że pobrany podatek jest nienależny.
Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z [...] maja 2005 roku odmówił skarżącemu stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego w kwocie 2.738,00 zł.
W zakresie niezgodności krajowych przepisów dotyczących podatku akcyzowego - ustawy z 23 stycznia 2004 r., o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) - z przepisami Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej TWE) organ pierwszej instancji stwierdził, iż stosownie do art.120 ustawy z 29 sierpnia 19997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz.60 ze zm.) organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. W ocenie organu pierwszej instancji organy podatkowe nie są uprawnione do rozstrzygnięcia zgodności przepisów prawa krajowego z postanowieniami TWE.
Tym samym organ podatkowy zasadnie zastosował w sprawie art.80 ust.1, ust.2 pkt 2 i ust.3 oraz art.81 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym.
W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił w/w decyzji., iż została ona podjęta na podstawie przepisów krajowych niezgodnych z unijnymi, które są w stosunku do krajowych nadrzędne.
Dyrektor Izby Celnej nie podzielił argumentacji skarżącego zawartej w odwołaniu i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podkreślił za organem pierwszej instancji, że organy podatkowe nie są uprawnione do rozstrzygnięcia zgodności przepisów prawa krajowego z postanowieniami TWE. Taka ocena może być dokonana tylko przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że dyrektywa Rady nr 92/12/EWG z 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania i wydana przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej dla realizacji jej zaleceń ustawa o podatku akcyzowym, dostosowuje krajowy porządek prawny w zakresie opodatkowania wyrobów akcyzowych do norm obowiązujących we Wspólnocie.
Jakkolwiek dyrektywa dotyczy głównie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, to jednak art.3 ust.3 dyrektywy stanowi, że Państwa Członkowskie zachowują prawo do wprowadzania lub utrzymywania podatków na wyroby inne niż wyroby akcyzowe zharmonizowane, pod warunkiem, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi.
Z powyższego w ocenie organu drugiej instancji wynika, że istnieje możliwość unormowania w ustawie o podatku akcyzowym zasad opodatkowania wyrobów akcyzowych niezhramonizowanych, w tym samochodów i przyjęcie w tym zakresie rozwiązań uznanych przez polskiego ustawodawcę za najwłaściwsze.
W tym też znaczeniu przepisy zawarte w ustawie o podatku akcyzowym nie są sprzeczne z Traktatem Ustanawiającym Wspólnotę Europejską.
Organ wskazał, że opodatkowanie samochodów na zasadach ujętych w ustawie nie spowodowało przy tym zwiększeniu formalności związanych z przekroczeniem granicy, a więc spełniało warunek zawarty w dyrektywie.
Podatek akcyzowy i jego wysokość regulowany jest ustawą z 23 stycznia 2004 r.
o podatku akcyzowym i rozporządzenia Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004r.
w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego i jest jednym z elementów powszechnego systemu podatkowego obowiązującego w Polsce, dlatego też sam fakt nakładania akcyzy, jak i jej wysokości nie narusza postanowień Traktatu.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił argumentację taką samą jak organ I instancji, co do analizy treści art.80 ust.1, 2, 3; art. 81 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy
o podatku akcyzowym.
W skardze na powyższą decyzję Skarżący wyraził pogląd, iż zaskarżona
decyzja Dyrektora Izby Celnej rażąco narusza prawo Unii Europejskiej,
gdyż obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego jest niezgodny z art.23, art.25 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, iż zgodnie z art.134 §1 Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.u. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej w dalszej części "P.p.s.a.", Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zgodności prawa polskiego - zastosowanego przez organy podatkowe przy wydawaniu zaskarżonych decyzji - z prawem wspólnotowym, a mianowicie z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2 ze zm.).
Z dniem 1 maja 2004 r., wraz z przystąpieniem Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, częścią polskiego porządku prawnego stał się autonomiczny system prawa wspólnotowego, do przestrzegania którego zobowiązane są wszystkie organy państwa polskiego. Na dorobek wspólnotowy składają się m. in. ogólne zasady prawa wspólnotowego, w tym zasady bezpośredniego skutku tego prawa oraz jego pierwszeństwa przed prawem państw członkowskich, wywiedzione z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. Z zasad tych wynika, że przepisy prawa wspólnotowego, cechujące się bezpośrednią skutecznością, w razie sprzeczności z normami prawa krajowego mają pierwszeństwo w zastosowaniu; sąd krajowy ma obowiązek pominąć w takiej sytuacji przepis prawa krajowego i oprzeć swe orzeczenie na prawie wspólnotowym (por. również wyrok ETS z 9 marca 1978 r., 106/77 Simmenthal, ECR 1978, s. 00629). Jednocześnie należy wspomnieć, że nad poszanowaniem prawa wspólnotowego w jego wykładni i stosowaniu czuwają ETS
i Sąd Pierwszej Instancji, każdy w zakresie swojej właściwości (art.220 TWE); ETS jest m.in. właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni Traktatu (art.234 lit. a TWE).
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę miał na względzie, że w analogicznej sprawie, również dotyczącej zgodności z prawem wspólnotowym opodatkowania podatkiem akcyzowym, nałożonym na podstawie ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 zez m.), w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego, ETS na wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydał 18 stycznia 2007 r. w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński v. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie (niepubl.). Należy podkreślić, że zawarta w tym wyroku interpretacja odnośnych przepisów prawa wspólnotowego, wiąże nie tylko sądy orzekające w sprawie, w której wystosowano pytanie prawne do ETS, ale i inne organy państwa członkowskiego, co wynika z celu postępowania uregulowanego w art.234 TWE, jakim jest zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa wspólnotowego (por. wyroki ETS: z 16 stycznia 1974 r., 166/73 Rheinmühlen - Düsseldorf v. Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel, ECXR 1974, s. 00033; z 13 maja 1981 r., 66/80 SpA International Chemical Corporation v. Amministrazione delle Finanze dello Stato, ECR 1981, s. 01191). Związanie sądów krajowych wykładnią przepisów wspólnotowych określoną przez ETS w orzeczeniach wydanych na podstawie art. 234 TWE ma również uzasadnienie w wywodzonej z art.10 TWE zasadzie efektywności prawa wspólnotowego, która byłaby zagrożona, gdyby sądy krajowe odmawiały stosowania tego prawa w rozumieniu przyjętym przez ETS. Znajduje to również pośrednie potwierdzenie w treści art.292 TWE, zobowiązującego państwa członkowskie do niepoddawania sporów dotyczących wykładni lub stosowania Traktatu w procedurze rozstrzygania innej niż w nim przewidziana. Wyroki ETS ustalające wykładnię przepisów prawa wspólnotowego są przy tym skuteczne ex tunc, a zatem sądy krajowe są obowiązane stosować te przepisy w znaczeniu ustalonym przez ETS także do stosunków prawnych powstałych przed ogłoszeniem orzeczenia wstępnego (por. wyrok ETS z dnia 27 marca 1980 r., 61/79 Amministrazione delie finanze delio Stato v. Denkavit Italiana S.r.I., ECR 1980, s. 01205).
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że ETS w wyroku C-313/05 Brzeziński stwierdził, że podatek taki jak podatek akcyzowy, uregulowany ustawą
z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, nie stanowi cła sensu stricto ani opłaty
o skutku równoważnym, nie jest bowiem nakładany na towary w związku
z przekroczeniem przez nie granicy (pkt21-23 i pkt25 wyroku). W wyroku powyższym ETS uznał również, że wspomniany podatek jest częścią ogólnego, wewnętrznego systemu opodatkowania towarów i w związku z tym powinien być poddany ocenie w świetle art.90 TWE (pkt 24 wyroku). Zgodnie z tym przepisem, żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (ust.1). Ponadto żadne państwo członkowskie nie nakłada na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty (ust.2).
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania zastosowanie znajdzie ust.1 art.90 TWE, ponieważ porównywane jest opodatkowanie dwóch kategorii produktów podobnych w rozumieniu tego przepisu, mianowicie używane samochody osobowe znajdujące się już na rynku krajowym oraz używane samochody nabyte w innych państwach członkowskich (por. też pkt30 i pkt31 wyroku w sprawie C-313/05 Brzeziński). Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, że jest to przepis wywołujący bezpośredni skutek w systemie prawnym państw członkowskich (por. wyrok ETS z dnia 16 czerwca 1966 r., 57/65 Alfons Lütticke GmbH v. Hauptzollamt Sarrelouis, ECR 1966, s. 00205).
Z kolei, w myśl art.80 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym, akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami
o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju oraz importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art.80 ust.2 pkt1 i pkt2 w/w ustawy). Jak wynika z tych regulacji, podatek akcyzowy jest nakładany tylko raz na wszystkie pojazdy przeznaczone do zarejestrowania w Polsce, zarówno nowe, jak i używane, niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane na terytorium kraju, czy przywiezione z innych państw członkowskich (co podkreślił ETS
w pkt 33 wyroku w sprawie C-313/05 Brzeziński}. Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego - w znaczeniu nadanym temu sformułowaniu przez art. 2 pkt 11 ustawy o podatku akcyzowym - powstaje
z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami
o ruchu drogowym (art. 80 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym).
Zgodnie z §7 ust.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r.
w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, póz. 825 z późn. zm.) - w stanie prawnym obowiązującym w dniu powstania obowiązku podatkowego po stronie skarżącej - stawki akcyzy określone w poz.27 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia miały zastosowanie do każdej sprzedaży samochodu osobowego dokonanej przed jego pierwszą rejestracją na terenie kraju w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr58, poz.515,
z późn. zm.), z zastrzeżeniem ust.2. Ten ostatni przewidywał, że w przypadku m.in. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, dokonywanego po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy
rok kalendarzowy, stosowało się procentowe stawki akcyzy obliczone według zamieszczonego tam wzoru, z uwzględnieniem stawek akcyzy określonych odpowiednio w poz.27 załącznika nr1 (przy sprzedaży krajowej) oraz w poz.21 załącznika nr 2 do rozporządzenia (przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym). Stawki te, ustalane zgodnie z owym wzorem, rosły wraz z wiekiem pojazdu, jednak - stosownie do § 7 ust. 3 rozporządzenia - nie mogły być wyższe niż stawka akcyzy przewidziana w art.75 ust. 1 ustawy, tj. 65% podstawy opodatkowania.
Poz.27 załącznika nr1 oraz poz.21 załącznika nr2 do rozporządzenia przewidywały analogiczne stawki akcyzy, uzależnione od pojemności silnika: dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2.000 cm3 stawka ta wynosiła 13,6%, dla pozostałych samochodów- 3,1%.
Przedstawiony powyżej mechanizm opodatkowania samochodów osobowych podatkiem akcyzowym należy zatem porównać z zasadami wynikającymi z art.90 TWE. Zgodnie z konsekwentnym poglądem ETS przepis ten służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji między produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z zagranicy (por. wyrok w sprawie C-387/01 Weigel, pkt 66). Jakikolwiek podatek nakładany przez państwo członkowskie nie może zatem obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe (por. pkt 29 wyroku w sprawie C-313/05 Brzeziński). Dane opodatkowanie może zostać uznane za zgodne z art. 90 TWE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, nie wywołując w żadnym razie dyskryminujących skutków (ibidem, pkt 40).
W konsekwencji, w powołanym orzeczeniu w sprawie C-313/05 Brzeziński ETS stwierdził, że art.90 ust.1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa "rezydualną" kwotę tego podatku zawartą w cenie nabycia podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek (teza 2 wyroku). Wyrok w tej sprawie stanowi konsekwentne rozwinięcie utrwalonej linii orzecznictwa ETS dotyczącego wykładni art. 90 (dawniej 95) TWE w analogicznych sytuacjach (por. wyroki: z dnia 11 grudnia 1990 r., C-47/88 Comission v. Denmark, ECR 1990, s. I-4509; z dnia 9 marca 1995 r., C-345/93 Fazenda Pública i Minist-rio Público v. Americo Joao Nunes Tadeu, ECR 1995, s. I-00479; z dnia 23 października 1997 r., C-375/95 Comission v. Greece, ECR 1997, s. I-05981; z dnia 22 lutego 2001 r., C-393/98 Minist-rio Público i António Gomes Valente v. Fazenda Pública, ECR 2001, s. 1-1327; z dnia 19 września 2002 r., C-101/00 Tulliasiamies and Antti Siilin, ECR 2002, s. I-07487; z dnia 29 kwietnia 2004 r., C-387/01 Harald Weigel i Ingrid Weigel v. Finanztandesdirektion für Vorarlberg, ECR 2004, s. I-4981; z dnia 5 października 2006 r., C-290/05 i C-333/05 Ákos Nádasdi v. Vám- és Pénzügyőrség Észak-Alfóldi Regionalis Parancsnoksága oraz Ilona Németh v. Vám- és Pénzügyőrség Dél-Alfőldi Regionális Parancsnoksága, LEX nr 193374), gdzie znajduje się również wyjaśnienie, jak należy rozumieć sformułowanie "rezydualna kwota podatku". ETS stoi mianowicie na stanowisku, że jeśli podatek od nowego pojazdu jest równy pewnemu ułamkowi jego ceny, to "pozostałość" (residue) tego podatku zawarta w wartości używanego pojazdu ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu wraz
z deprecjacją tej wartości; to jest właśnie "rezydualny" - czyli "pozostały'' w cenie uwzględniającej spadek wartości pojazdu - podatek (por. pkt 13 i 16 wyroku w sprawie C-345/93 Nunes Tadeu; pkt 21 wyroku w sprawie C-375/95 Comission v. Greece; pkt 68 wyroku w sprawie C-387/01 Weigel}.
Zaprezentowane powyżej stanowisko ETS przesądza o nieprawidłowości wykładni art. 90 TWE przyjętej przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, co w konsekwencji musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej
.
Dokonana przez ETS w wyroku C-313/05 Brzeziński wykładnia przepisów prawa wspólnotowego prowadzi do wniosku, że co do zasady opodatkowanie akcyzą używanych samochodów pochodzących z innych państw członkowskich wedle stawki rosnącej wraz z wiekiem pojazdu, jest niezgodne z art.90 ust.1 TWE, ponieważ kwota "rezydualnego" podatku akcyzowego zawartego w wartości podobnego samochodu używanego, zarejestrowanego wcześniej w kraju, wraz z deprecjacją tej wartości (postępującą z wiekiem) proporcjonalnie również maleje (a nie rośnie).
Przechodząc od powyższego stwierdzenia na grunt rozpoznawanej sprawy należy przede wszystkim wskazać, że do ustalenia, czy nałożony na skarżącego podatek miał
w istocie dyskryminujący, niezgodny z prawem wspólnotowym skutek, konieczne jest zbadanie, jaka jest w rzeczywistości wysokość owego "rezydualnego" podatku
(w rozumieniu wyżej opisanym) zawartego w wartości (cenie sprzedaży) podobnych, używanych samochodów zarejestrowanych wcześniej w Polsce.
Z akt sprawy wynika, że skarżący nabył w dniu [...] lipca 2004r. na terytorium Niemiec samochód osobowy marki [...] o pojemności skokowej silnika 1389 cm- wyprodukowany w roku 1997. Nabycie wewnątrzwspólnotowe miało zatem miejsce po upływie 2 lat kalendarzowych od daty produkcji tego samochodu. Ze względu na wiek pojazdu i pojemność silnika (1389 cm-) oraz po zastosowaniu przeliczenia stawki akcyzy zgodnie ze wzorem określonym w §7 ust.2 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. skarżący uiścił akcyzę w wysokości 2.738,00 zł.
"Podobnymi produktami krajowymi" w rozumieniu art. 90 ust. 1 TWE będą zatem w tym wypadku używane samochody, zarejestrowane wcześniej jako nowe w Polsce, spełniające podobne parametry (co do wieku, pojemności silnika i inne, o ile będą one relewantne dla określenia nałożonej wówczas stawki podatku akcyzowego) jak samochód stanowiący własność skarżącej, opodatkowany sporną akcyzą. Zadaniem organu podatkowego będzie poczynienie w tej kwestii stosownych ustaleń i określenie właściwej proporcji "rezydualnej" (pozostałej) kwoty podatku mieszczącej się w wartości podobnych używanych samochodów osobowych. Jeżeli w wyniku tych ustaleń okaże się: że ów "rezydualny" podatek jest niższy niż akcyza nałożona w niniejszej sprawie przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym, różnicę tę - przewyższającą kwotę "rezydualną" - będzie należało uznać za akcyzę niezgodną z prawem wspólnotowym (art. 90 ust.1 TWE).
Zgodnie z orzecznictwem ETS opłata pobrana nienależnie, na podstawie normy prawa krajowego sprzecznej z prawem wspólnotowym, rodzi po stronie jednostki roszczenie o jej zwrot, którego można dochodzić na podstawie przepisów prawa krajowego (por. wyrok z dnia 9 listopada 1983 r. w sprawie 199/82 Amministrazione delie Finanz delio Siato v SpA San Georgio, ECR 1983, s. 03595). Oznacza to, że skarżącemu będzie przysługiwał wówczas zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego
w wysokości wspomnianej wyżej różnicy.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a) w związku
z art.135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Zgodnie z art.152 P.p.s.a Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Asesor WSA Sędzia WSA Sędzia WSA
Alina Rzepecka Stefan Kowalczyk Dariusz Skupień

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI