I SA/GO 214/23

I SA/Go 214/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Damian Bronowicki /przewodniczący/
Jacek Niedzielski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art.4 ust.3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U. 2023 poz 1634
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art.60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. – P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2021 oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
RP spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: skarżąca, strona, Spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR, organ II instancji, organ) z [...] kwietnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) z [...] sierpnia 2022 r. odmawiającą skarżącej przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) – dalej: płatność ONW - na 2021 r.
W dniu 16 czerwca 2021 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek Skarżącej o przyznanie płatności ONW na rok 2021, przy czym obszar do jakiego Spółka ubiegała się o te płatności wyniósł łącznie 130,24 ha i został zlokalizowany na działce rolnej "A". Jako roślinę uprawna wskazano żyto oraz łubin.
Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, ww. decyzją z [...] sierpnia 2022 r., Kierownik BP działając w oparciu o: art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 ustawy
z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1234, dalej: Ustawa PROW) a także § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków
i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów
z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364 z późn. zm., dalej: rozporządzenie ONW), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM)Nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1, dalej: rozporządzenie nr 2988/95), art. 60 rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94. (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000. (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347
z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn., zm., dalej: rozporządzenie nr 1307/2013) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: kpa).
W uzasadnieniu wskazał, że w świetle okoliczności sprawy działki zgłoszone do płatności przez Spółkę tworzą fikcyjne gospodarstwo, które zostało utworzone w celu obejścia przepisów ustanawiających limity płatności dla pojedynczego producenta rolnego, a tym samym przyznanie wnioskowanych płatności byłoby sprzeczne z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95. A mając na względzie okoliczności powołane
w decyzji organ zastosował konsekwencje wynikające z art. 60 rozporządzenie nr 1306/2013.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor OR ww. decyzją z [...] kwietnia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ramach podstaw prawnych wymienił – ponad te wskazane przez organ I instancji również- art. 27 ust. 1 i ust. 2 Ustawy PROW, § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW.
W motywach wyjaśnił, że za prawidłowe uznał ustalenia organu I instancji, że skarżąca nie jest samodzielnym podmiotem, gdyż zarówno ona, jak i szereg innych gospodarstw należących formalnie do podmiotów prawa handlowego: B sp. z o.o., S sp. z o.o., BG sp. z o.o., TF sp. z o.o., AG sp. z o.o., AP sp. z o.o., M1 sp. z o.o., J sp. z o.o., TO sp. z o.o., TS sp. z o.o., W6 sp. z o.o., W2 sp. z o.o., W2 sp. z o.o., W1 sp. z o.o., W4 sp. z o.o., W5 sp. z o.o., TF sp. z o.o., AP sp. z o.o., A sp. z o.o., FG sp. z o.o., RG sp. z o.o., AP sp. z o.o., FP sp. z o.o., AB sp. z o.o. I sp. z o.o., M2 sp. z o.o., FU sp. z o.o., G sp. z o.o., GG sp. z o.o., GA sp. z o.o., P1 sp. z o.o., RD sp. z o.o., TT sp. z o.o., oraz do osób fizycznych, tj. A.S., K.S., Ł.P. (do 2020), M.P., W.K. i M.J., których siedziby zlokalizowane są na terenie województwa [...], należy uznać za sztucznie wykreowane wyłącznie w celu uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w wysokości wyższej niż możliwej do uzyskania w ramach pojedynczego gospodarstwa.
Jak wynika z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej: KRS), Spółka została zarejestrowana w dniu [...] września 2016 r. Do dnia czerwca 2017 r. 48 z 50 udziałów w Spółce posiadała AP sp. z o.o. (członek zarządu M.P., prokurenci: M.J., W.K.). Natomiast dnia [...] czerwca 2017 r. całość udziałów w Spółce został przejęta przez P S.A. (dalej: P S.A.). Z kolei P S.A. została zarejestrowana w dniu [...] lutego 2016 r., a jedynym jej akcjonariuszem od momentu jej założenia jest M.J., zaś reprezentowana jest przez trzech członków zarządu, tj. M.W., K.S. oraz M.J.. Dalej organ wykazał, że P S.A. posiada całość udziałów w: A sp. z o.o., AP sp. z o.o., AP sp. z o.o., B sp. z o.o., M1 sp. z o.o., W1, W2, W3, W4, W5, W6, FP sp. z o.o., BG sp. z o.o., J sp. z o.o., S sp. z o.o., FG sp. z o.o., RG sp. z o.o., RP sp. z o.o., TO sp.
z o.o., TT sp. z o.o., TF sp. o.o., TF sp. z o.o., TS sp. z o.o., M2 sp. z o.o., FU sp. z o.o., GG sp. z o.o., GA sp. z o.o., RD sp. z o.o., TT sp. z o.o., P1 sp. z o.o., a także 50% w AG sp. z o.o. (ponadto M.J. posiada 100% udziałów w AP sp. z o.o. oraz 98 % w G sp. z o.o.). W ten sposób M.J. pośrednio posiada dominujący wpływ na działalność ww. spółek i względem nich jest "beneficjentem rzeczywistym", o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2022 r., poz. 593).
Wszystkie ww. spółki aplikują o dopłaty z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również o płatności ONW, płatności PRSK i płatności RE (przy czym FU Sp. z o.o., RD Sp. z o.o. nie wnioskowały o płatności w 2021 r.), ponadto M.J., K.S., M.P., A.S., W.K., również indywidualnie ubiegają się o przyznanie płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W ocenie organu, z analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika, że ww. podmioty pozostają względem siebie w ścisłej zależności na płaszczyźnie funkcjonalnej, ekonomicznej oraz zarządzane są przez tę samą wąską grupę osób: M.J. - pośredni udziałowiec ww. spółek oraz osoby pełniące funkcje zarządcze, tj.: I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.S., M.P., W.K., którzy w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, czego efektem było obejście limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu.
Dyrektor OR wskazał przy tym, że gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia
nr 1307/2013). Zgodnie z definicją określoną w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 (Dz.U. UE L.2018.200.1), gospodarstwo rolne oznacza oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada własne kierownictwo i która prowadzi działalność gospodarczą w rolnictwie (...). Gospodarstwo rolne stanowi zatem wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Powinna posiadać odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo.
W ocenie organu ww. podmiotom nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym jak
i ekonomicznym. Nie można ponadto stwierdzić, że ww. spółki posiadają własne odrębne kierownictwo, albowiem dominujący wpływ na ich działalność, jako pośredni udziałowiec, zawsze posiada M.J., zaś w skład ich organów zarządczych wchodzą te same osoby, w różnych konfiguracjach (w maksymalnie 3-osobowych składach) tj. I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.S., M.P., W.K.. Wobec powyższego ww. spółki są powiązane fundamentalnie na płaszczyźnie właścicielskiej poprzez osobę M.J. jako beneficjenta rzeczywistego oraz na płaszczyźnie zarządczej przez ww. 7 osób.
Dyrektor OR zwrócił przy tym uwagę na dokumentację dołączoną do akt sprawy, którą organy zarządcze spółek S sp. z o.o. oraz B sp. z o.o. złożyły z związku z ubieganiem się o pomoc z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2021 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, gdzie zarząd ww. spółek (A.S. i K.S. oraz M.J. i I.O.) wskazali wprost, że podmiot ubiegający się
o przyznanie pomocy pozostaje w relacji powiązania z innymi podmiotami (dokładnie 31 szt.), które określono w załączniku nr 1 do tego oświadczenia, nie zatrudniającymi pracowników, w których beneficjentem rzeczywistym jest M.J..
Ponadto, jak podkreślił organ II instancji, ww. spółki kapitałowe zarządzane
są w niemal identyczny sposób. Mają te same kanały dystrybucji. Niemal wszystkie,
w tym Spółka, nie posiadają własnej infrastruktury technicznej służącej do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn i urządzeń rolniczych oraz magazynów przechowalniczych. Zabiegi agrotechniczne były zlecane do podmiotów wspomagających, głównie I sp. z o.o. i U R.K. (REGON [...]). W przypadku Skarżącej, w 2021 r. zlecała ona obu ww. podmiotom. Organ zaznaczył, że I sp. z o. o. jest względem Strony podmiotem powiązanym albowiem udziały w tej spółce posiadał w 2021 r. podmiot AB sp. z o.o. w którym to z kole podmiocie udziały posiadali Ł.P. oraz A.S.. A.S. w 2021 r. pozostawała cały czas członkiem zarządu Strony, gdzie prezesem zarządu jest K.S.. Jednocześnie zaznaczył, że funkcję prezesa zarządu w I sp. z o. o. pełni M.W., który podobnie jak K.S. oraz M.J. do dnia [...] listopada 2022 r. pozostawali członkami P S.A.
Z kolei drugi z wykonawców robót agrotechnicznych - U R.K., usługi wykonywał nie tylko dla Skarżącej, ale również dla znacznej część spółek powiązanych, m.in. FP sp. z o.o., RP sp. z o.o., RG sp. z o.o., AB sp. z o.o., TF sp. z o.o., A sp. z o.o. czy M1 sp. z o.o.. Wspólnym mianownikiem łączącym większość wskazanych spółek jest fakt, że deklarują działki zlokalizowane w [...], a więc tam gdzie siedzibę ma podmiot U R.K. (miejscowość [...]). Co więcej RP sp. z o.o. i RG sp. z o.o. zadeklarowały uprawę tych samych upraw nie tylko w tym samym miejscu, ale wręcz w jednym bardzo dużym kompleksie na graniczących ze sobą działkach (obręb [...]). AP sp. z o. o. deklaruje w obrębie [...] bardzo duży kompleks działek tj. nr [...] (łącznie ponad 131 ha), na których zadeklarowano wyłącznie uprawy żyta i łubinu. Z kolei podmiot FP sp. z o. o. deklaruje do płatności na rok 2021 łubin (73,05 ba) zlokalizowany na części działki nr [...], a na pozostałej części tejże działki łubin (7,72 ha) deklaruje podmiot RG sp. z o. o., który jednocześnie deklaruje łubin (2,03 ha) zlokalizowany na bezpośrednio przylegającej działce nr [...], a z kolei działka przylega bezpośrednio do działki nr [...], na części której łubin (66,48 ha) deklaruje RP sp. z o. o.. Na pozostałej części działki nr [...] RP sp. z o. o. deklaruje żyto (63,76 ha), a bezpośrednio do tej działki przylega działka nr [...], na której żyto (27,19 ha) deklaruje RG sp. z o. o. Do powyższego należy dodać, iż kolejny podmiot AB sp z o. o. deklaruje szereg działek (nr [...]) o łącznym obszarze 95,35 ha (groch 60,68 ha oraz łubin 34,67 ha) zlokalizowanych również w [...]. Działki te dzierżawione są od podmiotu powiązanego AP sp. z o. o., w której jedynym udziałowcem jest M.J. (A sp. z o.o. poddzierżawia również działki na rzecz R.K.). Powyższe zdaniem organu potwierdza, że ww. spółki należy traktować jako jeden organizm gospodarczy posiadający ściśle określoną koncepcję prowadzenia tejże działalności, w zakresie której decyzję podejmuje M.J. wraz z wymienioną wyżej grupą osób pełniących funkcje zarządcze
Dyrektor OR wskazał ponadto, że jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEDiG), U R.K. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej od dnia [...] listopada 2020 r., zaś zgłosił jej wznowienie w dniu [...] czerwca 2022 r., przy czym jako datę wznowienia wskazał dzień [...] marca 2021 r. W dniu zgłoszenia zmian w CEDiG tj. w dniu [...] czerwca 2022 r. R.K. wystawił szereg faktur VAT za usługi, które miał świadczyć w 2021 r. dla: AB sp. z o.o., M1 sp. z o.o., J sp. z o.o., A sp. z o.o., TF sp. z o.o., AP sp. z o.o., FP sp. z o.o. oraz RP sp. z o.o. Organ zwrócił przy tym uwagę, że wg zawieranych przez R.K. z zarządami poszczególnych spółek - tożsamych w swej treści - umów o świadczenie usług rolnych wynika, że zapłata za usługi nastąpi na podstawie wystawionej faktury VAT, jednak w treści tychże faktur określono wyraźnie, że formą płatności jest przelew, przy czym żadna z ww. spółek nie wniosła do akt swoich spraw potwierdzenia, że opłata za usługi - w formie przelewu - została na rzecz R.K. przekazana. Nie ma również dowodów na to, że nastąpiła zmiana formy płatności np. na gotówkę. Organ wskazał, że dziwi także fakt, że przedsiębiorca świadczący usługi rolnicze dla kilku spółek już od pierwszego kwartału 2021 r. nie pobrał za to należnego wynagrodzenia, zaś żadna z tych spółek na przestrzeni całego 2021 r. nie zauważyła, że R.K. ma zawieszoną działalność gospodarczą. Ponadto, jak organ zauważył, R.K. dokonał zgłoszenia wznowienia działalności gospodarczej dopiero po otrzymaniu przez ww. kontrolowane spółki wezwań do przedłożenia dowodów potwierdzających m.in. ponoszenie kosztów usług, co tylko potwierdza występowanie zamierzonej koordynacji działań prowadzonych przez tę samą grupę osób zarządzających formalnie podmiotami, w których decydującym podmiotem i beneficjentem rzeczywistym jest M.J..
Dyrektor OR zwrócił również uwagę, że spółki, w tym Skarżąca, prowadziły działalność rolniczą deklarując tylko kilka gatunków roślin tj. rośliny strączkowe (łubin biały oraz wąskolistny na nasiona, groch siewny, bobik), proso, żyto, owies lub trwałe użytki zielone.
Organ zaznaczył, że ceny siewu i kombajnowania świadczonych na rzecz spółki RP przez U R.K. wyniosła 64,80 zł brutto/ha za siew oraz 216 zł brutto/ha za kombajnowanie. Identyczne ceny podmiot U R.K. w oparciu o zawarte dwustronne umowy zastosował w przypadku innych podmiotów, które deklarują działki w powiecie wałeckim: faktura nr [...] z [...] czerwca 2022 r. (zbiór kombajnem) dla RG sp. z o. o., faktura nr [...] z [...] czerwca 2022 r. (siew) dla RP sp. z o. o., faktura nr [...] z [...] czerwca 2022 r. (zbiór kombajnem) dla RP sp. z o. o., faktura [...] z [...] czerwca 2022 r. (siew) dla FP sp. z o. o., faktura [...] z [...] czerwca 2022 r.) FP sp. z o. o.. Zasadnicza różnica polega na tym, że w przypadku umowy zawartej przez RP sp. z o. o., TF sp. z o.o., M1 sp. z o.o. doprecyzowano "usługa bez paliwa". Natomiast w przypadku pozostałych z podmiotów, deklarujących działki w obrębie [...] zastosowano te same ceny lecz bez umownych wskazań w zakresie dostaw paliwa. Co prawda AP sp. z o. o. przedstawiła faktury na zakup oleju napędowego. Jednak przeprowadzona przez organ analiza dokumentacji wszystkich spółek powiązanych wykazała, iż główny wykonawca usług tj. I sp. z o. o., w ogóle nie wniosła do sprawy materiałów związanych z zakupem paliwa, a poza tym jedynie 9 podmiotów powiązanych z M.J. dokonywało w roku 2021 zakupu oleju napędowego.
Z kolei spółka I względem podmiotów powiązanych, w ocenie organu stosowała rażąco zaniżone ceny usług tj. 43.20 zł brutto/ha w przypadku siewu oraz 162 zł brutto/ha) w przypadku zbioru kombajnem, np. TS sp. z o. o. faktura [...] z [...] października 2021 r. (siew), faktura z dnia [...] (zbiór), J sp. z o. o. Faktura [...] z [...] października 202 r. (siew), M1 sp. z o. o. faktura [...] z [...] października 2021 r. (siew), AP sp. z o. o. faktura [...] z [...] września 2021 r. (zbiór), faktura [...] (siew) itd. Ceny rynkowe powyższych usług w 2021 r. kształtowały się w zakresie: 120-200 z /ha w przypadku siewu oraz 300-400 zł w przypadku kombajnowania (źródło: portale branżowe np.: www.agrofakt.pl, www.tygodnik-rolniczy.pl). Dowodzi to uznaniu, że realizacja usług przez U R.K. oraz I sp. z o.o. na rzecz spółek, których beneficjentem rzeczywistym jest M.J., nie odbywała się na zasadach rynkowych.
W kwestii magazynowo – logistycznej, organ wskazał, że spółka AP sp. z o. o. dzierżawi od K.B. magazyn. W tym samym dniu, z tą sama osobą, umowę dzierżawy tego samego magazynu, na ten sam okres czasu, w imieniu spółki RP sp. z o. o. podpisali Ł.P. i K.S., a w imieniu spółki FP sp. z o. o. podpisy złożyli K.S. i K.P..
W ocenie organu odwoławczego jest to kolejny aspekt obrazujący ścisłe powiązania pomiędzy podmiotami deklarującymi te same uprawy, w tym samym miejscu, korzystającymi z tej samej infrastruktury.
Jednocześnie Dyrektor OR wskazał, że częstokroć te same adresy podane jako siedziby spółek, jak i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich podmiotach prawa handlowego oraz wśród osób fizycznych, które zgłosiły do płatności na 2021 r. O ile zabieg taki jest prawnie dozwolony, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy budzi wątpliwości. Spółki i osoby fizyczne zarejestrowane
w ewidencji producentów ARiMR - w tym spółka AP, wskazywały w 2021 r. miejsce swojej siedziby pod kilkoma powtarzającymi się adresami, a adresem korespondencyjnym jest zazwyczaj adres: ul. [...], w pozostałych przypadkach - podmiot posiada zarejestrowanego w ARiMR pełnomocnika wyłącznie z grona wcześniej wielokrotnie wymienionych osób zasiadających w zarządach spółek, na którego ręce kierowana jest korespondencja - również pod ww. adres. W ocenie organu odwoławczego adres: ul. [...], to jedynie formalna siedziba RP sp. z o. o. (jak również AP czy adres korespondencyjny A.S.) wykreowana na potrzeby umiejscowienia siedziby podmiotu wnioskującego o płatności.
Ponadto, jak ustalił organ, ww. pomieszczenia biurowe były dzierżawione, zaś transakcje te odbywały się wyłącznie w kręgu powiązanych osób fizycznych i prawnych, np: - AP sp. z o. o. dzierżawi od G sp. z o. o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z [...] czerwca 2018 r., podpisana przez K.S. oraz M.P. – 2 m2 pomieszczenia biurowego , zlokalizowanego w [...], - RP sp. z o. o. dzierżawi od G sp. z o. o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z [...] czerwca 2018 r., podpisana przez K.S. oraz M.P. – 2 m2 pomieszczenia biurowego, zlokalizowanego w [...], - AP sp. z o. o. dzierżawi od G sp. z o. o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z [...] czerwca 2018 r., podpisana przez K.S. oraz M.P. – 2 m2 pomieszczenia biurowego , zlokalizowanego w [...], - RG sp. z o.o. dzierżawi od G sp. z o.o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z [...] czerwca 2018r. podpisanej przez M.P. oraz Ł.P. i M.J. pomieszczenie biurowe o pow. 2m² zlokalizowane w [...], - A sp. z o.o. dzierżawi od G sp. z o.o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z [...] czerwca 2018 r. podpisanej przez M.P. oraz Ł.P. i K.S. pomieszczenie biurowe o pow. 2m² zlokalizowane w [...], -TF sp. z o.o. dzierżawi od AP sp. z o.o. na mocy umowy z [...] czerwca 2016 r. podpisanej przez W.K., Ł.P. i M.J. pomieszczenie biurowe o pow. 5m² zlokalizowane w [...], -AG sp. z o.o. dzierżawi od Fundacji "[...]", w której funkcję prezesa zarządu pełni A.S. a członkiem Rady Fundacji jest Ł.P., na mocy umowy z [...].08.2018r. podpisanej przez A.S., K.S. i Ł.P. pomieszczenie biurowe o pow. 2m² zlokalizowane w [...], - AP sp. z o.o. dzierżawi od Fundacji "[...]" na mocy umowy z [...] czerwca 2016r. podpisanej przez A.S. i Ł.P. pomieszczenie biurowe o pow. 5m² zlokalizowane w [...]. Co więcej, ww. umowy dzierżawy zawierane są zawsze w takiej samej formie oraz tylko i wyłącznie w gronie powiązanych osób prawnych, które reprezentowane są wyłącznie przez te same osoby fizyczne. Dodatkowo dzierżawa pomieszczenia biurowego o powierzchni 2 czy 5 m² jest w ocenie organu sprzeczna
z wymogami Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r.
w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. 2003 r. poz. 1650 ze zm.) i służy jedynie wykreowaniu formalnych adresów siedzib ww. spółek wnioskujących o płatność (częstokroć tożsamych).
Ponadto, zdaniem organu, o współzależności spółek kontrolowanych przez M.J. świadczy również umowa kredytowa nr [...] zawarta między P S.A. a [...] S.A., na mocy której P S.A. uzyskała kredyt przeznaczony na inwestycje związane z gruntami rolnymi. Kredyt został przeznaczony na inwestycje polegające na udzieleniu pożyczki spółkom: AP sp. z o. o., S sp. z o. o., AP sp. z o. o., BG sp. z o. o., J sp. z o. o., FG sp. z o. o., TO sp. z o. o., TT sp. z o.o., TT sp. z o. o., TF sp. z o. o., TF sp. z o.o.. TS sp. z o. o., RP sp. z o. o., FP sp. z o. o., A sp. z o. o.. W6 sp. z o. o. oraz AG sp. z o. o.. Zabezpieczaniem spłaty powyższego kredytu jest hipoteka nieruchomości będących własnością powyższych spółek oraz dodatkowo spółek powiązanych RG sp. z o.o., GA sp. z o. o., a nawet własnością K.P. (siostry M.J.). Hipoteka umowna jest na sumę
37 878 000.00 zł i widnieje w księgach wieczystych (dział IV) wskazywanych organowi przez spółki m. in. nr [...] (właściciel TT sp. z o. o.).
Tym samym ww. spółki są solidarnie współobciążone hipoteką, celem zabezpieczenia kredytu udzielonego P S.A.
O tym, że autonomiczny charakter ww. gospodarstw rolnych jest tylko pozorowany, świadczy również fakt, że szereg z tych spółek powołano w tym samym czasie. I tak: -W1 sp. z o.o. - wpis do KRS listopad 2012 - deklaruje jedną działkę ewidencyjną nr [...], o pow. 73,64ha, -W2 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje dwie działki nr [...], o łącznej pow. 74,01ha, -W3 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje dwie działki e nr [...], o łącznej powierzchni 69,10ha, -W4 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje jedną działkę nr [...], o powierzchni 44,14ha, -W5 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje jedną działkę nr [...], o powierzchni 49,20ha.
Powyższe rażąco wskazuje jaki był zamiar powołania do życia ww. podmiotów przez M.J.. Każdej ze spółek przypisano jedną lub dwie działki ewidencyjne. Grunty przypisane ww. spółką leżą obok siebie tj. kompleks w tym samym obrębie ewidencyjnym. Co istotne grunty zostały nabyte od Agencji nieruchomości w zbliżonym czasie. Co również istotne, wszystkie te spółki realizują identyczną koncepcję prowadzenia działalności rolniczej. W 2021 r. wszystkie uprawiały owies, a 4 z nich trwałe użytki zielone. Wszystkie z nich nie posiadają infrastruktury technicznej i zabiegi agrotechniczne w zakresie uprawy owsa realizowane są na zasadzie zlecania
i w każdym przypadku wykonuje je jeden i ten sam zleceniobiorca (talerzowanie, siew, zbiór), czyli podmiot powiązany I sp. z o.o.
Jak wskazał również Dyrektor OR, także M.J. indywidualnie ubiegał się o płatności obszarowe, począwszy od roku 2008. W ramach poszczególnych kampanii deklarował następujące areały działek rolnych: -/ 2008 r. - 145,40ha; -/ 2009 r. - 145,40ha; -/ 2010 r. - 143,50ha; -/ 2011 r. - brak wniosku; -/ 2012 r. - 41,61ha; -/2013 r. - brak wniosku; -/ 2014 r. - 18,00ha; -/ 2015 r. - 27,64ha; -/ 2016 r. - 9,64ha; -/ 2017 r. - 9,64ha; -/ 2018 r. - 9,60ha; -/ 2019 r. - 9,63ha; -/ 2020 r. - 8,40ha; -/ 2021 r. - 8,41ha.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, pomimo pozyskiwania znacznych zasobów gruntowych celem prowadzenia na nich działalności rolniczej, głównie w latach 2012-2016, M.J. nie przeznaczał ich na powiększenie swojego gospodarstwa rolnego, a przypisywał nowo powołanym spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością, a jednocześnie grunty zgłaszane wcześniej do płatności indywidualnie przekazywał innym (także powiązanym) podmiotom, np. podmiotowi K sp. z o.o. w którym posiada 50% udziałów (Regon [...]) - działkę nr [...] o pow. 60,00ha (obręb [...]), podmiotowi GA Sp. z o.o. działkę nr [...] o pow. 18,00 ha (obręb [...]). W ocenie Dyrektora OR ARiMR, powoływanie tych spółek następowało wyłącznie w celu przypisania im rozdzielanej ziemi pozyskiwanej przez M.J., o czym świadczy porównanie dat zawiązania poszczególnych spółek z datą przypisania do nich ziemi i rozpoczęcia aplikowania o dopłaty, przy czym przedmiotowe grunty są jedynymi aktywami tych spółek. Co więcej, stwierdzono przypadki rozpoczęcia aplikowania o dopłaty jeszcze przed wpisem spółki do KRS, czyli w czasie posiadania przez daną spółkę statusu "w organizacji" (m.in. AP sp. z o.o., FP sp. z o.o., GA sp. z o.o.)
W ocenie organu zamiarem M.J., pod kontrolą którego znajdował się areał ponad 2721 ha gruntów (na terenie województwa [...]) było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty unijne (dopłaty bezpośrednie, płatności ONW, płatności PRSK, płatności RSK i płatności RE), w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych dla poszczególnych rodzajów płatności obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa rolnego. Tym bardziej, że w toku prowadzonego postępowania, poza uzyskaniem zawyżonych płatności, spółki nie wykazały żadnych innych korzyści ekonomicznych, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilkudziesięciu odrębnych podmiotów.
Jak ustalił organ, złożenie odrębnych wniosków przez 30 spółek oraz osoby fizyczne powiązane personalnie i kapitałowo, tylko w ramach spółek obsługiwanych przez ARiMR na terenie województwa [...], spowodowało, że w roku 2021 M.J. mógłby zyskać w przypadku: -/ płatności ONW - co najmniej 185 172,35 zł, -/ płatności RDST – 142 138,24 zł, -/ płatności MR – 308 590,00 zł, -/ płatności bezpośrednich - 4.444,83 zł, -/ płatności JPO – 634 086,42 zł.
Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Dyrektor OR uznał, że tworzenie przez M.J. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty (również osoby fizyczne) ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów: art. 13 i 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW, § 15 ust 1 Rozporządzenia RE oraz art. 16 ust. Rozporządzenia RSK.
Organ podkreślił przy tym, że system dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji
w rolnictwie. Tymczasem działalność M.J. stoi w sprzeczności do ww. celów, ponieważ prowadzi do zwiększenia nierówności w dochodowości gospodarstw rolnych, poprzez ominięcie przepisów dotyczących limitów powierzchniowych, kwotowych
i degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Organ uznał, że stworzono sztuczne warunki przez beneficjenta albowiem udowodniono łącznie występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego.
Wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Zatem osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje, wskaźnik korygujący i stawki degresywne, pozostaje
w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Wprowadzenie zasady pełnego wsparcia dla mniejszych i słabszych ekonomicznie podmiotów i ograniczenie kwotowe
dla podmiotów większych, służyło zapewnieniu konkurencyjności. Celem wsparcia
jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa, konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia konkurencyjności na danym rynku. Wprowadzenie konkurencyjności miało zapewnić zmniejszenie kwotowej płatności dla większych rolników poprzez wprowadzenie współczynnika korygującego albowiem wprowadzenie modulacji kwotowej jak również degresywnych stawek płatności miało na celu przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach
i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu mniejszych rolników, co w konsekwencji powoduje podniesienie indywidualnych dochodów prawdziwych rolników tj. tych którzy pracują w tych gospodarstwach i dla których dochody z tego gospodarstwa stanowią wartość dodaną.
W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie:
I. Przepisów postępowania:
1. art. 15 kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa przez brak uchylenia decyzji organu I instancji
w całości i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji gdy
decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny
do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie , co skutkowało przeprowadzeniem przez organ II instancji uzupełniającego postępowania dowodowego w bardzo rozległym zakresie, naruszając zasadę dwuinstancyjności, gdyż niektóre okoliczności faktyczne zostały poddane pod rozwagę tylko w ramach organu jednej instancji, w tym w szczególności: a) rodzaju upraw jakie prowadzą inne poza Stroną podmioty wymienione w uzasadnieniu decyzji, b) powierzchni gruntów zgłoszonych do płatności takich jak: JPO, ONW, RSK, RE przez 30 różnych podmiotów, niemających - poza Skarżącą - statusu stron w przedmiotowej sprawie, c) powołania do życia spółek
z firmą zawierającą słowa "T, "W", d) analizy zawieszania i odwieszania działalności R.K., e) analizy kredytu udzielonego podmiotowi niebędącemu stroną postępowania przez [...], f) analizy podmiotów wynajmujących miejsce na siedzibę Strony i innych podmiotów wskazanych w uzasadnieniu decyzji, g) analizy przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych (usług) na rzecz 30 podmiotów, w niemających - poza Spółką - statusu strony postępowania, wykonawców usług, z których korzystają inne podmioty poza Stroną, 2. Art. 15 kpa w zw. z art. 136 § 1 kpa - przez przekroczenie kompetencji dotyczących możliwości przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w sprawie i zgromadzeniu nowych dowodów, czynieniu nowych ustaleń faktycznych i ich ocenie, skutkiem czego było przeprowadzenie przez organ II Instancji postępowania dowodowego w zbyt szerokim zakresie naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i pozbawienie Skarżącej możliwości zakwestionowania w postępowaniu administracyjnym nowych i kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych poczynionych dopiero przez Organ II Instancji; 3. Art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 kpa przez powoływanie się przez Organ II instancji w sposób ogólnikowy na "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy", podczas gdy skoro organ II instancji wyciąga konkretny wniosek to powinien był wskazać konkretny dowód, który był podstawą dla niego, tymczasem organ II instancji nie uzasadnił w prawidłowy sposób swojej decyzji, przez co Skarżąca nie jest w stanie ustalić na podstawie jakich dowodów dokonywał poszczególnych ustaleń, a w konsekwencji naruszył zasadę przekonywania stron postępowania do zasadności przesłanek, którymi się kierował wydając zaskarżoną decyzję; 4. art. 3 ust. 2 pkt 2) ustawy o płatnościach w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE C115 z dnia 9 maj 2008 r.) w zw. z art. 4 Rozporządzenia nr 1305/2013 polegające na tym, że organ II instancji nie rozpatrzył wszechstronnie całego materiału dowodowego oraz dokonał jego oceny w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, w konsekwencji ustalił stan faktyczny w sposób nieprawidłowy, ponieważ wbrew dowodom znajdującym się w aktach sprawy przyjął, że Skarżąca nie jest w stanie wypełnić celów wspólnej polityki rolnej, podczas gdy Skarżąca w rzeczywistości cele te realizuje, ponieważ jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...], na których prowadzi działalność rolniczą oraz przyczynia się w szczególności do: a) zwiększenia wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej - Skarżąca wprost spełnia ten warunek, uprawiając i utrzymując w dobrej kulturze posiadane grunty oraz zlecając wykonanie usług agrotechnicznych wyspecjalizowanym podmiotom, dysponującym bardzo dobrej jakości sprzętem rolniczym, b) zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie - Skarżąca zleca prace agrotechniczne wyspecjalizowanym podmiotom, którzy zatrudniają rolników lub osoby wychowane na wsi, które są operatorami maszyn rolniczych, za pracę na gruntach otrzymują wynagrodzenie, a to poprawia poziom życia ludności wiejskiej, c) stabilizacji rynków i zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw - dzięki produkcji ekologicznej zwiększa się dostępność produktów i zmniejsza ryzyko braku określonych towarów na rynku. 5. art. 80 kpa w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 przez uznanie, że fakt sprawowania przez te same osoby funkcji członków zarządu w kilku spółkach, w różnych konfiguracjach i dzielenie tego samego adresu siedziby przesądza o stworzeniu sztucznych warunków, podczas gdy te okoliczności same w sobie nie mogą uzasadniać takiego wniosku; 6. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 2) oraz ust. 3 ustawy o płatnościach w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 polegające na tym, że Organ II instancji nie rozpatrzył w sposób wszechstronny materiału dowodowego, znajdujących się w aktach sprawy, a mianowicie zupełnie pominął fakt, że Spółka prowadzi w rzeczywistości (faktycznie a nie fikcyjnie jak to błędnie przyjmuje organ II instancji) działalność rolniczą, na gruntach nabytych dnia [...] maja 2016 r. drodze sprzedaży od całkowicie niezależnego podmiotu - osoby fizycznej – K.B. na warunkach rynkowych, środki na zakup nieruchomości nabytej w drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszem A.M. Repertorium A nr [...] (w aktach sprawy), przez co ustalił stan faktyczny sprawy w sposób nieprawidłowy, albowiem wbrew dowodom znajdującym się w aktach sprawy przyjął, że Spółka nie jest samodzielnym podmiotem i została utworzona i funkcjonuje w celu pozyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż faktycznie możliwe do uzyskania przez osoby kreujące sztuczne warunki poprzez multiplikowanie podmiotów w postaci spółek prawa handlowego, mogących formalnie ubiegać się o płatności, podczas gdy powyższe dowody i okoliczności z nich wynikające temu przeczą; 7. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 2) oraz ust. 3 ustawy o płatnościach poprzez ustalenie, że M.J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Skarżącej oraz innych podmiotów wskazanych w decyzji, podczas gdy nie przywołano żadnej okoliczności popartej dowodem na to, że faktycznie to M.J. decydował w jakiejkolwiek konkretnej kwestii, co czyni ten wniosek nieuzasadnionym, ponieważ nie został poparty żadną konkretną okolicznością. Organ II instancji nie ustalił czy wykształcenie posiadane przez M.J. i doświadczenie zawodowe pozwala na ekonomicznie opłacalne prowadzenie spółki prawa handlowego zajmującej się produkcją rolną, a pomimo braku ustaleń w tym zakresie, wyciągnął bezpodstawny wniosek, że ta osoba ma realny wpływ na prowadzenie działalności przez Stronę. Oznacza to, że pomimo braku ustaleń przez organ II instancji w tym zakresie, wyciągnął on bezpodstawny wniosek, że pan M.J. ma realny wpływ na prowadzenie działalności przez Stronę, czym naruszył powyższe przepisy; 8. art. 107 § 3 w zw. z 107 § 1 ust. 6 k.p.a., art. 8 kpa przez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami wymienionymi przez organ II instancji na tyle istotne, aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiło stworzenie sztucznych warunków i jaki wpływ na Spółkę ma fakt istnienia pozostałych beneficjentów płatności. Fakt istnienia szeroko opisanych przez organ II instancji powiązań osobowych nie jest okolicznością przeświadczającą zasadność zarzutu, na co wskazał m. in. Europejski Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (szerzej na ten temat w dalszej części skargi); 9. art. 8 § 2 kpa przez odstąpienie przez organ
II instancji bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw
w takim samym stanie faktycznym i prawnym, ponieważ we wszystkich latach od dnia rozpoczęcia działalności przez Skarżącą gdy sposób prowadzenia działalności jak również przepisy stanowiące podstawę przyznania płatności były takie same, organy administracyjne przyznawały Skarżącej wnioskowane płatności i nie kwestionowały prowadzenia działalności rolniczej przez Stronę - w załączeniu przedkładam kopie decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, ONW jak również płatności ekologicznych za poprzednie lata. W przedmiotowej sprawie organ
II instancji nie wykazał, aby stan faktyczny uległ zmianie w porównaniu do tego z daty wydania uprzednich rozstrzygnięć, korzystnych dla Skarżącej a zatem organy administracji publicznej nie miały podstaw (i nie podjęły nawet próby wykazania ich), aby odejść od utrwalonej praktyki w powyższym zakresie; 10. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. przez nieuzasadnione ustalenie, że koniecznym do uzyskania pomocy publicznej w ramach niniejszej sprawy jest posiadanie własnego sprzętu agrotechnicznego i samodzielne jego użytkowanie, podczas gdy żaden przepis prawny nie nakazuje wnioskodawcy pobierającemu płatność, o której mowa w niniejszym postępowaniu, być właścicielem takiego sprzętu, wystarczającym jest bowiem, by rolnik był w stanie zapewnić, że takie zabiegi będą wykonanie na polach zgłaszanych do dotacji w celu prowadzenia uprawy w dobrej kulturze rolnej, a ten obowiązek Strona spełniła zlecając wykonanie tych zabiegów podmiotowi trzeciemu. 11. art. 110 kpa,
art. § 2 kpa przez naruszenie zasady związania organu wydaną decyzją przejawiające się w tym, że skoro Skarżąca została wpisany do ewidencji producentów to Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznała, że wykazano, że prowadzi działalność rolniczą samodzielnie, a w ramach niniejszego postępowania zarzuca Skarżącej bezpodstawnie, że nie wykazuje on takiej samodzielności, podczas gdy organ byt związany decyzją w tej kwestii, ponieważ stan faktyczny w tym zakresie nie uległ zmianie. 12. art. 80 kpa w zw. z art. 151 § 4 k.s.h. przez ocenę okoliczności faktycznych sprawy pozostającą w sprzeczności z charakterem relacji pomiędzy spółką kapitałową
a jej wspólnikami wynikającymi wprost z ww. bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, jak również art. 201 § 1 oraz art. 204 § 1 k.s.h. przez jawnie sprzeczną
z normami wyżej wymienionych bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa materialnego oceną charakteru prawnego działań członków zarządu spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością oraz innych osób uprawnionych do jej reprezentacji
i błędną konkluzję, iż zarząd Skarżącej działa tylko fikcyjnie, podczas gdy wspólnik spółki z o.o. nie odpowiada za zobowiązania spółki, nie prowadzi spraw spółki i nie reprezentuje jej na zewnątrz, tym samym ani P ani tym bardziej M.J., jako akcjonariusz P nie posiada “zasadniczego wpływu na działalność" Skarżącej; 13. art. 107 § 3 kpa oraz art. 11 kpa przez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których odmówiono przyznania Skarżącej płatności, przejawiające się w tym, że organ II instancji w uzasadnieniu Decyzji pomija okoliczności i dowody, które indywidualnie odnoszą się Skarżącej, natomiast szeroko odnosi się do okoliczności i dowodów dotyczących działalności innych, odrębnych od Strony podmiotów (spółek prawa handlowego), nie wyjaśniając przy tym związku tych okoliczności i dowodów z działalnością rolniczą Strony a także nie wyjaśniając, na czym ma polegać sztuczne stworzenie warunków przez Skarżącą, których celów systemu wsparcia zdaniem organu II nie realizuje konkretnie Skarżąca, jak również z jakich okoliczności organ II wywodzi tezę, że Skarżąca zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia;
14. art. 110 k.p.a. przez naruszenie zasady związania organu wydaną decyzją przejawiające się w tym, że skoro Skarżąca została wpisana do ewidencji producentów to ARiMR uznał, że wykazała, że prowadzi działalność rolniczą samodzielnie,
a w ramach niniejszego postępowania zarzuca Stronie bezpodstawnie, że nie wykazuje ona takiej samodzielności, podczas gdy organ II Instancji był związany decyzją w tej kwestii, ponieważ stan faktyczny w tym zakresie nie uległ zmianie. 15. art. 80 k.p.a.
w zw. z art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE C115; dalej jako: "Traktat") poprzez błędną ocenę dowodów skutkującą uznaniem, że Skarżąca nie realizuje celów wspólnej polityki rolnej podczas gdy Strona je realizuje,
w tym realizuje cel polegający na zwiększaniu wydajności rolnictwa poprzez racjonalny rozwój produkcji rolnej poprzez współpracę z różnymi podmiotami w zakresie zakupu materiału siewnego, a także na zlecaniu wykonania usług agrotechnicznych podmiotom specjalizującym się w tym, przez co optymalnie wykorzystuje siłę roboczą na terenach wiejskich, gwarantowaniu bezpieczeństwa dostaw i zapewnianiu rozsądnych
cen w dostawach dla konsumentów poprzez racjonalizację kosztów wykonania zabiegów agrotechnicznych; 16. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 przez brak ustalenia woli uzyskania korzyści
i sprzeczności tych korzyści z celami wsparcia; 17. art. 6 kpa, art. 107 § 3 kpa, art. 11 kpa przez przekroczenie granic kognicji Organu II instancji w przedmiotowej sprawie oraz dokonanie ustaleń, w zakresie, w jakim wykraczają poza przedmiot
sprawy, a mianowicie przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz analizy m. in. w zakresie upraw jakie prowadzą inne niż Skarżąca podmioty, wykonawców z usług, których korzystają inne niż Strona podmioty przy wykonywaniu działalności rolniczej, sposobu prowadzenia działalności rolniczej przez inne podmioty niż Strona, zawieszenia i odwieszenia działalności R.K., które to okoliczności nie powinny być przedmiotem tak szerokich rozważań organu II instancji (wypełniają one ponad połowę uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Z daleko idącej ostrożności - na wypadek gdyby tutejszy Sąd uznał, iż analiza ww. okoliczności miała znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawie, to przeprowadzenie tak rozległego postępowania dowodowego na etapie postępowania przed organem II instancji, stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności, o czym mowa powyżej; 18. art. 8 § 2 kpa, art. 80 kpa w zw. z w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 przez uznanie, że pan M.J. sprawuje władzę i podejmuje decyzje za Stronę, następnie w wyniku tej błędnej konkluzji odmówił przyznania płatności, podczas gdy orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim i Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach, w których brał udział organ II instancji wskazuje na to, że decyzje zarządcze w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością podejmują osoby będące członkami zarządu ujawnione w rejestrze przedsiębiorców KRS, a dowodem potwierdzającym jakie osoby sprawują zarząd w spółce jest odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, co oznacza, że błędnym było uznanie przez Organ odwoławczy, że to pan M.J. sprawował władzę w Spółce, a w konsekwencji - organ II instancji bezpodstawnie odmówił Stronie przyznania płatności;
II. Przepisów materialnych:
1. § 2 rozporządzenia ONW przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak przyznania płatności Skarżącemu pomimo: 1) spełnienia warunku określonego w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487,
z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013"; 2) posiadania łącznej powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek
o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) nadania Skarżącemu numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2. art. 2 ust. 2 pkt 1) lit a ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U.2022.593; dalej: "Ustawa AML") poprzez jego zastosowanie i skoncentrowanie całego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wokół tego, że M.J. spełnia wymogi określenia go jako beneficjenta rzeczywistego na gruncie Ustawy AML, podczas gdy przepisy przedmiotowej ustawy nie powinny znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ jest to inna gałąź prawa,, normy dotyczące pomocy publicznej związanej z działalnością rolniczą są kompleksowo uregulowane i nie przewidują takiej instytucji jak beneficjent rzeczywisty, instytucja beneficjenta rzeczywistego została określona na gruncie Ustawy AML w zupełnie innych celach dotyczących przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy, a poza tym M.J. nigdy nie została wypłacona dywidenda ze spółki P., więc M.J. nie osiągnął finansowej korzyści z faktu bycia akcjonariuszem P; 3. art. 2 lit a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2019/2091 z dnia 19 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż Skarżącej nie można przypisać statusu gospodarstwa
rolnego stanowiącego oddzielną jednostkę zarówno pod względem technicznym, ekonomicznym, posiadającą własne odrębne kierownictwo podczas gdy z dokumentów, takich jak w szczególności akt notarialny Rep. A nr [...], bilans, potwierdzenie prowadzenia rachunku bankowego, wydruk informacji odpowiadającej aktualnemu odpisowi z rejestru przedsiębiorców, faktura z [...] czerwca 2022 r,. faktura z [...] czerwca 2022 r., faktura z dnia [...] kwietnia 2022 r. wynika fakt odmienny; 4. art. 60 rozporządzenie nr 1306/2013 przez jego błędne zastosowanie i odmowę przyznania płatności pomimo braku stworzenia sztucznych warunków, brak zamiaru uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek, brak sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia;
5. art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 poprzez jego błędne zastosowanie
i w konsekwencji odmowę przyznania płatności na rok 2021 na rzecz Skarżącej, podczas gdy Skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do otrzymania takich płatności i nie uzyskał korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia;
6. art 33 ust 1 pkt 1 i 39 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art 4 rozporządzenia nr 1305/2013 przez jego błędną wykładnię i pominięcie, że Skarżąca przyczynia się do wykonania celów wspólnej polityki rolnej w szczególności przez:
a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizacja rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów,
7. art. 5 rozporządzenia nr 1305/2013 przez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, iż Skarżąca przyczynia się do realizacji priorytetów unijnych w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, 8. art 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, iż Pan M.J. sukcesywnie powoływał do życia podmioty gospodarcze, które stawały się formalnie posiadaczami działek gruntu rolnego w celu unikania limitów kwotowo przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu, podczas gdy z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Krajowego Rejestru Sądowego, wynika, iż Skarżąca spółka została zawiązana dnia 2016 r. przez AP i osobę fizyczną co pokazuje brak powiązania z degresywnością i wbrew twierdzeniom Organu II Instancji stanowi odrębny i samodzielny podmiot, 9. art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 przez jego błędne zastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania Skarżącej płatności, podczas gdy działania Skarżącej nie były skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, Skarżąca nie stworzył sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, 10. art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 przez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że okoliczność, że dana osoba jest członkiem zarządu w kilku spółkach lub, że spółki mają ten sam adres siedziby jest okolicznością przesądzającą o niesamodzielności takich podmiotów prawa handlowego, podczas gdy orzecznictwo sądów administracyjnych wykluczyło taką wykładnię między innymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 206/15; 11. art. 11, 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej: k.s.h."), art. 305 §1 k.s.h. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 przez brak rozróżnienia praw i obowiązków akcjonariusza i wspólnika spółki od spółki, brak dostrzeżenia, że Skarżąca posiada osobowość prawną i jest podmiotem swoich praw i obowiązków, brak dostrzeżenia, że akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki akcyjnej, a z pewnością nie odpowiada za zobowiązania spółek, w których wspólnikiem jest spółka, w której akcje posiada, co doprowadziło do nieuzasadnionego, sprzecznego z zasadami logiki wniosku, że M.J., akcjonariusz wspólnika Skarżącej posiada dominujący na nią wpływ co rzekomo świadczy o stworzeniu poprzez taką konstrukcję sztucznych warunków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W trakcie rozprawy w dniu 23 listopada 2023 r. Sąd postanowił na podstawie
art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z zm., dalej: P.p.s.a.) oddalić wniosek
o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi,
a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.
Postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach kpa, w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu. Zgodnie z art. 27 ust. 3 Ustawy PROW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej
w art. 7 kpa, a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań
z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
tak jak tego wymaga art. 7 kpa (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r.
I SA/Ol 790/19 - wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane
w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 kpa) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 kpa). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.
Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania
strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca
w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem
w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyr. NSA z 29 marca 2019 r. I GSK 1369/18).
Wyjaśnić również należy, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Z treści art. 27 ust. 2 Ustawy PROW wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Natomiast obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne poprzez odmowę przyznania płatności.
Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi
w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013, 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f Rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza
w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów
o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Według § 2 ust. 2 Rozporządzenia ONW stanowi, że płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych: 1) na których jest:
a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a Rozporządzenia nr 1306/2013, o powierzchni co najmniej 0,1 ha, b) prowadzona działalność rolnicza
w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013; 2) położonych na obszarach ONW. Stosownie natomiast do § 2 ust. 3 Rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek
o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2014 r. 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 40, poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. nr 39, poz. 219), do powierzchni użytków rolnych objętej tym zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha.
Według zaś § 3 ust. 1 Rozporządzenia ONW - wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych
i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Z kolei zgodnie z § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW, płatność ONW jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha;
2) 50%) stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha; 3) 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha.
Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 3 pkt 3 Ustawy EP, producent rolny to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, lub posiadaczem zwierzęcia.
Art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia nr 1307/2013 jako rolnika określa osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą;
Art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, że gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.
Warto dodać, że wskazane wyżej pojęcie rolnika oznacza osobę fizyczną, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w zw. z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą (art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013). Natomiast przez działalność rolniczą należy rozumieć produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu
o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013).
Skarżąca w postępowaniu prowadzonym przed organami ARiMR wykazała, że nadano jej numer identyfikacyjny oraz, że legitymuje się rzeczowymi prawami do gruntów rolnych, które - jak twierdziła - zajęte są na prowadzone przez nią uprawy, zaś czynności agrotechniczne są przez nią zlecane. Organ natomiast uznawał, że spółka nie prowadzi w imieniu własnym działalności rolniczej, lecz pozorowano jej samodzielność i posiadanie przez nią gospodarstwa rolnego. W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że Dyrektor OR wykazał, że skarżąca, wraz z powiązanymi podmiotami, współkreowała sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Zgodnie z tym przepisem: "[b]ez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających
z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa".
Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95.
W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (por. wyrok NSA z 3 listopada 2016 r. akt II GSK 3579/16).
Jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani obowiązującego wcześniej rozporządzenia nr 65/2011, nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tego zagadnienia organom stosującym prawo.
Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez
te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do
sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Wykładnia wyrażenia "sztuczne warunki" sformułowana w ww. orzeczeniu Trybunału wprost przystaje do pojęcia sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazał na to TSUE w wyroku z 7 kwietnia 2022 r.
w sprawie C-176/20 SC Avio Lucos SRL przeciwko Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură – Centrul judeţean Dolj, Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură (APIA) – Aparat Central (pkt 72).
Wg TSUE, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu
w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.
Z powołanych orzeczeń TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie
z celami systemu wsparcia (zob. wyr. NSA z 28 marca 2017 r., II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych, które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyr. NSA z 8 sierpnia 2019 r. I GSK 1313/18).
Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 29 kwietnia 2021 r.
w sprawie I GSK 1772/18 o tym, że utworzenie kilkudziesięciu gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie i technicznie, a następnie złożenie kilkudziesięciu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności, że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo.
W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006 r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; pkt 52-53)). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne
z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich (na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich) i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres. Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności,
które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności,
a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa.
W ocenie Sądu organy wykazały istnienie przesłanek odmowy przyznania płatności zgodnie z wykładnią sformułowaną w ww. wyrokach TSUE.
Prawidłowo ustaliły relacje pomiędzy spółkami i podmiotami pośrednio powiązanymi z M.J.. Ustalił prawidłowo powiązania kapitałowe, zasadnie również badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek. W świetle poczynionych ustaleń trafnie skonkludował, że wszystkie podmioty
(z wyłączeniem I Sp. z o.o., co do której powiązań nie wykazano; zob. nieprawomocne wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawach I SA/Go 179/23, I SA/Go 181/23 i I SA/Go 182/23), a ściślej: ich majątek, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez ukształtowanie struktury własności gruntów przez prawnie odrębne, lecz powiązane kapitałowo i osobowo oraz podporządkowane wspólnemu celowi gospodarczemu spółki, doszło do – zamierzonej
i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia – koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.
Zasadnie uznano, że o sztuczności warunków stworzonych do uzyskania płatności świadczył fakt, iż działalność zaangażowanych podmiotów, w tym skarżącej, nie miała charakteru rzeczywistego, w tym sensie, że spółka działała autonomicznie,
a prowadzona działalność gospodarcza służyła jej interesom. Organ prawidłowo
ustalił i ocenił szereg okoliczności potwierdzających powyższe twierdzenie.
Najważniejszymi z nich są:
1. W kierownictwie wszystkich spółek powtarzały się te same osoby: I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.S., M.P., W.K., z nadrzędną rolą M.J. (poprzez P S.A.). 2. Udziałowcem wszystkich spółek, poza I sp. z o.o. oraz AB sp. z o.o., była P S.A. Z kolei udziałowcem I sp. z o.o. była AB, a jej udziałowcami Ł.P. i A.S.. 3. Spółka AP sp. z o.o. poddzierżawiła działki pozyskane od Syndyka Masy Upadłości K S.A. spółce AB oraz R.K.. 4. Utworzenie grup spółek (T, W, P) w tym samym czasie oraz przypisywanie poszczególnym spółkom w grupach jednej lub dwóch działek ewidencyjnych leżących blisko siebie. 5. Spółki dzierżawiły działki od innych powiązanych podmiotów. 6. Spółki nie zatrudniały pracowników, nie posiadały własnego sprzętu rolniczego i zlecały prace rolne tym samym podmiotom powiązanym tj.: I sp. z o.o., R.K. oraz S.B.. Umowy na te usługi była zawierane wtym samym czasie i według wspólnego wzoru. Z kolei cena wykonanych przez I sp. z o.o. usług siewu i kombajnowania była znacznie zaniżona. 7. Ubiegające się o płatności podmioty nie posiadały własnych magazynów i środków transportu zlecając usługi magazynowe I sp. z o.o. oraz R.K., ewentualnie dzierżawiły magazyn od K.B.. 8. R.K. wykonywał usługi na rzecz powiązanych podmiotów pomimo zawieszenia działalności gospodarczej. 9. Spółki nie przedstawiły potwierdzeń przelewów za wykonane usługi. 10. Wszystkie opisane podmioty miały podobny, zawężony zakres produkcji roślinnej. 11. Jedynie 9 z 26 podmiotów kupowało olej napędowy. 12. Wszystkie spółki miały jedynie kilka, grupowo przypisanych, adresów siedzib i adresów korespondencyjnych. 13. Część wskazanych w decyzji podmiotów dzierżawiło pomieszczenia biurowe od podmiotów powiązanych. 14. Kredyt udzielony przez [...] dla P S.A. został przeznaczony na pożyczki dla 17 wymienionych w decyzji spółek, a jego zabezpieczeniem jest hipoteka nieruchomości będących ich własnością. 15. Większość wymienionych w decyzji podmiotów osiąga dochód jedynie dzięki dopłatom.
Sąd podziela ocenę stanu faktycznego wskazującą na brak gospodarczej samodzielności grupy niemal 30 podmiotów występującej z wnioskami, w tej liczbie
i skarżącej, i ich zależność od M.J. - akcjonariusza jedynego wspólnika skarżącej spółki czyli P S.A. Ustalono okoliczności obiektywnie wskazujące na podporządkowaniu funkcjonowania skarżącej interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika" (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013).
Co do istnienia jednego spójnego gospodarstwa obejmującego wszystkie grunty formalnie zgłoszone do płatności przez odrębne, acz niesamodzielne podmioty
w zaskarżonej decyzji: 1) prawidłowo ustalono schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2021 r. o płatności wystąpił szereg podmiotów prawa handlowego pośrednio powiązanych z M.J. jedynym akcjonariuszem spółki akcyjnej będącej jedynym wspólnikiem spółek wnioskujących o płatności,
2) w sposób uprawniony wywnioskowano o funkcjonowaniu szerszego, jednolicie
i spójnie zarządzanego przedsięwzięcia gospodarczego, 3) trafnie stwierdzono, że spółki, w tym skarżąca, nie prowadziły samodzielnie odrębnych gospodarstw rolnych rozumianych jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013).
Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty: a) z przedstawionych przez spółkę dokumentów wynikało, że spółki prowadziły działalność w niemal identyczny sposób.
W zależności od położenia posiadanych gruntów, z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług tych samych podmiotów
w przypadku prac agrotechnicznych. Spółki miały jednocześnie te same adresy siedziby (pogrupowane) i korzystały z tego samego adresu do korespondencji. b) skarżąca nie posiadała zaplecza koniecznego do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów czy środków transportu; magazyn miała dzierżawić od K.B. (podobnie jak pozostałe spółki grupy "P"), c) skarżąca w zakresie prac agrotechnicznych miała korzystać z usług I sp. z o.o. oraz podmiotu U R.K., dostawców usług również dla powiązanych kapitałowo i osobowo spółek wskazanych na str. 27-29 decyzji.
Organ trafnie również argumentował, że o braku samodzielnego charakteru działalności rolniczej świadczyło też to, że wszystkie spółki z grupy "W" weszły w posiadania gruntów w tym samym czasie, na przetargach zorganizowanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych.
W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko Dyrektora
OR, o tym że działalność spółek zależnych w ramach szerszego centralnie i spójnie kierowanego organizmu gospodarczego, nie miała charakteru rzeczywistego
i autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Nadto trafnie uznano, że skarżąca nie była samodzielna gospodarczo i nie spełniała definicji rolnika, ponieważ nie wykazała, by w 2021 r. prowadziła gospodarstwo rolne rozumiane jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Grunty zgłoszone przez nią do płatności były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego w istocie przez inny podmiot. Poza prawami do gruntów rolnymi nie miała innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego.
Łącznie okoliczności te nakazywały uznać, że zgłoszenie do płatności gruntów przez liczne powiązane podmioty, nieprowadzące w rzeczywistości działalności rolniczej uzasadnionej celami gospodarczymi, miał charakter sztuczny. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy bowiem rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby
w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).
Organ trafnie ustalił, że zabieg polegający na zgłoszeniu przez odrębne podmioty zarządzanych wspólnie gruntów rolnych, prowadzić mógł do uzyskania dodatkowych korzyści finansowych w porównaniu z sytuacją, gdyby o płatności ubiegał się jeden podmiot. W zaskarżonej decyzji prawidłowo określono również hipotetyczną wartość takich korzyści (wykazując to na tle poszczególnych płatności).
W wypadku płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej organ prawidłowo wskazał, że zgłoszenie do płatności wielu mniejszych działek, przez wiele podmiotów umożliwiło obejście regresywnych stawek płatności wskazanych w § 16 ust. 1 Rozporządzenia RSK i tym samym zwiększenie kwoty uzyskanej płatności.
Organ niewadliwie ocenił, że w razie zsumowania areału gruntów zgłoszonych przez odrębne podmioty i przyjęcia założenia, że o płatność ONW wystąpiłby jeden podmiot, wówczas, wskutek zastosowania mechanizmu modulacji, przysługująca płatność wyniosłaby 7831,25 zł. Natomiast łączna kwota płatności ONW w sytuacji uwzględnienia wszystkich wniosków, złożonych przez powiązane wynosiłaby natomiast przysługująca płatność wyniosłaby 193 003 zł (185 171 zł wyłączywszy potencjalną płatność dla I) zł, czyli byłaby wyższa od przysługującej do zagregowanego areału o 177 341 zł.
Organ zasadnie wskazał również, że z § 15 ust. 1 rozporządzenia RE wynika, że płatność ekologiczna ulega zmniejszeniu do powyżej 50 ha do 75% stawki podstawowej, powyżej 100 ha do 60%. Ponieważ każda ze spółek zgłosiła grunty do tej płatności, organ trafnie skonkludował, że odrębne zgłoszenie gruntów do płatności przez poszczególne podmioty, w razie uwzględnienia wniosków doprowadziłoby do uzyskania korzyści finansowych.
Organ na tle art. 8 ust. 1 Rozporządzenia nr 1307/2013 wyjaśnił również w decyzji, że
w przypadku pojedynczego gospodarstwa rolnego kwota płatności bezpośrednich nieprzekraczająca równowartości 2000 euro (co przy kursie wymiany euro 4,6197 zł stanowi kwotę 9 239,40 zł), jest zwolniona ze stosowania współczynnika korygującego. Przekłada się to na korzyść finansową w kwocie 153,27 zł (1,658907 % x 9 239,40 zł). Tak więc przez podział większego gospodarstwa na mniejsze (w sprawie na kilkadziesiąt fikcyjnych gospodarstw) uzyskuje się zwielokrotnienie powyższej kwoty,
o którą nie pomniejsza się płatności przysługujących pojedynczemu gospodarstwu rolnemu. Biorąc pod uwagę tylko spółki i osoby fizyczne wymienione w tabeli na
str. 19 (z obliczeń wyłączono przypadek zadeklarowania powierzchni 8,41 ha przez M.J.a) mowa tu o możliwości osiągnięcia dodatkowej korzyści w kwocie
4 444,83 zł (29 x 153,27 zł). Organ prawidłowo też wskazał, że zgłoszenie gruntów przez odrębne podmioty doprowadziłoby do uzyskania korzyści finansowych poprzez obejście współczynnika korygującego (art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013)
i współczynnika redukcji (art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) wynoszącego 100% powyżej 150 000 euro, którą to wartość łączna kwota przysługująca do zagregowanego areału spółek powiązanych przekroczyła.
Sąd ocenił więc, że organ w zaskarżonej decyzji przedstawił prawidłową
i wyczerpującą analizę dotyczącą korzyści z odwołaniem się do właściwych podstaw prawnych. Uwag nie nasuwa również rachunkowe ustalenie kwot potencjalnych korzyści określonych dla każdej z płatności z osobna.
Prawidłowo ustalono również istnienie kolejnej przesłanki zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, tzn., że uzyskane korzyści były sprzeczne z celami wsparcia.
Jak trafnie wskazał organ cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 39 ust. 1 pkt b Traktatu u funkcjonowaniu Unii Europejskiej gdzie mowa wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących
w rolnictwie. W odniesieniu do płatności z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, czyli również niniejszą płatność cele wprost wynikają
z art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013, gdzie mowa, że w ogólnych ramach WPR, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek
i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.
Jako że ustalony przez organy podział areału doprowadził do uzyskania korzyści na gruncie płatności z obu filarów WPR, dodać należy, że w przypadku płatności bezpośrednich cel wsparcia również osiągany jest poprzez wsparcie mniejszych producentów niekorzystających z "efektu skali" i jednocześnie zmniejszenie wsparcia dla większych beneficjentów (pkt 13 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347
z 20.12.2013, str. 608, ze zm. dalej: rozporządzenie nr 1307/2013).
Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego sprawy, Sąd uznał, że trafny był wniosek organów ARiMR, iż działania polegające na nabywaniu przez poszczególne spółki, których majątek współtworzył jeden, większy oraz spójnie zarządzany organizm gospodarczy, będący de facto pod kontrolą P S.A., której jedynym akcjonariuszem był M.J., miały na celu uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ odwoławczy, w zaskarżonej decyzji, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń co do motywacji takich działań, dowiódł bowiem, że służyły one obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty: 1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną zestawiającą sposób prowadzenia działalności rolniczej przez wszystkie powiązane podmioty. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu
i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z powołania licznych podmiotów, które uzyskiwały prawo do gruntów odrębnie zgłaszanych do płatności, a wykorzystywanych do działalności rolniczej prowadzonej spójnie w ramach jednego szerszego organizmu gospodarczego. 2) Dyrektor OR ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu
o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12 oraz w zapadłym już po wydaniu zaskarżonej decyzji wyroku C-176/20. Z wyroków tych wynika, że Trybunał uznaje za obowiązek sądów krajowych (a w konsekwencji także organom) weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu. 3) Trafnie odwołano się do zdarzeń, które miały miejsce przed złożeniem wniosków, badając zmiany areału zgłaszanego do płatności osobiście przez M.J. od 2008 r., kiedy to deklarował posiadanie 145,40 ha gruntów rolnych, z których w kolejnych latach ponad 130 ha zbył na rzecz spółek od siebie pośrednio zależnych (K Sp. z o.o., GA Sp. z o.o.). Tu organ, śledząc, kto zgłaszał działki w latach kolejnych ustalił, że czyniły to spółki bezpośrednio po ich powołaniu. Ustalił również, że część spółek wnioskowało o dopłaty jeszcze przed wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego (np. AP, FP).
Organ trafnie również ocenił, że późniejsze działania, polegające na nabywaniu praw
do gruntów przez spółki formalnie odrębne, lecz zależne i wchodzące w skład grupy powiązanych podmiotów zależnych, pośrednio zależnych od spółki P S.A., zawiadywanej przez M.J., nie doprowadziły do uzyskania przez poszczególne spółki autonomii gospodarczej, lecz służyły optymalizacji rozmiaru areału dla maksymalizacji kwot płatności.
Zdaniem Sądu trafny był również wniosek organu, że działania skarżącej nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013.
Tu wskazać należy, że poszukując ratio legis wspomnianych rozwiązań konieczne jest odczytywanie celów opisanych w ww. przepisach wraz z przepisami prawa materialnego zarówno wspólnotowego jaki krajowego regulujących przyznawanie płatności. Wynika z nich w sposób niewątpliwie, że konstrukcja stawek płatności (degresja szczeblowa) oraz próg kwotowy w przypadku jednolitej płatności obszarowej (współczynnik redukcji), służy promowaniu gospodarstw mniejszych, poprzez
wsparcie dochodowe, co niewątpliwie sprzyjać ma pożądanemu przez prawodawcę wspólnotowego celowi jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących
w rolnictwie. Wprost mowa jest o tym w pkt. 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 dotyczącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Mowa tam, że: "[c]harakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5 % część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150 000 EUR. Aby zapobiec nieproporcjonalnym skutkom dla dużych gospodarstw o wysokiej liczbie pracowników, państwa członkowskie mogą zadecydować o uwzględnieniu kosztów zatrudnienia podczas stosowania tego mechanizmu. Aby takie zmniejszenie poziomu wsparcia było skuteczne, nie należy przyznawać żadnych korzyści rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki w celu uniknięcia jego skutków. Dochód uzyskany dzięki zmniejszaniu płatności dla dużych beneficjentów powinien pozostać w państwach członkowskich, w których został wytworzony i powinien zostać udostępniony jako wsparcie unijne dla środków finansowanych w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ("EFRROW")". Jednoznacznie wynika z tego, że prawodawca wspólnotowy przewiduje rygorystyczne przestrzeganie przepisów przewidujących zmniejszenie wsparcia, służących ochronie interesów ekonomicznych mniejszych rolników.
Organ właściwie ocenił, że działalność skarżącej oraz wszystkich spółek pośrednio kontrolowanych przez M.J. nie realizowała tak rozumianych i prawnie promowanych celów wsparcia. Skarżąca, podobnie jak inne spółki, korzystała bowiem z usług agrotechnicznych świadczonych przez podmioty zewnętrzne, w tym tylko formalnie odrębne i nie posiadała własnego zaplecza technicznego. Dodatkowo, jak wykazano w zaskarżonej decyzji, spółki nabywały usługi agrotechniczne po cenach niższych od rynkowych, przy czym liczne z nich, w zależności od położenia gruntów, korzystały z usług tych samych podmiotów, w części również powiązanych osobowo
i kapitałowo. Trudno zatem przyjąć by działalność mogła służyć zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.
Działanie skarżącej i podmiotów powiązanych nie służyło również wspieraniu konkurencyjności rolnictwa, czyli celowi wskazanemu w art. 4 lit. a rozporządzenia nr 1305/2013. Wyjaśnić bowiem trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi
być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA
w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15). Sąd wnioski te podziela w całości.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest wątpliwości, że ustalony schemat maksymalizacji wsparcia z obejściem: mechanizmów modulacji, ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, stawia beneficjenta (tu rozumianego jako podmiot zawiadujący zagregowanym areałem) w sytuacji ekonomicznie lepszej od producentów unikających optymalizacji, niepożądanej z punktu widzenia celów wsparcia. Tym samym, konkurencyjność w aspekcie szerszym, nie indywidualnym, w istocie zaburza.
Sąd uznał jednocześnie, że strona wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu.
W świetle oświadczeń spółki oraz przedstawionych przez nią dowodów nie ma wątpliwości, że spółki (w tym i skarżąca) mogły prowadzić działalność również inną niż rolnicza i że działania takie podejmowały również przed 2021 rokiem, lecz okoliczności te nie stanowią o braku podstaw do uznania, że spółki te wykorzystano do stworzenia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Należy bowiem zauważyć, że ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków", podlegał kwestia prowadzenia działalności rolniczej w 2021 r. Odpowiadając tu na zarzut skarżącej, powołującej się w tym zakresie na tezy wyroku TSUE w sprawie C-434/12, a oparty o argument, że celem podziału gospodarstwa nie była wyłącznie maksymalizacja kwot płatności rolnych - WSA w Gorzowie Wlkp. wskazuje, że oceniając, czy nie stworzono "sztucznych warunków", cel działań beneficjenta (w przypadku spółek) należy oceniać nie tylko z punktu widzenia okoliczności powołania danego podmiotu oraz do działań późniejszych. Obok celu powołania spółek badać mianowicie należy sens ukształtowania warunków deklarowanej działalności rolniczej we wszystkich aspektach, w szczególności podmiotowym i ekonomicznym, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy tworzone warunki (również w zakresie struktury agrarnej w ramach grupy podmiotów powiązanych) nie są optymalizowane dla uzyskania wyższych kwot wsparcia
w porównaniu z przysługującymi w sytuacji, gdyby takich zabiegów nie podjęto. Tym samym, również w sprawie ocenie podlegała suma działań składających się na stworzenie takiej struktury gospodarczej (przy wykorzystaniu gruntów, do których rzeczowe i obligacyjne prawa posiadały powiązane kapitałowo i osobowo podmioty), która istniała w momencie składania wniosków, jak również tego, czy na gruncie przepisów dotyczących płatności obiektywnie da się takim działaniom przypisać inny cel niż maksymalizacja globalnie zsumowanych kwot wsparcia. Dopiero takie ujęcie stanowi perspektywę oceny istnienia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jak wcześniej wskazano, organy ARiMR uwzględniły tę perspektywę w swych ustaleniach faktycznych. O czym już była mowa, w sytuacjach budzących wątpliwości, ocenie podlegają nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z funkcjonowaniem rolnika, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29 kwietnia 2021 r., I GSK 1772/18).
Jak powyżej wskazano, okoliczności podjęcia deklarowanej działalności rolniczej osadzono w kontekście działania całej grupy podmiotów pośrednio zależnych od P S.A., w której jedynym akcjonariuszem był M.J.. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia jednoznacznie, potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora OR o tym, że celem zarówno nabycia przez skarżącą gruntów oraz sposób prowadzenia przez nią działalności rolniczej tożsamej i niekonkurencyjnej w stosunku do innych podmiotów wchodzących w skład grupy podmiotów zależnych, zmierzał do upozorowania autonomicznej działalności rolniczej, co czyniono w celu maksymalizacji korzyści z płatności uwzględniającej interes całej grupy podmiotów zależnych.
Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, w szczególności z danych wynikających m. in. z systemów ewidencyjnych będących w dyspozycji ARiMR, umów przedstawionych przez skarżącą, wynika natomiast, że wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą, powiązane spółki w licznych przypadkach prowadziły
te same uprawy na sąsiadujących z sobą gruntach, na których zabiegi agrotechniczne dokonywali ci sami zleceniobiorcy. Spółki deklarowały również korzystanie
z magazynów innych spółek zależnych. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie decydują w swobodny sposób o prowadzonej produkcji i konkurują ze sobą na rynku rolnym.
W ocenie Sądu nie doszło w postępowaniu Dyrektora OR do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, którego to naruszenia skarżąca upatrywała w zbyt szerokim zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, co naruszać miało art. 15 i art. 138 § 2 k.p.a.
Odpowiadając na zarzuty skargi, Sąd ocenił, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ II instancji nie przekraczało zakresu (verba legis): "dodatkowego" i służącego wyłącznie "uzupełnieniu dowodów i materiałów w sprawie" (art. 136 § 1 k.p.a.).
Sąd przychyla się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądowym, wedle którego samodzielne uzupełnienie materiału dowodowego sprawy i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przez organ odwoławczy, mogłoby być więc oceniane w kategorii naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, szczególnie, jeżeli na podstawie tych ustaleń doszłoby do całkowicie odmiennego orzeczenia organu odwoławczego niż to miało miejsce w decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Warszawie
z 20 lutego 2018 r. VII SA/Wa 2908/17).
W rozpoznawanej sprawie znaczna większość dowodów została przeprowadzona przez organ I instancji. Organ natomiast przeprowadził postępowanie dowodowe głównie
w celu oceny zarzutów odwołania oraz dla pełniejszego wyjaśnienia istoty sprawy,
w tym poszerzenia podstawy dowodowej. Nie sformułował przy tym ustaleń faktycznych ani oceny prawnej odmiennej od przyjętej w decyzji organu I instancji. Tym samym,
nie można uznać, że zakres przeprowadzonego postępowania odwoławczego wykraczał poza obowiązek ponownego rozpoznania sprawy i przeprowadzenia dodatkowego postępowania służącego uzupełnieniu dowodów i materiałów w sprawie.
Za niezasadny Sąd ocenił również zarzut braku powiązania ustaleń z dowodami zgromadzonymi w sprawie. Organ wskazał bowiem na źródło ustaleń o powiązaniach kapitałowych i osobowych pomiędzy spółkami. Były to dane z KRS oraz urządzeń ewidencyjnych będących w dyspozycji ARIMR. Wskazał też na dowody, na podstawie których ustalił sposób prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej poprzez korzystanie z usług podmiotów zależnych, tu: S.B. i I Sp. z o.o. Organ wymienił numery i daty faktur dokumenujących usługi. Odwołał się również do treści umów przedłożonych przez skarżącą. Wskazał też na źródła ustaleń dotyczących charakteru działalności i wykonawców usług dla pozostałych podmiotów zależnych, w tym wyjaśnień udzielonych przez zarządy innych spółek. Opisując ustalenia dotyczące magazynowania produktów rolnych oraz środków produkcji rolnej odwołał się do umów dzierżawy powierzchni magazynowych. Sąd nie dostrzega w takiej sytuacji wadliwości w postępowaniu organu odwoławczego, który, w pierwszej kolejności omówił przeprowadzone dowody stanowiące podstawę cząstkowych ustaleń faktycznych, następnie, już formułując ustalenia dotyczące pełnego schematu działania spółek powiązanych, w tym skarżącej powołuje się na "zgromadzone dowody" lub "materiał dowodowy", ponieważ treść uzasadnienia decyzji nie budzi wątpliwości na jakiej podstawie sformułowano ustalenia faktyczne.
Zastrzeżeń Sądu nie budzi także konkluzja o roli M.J. jako osoby pośrednio spajającej działania wszystkich zależnych podmiotów. Jakkolwiek słuszne jest stwierdzenie skarżącej, że nie przedstawiono żadnego dowodu obiektywnego potwierdzającego, że to M.J. podejmował osobiście decyzje dotyczące produkcji rolnej przez poszczególne spółki, lecz nie podważa to pozytywnej oceny ustaleń o istnieniu powiązań kapitałowych i osobowych pomiędzy spółkami. Istotne znaczenie ma tutaj fakt, iż jedynym wspólnikiem powiązanych spółek była P S.A., w której jedynym akcjonariuszem był (i pozostaje) M.J.. Dodatkowo, czego dowiódł organ, spółki nie były gospodarczo samodzielne, prowadziły działalność rolniczą w zbliżony sposób, nie konkurowały z sobą, korzystały z tych samych dostawców usług, w skład ich zarządów wchodziły te same osoby, w tym powiązane rodzinnie z M.J.. Suma tych ustaleń wskazuje na powiązania spółek oraz to, że ich mienie było wykorzystywane do spójnej działalności prowadzonej w ramach większego przedsięwzięcia gospodarczego, a elementem wiążącym te spółki oraz owo przedsięwzięcie, była P S.A., w której jedynym akcjonariuszem był właśnie M.J..
Niezasadny jest zarzut przypisujący organowi stwierdzenie o tym, że warunkiem uzyskania wsparcia jest posiadanie przez rolnika sprzętu rolnego, ponieważ był to tylko jeden z argumentów użytych dla uargumentowania wniosku o niesamodzielności gospodarczej spółki.
Pozostałe zarzuty spółki znalazły bezpośrednią lub pośrednią odpowiedź we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia.
Z opisanych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.