I SA/GO 210/25

I SA/Go 210/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-10-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Jacek Niedzielski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1341
art. 3 ust. 2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2025 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności dobrostanowej na rok 2022 oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Skarżąca, B. M., wniosła skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (Dyrektor [...] OR ARiMR) z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2024 r. odmawiającą skarżącej przyznania płatności dobrostanowej na rok 2022.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.
W dniu 30.05.2022 r. do organu I instancji złożony został wniosek o przyznanie płatności na rok 2022 w ramach działania "Dobrostan zwierząt" (zwanej dalej płatnością DZ) na rok 2022. Skarżąca zadeklarowała, że ubiega się o płatności DZ w ramach wariantu 2.3. dobrostan krów mamek. Ponadto z wniosku wynikało, że Skarżąca wnioskuje równocześnie o: płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zwane dalej również płatnościami OB) - obszar 534,86 ha, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (zwanej dalej płatnością ONW) - obszar 534,86 ha oraz płatności rolno środowiskowo klimatycznych (zwanych dalej płatnościami RSK) - obszar 473,75 ha.
Pismem z [...].04.2024 r. organ I instancji wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących prowadzenia działalności rolniczej na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności DZ na rok 2022, a w szczególności do przedłożenia: - dokumentów potwierdzających prawo do posiadania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa, - dokumentów potwierdzających posiadane zaplecze techniczne w tym maszyn i urządzeń rolniczych, - dokumentów potwierdzających ponoszenie kosztów umów dzierżawy i/lub zapłaty podatku rolnego za rok 2022 do gruntów deklarowanych do płatności, - faktur i potwierdzeń zapłaty za materiał siewny, nawozy, paliwo itp.,- faktur, umów, rachunków dotyczących sprzedaży płodów rolnych, - innych dokumentów potwierdzających niezależność i samodzielność funkcjonowania.
W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca pismem z [...].04.2023 r. wyjaśniła, że potwierdza deklarację działki nr [...], która jest zgodna z zawartą umową dzierżawy. Do pisma dołączyła: fakturę [...] (kupno usługi rolniczej) od H. J. R., aneks z dnia [...].11.2020 r. nr [...] do umowy dzierżawy nr [...] zawartej pomiędzy Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa (zwanym dalej KOWR), a D. J. M. i B.M., umowy (2 szt.) na wykonywanie zadań ochronnych w Parku Narodowym "[...]", ewidencję środków trwałych, akt notarialny rep. A nr [...] (zakup działki nr [...]), decyzje związane z podatkiem rolnym, faktury (21 szt.) potwierdzające zakup paliw, fakturę [...] (przegląd maszyny rolniczej), faktury z tytułu kupna środków ochrony roślin od Ł.-P. sp. z o. o., faktury z tytułu sprzedaży plonów do Ł.-P. sp. z o. o., fakturę nr [...] (kupno usługi rolniczej - zbiór żyta) od PUP A. sp. z o. o., fakturę nr [...] (audyt zasobności glebowej) od A. P. M., faktury (11 szt.) na sprzedaż bydła do M. sp. z o. o. oraz do D.J. (1 szt.), fakturę nr [...] (kupno byka od P. S.), faktury (6 szt.) z tytułu utylizacji padniętych sztuk bydła (sprzedawca: P.-P. sp. z o. o.), faktury (4 szt.) na zakup części do maszyn rolniczych (od A. sp. z o. o.).
Odpowiadając na kolejne wezwanie Skarżąca wyjaśniła (pismo z [...].05.2023 r.), że prowadzi produkcję rolną związaną z użytkami zielonymi, gruntami ornymi oraz bydłem, które jest głównym kierunkiem produkcji. W 2022 r. prowadziłam produkcje kukurydzy, pszenżyta, jęczmienia, grochu i rzepaku. Użytki zielone przeznaczone są na paszę dla bydła, podobnie jak kukurydza, groch, pszenżyto. Natomiast rzepak został zmagazynowany, a następnie sprzedany (w załączeniu umowa handlowa nr [...] na sprzedaż rzepaku 150 ton do L. sp. z o.o. sp. k.). Wskazała, że pracami w gospodarstwie zajmują się zatrudnieni pracownicy.
Pismem z dnia [...].08.2023 r. Skarżąca wyjaśniła, że: - faktura [...] od H. J. R. dotyczy sprzedaży zbóż, które strona posiadała na stanie magazynowym, - wszystkie zboża przechowywane są w magazynie wykazanym w ewidencji środków trwałych, - wszystkie umowy dzierżawy są w posiadaniu organu, - budynki inwentarskie znajdują się na działce nr [...] (obręb [...]), w oborze przetrzymywane są tylko zwierzęta Skarżącej, a obora pomieści około 100 zwierząt, obora posiada wybieg, zwierzęta karmione są paszami własnymi oraz na pastwiskach, pojone są w rzece oraz wodą ze studni.
Do pisma załączono: - oświadczenia (13 szt.) współposiadaczy działek o wyrażeniu zgody na ubieganie się przez B. M. o przyznanie płatności, - akt notarialny rep. A nr [...] (pełnomocnictwo udzielone na rzecz B. M. przez P. M.), akt notarialny rep. A nr [...] (pełnomocnictwo udzielone na rzecz B.M. przez D. M.), - książkę opieki weterynaryjnej, - fakturę nr [...] na zakup nawozów od S sp. z o. o. wraz z potwierdzeniem zapłaty,- [...] (przegląd maszyny rolniczej), - faktury (5 szt.) za zakup części do maszyn rolniczych od A. sp. z o. o., - fakturę nr [...] (zakup usługi wykonania odwiertu) od E.-W., - fakturę nr [...] (zakup usługi szkoleniowej od IP A.), -fakturę [...] (usługa abonamentowa na dostawę wody) do Zakładu Gospodarki Komunalnej w [...], - faktura [...] (serwis auta), - fakturę nr [...] (usługa unieszkodliwienia bydła), -faktury (3 szt.) za zakup paliwa, - faktury (3 szt.) za energie elektryczną i usługi dystrybucji prądu w nieruchomościach w miejscowości [...], - zawiadomienie o zmianie wysokości stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Następnie w dniu 30.08.2023 r. Skarżąca złożyła kolejne oświadczenia (5 szt.) współposiadacz działek o wyrażeniu zgody na ubieganie się przez B. M. o przyznanie płatności.
W dniu 15.02.2024 r. organ I instancji wystosował do Skarżącej kolejne wezwanie, do złożenia wyjaśnień, poprzez doprecyzowanie okoliczności podnoszonych w przekazywanej wcześniej dokumentacji poprzez przedłożenie: -dokumentów potwierdzających ponoszenie kosztów umów dzierżaw posiadanych od Parku Narodowego "[...]" oraz KOWR, - dokumentów potwierdzających wykonanie usług siewu i zbioru: kukurydzy, jęczmienia, rzepaku, pszenżyta oraz grochu. Skarżąca została wezwana również do wyjaśnienia, jakich usług rolniczych dotyczy faktura [...] z dnia[...].12.2022 r. wystawiona przez H. J.R..
Skarżąca wyjaśniła, że faktura dotyczy siewu i zbioru upraw rolniczych. Do pisma dołączyła: fakturę nr [...] oraz fakturę nr [...] (obie wystawione na D.M.).
Postanowieniem z [...].04.2024 r. organ I instancji włączył do sprawy dowody – kopie wniosków o przyznanie płatności obszarowych na rok 2022 wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym – dotyczących O.M., D.J.M., P.M., D. sp z o.o. oraz M. M. i K. M..
Pismem z dnia [...].04.2024 r. Skarżąca oświadczyła, że do przygotowania kiszonki używa sieczkami użyczonej od D. J. M.. W tym zakresie załączyła umowę użyczenia maszyn rolniczych, urządzeń oraz środków transportu z dnia [...].02.2020 r. Oświadczyła również, że przedłożone dokumenty są tylko częścią posiadanej dokumentacji oraz poinformowała, iż dokumenty potwierdzające samodzielne prowadzenie gospodarstwa załączyła jako dokumenty uzupełniające na kampanię 2023 r.
Organ I instancji, mając na uwadze całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poddał wniosek Skarżącej o przyznanie płatności DZ na rok 2022 kontroli administracyjnej prowadzonej w myśl art. 28 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE z dnia 31.07.2014 r. L 2014.227.69) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 809/2014, który stanowi, iż kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Kontrole te gwarantują, że: a) spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia; b) występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych; c) wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności; d) w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.
W wyniku przeprowadzonej kontroli organ stwierdził, że zaszły podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji w działaniach pomiędzy Skarżącą, a O. M., D. J.M., P. M., K. M., M. M. oraz "D." sp. z o. o. W ocenie organu, wymienione osoby - w aspekcie prowadzenia działalności rolniczej - cechuje wzajemna zależność funkcjonalna od infrastruktury będącej formalnie w posiadaniu każdej zw/w osób. Aspekty te, przekładają się w ocenie organu, na uznanie, że każda z w/w osób, w kontekście całości deklaracji, nie jest w stanic funkcjonować jako samodzielny rolnik. Okoliczność ta stanowi przesłankę uznania, że stworzono sztuczne warunki celem zwiększenia kwot pozyskiwanych z funduszy wspólnotowych i krajowych. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił istnienie ścisłych powiązań (m.in. rodzinnych) pomiędzy w/w osobami fizycznymi. Jednocześnie ustalił ścisłe powiązania występujące na kanwie właścicielskiej pomiędzy w/w osobami fizycznymi (rodzina M.), a osobą prawną, jak również innymi osobami prawnymi, gdzie funkcje właścicielskie pełnią członkowie rodziny M.. Bazując na tychże powiązaniach osobowych oraz potencjale gruntów rolnych stanowiących de facto jedno gospodarstwo rolne, B. M. - wraz rodziną - dokonała multiplikacji podmiotów, które następnie z osobna ubiegają się o przyznanie płatności obszarowych, z ominięciem kwotowych limitów dofinansowania przysługującego jednemu gospodarstwu rolnemu.
Organ ustalił również, że w okresie od 2004 do 2022 r. doszło do licznych przekazań działek i ich podziału pomiędzy w/w osobami oraz podmiotami zewnętrznymi, co dodatkowo potwierdza porozumienie stron w celu osiągnięcia maksymalnych korzyści w zakresie pozyskiwania płatności dystrybuowanych przez ARiMR. Jednocześnie organ ustalił, iż w/w osoby wspólnie (jako jeden podmiot) dzierżawiły grunty będące własnością Skarbu Państwa (państwowa osoba prawna tj. Park Narodowy "[...]- zwany dalej Parkiem), a wnioski o przyznanie płatności składane były w sposób dowolny pod względem powierzchniowym i doboru konkretnego beneficjenta. Z treści umów zawieranych z Parkiem wynika w ocenie organu, że wszystkie ze stron wskazują na spełnianie wymogów ich realizacji w sposób wspólny (dzierżawcy ponoszą solidarną odpowiedzialność za wykonanie obowiązków). Jednakże deklaracje do płatności w każdym z przypadków obejmują osoby wyodrębnione z jego grona, co w ocenie organu wymagało zawarcia nieformalnego porozumienia między współdzierżawcami. Organ wskazał, że osoby będące stronami zawieranych z Parkiem umów, porozumiewały się w zakresie ponoszenia kosztów dzierżawy.
Dodatkowo organ ustalił, że wnioskowanie przez Skarżącą (podobnie jak O. M. oraz P. M.) o przyznanie płatności zwierzęcych (do krów i do bydła) stanowi konsekwencję pozornego wyodrębnienia zwierząt gospodarskich posiadanych przez D. J. M., na rzecz innych podmiotów wnioskujących. Zwierzęta przemieszczane formalnie do w/w osób fizycznych i prawnych cały czas przebywają na działce, której właścicielem jest D. J. M.. Kontrola przeprowadzona przez upoważnionych inspektorów potwierdziła przebywanie zwierząt na działce D. J. M.. Brak jest na niej jakichkolwiek elementów ogrodzeń świadczących o tym, iż poszczególne zwierzęta, należące formalnie do poszczególnych osób, posiadają do dyspozycji własne powierzchnie bytowe. Na wspomnianej działce w dniach kontroli [...].03.2024 r. oprócz zwierząt B. M., przebywały zwierzęta O. M., P. M. oraz D. sp. z o. o. Organ ustalił również, że zdecydowana większość dokumentów potwierdzających sprzedaż bydła zawierana jest pomiędzy w/w osobami fizycznymi, a M. sp. z o. o., w której prezesem zarządu jest B. M., a członkiem zarządu D. J. M.. W ocenie organu zwierzęta deklarowane do płatności zwierzęcych (w ramach niniejszej sprawy) oraz płatności z tytułu dobrostanu zwierząt wchodzą w skład jednego gospodarstwa, a tym samym sprawie doszło nie tylko do pozornego (przez osobę tytułującą się mianem indywidualnego rolnika) prowadzenia działalności rolniczej na gruntach deklarowanych przez stronę niniejszego postępowania, ale też do sztucznego (pozornie odrębnego dla każdego producenta rolnego) zarządzania zwierzętami celem zwielokrotnienia możliwych do uzyskania płatności.
Organ stwierdził, że multiplikując wnioski o płatności obszarowe, Skarżąca, przy pełnej wiedzy pozostałych wymienionych osób, dążyła do uzyskania wyższych płatności, a aspekt ten odnosić należy nie tylko do rozpatrywanej sprawy w zakresie dobrostanu zwierząt, ale również do innych programów pomocowych. W tym zakresie organ zauważył, że przy opisywanym sposobie funkcjonowania Skarżąca mogła obejść przepisy prawa ustanowione w § 2 ust. 3 oraz § 3 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364 ze zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem ONW, które stanowią, iż pomoc finansowa przysługuje do powierzchni wynoszącej nie więcej niż 75 ha. Płatność ONW jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha; 2) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha; 3) 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha.
Skarżąca mogła obejść regulacje określoną w § 16 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno- środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem RSK, zgodnie z którym w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-6, płatność jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki płatności - za powierzchnię gruntów od 0,1 ha do 50 ha; 2) 75% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 50 ha do 100 ha; 3) 60% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 100 ha.
Organ podkreślił, że przy wskazywanym sposobie funkcjonowania Skarżąca mogła obejść przepisy prawa ustanowione w art. 14 ust. 2 oraz art. 16 ust. 3 i ust.4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm.). Pierwszy z wymienionych przepisów stanowi, iż płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha. Płatność redystrybucyjna może być przyznana jednemu gospodarstwu rolnemu maksymalnie do powierzchni 27 ha. Z kolei w związku z brzmieniem art. 16 ust. 3 i 4 w/w ustawy płatności związane do bydła oraz płatności związane do krów są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt (każdego rodzaju).
Oceniając całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, organ stwierdził, że Skarżąca nie udowodniła odrębności w funkcjonowaniu, jako indywidulany rolnik. Organ ustalił, iż deklarując grunty jako osoba fizyczna Skarżąca pozostawała jedną z osób decyzyjnych w kręgu podmiotów (osoby fizyczne) powiązanych rodzinnie i kapitałowo (D. sp. z o. o., M. sp. z o. o, Ł.-P. sp. z o. o.). Mając na uwadze strukturę osobową w/w grupy osób fizycznych, powiązania organizacyjne oraz rodzinne, jak również tożsamy sposób funkcjonowania na kanwie prowadzenia działalności rolniczej, w ocenie organu działalność Skarżącej nie stanowi odrębnej działalności prowadzonej na własny rachunek i ryzyko. W następstwie poczynionych ustaleń organ uznał, że wskazane działania wyczerpały przesłanki obiektywne i subiektywne obligujące organ do zastosowania art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
W ocenie organu, brak możliwości samodzielnego funkcjonowania pozornie odrębnych i niezależnych podmiotów wraz ze wzajemną zależnością funkcjonalną od podmiotów i osób trzecich powiązanych kapitałowo i osobowo z D. J. M. stanowi przesłankę do uznania, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki celem zwiększenia kwot pozyskiwanych z funduszy krajowych oraz wspólnotowych.
Ostatecznie organ I instancji decyzją z [...].06.2024 r. odmówił przyznania płatności dobrostanowej na rok 2022 oceniając, że w świetle okoliczności sprawy działki zgłoszone do płatności tworzą fikcyjne gospodarstwo, które zostało wykreowane w celu obejścia przepisów ustanawiających limity płatności dla pojedynczego producenta rolnego. Tym samym przyznanie płatności byłoby sprzeczne z przepisami art. 4 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95. Mając na względzie powyższe okoliczności organ zastosował konsekwencje wynikające z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013.
Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:1. naruszenie § 2 i § 3 Rozporządzenia DZ, skoro odwołująca się pozostaje rolnikiem w rozumieniu Rozporządzenia nr 1307/2013 tj. spełniam łączny warunek powierzchni użytków rolnych i została jej nadany nr w ewidencji producentów, - art. 3 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez nieprzyznanie płatności pomimo spełnienia przez skarżącą wszelkich warunków do jej otrzymania, - art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 77 § 1 i § 2 Kpa w zw. z art. 7 Kpa w zw. z art. 8 § 1 Kpa w zw. z art. 11 Kpa w zw. z art. 6 Kpa w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Ustawy PROW, poprzez: - wybiórcze oraz generalne przyjęcie materiału dowodowego, wybiórcze w zakresie Strony, generalne w zakresie wskazanego otoczenia Strony z tezą o stworzeniu sztucznych warunków nie poddające się kontroli instancyjnej,- pominiecie dowodów przedłożonych przez Stronę,- sprzeczne ze stanem faktycznym ustalenia organu mimo dysponowania wystarczającym materiałem do ustalenia faktu osobistego prowadzenia gospodarstwa,- nie wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy zmianami obszarów deklarowanych do płatności w latach poprzednich, a stanem zadeklarowanym w roku 2022i nie podołanie ciężarowi dowodu wykazania faktu, z którego organ wywodzi skutek prawny,- brak jakichkolwiek dowodów na tworzenie w roku 2022 sztucznych warunków poprzez świadomy wpływ i sprawczość strony w zakresie postępowania sprzecznego z celami wsparcia określonymi w art. 4 Rozporządzenia nr 1305/2013,- dowolna ocena dowodów zgodnie z przyjętymi przez i organ założeniami, bez przeprowadzenia wnikliwej analizy istniejącego w roku 2022 stanu faktycznego i okoliczności związanych z zarządzaniem tym gospodarstwem, z pominięciem zasad logicznego wnioskowania, dokonywania subsumpcji przeciwnie do treści zgromadzonego materiału dowodowego lub na podstawie niekompletnego materiału,- ustalenie, iż ciężar dowodu w sprawie spoczywa na stronie wnioskującej w przypadku gdy w zakresie udowodnienia tworzenia sztucznych warunków ciężar ten spoczywa na organie,- nie wskazanie jakie dowody organ włączył z innych spraw, dlaczego jakie są to dowody - brak jasnego postanowienia w tej sprawie, - niewłączenie do materiału dowodowego materiałów zaoferowanych przez D.M. w ramach postępowania prowadzonego co do jego wniosku i pominięcie w całości tych dowodów, co miało istotny wpływ na wynik postępowania wobec konstatacji organu, że D. M. nie posiadał żadnych maszyn i urządzeń do prowadzenia swego gospodarstwa, która to okoliczność jest podnoszona jako element tworzenia sztucznych warunków przez określoną grupę, co nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym.2. art. 27 ust. 1 pkt 2 Ustawy PROW poprzez:- rozpoznanie materiału dowodowego w sposób wybiorczy i dowolną jego ocenę w oparciu o okoliczności nieistniejące w okresie za jaki została wydana decyzja, a także dowodów za inne okresy pochodzących z innych spraw bez wykazania bezpośredniego związku poprzez wskazanie działań opartych na czynnościach faktycznych i prawnych, a nie wynikających tylko ze wskazania różnych powierzchni deklarowanych przez inne osoby, co do których formułowany jest zarzut działania niesamodzielnego i w porozumieniu oraz- dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz regułami wolnego rynku i przyjęcie, że wyłącznym celem działania było uzyskanie korzyści majątkowej, a nie realizacja celów UE gdy wynikało to z przyjętych zasad współdziałania odwołującej się w grupy producentów rolnych (zgodnie z warunkami ustalonymi w ustawie o grupach producentów rolnych), co wpłynęło na realizację celów dla jakich zakładane były grupy i przewidzianych przez ustawodawcę, w tym standaryzacji produktów, zapewnieniu bezpiecznej sprzedaży, wypracowania rynków zbytu i warunków sprzedaży bydła poprzez M. sp. z o. o., której działania w ramach formalnej grupy były pozytywnie ocenione i rozliczone przez ARiMR, - błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie zaistnienia sztucznych warunków w tym uznanie za wykazany łącznie wystąpienie elementu obiektywnego i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań UE poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek), w tym organ nie wykazał by B. M. w roku 2022 uzyskała jakiekolwiek korzyści oraz by jej działania były sprzeczne z celami wsparcia nie wskazując nawet jakich celów nie zrealizowała, - art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji odmowę przyznania płatności w związku z art. 4 Rozporządzenia nr 1305/2013.
Pełnomocnik Skarżącej wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie przed organem II instancji dowodów z zeznań enumeratywnie wymienionych świadków. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z opinii prywatnej Z. G., przeprowadzenie dowodu z dokumentów jakie zostały przez Skarżącą dołączone w toku składania pism w odpowiedzi na wezwania, co do których organ I instancji się nie odniósł, przeprowadzenie wizytacji przez biuro kontroli na miejscu.
W toku postępowania odwoławczego organ II instancji do złożenia wyjaśnień, poprzez przedłożenie dokumentów finansowych potwierdzających dokonanie opłat dzierżawnych za użytkowanie gruntów stanowiących własność Parku Narodowego "[...]". Pismem z [...].10.2024 r. Skarżąca wyjaśniła, że praktyką Parku Narodowego "[...]" jest wystawianie faktury na jednego z dzierżawców. Jest to niezależne od wewnętrznych ustaleń i rozliczeń pomiędzy użytkownikami określonych gruntów, które użytkują jako samodzielni rolnicy. Do pisma załączyła potwierdzenia zapłaty czynszu dzierżawnego za rok 2022 z tytułu umów nr [...]oraz nr [...]oraz faktury, na podstawie których zostały dokonane opłaty.
W związku z faktem przedłożeniem potwierdzeń dokonania (w dniu 25.05.2022 r.) transakcji z rachunku należącego do D. J.M., w dniu 2.12.2024 r. organ wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień w zakresie przedłożenia dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie rozliczenia (dokonanych płatności)pomiędzy Gospodarstwem B. M., a płatnikiem w/w faktury, tj. D. J. M.. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca wskazała, że rozliczenie płatności dokonane zostało w formie gotówkowej. Do pisma dołączyła oświadczenie z dnia [...].12.2024 r. D. J.M., który potwierdził, iż otrzymał środki pieniężne w formie gotówki od Pani B. M. za rozliczenie wynikające z faktury nr [...].
Decyzją z [...].03.2025 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, m.in., że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 luty 2015 r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r, poz. 2298) - zwanej dalej Ustawą PROW, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się.
Z kolei art. 27 ust. 2 Ustawy PROW stanowi, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Dobrostan Zwierząt (Dz. U. z 2020 r., poz. 382 ze zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem DZ, określono, że płatność DZ przyznaje się rolnikowi, jeżeli zobowiązał się do realizacji określonych pakietów i ich wariantów w ramach operacji, o której mowa w art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, oraz: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o tę płatność, 2) który posiada, na dzień złożeniawniosku o przyznanie płatności DZ, co najmniej jedną oznakowaną zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz zarejestrowaną w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt: b) krowę - w przypadku pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2.
Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 pkt 3 Ustawy EP, producent rolny to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, lub posiadaczem zwierzęcia. Art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia nr 1307/2013 jako rolnika określa osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą.
Art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013 ( również § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia DZ) stanowi, iż gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.
W myśl art. 4 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Zgodnie natomiast z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (D2.U.2004.90.864/2) celami wspólnej polityki rolnej są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizacja rynków;d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów.
W uzupełnieniu wskazywanych wyżej celów, zgodnie z art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L 2013.347.487 ze zm.) - nazywanego dalej Rozporządzeniem nr 1305/3013 - w ogólnych ramach WPR, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.
Odwołując się do przytoczonych przepisów oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ ocenił, że Skarżąca w nie jest samodzielnym rolnikiem, lecz funkcjonuje jako zasadnicza część szerszej struktury, powiązanej personalnie i kapitałowo. Ponadto działki zgłoszone do płatności na rok 2022 przez Skarżącą nie stanowią pojedynczego gospodarstwa rolnego, ale część większej całości, nastawionej na pozyskanie płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż faktycznie przysługujące. Sednem tego mechanizmu jest multiplikowanie podmiotów (osób fizycznych i prawnych) mogących formalnie ubiegać się o płatności, a pozbawionych przymiotu samodzielności w funkcjonowaniu. Organ odwoławczy - na potwierdzenie tezy, dotyczącej faktu sztucznego podziału potencjału gruntów rolnych oraz zwierząt hodowlanych znajdujących się de facto pod kontrolą nie strony niniejszego postępowania, a jej małżonka tj. D. J. M., jak również faktu, iż Skarżąca (oraz inne podmioty) nie jest wyodrębnionym, samodzielnym rolnikiem - przedstawił mechanizm mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskania płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powoduprzekroczenia limitów powierzchniowych i kwotowych obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa.
W ocenie organu, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt, iż gospodarstwa: B.M., D. J. M., O.M., P. M., D.. sp. z o. o., jak również K. M. i M. M. - funkcjonujące formalnie jako odrębne - uznać należy za jedno gospodarstwo prowadzone przez powiązane, na kanwie przede wszystkim rodzinnej osoby, które stanowią w rzeczywistości jednego rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia nr 1307/2013. W konsekwencji w ocenie organu, gospodarstwo rolne Skarżącej, uznać należało za sztucznie wykreowane i konsekwentnie działające w celu uzyskania płatności w wysokości wyższej niż możliwej do uzyskania w ramach pojedynczego gospodarstwa.
W ocenie Dyrektora OR ARiMR punktem wyjścia do rozważań stojących
u podstaw odmówienia stronie ww. płatności jest okoliczność związana z - będącym pod kontrolą de facto, D. J. M. i jego najbliższej rodziny - potencjałem gruntów rolnych. Potencjał ten na przestrzeni lat został konsekwentnie rozdrobniony i przekazany celem ubiegania się o płatności do gruntów rolnych przez powiązane rodzinnie osoby fizyczne (P.M., O. M., B. M.), powiązane kapitałowo osoby prawne (D. sp. z o. o.) oraz osoby trzecie (K.M. oraz M. M.).
Analizując danych zawarte w tabeli na s. 18 - 19 zaskarżonej decyzji organ wywiódł, że potencjał obszarowy gruntów deklarowanych rokrocznie i sukcesywnie do płatności przez D. J. M. oraz jego małżonkę B. M. ulega zmniejszeniu. Jednocześnie w kolejnych latach o płatności zaczęli występować kolejni powiązani rodzinnie beneficjenci: O. M. oraz P. M., jak również inne osoby (w tym K. M. i M.M.), które to w omawianym zakresie korzystają z gruntów należących formalnie do rodziny M.. Za rozdrobnieniem potencjału obszarowego nie poszły inne działania, które mogłyby uwiarygodnić, że osoby, którym przekazano grunty (m.in. Skarżąca) stały się indywidualnymi, niezależnymi rolnikami, działającymi na własną rzecz, ryzyko
i rachunek.
Organ wskazał, że zdecydowana większość działek zadeklarowana do płatności na rok 2022 przez Skarżącą była na przestrzeni lat zgłaszanado płatności przez rodzinę M. albo też osoby prawne (spółki kapitałowe), których jedynymi udziałowcami są osoby fizyczne stanowiące rodzinę M.. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem deklaracji Skarżącej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 są 23 działki ewidencyjne zlokalizowane na terenie: powiatu słubickiego (gmina [...]) 4 działki oraz powiatu [...] (gmina [...]) 19 działek. Analizując akta sprawy organ odwoławczy na podstawie danych zawartych w systemie, o którym mowa w art. 2 Ustawy EP ustalił, iż o płatności do zasadniczej części działek, które są przedmiotem deklaracji ze strony Skarżącej w roku 2022 wcześniej następujące podmioty:- działka nr [...]: • w latach 2015-2017 deklarowana była przez D. J.M. oraz O. M., • w latach 2018-2021 deklarowana była przez B. M. oraz osobę trzecią,- działka nr [...] oraz nr [...]: •w roku 2016 działka deklarowana była przez O.M., • w latach 2017-2021 deklarowana była przez B. M.,- działka nr [...]: • w latach 2015-2021 deklarowana była przez B. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D. J.M.) oraz osobę trzecią,- działka nr[...]: • w latach 2015-2021 deklarowana była przez D sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D. J. M.),- działka nr [...]: • w latach 2015-2016 deklarowana była przez D. J. M., • w latach 2017-2021 deklarowana była przez B. M.,- działka nr [...]:• w latach 2015-2016 deklarowana była przez Ł. – P. sp. z o. o. (prezes zarządu B. M., wśród wspólników m.in. D. J. M., R. sp. z o. o. (jeden ze wspólników oraz prezes zarządu D. J.M.) oraz D. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D. J. M.), • w latach 2017-2021 deklarowana była przez B. M.,- działka nr [...] (aktualnie po podziale działki nr [...] i nr [...]): • w latach 2015-2017 deklarowana była przez O. M.,• w latach 2018-2020 deklarowana była przez Ł. – P. sp. z o. o., • w roku 2021 deklarowana była przez Ł. – P. sp. z o. o. oraz Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną M. (w zarządzie podmiotu m.in. P. M., w Radzie Nadzorczej m.in. O.M.),- działka nr [...] (formalna własność D. sp. z o. o. - aktualnie po podziale działki nr [...] i nr [...]): • w latach 2015-2016 deklarowana była przez M. sp. z o. o. (wspólnicy m.in. D.J.M. oraz B. M. będący jednocześnie członkami zarządu spółki), • w latach 2017-2020 deklarowana była K. M. oraz dwie inne osoby, • w roku 2021 deklarowana była przez B. sp. z o. o. oraz K. M.,- działka nr [...] oraz działka nr [...]: • w latach 2015-2016 deklarowane były przez D. J. M., • w latach 2017-2021 deklarowane były przez B. M.,- działka nr [...]: • w latach 2015-2021 deklarowana była przez B. sp. zo. o.,- działki nr: [...],[...],[...],[...]oraz [...] (deklarowane przez B. M. od 2021 r.) w latach 2015-2020 deklarowane były przez D. J. M. [wspólnik w M. sp. z o. o. (gdzie wspólnikiem jest również B. M.), wspólnik w Ł.-P. sp. z o. o. (gdzie prezesem zarządu jest B. M.].
W ocenie organu charakter opisanych wyżej przeniesień posiadania gruntów - o ile był dozwolony w sensie uwarunkowań gospodarczych, czy przekazywaniu posiadanej własności - to jednak utwierdził organ w przekonaniu o pozorności działań wymienionych wyżej osób, kreujących się na odrębnych producentów rolnych. W ocenie organu zasadniczym celem przyświecającym tego typu działaniom jest uzyskanie dopłat przez podmioty, w których rolę zarządczą, bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby - fizyczne i prawne - powiązane w różnym zakresie z D. J. M. oraz B. M.. Organ ocenił, że przeniesienia posiadania w/w działek miało charakter sztuczny i stanowiło jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez osoby fizyczne bądź spółki, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby, w tym Skarżąca.
Organ oceniła, że choć sprawa dotyczy Skarżącej, to jednak niezbędne jest szersze spojrzenie na aspekt wydzielania działek z potencjału należącego do rodziny M. i przekazywania ich innym podmiotom, czasami pozbawionym jakichkolwiek argumentów technicznych, umożliwiających prowadzenie indywidualnej działalności rolniczej.
Przykładowo organ wskazał, że:działka nr [...] (obręb ewidencyjny [...]) należąca formalnie skarżącej była - do momentu jej geodezyjnego podziału i wyodrębnienia z działki nr [...] dwóch działek tj. nr [...] i nr [...]- na przestrzeni lat była przedmiotem deklarowania przez rodzinę M. tj.: - w roku 2005 działka nr [...] deklarowana (90,26 ha) była przez D. J. M., - w latach 2006-2014 działka nr [...] deklarowana (od 95 ha do 112 ha) przez skarżącą, - w latach 2015-2017 działka nr [...] deklarowana (112 ha) była przez O. M., - od roku 2018 - po podziale geodezyjnym - obszar 64,62 ha (działka nr [...]) zgłasza m.in. M. M. (pozostały obszar 50,26 ha - po podziale działka nr [...]- zgłasza A. J.); - działka nr [...] (obręb ewidencyjny[...]) należąca formalnie do D. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D. J.M.) była - do momentu jej geodezyjnego podziału i wyodrębnienia z działki nr [...] trzech działek tj. nr [...] na przestrzeni lat była przedmiotem deklaracji przez rodzinę M. i podmioty prawa handlowego należące do D. J. M., tj.: - w latach 2005-2007 przez D.J.M., - w roku 2008 przez A. M., - w roku 2009 przez D. J. M., - w latach 2010-2011 przez D.J.M. oraz L. sp. z o. o. (ówczesny wspólnik D. J. M..), - w latach 2013-2016 przez M. sp. z o. o. (wspólnicy oraz członkowie zarządu: D. J. M. oraz skarżąca) - w roku 2017 - obszar 50 ha K. M., obszar 36 ha P. M. oraz obszar 50 ha P. G., po czym następuje formalny podział działki; - w latach 2018 - 2020 P. G.i, P. M. oraz K. M. zgłaszają na już odrębnych działkach geodezyjnych ([...],[...]oraz [...]) obszary odpowiadające deklaracji z roku 2017, - w roku 2021 część działki nr [...] (34,91 ha) zgłasza B. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D. J. M.), a część (50 ha) zgłasza K. M., część działki nr [...] (50 ha) zgłasza K. M., a część (1,11 ha) P. M., działkę nr [...] (50 ha) zgłasza P. G., - w roku 2022 część działki nr [...] (35,02 ha) zgłasza B. M., a część (50 ha) zgłasza K. M., część działki nr [...] (50 ha) zgłasza K. M., a część (1,11 ha) P. M., działkę nr [...] (50,43 ha) zgłasza P. G..
Organ podkreślił, że w odrębnie prowadzonych postępowaniach – M.M. oraz K.M. w latach 2017 i 2018 uzyskali w ARiMR nr producenta by móc wnioskować o płatności, a następnie podpisali ze stronąniniejszego postępowania tj. B.M. oraz D. sp. z o. o. (w jej imieniu D. J. M.) tożsame umowy dzierżawy gruntów rolnych deklarowanych wcześniej przez rodzinę M.. Potem udostępnili formalnie dzierżawione działki dla wypasu zwierzętom należącym do rodziny M. (w celu spełnienia odpowiednich warunków prawnych w zakresie wnioskowania o płatności RSK), na każdej z działek zabiegi agrotechniczne realizowane były wyłącznie przez pracowników zatrudnionych przez D. J. M., a zebrane plony zbyte zostały w tym samym czasie do jednego miejsca (formalnie bezumownie więc nie wiadomo na jakich zasadach). W ocenie organu odwoławczego jest skrajnie nierealne by dwoje indywidualnych producentów rolnych, działających stricte na rachunek własny, prowadziło działalność, jak przez "kalkę", w tożsamy sposób (pełen podobnych wątpliwości), w oparciu o identyczne dokumenty. Taka sytuacja wynika wyłącznie z kreowania rzeczywistości mającej uprawdopodobnić fakt prowadzenia działalności rolniczej przez osoby upozorowane na indywidualnych rolników (M. M. oraz K.M.). W proceder ten w pełni zaangażowana jest cała rodzina M. - w tym skarżącą - dysponująca niezbędną infrastrukturą techniczną oraz potencjałem gruntów rolnych (własnych i dzierżawionych). Celem takich działań (kreowanie osób trzecich na rolników) jest wyłącznie uzyskanie korzyści w postaci, zwiększonych płatności do gruntów rolnych, których D.J.M. oraz jego najbliższa rodzina nie mogliby otrzymać ze względu na występujące w przypisach prawa ograniczenia powierzchniowe. Opisane wyżej aspekty związane z dowolnością w przekazywaniu gruntów do deklaracji w poszczególnych latach przez rodzinę M. oraz powiązane z nimi osoby prawne i fizyczne stanowią de facto punkt wyjścia do dalszych rozważań w zakresie tego, iż skarżąca wraz z grupą powiązanych rodzinnie i kapitałowo osób fizycznych i prawnych stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania płatności. Organ odwoławczy zauważył, że w/w podmioty (osoby fizyczne i prawne) pozostają względem siebie w ścisłej zależności na płaszczyźnie funkcjonalnej oraz ekonomicznej, a zarządzane (w przypadku osób prawnych) są przez tę samą grupę osób fizycznych. W ocenie organu odwoławczego D. J. M., przy udziale najbliższej rodziny, dokonał multiplikacji podmiotów, czego celem było obejście limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu.
Organ podkreślił, że część działek deklarowanych do płatności na rok 2022 przez osoby ściśle powiązane z D. J. M. (w tym skarżącą stanowi) własność państwowej osoby prawnej, tj. Parku. By otrzymać płatność do tego typu gruntów niezbędnym jest posiadanie tytułu prawnego do deklarowanej działki, a związane jest to z obowiązującą regulacją prawną tj. art. 20 ust. 4 Ustawy. Przepis ten stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny.
W związku z powyższym w tabeli na stronach 24-27 zaskarżonej decyzji wyodrębniono umowy (włączone do akt niniejszej sprawy), których stroną jest zarówno Skarżąca jak też inne osoby fizyczne - w tym osoby bezpośrednio ze Skarżącą powiązane.
Dalej organ odwoławczy podkreślił, że analizując zawartość każdej z umów, zwrócił uwagę na to, że jako dzierżawca w zdecydowanej większości z nich, występuje D. J. M.. Charakterystyczne jest jednak to, iż nie występuje indywidualnie jako strona umowy lecz czyni to z innymi osobami fizycznymi. Co więcej, część w/w umów obejmuje wyłącznie rodzinę M. (D. J., B., P., O.) określając grupę osób zawierających umowę z Parkiem każdorazowo dzierżawcą, który jest zobowiązany m.in. do: wykonywania zabiegów ochronnych na gruntach objętych umową, utrzymywać na swój koszt drogi dojazdowe, czy też konserwować urządzenia melioracyjne. Organ wskazał, że nie istnieje korelacja pomiędzy stronami umów zawieranych z Parkiem, a osobami wnioskującymi później o przyznanie płatności do dzierżawionych gruntów. Innymi słowy, dana osoba zawiera umowę dzierżawy (w tym strona niniejszego postępowania), zobowiązuje się do wykonywania na deklarowanej działce zadań ochronnych, ale określone działki do płatności zgłasza jedynie część z dzierżawców. Zatem część ze stron poszczególnych umów nie realizuje swoich obowiązków z tychże umów wynikających. Dla przykładu organ wskazał, że na podstawie umów:- nr [...] dzierżawcami działek: nr [...] oraz nr [...] o powierzchni łącznej 661,60 ha są: skarżąca , P. M. oraz O. M., jak również czternaście innych osób fizycznych. Jednocześnie zauważyć należy, iż skarżąca - mimo, iż jest dzierżawcą - nie zgłosiła do płatności na rok 2022 gruntów położonych na w/w działkach ewidencyjnych. Ten sam aspekt dotyczy O. M. (jest formalnym dzierżawcą, ale nie zgłasza gruntów do płatności). Z kolei na mocy umowy nr [...] działki nr: [...] (ponad 259 ha), część [...] (277 ha), część [...] (17,18 ha) oraz 1[...] (ponad 147 ha) zostały wydzierżawione grupie piętnastu osób fizycznych, w tym: skarżącej , jej małżonkowi oraz dzieciom. Jednocześnie ani skarżąca ani też jej mąż, będąc jedną ze stron umowy nr [...], nie zgłosili do płatności na rok 2022 gruntów w tej umowie określonych. Nie zrobili tego również inne wymienione w umowie osoby poza: P. M. (13,89 ha) oraz O.M. (łącznie 692,13 ha). W świetle opisanych wyżej okoliczności organ odwoławczy wskazuje, iż w identyczny sposób rodzina M. postąpiła w przypadku umów: nr [...] (strony umowy: D., P., O. oraz skarżąca : P.M.), nr [...] oraz nr [...] (strony umowy m.in, P., O. oraz skarżąca, jak również szereg innych osób skarżąca oraz inne osoby trzecie), -nr [...] oraz nr [...] (strony umowy: P. M. oraz B. M., wnioskodawca: P. M.).
W ocenie organu odwoławczego tego typu wykreowanie konkretnych osób jako użytkowników opisywanych gruntów oraz beneficjentów zgłaszających je do płatności, wymaga koordynacji i działania w daleko idącym w porozumieniu. Ma to bowiem zasadniczy związek z koniecznością uniknięcia zdublowanego deklarowania w ARiMR określonych w w/w umowach działek. Jedną ze stron tego typu nieformalnych ustaleń - w świetle zapisów wskazujących strony umów - musiała być skarżąca. Nie sposób jednak w ocenie organu ustalić, wg jakiego klucza, na jakich zasadach, w związku z jakimi okolicznościami skarżąca - oraz pozostali wymienieni na w/w umowach - decydowali, iż to akurat P. M., skarżąca oraz O. M. zostali wnioskującymi o płatności w ARiMR do w/w działek w roku 2022. Jednocześnie w kontekście opisanych okoliczności zasadną jest teza, iż D. J. M. (występujący jako strona w większości w/w umów, ale nie jako użytkownik działek) wraz z innymi osobami, w tym swoją najbliższą rodziną, w sposób dowolny, po wypracowaniu porozumienia, przekazywał do użytkowania grunty objęte mocą w/w umów na rzecz swoich dzieci czy małżonki. W świetle opisanych wyżej okoliczności nadmienić należy, iż na mocy umów zawieranych z Parkiem na wykonywanie zadań ochronnych każdy z dzierżawców - w tym skarżąca - zobowiązany był uiścić kwotę czynszu dzierżawnego.
W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, Skarżąca (w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...].09.2024 r.) przedłożyła: - fakturę vat nr [...] z dnia [...].05.2022 r. wystawioną na rzecz O. M., tytułem płatności w wysokości 349 200,00 zł za dzierżawę wynikającą z umowy nr [...] - potwierdzenie zapłaty części faktury vat nr [...] na kwotę 124 414,00 zł zrealizowane z konta należącego do skarżącej, - fakturę vat nr [...] z dnia [...].05.2022 r. wystawioną na rzecz D. J. M. tytułem płatności w wysokości 120 093,00 zł za dzierżawę wynikającą z umowy nr [...], - potwierdzenie zapłaty części faktury vat nr [...] na kwotę 120 093,00 zł zrealizowane z konta należącego do D. . M.. W piśmie przewodnim z dnia [...].10.2024 r. (w aktach sprawy) pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż cyt. "praktyką Parku Narodowego [...] jest wystawianie faktury na jednego z dzierżawców. Jest to niezależne od wewnętrznych ustaleń i rozliczeń pomiędzy użytkownikami określonych gruntów, które użytkują jako samodzielni rolnicy".
W ocenie organu, analiza wskazanych dokumentów - w odniesieniu do treści umówzawartych z Parkiem, m.in. przez Skarżącą, jak również inne osoby - nakazuje zauważyć, iż Skarżąca udokumentowała dokonanie w dniu 27.07.2022 r. płatności za użytkowanie 57,08 ha gruntów wynikających z umowy nr [...]. Kwota dokonanej płatności wyniosła 124414,00 zł, co daje koszt dzierżawy w odniesieniu do użytkowanej powierzchni w granicach około 2180 zł/ha, a to w żaden sposób nie koreluje (znacznie przewyższa) z wartościami rynkowymi dzierżawy użytków zielonych występującymi w roku 2022. Ponadto oceniając dokumentacje przedłożoną w dniu 16.10.2024 r. organ II instancji zauważył, iż w dniu 25.05.2022 r. płatność za fakturę vat nr [...] z dnia [...].05.2022 r. w wysokości 120 093,00 zł (całość kosztów tytułem dzierżawy działek określonych z umowie z Parkiem nr [...]) uregulowana została z konta należącego do D. J. M., który tym samym uregulował koszty dzierżawy nie tylko za stronę niniejszego postępowania (skarżącą - która na mocy umowy nr [...] deklarowała do płatności działki o łącznej powierzchni 18 ha). D.J. M. uczynił to również za córkę tj. O. M. (deklaracja 132 ha) oraz osobę trzecią tj. J.M. (deklaracja 5 ha). W aktach niniejszej sprawy, jak również aktach spraw podmiotów powiązanych, brak jest jakichkolwiek konstruktywnych wskazań wyjaśniających opisane wyżej okoliczności tzn. fakt regulowania płatności czynszu dzierżawnego (nie korelujących zresztą z cenami rynkowymi) akurat przez D.J.M.. Aspekt ten ukazuje natomiast w ocenie organu odwoławczego skrajnie silną pozycję D.J.M. jako osoby stojącej u podstaw wykreowania szeregu gospodarstw rolnych działających w sposób pozorny. Co istotne, sam D. J. M. nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu wpłaty, który potwierdzałby, iż realizował określony w umowach z Parkiem (których jest stroną) obowiązek w zakresie uiszczenia czynszu dzierżawnego. Z jednej strony jest to zrozumiałe skoro zdecydował (nie wiadomo w jakim trybie) by być formalnym współdzierżawcą, ale nie użytkownikiem gruntów dzierżawionych od Parku na mocy zawieranych umów. Z drugiej natomiast strony regulowanie czynszu dzierżawnego za inne osoby ukazuje jedynie bardzo wysokie miejsce jakie D. J. M. zajmował w hierarchii osób decyzyjnych w zakresie swobodnego rozdysponowywania gruntów. Sednem takiej postawy jest w ocenie organu odwoławczego zwielokrotnienie możliwych do uzyskania płatności w ARiMR.
Dalej organ wskazał, że pismem z [...].12.2024 r. zobowiązał Skarżącą do wyjaśnienia, poprzez przedstawienie dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie rozliczenia kwoty 120 093,00 zł za dzierżawę wynikającą z umowy nr [...] (faktura vat nr [...] z dnia [...].05.2022 r. opłacona z konta bankowego Gospodarstwa Rolnego D. J. M.). W odpowiedzi Skarżąca oświadczyła, że transakcja została rozliczona w formie gotówkowej, a jako dowód potwierdzający tę okoliczność dołączone zostało oświadczenie z dnia [...].12.2024 r., D. J. M..
W ocenie organu, wyjaśnienia takie, uznać należy za niewiarygodne. D.J.M. od dnia [...].07.2003 r. jest czynnym podatnikiem podatku VAT. Zatem w przypadku wystawienia na niego przez Park w/w faktury VAT i użytkowania gruntów stanowiących przedmiot dzierżawy przez Skarżącą obowiązkiem D.J.M. było wystawienie refaktury na rzecz Skarżącej (również czynny podatnik VAT, od dnia [...].03.2005 r.). Organ podkreślił, że umowy dzierżawy, na gruncie podatku VAT, stanowią formę odpłatnego świadczenia usług, a zgodnie z art. 106b ust. 1 Ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r., poz. 361), fakturę wystawia podatnik, który dokonał sprzedaży na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem. Innymi słowy fakturę ma obowiązek wystawić każdy przedsiębiorca, który dokonuje sprzedaży na rzecz innego podmiotu posiadającego status podatnika. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy Park wystawił w/w fakturę VAT na rzecz Gospodarstwa D.J.M., ale ten nie refakturował kosztów dalej, a w ocenie organu odwoławczego powinien to zrobić. Jest to tym bardziej uzasadnione gdyż - jak wskazano powyżej - użytkownikami gruntów objętych umową nr [...], w odniesieniu do której wystawiona została przez Park faktura vat nr [...] z dnia [...].05.2022 r, byli: B. M. (18 ha), O. M. (132 ha) oraz J.M. (5 ha). Tym samym organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom Skarżącej jakoby rozliczyła w sposób rzeczowy, a przede wszystkim zgodny z prawem, fakt użytkowania gruntów objętych umową nr [...].
W ocenie organu to nie Skarżąca (jako indywidulany rolnik prowadzący odrębne gospodarstwo rolne) poniosła koszty wynikające z obowiązku zapłaty faktury nr [...] z dnia [...].05.2022 r., lecz koszty ten poniósł D. J. M., jako główny inspirator działania polegającego na wykreowaniu pozornie niezależnych podmiotów stanowiących de facto zasadniczą część jednego gospodarstwa.
Dalej organ wskazał, że identyczny mechanizm jak w przypadku korelacji ze stroną niniejszego postępowania D. J. M. zastosował w przypadku relacji ze swoimi dziećmi tj. Ol. M. oraz P.M.. W tej materii zauważyć należy, iż P. M. w dniu 13.12.2024 r. przekazał do organu odwoławczego informację (datowaną na [...].12.2024 r.), iż rozliczenie za przekazanie na rzecz Parku kwot: 13 945,50 zł (tytułem opłaty czynszu dzierżawnego za rok 2022 określonego w umowie nr [...]- na podstawie faktury VAT z dnia [...].06.2022 r. nr 00[...]) oraz 19 627,00 zł (tytułem opłaty czynszu dzierżawnego za rok 2022 określonego w umowie nr [...]- na podstawie faktury VAT z dnia [...].06.2022 r. nr [...]) nastąpiło w formie gotówkowej. Okoliczność tę w oświadczeniu z dnia [...].12.2024 r. potwierdził D.J.M..
Z kolei O. M. w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...].12.2024 r. nr [...] przekazała pismo datowane na dzień [...].12.2024 r,, do którego dołączyła oświadczenie (z dnia [...].12.2024 r.) D. J. M., która potwierdził rozliczenie się przez O. M. z opłaty czynszu dzierżawnego za rok 2022 - określonego w umowie nr [...] na podstawie faktury VAT z dnia [...].05.2022 r. nr [...]- w formie gotówkowej. Okoliczność tę potwierdził również sam D.J.M., który w dniu 13.12.2024 r. przekazał do organu odwoławczego datowane na dzień [...].12.2024 r. oświadczenie, z którego wynika, iż tytułem powyższego otrzymał środki pieniężne w formie gotówkowej od O.M.. Podkreślić również należy, że w przedmiotowym oświadczeniu D. J. M. wskazał również, iż O. M. przekazała gotówkę tytułem rozliczenia za fakturę nr [...], która wystawiona została za poczet opłat czynszu dzierżawnego za rok 2022 określonego w umowie nr [...], gdzie znajduje się działka, którą do płatności nie deklarowała O. M. lecz P. M.. Aspekt ten ukazuje jedynie chaos jaki panuje w kreowaniu dokumentacji mającej potwierdzić niezależność każdej z w/w osób od D. J. M.. W rzeczywistości opisana wyżej dokumentacja oraz forma w jakiej zostały złożone wyjaśnienia i ich treść w żaden sposób nie są w stanie wykazać, iż grunty rolne (oraz zasób zwierząt i infrastruktura techniczna zgłaszane do płatności na rok 2022 przez B. M. (ale również O.M. oraz P. M., jak też D. sp. z o. o. oraz K. M. i M. M.) stanowiągospodarstwo niezależne, działające na rachunek własny i odrębne od gospodarstwa D. J. M.. Treść składanych wyjaśnień jest bardzo ogólna
i nieprecyzyjna, nie wynika przede wszystkim jakie konkretnie kwoty przekazała
w formie gotówkowej D.J. M. jego małżonka tytułem dokonywanych wzajemnie rozliczeń. Aspekt ten ma szczególne znaczenie w wypadku umów dzierżawy podpisanych przez kilka podmiotów, a ponadto - na co zwrócono już uwagę - forma rozliczeń musi budzić wątpliwości jeżeli weźmie się pod uwagę fakt,
iż wszystkie w/w osoby (M.) są czynnymi podatnikami VAT.
Z analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika jednak, że w/w osoby pozostają względem siebie w ścisłej zależności na płaszczyźnie funkcjonalnej, a do tego na kanwie ekonomicznej częstokroć prowadzą transakcje z podmiotami prawa handlowego, w których funkcje zarządzające i właścicielskie pełnią członkowie rodziny M.. W ocenie organu odwoławczego D. J. M. wraz
z członkami rodziny w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów,
a zasadniczym celem stojącym u podstaw takiego działania jest chęć obejścia limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu.
W tym miejscu należy wskazać, że "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013).
Zdaniem organu odwoławczego Skarżącej, jako stronie niniejszego postępowania - nie można przypisać statusu posiadacza gospodarstwa rolnego stanowiącego oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym
jak i ekonomicznym. Nie można ponadto stwierdzić, że opisywane w niniejszej decyzji pozornie odrębne organizmy gospodarcze posiadają własne odrębne kierownictwo albowiem dominujący wpływ na ich działalność zawsze posiada D.J.M., względnie jego najbliższa rodzina. Wobec powyższego w/w osoby
są powiązane fundamentalnie na płaszczyźnie właścicielskiej bądź funkcjonalnej poprzez osobę D. J. M..
Organ odwoławczy podkreślił, że kwestia rzeczywistego, a nie jedynie formalnoprawnego bytu danego wnioskodawcy jako beneficjenta płatności powinna być oceniana w powiązaniu z ustaleniami, co do ekonomicznego zakresu jego działalności, co obrazować mogą, np. dokumentacja finansowo – księgowa,wskazująca zakres funkcjonowania, czy dokumentacja określająca zakres posiadanego sprzętu używanego do prowadzenia gospodarstwa. W tej materii Skarżąca w toku prowadzonego postępowania przedstawiła szereg dokumentów, których ogólny obraz doprowadził organ odwoławczy do konkluzji, że grunty zgłaszane przez nią do płatności na rok 2022 nie stanowią odrębnego gospodarstwa rolnego.
Organ wskazał, że Skarżąca złożyła do akt sprawy m.in. "ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych za rok 2022". Wynika z niej, iż jest posiadaczem: paszowozu, kosiarki, maszyny do zbierania kamieni, wału uprawowego, ciągnika rolniczego, prasy oraz infrastruktury magazynowej. Jednakże w kontekście deklarowanych na rok 2022 upraw (oprócz trwałych użytków zielonych kukurydza, jęczmień, rzepak, pszenżyto, groch) sprzęt ten jest niewystarczający by dokonać uprawy, siewu, pielęgnacji, zbioru, transportu itd. w/w rodzajów roślin. Tym samym niezbędnym stało się zlecenie tych prac zewnętrznym podmiotom wykonującym profesjonalne usługi rolnicze. W niniejszym przypadku, wg oświadczenia Skarżącej z dnia [...].04. 2023 r., wykonawcą uprawy, siewu oraz zbioru płodów rolnych w roku 2022 była firma H., a na potwierdzenie tego faktu strona dołączyła fakturę z dnia [...].12.2022 r. nr [...] na kwotę 55 728 zł za wykonanie usług rolniczych.Jednak nie przedstawiła dowodu zapłaty za w/w fakturę w związku z czym organ odwoławczy wezwaniem z dnia [...].11.2024 r. wezwał Skarżącą zarówno do przedłożenia dowodu opłacenia faktury (wystawca zaznaczył, iż ma być to dokonane w formie przelewu bankowego zrealizowanego do dnia 15.12.2022 r,), jak również sprecyzowania, jakie konkretnie usługi rolnicze i na których działkach wykonywała firma H.. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że współpraca z firmą H. J. R. obejmuje siew, uprawę lub zbiór na gruntach ornych (strona wykazała działki). Jednocześnie Skarżąca przedłożyła pokwitowanie z dnia [...].06.2023 r., z którego wynika, iż J. R. potwierdza odbiór kwoty 55 728 zł, stanowiącej zapłatę za fakturę VAT [...] z dnia [...].12.2022 r., chociaż na co zwrócił uwagę organ, zapłata miała zostać dokonana przelewem. Organ podkreślił, że zapłata takiej kwoty gotówka naruszała regulację z art. 19 pkt 1 i 2 Ustawy z dnia 06.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r., poz. 236).
Organ zauważył, że w toku prowadzonego postępowania strona przedstawiła kilkanaście faktur wystawionych na jej rzecz (lub też na rzecz D. .M.), lecz tylko jeden dowód uiszczenia z własnego konta opłaty za wystawioną fakturę (na rzecz S sp. z o. o., dot. faktury nr [...] z dnia [...].05.2022 r., zakup nawozu, kwota płatności 41 272 zł). Jest jasnym, że sama faktura nie świadczy o tym, iż dana osoba poczyniła kroki związane ze współpracą z innym podmiotem. Zatem jeżeli dana strona wnosi do akt sprawy fakturę, lecz nie przedstawia dowodu jej opłaty (z własnego konta), to trudno uznać, iż taka faktura ma wiarygodną moc dowodową. Opisywany aspekt, szczególnie w okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie organu odwoławczego również stoi u podstaw braku możliwości uznania, iż Skarżąca w roku 2022 funkcjonowała jako indywidualny rolnik, którego gospodarstwo prowadzone było na własny rachunek, w oderwaniu od gospodarstwa D. J. M..
Pozostając przy ekonomicznych atrybutach funkcjonowania Skarżącej - pozorującej w ocenie organu odwoławczego status niezależnego rolnika - wskazano na okoliczności ukierunkowane z istnieniem daleko idącej korelacji (odnosi się to również do P. M., jak i O. M.oraz D. J. M.) w zakresie doboru kontrahentów, a kwestia ta przekłada się zarówno na zakup środków produkcji, jak i obrotów związanych z produkcją zwierzęcą.
Organ na podstawie zgromadzonych materiałów ustalił, że zasadnicza część transakcji handlowych stanowiących clou prowadzenia zarobkowej i profesjonalnej działalności rolniczej, odbywa się w niniejszym przypadku pomiędzy Skarżącą
a podmiotami prawa handlowego (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), w których bądź to strona niniejszego postępowania, bądź jej małżonek pełnią funkcje właścicielskie.
W tym stanie rzeczy na podstawie przedłożonego materiału dowodowego organ uznał, że sprzedaż produktów odbywa się w zasadzie wyłącznie pomiędzy podmiotami powiązanymi, w których rolę kluczową pełni Skarżąca, bądź też jej mąż D. J. M.. Organ odwoławczy wśród zgromadzonego materiału dowodowego (sprzedaż) dostrzegł fakt występowania innych kontrahentów niż podmioty powiązane (Ł. – P. sp. z o. o. oraz M. sp. z o. o.), jednak ocenił, że dla działalności Skarżącej miały one charakter marginalny.
W bezpośrednim nawiązaniu do opisanych wyżej okoliczności organ podkreślił, że w ten sam sposób (przeważająca część transakcji w zakresie obrotu płodami rolnymi i efektem produkcji zwierzęcej oraz obrotu środkami ochrony roślin) działalność prowadzili zarówno D. J. M., Ł.-P., - w zakresie kupna środków ochrony roślin oraz w zakresie sprzedaży zwierząt, P. M. jak i O. M.. Jest to zatem kolejny aspekt utwierdzający organ w przekonaniu, że grunty rolne oraz zwierzęta zgłaszane do płatności przez wskazane osoby, w tym stronę niniejszego postępowania, na płaszczyźnie zarządczej, tworzą jednolity organizm, a podstawowy obrót w zakresie towarów i płodów rolnych odbywa się w zamkniętym gronie osób fizycznych i prawnych, prowadzących de facto wspólne gospodarstwo rolne, z nadrzędną rolą D.J. M..
W kontekście opisanych wyżej okoliczności organ wskazał, że jak wynika z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym - w M. sp. z o. o. wspólnikami są m.in. D. J. M. oraz Skarżąca, będący jednocześnie i odpowiednio prezesem oraz członkiem zarządu przedmiotowej spółki. Z kolei w Ł. – P. sp. z o. o. Skarżąca pełni funkcję prezesa zarządu, a wspólnikami są m.in. D. J. M., D. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D. J. M.) oraz R. sp. z o. o. (jeden ze wspólników oraz prezes zarządu D. J. M.). Wobec powyższego organ stwierdził, że D. J. M., ale również Skarżąca , posiadają dominujący wpływ na działalność w/w podmiotów prawa handlowego, posiadając jednocześnie względem w/w spółek status "beneficjenta rzeczywistego" o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a Ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2023 r., poz. 1124).
W kontekście całości opisanych wyżej okoliczności organ zauważył, że pozycja jaką w spółkach zajmują skarżąca oraz jej małżonek D. J. M. pozwoliła w swobodny sposób kreować ekonomiczną stronę działań wszystkich opisanych wyżej wnioskodawców z rodziny M. (również P. i O.), jak też K. M. oraz M. M. (formalni dzierżawcy gruntów od skarżącej oraz D. sp. z o. o.). Więzi rodzinne pomiędzy osobami fizycznymi pozostającymi beneficjentami rzeczywistymi poszczególnych podmiotów, które to więzi w niniejszej sprawie stanowiły istotny element powiązań osobowych, ze swojej istoty ułatwiały w znaczącym stopniu porozumienie pomiędzy osobami fizycznymi, a także pomiędzy osobami fizycznymi i spółkami, w których strukturach te same osoby fizyczne dominowały. Cel takich działań jest w ocenie organu odwoławczego jednoznaczny i skupia się na pozyskaniu płatności dla kilku rzekomo odrębnych gospodarstw w kwotach finalnie dużo wyższych, niż przysługujące jednemu, spójnemu gospodarstwu rolnemu.
Dalej organ wskazał, że Skarżąca dokumentując okoliczność prowadzenia działalności rolniczej na własny rachunek, w dniu 17.04.2023 r. przełożyła m.in. fakturę z dnia [...]06.2022 r. nr [...] wystawioną przez A. sp. z o. o. tytułem zbioru żyta z obszaru 55 ha. Przeprowadzona analiza działek zadeklarowanych do płatności na rok 2022, pozwoliła organowi zauważyć, że Skarżąca w strukturze upraw nie posiadała żyta. Pozostaje zatem pytanie z czyich gruntów dokonany został zbiór żyta? W związku z wykazaną nieścisłością strona została wezwana do wyjaśnień , udzielając odpowiedzi Skarżąca wskazała, iż w/w faktura dotyczyła cyt. "sprzedaży zbóż, które posiadałam na stanie magazynowym". W ocenie organu odwoławczego jest to oczywista nieprawa albowiem z wystawionej faktury wynika wyraźnie, że dotyczy ona zbioru uprawy przeprowadzonego przez firmę zewnętrzną, a nie sprzedaży płodów rolnych. Gdyby strona dokonała sprzedaży żyta, to wystawcą faktury byłaby Skarżąca , a nie A. sp. z o. o. niewiadomym pozostaje za kogo Skarżąca została zobowiązana do uiszczenia kwoty ponad 27 tys. zł. Organ odwoławczy zauważył natomiast, że suma upraw żyta deklarowanego w roku 2022 przez: O. M. (27,23 ha), P. M. (16,22 ha) oraz D. sp. z o. o. (4,68 ha) zbliżona jest do łącznego obszaru z jakiego zbioru żyta dokonywała A. sp. z o. o., która wystawiła fakturę.
Ukazując pozorność w odrębności każdego z opisanych wyżej podmiotów wnioskujących odrębnie o przyznanie płatności na rok 2022 organ odwoławczy zwróciłuwagę na kolejny wątek obrazujący tożsamy sposób działania rodziny M.. Odnosi się on do okoliczności zakupu materiału siewnego. Wskazał, że Skarżąca w strukturze upraw na rok 2022 deklarowała: trwałe użytki zielone, kukurydzę, jęczmień, rzepak (jary i ozimy), groch siewny oraz pszenżyto. W toku prowadzonego postępowania strona wskazała, iż materiał siewny użyty w strukturze zasiewu pochodzi z zeszłorocznych zbiorów (groch, rzepak), a jęczmień i pszenżyto zostało pozyskane na zasadzie wymiany z okolicznymi rolnikami (zob. pismo z dnia [...].05.2023 r.). Skarżąca całkowicie pomija jednak fakt pozyskania materiału siewnego w zakresie kukurydzy. Postawa taka jest w ocenie organu odwoławczego nieprzypadkowa albowiem materiał siewny w postaci kukurydzy pozyskany został od podmiotu Ł.-P. sp. z o. o. (9 jednostek siewnych (JS), faktura nr [...]/L.P. oraz [...], faktura nr /Ł.-P.), a więc spółki, w której funkcję prezesa zarządu pełni Skarżąca, a wspólnikami są m.in. D. J. M., D. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D. J. M.), R. sp. z o. o. (jeden ze wspólników oraz prezes zarządu D. J. M.). W tożsamy sposób kwestię części materiału siewnego zorganizował P. M. (rzepak ozimy, 15 jednostek siewnych (JS), faktura nr [...]/Ł.-P., kukurydza, 25 JS, faktura nr [...]/Ł.-P.), D. J. M. (faktura nr [...]/Ł.-P., kukurydza, 30 JS, faktura nr [...]/Ł.-P., kukurydza, 25 JS) oraz O. Ma. (kukurydza, 116 JS, faktura [...]/Ł.-P. oraz 9 JS, faktura nr [...]/Ł.-P.), która dodatkowo wskazała (pismo z dnia [...].04.2024 r.), iż żyto do siewu posiadała od ojca tj. D.J.M..
Wskazane okoliczności są w ocenie organu, kolejnymi ukazującymi jaskrawo sposób funkcjonowania rodziny M. w jednym, spójnym gospodarstwie rolnym, rozdrobnionym pozornie na indywidualne osoby (fizyczne i prawne), które nie są - w aspekcie prowadzenia działalności rolniczej - funkcjonować bez potencjału technicznego należącego formalnie do pozostałych osób fizycznych oraz prawnych powiązanych z rodziną M.. W kontekście powyższych rozważań nie może umknąć uwadze fakt w jaki sposób - z punktu widzenia zarządzania gospodarstwem rolnym - funkcjonują w symbiozie opisywane wyżej osoby z rodziny M..
W tym zakresie organ zauważył, że w dniu 22.04.2024 r. Skarżąca - uzupełniając wcześniejsze wyjaśnienia - wniosła do akt sprawy pismo, w którym wskazała, iż do przygotowania kiszonki używa sieczkami użyczonej od D.J.M.. Do pisma dołączyła "umowę użyczenia maszyn rolniczych, urządzeń, środków transportu" zawartą w dniu [...].02.2020 r. Z jej treści wynika, że przedmiotem użyczenia jest sieczkarnia [...]. Organ wskazał, że zasadnicze znacznie ma fakt, iż dokładnie w tym samym dniu, taką samą umowę i w tym samym zakresie, z D.J. M. zawarła O. M.. Aspekt ten dobitnie ukazuje formę w jakiej funkcjonują rzekomo odrębne gospodarstwa należące do każdego z rodziny M..
Finalnie infrastruktura należąca de facto do D. J. M., jest materią, bez której nie jest w stanie funkcjonować m.in. Skarżąca. Weryfikując działalność B.M. i oceniając jej postawę w kontekście współuczestnika kreowania sztucznych warunków w celu pozyskiwania kwot płatności większych niż faktycznie przysługujące, organ odwoławczy przedstawił aspekt związany
w wykreowaniem na rolników M.M. oraz K. M..
Organ odwoławczy przeanalizował również koncepcję, opisywanych w niniejszej decyzji, podmiotów powiązanych, w tym Skarżącej, w kontekście kierunków prowadzenia działalności rolniczej. Aspekt ten zestawiono szczegółowo w poniższej tabeli na stronach 43-44 zaskarżonej decyzji.
Analizując powyższe zestawienie stwierdził, iż koncepcja prowadzenia działalności rolniczej przez rodzinę M. i podmioty z nią powiązane, opiera się na bardzo podobnym dla każdego podmiotu zestawie upraw. Tak przedstawiony stan rzeczy, dotyczący realizowania przez poszczególne deklarujące grunty podmioty, łącznie tyko kilku kierunków produkcji roślinnej (nawet w przypadku braku posiadania niezbędnego sprzętu i braku zlecania usług w tej materii), jest naturalną konsekwencją tego, że decyzje w tym zakresie podejmowane są kolegialnie i przy uwzględnieniu posiadanego wspólnie potencjału infrastrukturalnego. Jest również konsekwencją tego, iż wskazane podmioty posiadają podobne kanały dystrybucji płodów rolnych oraz dostępu do środków produkcji (głównie podmiot powiązany Ł.-P.
sp. z o. o.), czy kanał dystrybucji w produkcji zwierzęcej (głównie podmiot powiązany M. sp. z o. o.). Organ stwierdził, że grupa wymienionych wyżej podmiotów, w których nadrzędną rolę pełni D. J. M., stanowi w istocie jeden organizm gospodarczy posiadający jednolitą strategię działania w zakresie kierunków produkcji oraz zasad prowadzenia działalności w strefie stricte produkcyjnej. To nie indywidualny rolnik (w niniejszym przypadku Skarżąca ) kieruje w/w gospodarstwami, dlatego że łącznie nad wszystkimi spółkami władzę sprawuje de facto D. J. M..
Organ odwoławczy, na etapie postępowania odwoławczego, dokonał również analizy siedzib (na rok 2022) podmiotów oraz osób fizycznych składających wnioski o płatności, a powiązanych z osobą D. J. M., jak również adresów do korespondencji, jakie podane zostały w ARiMR przez opisywane w niniejszej decyzji osoby fizyczne i prawne. Adresy zestawiono w tabeli na stronie 45 zaskarżonej decyzji.Organ podkreślił, mając na względzie wskazane w powyższej tabeli dane adresowe, że te same adresy przewijają się we wszystkich podmiotach, które zgłosiły do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022. O ile zabieg taki jest prawnie dozwolony, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy musi budzić wątpliwości. Siedziby gospodarstw: B.M., O. M.oraz P. M. w roku 2022 mieściły się dokładnie w tym samym miejscu. Z kolei siedziba D. sp. sp. z o. o, koreluje np.: (wg danych wynikających z KRS) z formalną siedzibą B. sp. z o. o. (również ubiega się w ARiMR o przyznanie płatności, wspólnik i prezes zarządu D. J. M.), formalną siedzibą C. sp. z o. o. (również ubiega się w ARiMR o przyznanie płatności, prezes zarządu P. M., prokurent skarżąca ), formalną siedzibą RSP M. sp. z o. o. (również ubiega się w ARiMR o przyznanie płatności, członek zarządu P.M., członek Rady Nadzorczej O. M.) lub (wg wykazu podatników VAT) z adresem stałego miejsca prowadzenia działalności przez D. J. M.. Z kolei adres [...]- wskazywany jako siedziba M. M. oraz K. M. - jest adresem, gdzie wg danych KRS znajduje się siedziba podmiotu O-R.sp. z o. o., w którym 95% udziałów posiada O. M., a pozostałe 5% P. M.. Organ zauważył, że zdarzyło się nawet, iż korespondencja kierowana ze strony ARiMR do Skarżącej (na adres ul. [...] , [...]) opatrzona została pieczęcią wskazanej spółki. Aspekt taki również utwierdza organ odwoławczy w przekonaniu, że od strony formalnej nie można mówić o odrębnym organizmie gospodarczym.
Organ odwoławczy wskazał, że adresy podane przez w/w osoby w ARiMR częstokroć nie korelują z adresami podawanymi w przedkładanych w toku postępowań dokumentach dotyczących tychże osób. Dla przykładu podał, że w przypadku D. J. M. dokumentacja finansowo - księgowa (faktury) wystawiana jest częstokroć na adres: ul. [...],[...] (formalna siedziba spółek: Ch., D., R., B.). Z kolei w przypadku Skarżącej oprócz wskazanego w tabeli wyżej zasadniczego adresu gospodarstwa w korespondencji finansowo - księgowej pojawia się adres ul. [...],[...], a więc adres formalnej siedziby gospodarstwa D.J.M.. Tożsama sytuacja przejawia się w dokumentacji zarówno w dokumentacji O. M., gdzie oprócz wskazanego w tabeli wyżej zasadniczego adresu gospodarstwa w korespondencji finansowo - księgowej pojawia się adres: ul. [...],[...] jak i P. Ma..
Dalej, organ II instancji podniósł, że każda z w/w osób fizycznych i prawnych powiązanych z rodziną M. tytułuje się mianem odrębnego hodowcy bydła. W związku z powyższym na mocy obowiązujących przepisów prawa (art. 10, art. 15 ust. 1 i ust. 3 pkt 6, 7, 8 Ustawy IRZ) winna, m.in. posiadać nr siedziby stada, jak również zgłosić do komputerowej bazy danych prowadzonej przez ARiMR dane teleadresowe i współrzędne geograficzne miejsca położenia siedziby stada, dane działki ewidencyjnej, na której owa siedziba jest zlokalizowana oraz określić miejsce przebywania stada. Przeprowadzona w tym zakresie przez organ odwoławczy analiza wskazuje, że siedziba stada (wg danych ARiMR 167 szt. zwierząt) Skarżącej zlokalizowana jest w miejscowości [...], gdzie w wyniku podziału działki nr [...] wyodrębniono geodezyjnie dwie działki ewidencyjne: nr [...] (na tej działce zlokalizowana jest jedna z siedzib stad - 44 szt. zwierząt – D. J. M.) oraz nr [...], która jest "wpisana" w działkę nr [...]. Mimo formalnego wydzielenia działki nr [...] (granice działki ewidencyjnej w dużym stopniu korelują z umiejscowieniem obory), pod umiejscowienie siedziby stada Skarżącej w rzeczywistości mamy do czynienia z jednym kompleksem infrastrukturalno- technicznym, ze wspólnym dojazdem i bazą techniczną. Organ podkreślił, że właścicielem działki nr [...] jest D. J. M., a pozostali członkowie jego rodziny, bez jakichkolwiek ustaleń, wykorzystują zasoby gruntowe oraz infrastrukturalne do przetrzymywania zwierząt zarejestrowanych w ARiMR na każdego z osobna.
Organ wskazał również, że na działce nr [...] zlokalizowana jest jedna z siedzib stad - 44 szt. zwierząt – D. J. M.. Z kolei mimo formalnego wydzielenia działki nr [...] (granice działki ewidencyjnej w dużym stopniu korelują z umiejscowieniem obory), pod miejsce siedziby stada Skarżącej, jej bydło przebywa na wybiegu zlokalizowanym na sąsiedniej działce nr [...]. Co istotne, na działce nr [...], w tym samym, budynku gospodarczym, wg urzędowych danych posiadanych przez ARiMR zlokalizowana jest także jedna z siedzib stad (wg aktualnych danych 221 szt. zwierząt) P. M., który w załączniku do Planu określił umiejscowienie wybiegu dla zwierząt na części działki nr [...]. Również O. M. wykazuje w rejestrach prowadzonych przez ARiMR dwa zasadnicze miejsca przybywania zwierząt, czyli obora na działce nr [...] ([...]) oraz łąka na działce nr [...] ([...]). Tymczasem z Planu O. M. wynika wprost, iż wybieg dla zwierząt zlokalizowany jest na działce nr [...] ([...]), czyli tam, gdzie pozostali członkowie rodziny M. przetrzymują swoje bydło.
Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, że na działce nr [...] oraz [...] w miejscowości [...] umiejscowiony jest jeden kompleks infrastrukturalny, ze wspólnym dojazdem i bazą techniczną, a korzystają z niego wszystkie zwierzęta stanowiące formalnie odrębną własność każdego z członków rodziny M..
W kontekście powyższego organ odwoławczy wskazał, że opisane wyżej aspekty potwierdzają jedynie, iż na potrzeby płatności wnioskowania w ARiMR o przyznanie płatności rodzina M. (osoby fizyczne) oraz spółki, których poszczególne osoby są właścicielem, kreują się na odrębnych producentów rolnych. Natomiast w rzeczywistości grunty i inwentarz posiadany formalnie odrębnie, tworzą jedną spójną całość. W identyczny sposób rodzina M. postąpiła w przypadku siedzib stad umiejscowionych w miejscowości [...], tzn. wszystkie siedziby stada zlokalizowane są de facto w jednym kompleksie budynków gospodarczych położonych, na odrębnych działkach ewidencyjnych, wydzielonych z (nieistniejącej aktualnie) działki nr [...] przyległej do ul. [...] w [...], co dokładnie organ przedstawił na stronach 48-50 zaskarżonej decyzji.
Zdaniem organu odwoławczego przedstawione okoliczności obrazują de facto chaos i bałagan panujący w kreowaniu dokumentacji, całkowicie podważają status Skarżącej jako indywidualnego rolnika, działającego na własną rzecz, ryzyko i rachunek. W konsekwencji, korzystanie ze wspólnej infrastruktury w tym samych miejscach, uprawnia twierdzenie, że każdy z opisywanych wyżej podmiotów jest niewydolny funkcjonalnie bez pozostałych, a wynika to wprost z faktu, iż tworzą one wspólne gospodarstwo, ze wspólną infrastrukturą oraz zasobami personalnymi do jej obsługi.
Dodatkowo organ wskazał, że B. M., jak i P. M., nie przedstawili dokumentacji, z której wynikałoby, że zatrudniają pracowników. Z kolei O. M. w swoim postępowaniu przedstawiła dowód (umowa o pracę) na zatrudnianie jednego pracownika na stanowisku operator maszyn rolniczych. Z kolei D.J.M. przedstawił umowy o pracę zatrudnionych osób, w tym osób zatrudnionych na stanowiskach związanych z produkcją, np. rolnik upraw mieszanych mechanik, pomocnik mechanika. Organ zwrócił uwagę na to jak wygląda okoliczność formalnego zatrudnienia jednej osoby przez O. M.. Otóż kwestię tę należy odnieść do tego, że zatrudnienia pracownika nie może być oderwane od tego, że tenże pracownik nie mógł wykonywać czynności agrotechnicznych na wszystkich (oprócz tych gdzie czynności zostały zlecone) gruntach deklarowanych przez O. M. albowiem nie dysponuje ona pełnym parkiem maszynowym niezbędnym do przeprowadzenia wszystkich czynności składających się na cykl produkcyjny na danych gruntach. Jednocześnie - tam gdzie organy ARiMR wykazują wątpliwości – O. M. nie zlecała wykonania usług podmiotom zewnętrznym (brak w tym zakresie jakichkolwiek dowodów). Dodatkowo zgłębiając przedmiotowy wątek organ odwoławczy wskazał, że dobitnym przykładem tego jako rodzina M. "żongluje" zatrudnianymi pracownikami jest wątek spółki D. sp. z o. o., której organ zarządczy (D. J. M.) w odrębnie prowadzonym postępowaniu przedłożył, m.in. ewidencję środków trwałych. Wynika z niej, że spółka jest właścicielem szeregu maszyn i urządzeń rolniczych, a więc specjalistycznego sprzętu, do obsługi którego niezbędne jest zatrudnianie pracowników posiadających określone uprawnienia.
Organ odwoławczy podkreślił, że wskazane podmioty nie konkurują ze sobą. Wskazał, że dla oceny, czy dane podmioty mogą zostać uznane za "rolników" w świetle definicji rolnika sformułowanej w art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia nr 1307/2013, należy wziąć pod uwagę również inne okoliczności, takie jak osoby pełniące funkcje zarządcze i decyzyjne, czy wyposażenie techniczne i organizacyjne takiego podmiotu. Zgodnie z definicją określoną w art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013 gospodarstwo stanowią wszystkie jednostki produkcyjne bez względu na ich położenie na terenie kraju. Niezależnie zaś od istniejącej swobody układania stosunków gospodarczych i wyboru formy prowadzenia działalności, jak wynika z definicji określonej w art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia nr 1307/2013, rolnikiem jest również grupa osób fizycznych lub prawnych, która zarządza gospodarstwem tj. wszystkimi jednostkami produkcyjnymi na terenie kraju. I to dokładnie tak należy w opisywanych okolicznościach należy traktować infrastrukturę techniczną oraz grunty deklarowane przez rodzinę M. oraz inne powiązane z nimi osoby fizyczne i prawne.
W ocenie organu odwoławczego zamiarem D. J. M. i jego najbliższej rodziny, pod kontrolą których pośrednio bądź bezpośrednio - znajdował się w roku 2022 (tylko i wyłącznie w odniesieniu do opisywanych spraw) areał około 2384 ha gruntów uprawowych, było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty obszarowe, w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Jednakże tych, zmultiplikowane podmioty nie można uznać za samodzielne gospodarstwa, albowiem są ze sobą dokumentnie powiązane w aspekcie właścicielskim, zarządzane przez zawężoną grupę osób, posiadają ograniczone zaplecze kadrowe i techniczne (bądź nie posiadają go wcale), a działalność rolnicza jest realizowana pełnym systemem zlecania (przy pomocy powiązanych podmiotów wspomagających).
Organ odwoławczy nie zakwestionował faktu, iż każda z wymienionych w niniejszej decyzji osób (fizycznych czy kapitałowej) posiada odrębny byt prawny na kanwie np. księgowej. Jednakże nie oznacza to - pomimo posiadania np. tytułu prawnego do deklarowanych działek gruntu rolnego - że można im przypisać status posiadacza odrębnego gospodarstwa rolnego, stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. Działalność tych podmiotów zdecydowanie nie wpisuje się w założenia wynikające z przywołanej wyżej definicji gospodarstwa rolnego. W okolicznościach sprawy organ uznał, że D. J. M. przy udziale najbliższej rodziny (w tym strony niniejszego postępowania) konsekwentnie, na przestrzeni lat, wydzielił z posiadanych zasobów grunty rolne oraz zwierzęta, które formalnie były przekazywane kolejnym osobom fizycznym, W rzeczywistości natomiast decyzyjność w zakresie kierunków prowadzenia działalności pozostawała w ściśle określonym gronie, powiązanych rodzinnie osób, które - wspólnie - dysponowały odpowiednią infrastrukturą techniczną i budynkami inwentarskimi.
Reasumując, zdaniem organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie, mamy do czynienia z jednym organizmem gospodarczym, w ramach którego grunty rolne zostały sztucznie "rozpisane" na zmultiplikowane podmioty. Podmioty te nie są samodzielne na płaszczyźnie technicznej i ekonomicznej, a działalność rolnicza jest prowadzona w zasadzie w sposób tożsamy dla każdego podmiotu.
Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę w, której zaskarżonej decyzji zarzuciłanaruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania"Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. poprzez uznanie przez Organ II instancji, iż przesłuchanie enumeratywnie wymienionych przez Skarżącą w sentencji odwołania świadków nie jest niezbędne w świetle z art. 78 § 2 k.p.a., w sytuacji gdy odmowa przesłuchania kluczowych dla sprawy świadków, powołanych przez Stronę na wykazanie istotnej okoliczności, jaką jest samodzielne prowadzenia gospodarstwa rolnego, istotnie ograniczyło możliwość realizacji inicjatywy dowodowej Skarżącej, Organ wbrew poglądom orzeczniczym w tym: WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt. VIII SA/Wa 750/14 z naruszeniem art. 78 § 2 k.p.a. z jednej strony przerzuca ciężar dowodu na Skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony arbitralnie kwestionuje potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, stwierdzając, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uzasadniając swoje stanowisko koniecznością zapewnienia szybkości postępowania;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przesłuchania przez Organ wskazanych przez Stronę świadków, o których przesłuchanie wnosiła strona Skarżąca, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem Organ wadliwie i bez przeprowadzenia w sposób należyty postępowania dowodowego, naruszając prawo Strony do realizacji inicjatywy dowodowej oraz naruszając obowiązek ustawowy wszechstronnego zbadania całości materiał dowodowego, w ślad za Organem I inst., uznał, że Skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania określonego rodzaju wsparcia z budżetu UE albowiem po stronie Skarżącej brak jest autonomii w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, zdaniem Organu "de facto" rodzina M. (wraz z osobami trzecimi), z nadrzędną i kluczową rolą decyzyjną D. M. prowadzi wspólne, jedno gospodarstwo rolne na całości gruntów zadeklarowanych w ARIMR w kilku odrębnych wnioskach, gdy tymczasem wnioskowani przez Skarżącą w treści odwołania świadkowie mają szczegółową wiedzę w przedmiocie tak istotnych faktów jak: 1) samodzielne prowadzenie gospodarstwa przez Skarżącą, 2) plany rozwojowe Skarżącej jako samodzielnego rolnika, 3) posiadania odpowiedniego zaplecza technicznego co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, 4) posiadania wystarczającego do prowadzenia samodzielnie gospodarstwa zaplecza ekonomicznego, 5)bezpośredniego zatrudniania pracowników (pracownicy są zatrudniani najczęściej sezonowo na podstawie ustnych umów - co jest przyjętym trybem w warunkach wiejskich, 6) samodzielnego regulowania podatków oraz innych należności publicznoprawnych, 7) podejmowania przez Skarżącą samodzielnych zarządczych decyzji w swoim gospodarstwie 8) poza samodzielnością - odrębność każdego z gospodarstw rolnych: B. M., P.M., O. M., D. M. raz K. M. i M. M., spółki D. sp. z o.o. - co wręcz nakazywało organowi na te fakty przeprowadzić dowody z przesłuchania świadków, w tym także i tych, którym zarzucano tworzenie sztucznych warunków wraz ze Skarżącą dla prawidłowej oceny stanu faktycznego;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przesłuchania przez Organ kluczowego w sprawie świadka, tj. D.M., co nastąpiło w sprzeczności z wypracowanymi w tym zakresie poglądami orzeczniczymi w tym: w sprzeczności z zasadą wyrażoną w wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt. VIII SA/Wa 270/14, w którym podkreślono, że w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", winny - zgodnie z art. 75 k.p.a. - dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia, w wyroku zauważono, ze tworzenie sztucznych warunków nosi w sobie element woli, a zatem konieczne jest przesłuchanie osoby, której zarzuca się"układanie sztucznych warunków" celem wykazania tejże woli, a nadto wskazując, na kluczową rolę D. M. koniecznym było przeprowadzenie tego dowodu, czego organ nie uczynił, co pozostaje w logicznej sprzeczności w zakresie prowadzenia dowodu na istnienie ważnych dla rozstrzygnięcia faktów, wskazując kluczowa role świadka, którego nie przesłuchano;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przesłuchania przez organ świadków, tj. pracowników Skarżącej oraz D.M. i w konsekwencji bezpodstawne uznanie, że Skarżąca nie jest samodzielnym rolnikiem bowiem w ocenie organu prace agrotechniczne w Jej gospodarstwie zostały wykonane przez pracowników zatrudnionych w gospodarstwie rolnym D.M., w sytuacji gdy są to tylko spekulacje organu albowiem organ nie posiada żadnego dowodu na poparcie powyższego wniosku, wniosek ten jest wyprowadzony w oparciu o fałszywe przesłanki tylko i wyłącznie dla wykreowania tezy na potrzeby wydania negatywnej dla strony decyzji, który to zamiar organu wynika bezpośrednio z pominięciadowodów przedstawionych przez stronę z przesłuchania świadka w powyższym zakresie - mimo podejmowanej przez Skarżącą inicjatywy dowodowej;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. poprzez niezebranie przez Organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w stopniu wystraczającym dla rozstrzygnięcia sprawy w tym zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań istotnego świadka, tj. księgowej Parku Narodowego [...] w sytuacji gdy: 1) Skarżąca formułowa wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań księgowej Parku Narodowego [...] celem ustalania zasad rozliczeń oraz wystawiania faktur VAT jakie obowiązywały w PN [...], 2) organ zaniechał przesłuchania świadka księgowej Parku Narodowego [...] w sytuacji gdy zeznania tego świadka są dla sprawy istotne bowiem Organ kwestionuje zasady wystawiania przez Park Narodowy [...] jednej "zbiorczej faktury" za dany okres (Park Narodowy [...] nie wystawiał faktur na rzecz wszystkich wskazanych w umowach dzierżawców, faktura była jedna) i doszukuje się w tym fikcyjności działań Strony, wobec czego kwestia zasad wystawiania faktur przez PN [...] winna zostać szczególnie zbadania oraz wyjaśniona, 3) organ mimo zaniechania przeprowadzania dowodu z zeznań księgowej Parku Narodowego [...] wskazuje, że "nie wiadomo kto, na jakiej podstawie dokonał zapłaty reszty należnej kwoty" (str. 27 skarżonej decyzji);
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że, zamiarem D. M. i jego najbliższej rodziny (również O. M.) było multiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty obszarowe w celu uzyskania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa rolnego, w sytuacji gdy z obiektywnych dowodów zgromadzonych w sprawie (wniosków składanych przez Skarżącą za pośrednictwem odpowiedniej platformy, do których organy miały dostęp) wynika, że Skarżąca (podobnie jak inne osoby z rodziny M.) składała wnioski w wariancie 2.1 Ochrona Gleb I wód, międzyplony, wariancie 4.5 - półnaturalne łąki świeże, wariant 4.8 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki, Wariant 4.10 - Ochrona siedlisk ptaków: dubelta lub kulika wielkiego, dla których to wariantów w części posiadanych przez B. M. gruntów, wyłączone zostały przepisy o degresywności zgodnie z § 16 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsiz dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w konsekwencji twierdzenia Organu, że zamiarem D. M. oraz pozostałych członków rodziny M. był multiplikacja podmiotów celem ominięcia limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności nie znajduje potwierdzenia w faktach, co więcej wbrew twierdzeniom Organu podział działek dokonany w sprawie (dotyczący B. M.), nie miał na celu ominięcia mechanizmu degresywności stawek płatności bądź limitów powierzchniowych;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że dowody przedłożone przez Stronę oraz zgromadzone przez Organ administracji nie potwierdzają, iż Skarżąca samodzielnie regulowała czynsz dzierżawy jako samodzielny rolnik, lecz jej działania pozostawały pod rzekomym kierownictwem D. M., w sytuacji gdy: 1) Skarżąca przedstawiła dowody zapłaty czynszu w całości. Skarżąca wskazała, że w sytuacji kiedy PN [...] zgodnie z przyjętą praktyka wystawiał jedną fakturę (np. na rzecz gospodarstwa rolnego D.. M., czynsz był opłacany z rachunku bankowego osoby, na którą była wystawiana faktura - innej możliwości tutaj nie było) 2) przedstawiła dowody potwierdzające, że w sytuacji kiedy faktura była wystawiana na rzecz jednego z dzierżawców reszta rolników dokonywała wewnętrznych rozliczeń z osobą, która jaka odbiorca faktury obowiązana była w świetle prawa dokonać zapłaty (co nie wyklucza, aby pozostałe osoby się z Nią rozliczyły);
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że całokształt okoliczności wskazuje, że D. M. dokonał rozdrobnienia posiadanego gospodarstwa rolnego, w tym przekazując określone działki, które historycznie były w własnością lub w posiadaniu D. M. na rzecz swojej żony B. M.w celu stworzenia sztucznych warunków, w sytuacji gdy: 1) małżonkowie M. podjęli decyzję o prowadzeniu swoich własnych, samodzielnych gospodarstw, 2) dowody zgromadzone w sprawie w tym dowody potwierdzające nabywanie sprzętu przez B.M. lub korzystanie z usług osób trzecich, potwierdzają, że B. M. nie tworzy dokumentów dla potrzeb sprawy, lecz funkcjonuje jako samodzielny rolnik, 3)aspekt wydziału działek nie dotyczący bezpośrednio B. M. na, który powołuje się Organ na str. 20 zaskarżonej decyzji nie jest dowodem potwierdzającym tworzenie przez B. M. oraz całą rodzinę sztucznych warunków, albowiem w tym zakresie zachodziły naturalne procesem przekazywania gruntów, poza Skarżącą, także dzieciom, co jest naturalnym ipożądanymstanem zważywszy na średnią wiekową tej grupy osób, dążąc do zatrzymania odpływu młodych ludzi z obszarów wiejskich i rolnictwa. Przyjęta generalnie ocena przeczy zasadzie opierania decyzji na przesłankach konkretnych i indywidualnych, albowiem to te przesłanki stanowią podstawę kształtowania indywidulanej sytuacji prawnej konkretnej osoby w wyniku wydania decyzji w jej sprawie;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że dowody przedłożone przez Stronę oraz zgromadzone przez organ administracji, w tym faktury sprzedaży na rzecz Ł.P. sp. z o.o. oraz M. sp. z o.o. nie potwierdzają, iż Skarżąca samodzielnie prowadziła gospodarstwo rolne bowiem zdaniem organu Skarżąca nie dokonywała rzeczywistej sprzedaży towarów lecz dokonywała obrotu towarami w rzekomo zamkniętym łańcuchu dostaw (płody rolne sprzedaje między innymi na rzecz Ł. P. sp. z o.o. a obrót zwierzętami hodowlanymi dokonuje miedzy innymi na rzecz M. sp. z o.o.) w sytuacji gdy: przedstawione przez Skarżącą dowody w postaci faktur wskazują, że Skarżąca jako samodzielny rolnik dokonywała obrotu towarami na rzecz samodzielnych w świetle prawa handlowego podmiotów: 1) Ł. P. sp. z o.o. jest niezależnym od Skarżącej podmiotem prawa (Skarżąca w tej spółce nie jest beneficjentem rzeczywistym) 2) M. Sp. z o.o. jest podmiotem grupy producentów rolnych, do których skarżąca należy i realizuje cele tej grupy, 3) Ł. P. sp. z o.o. oraz M. sp. z o.o. dokonują dalszej odsprzedaży towarów najczęściej sprzedając je za granicę do podmiotów trzecich niepowiązanych z rodziną Państwa M., co obala tezę organu w przedmiocie obrotu towarami w zamkniętym łańcuchu dostaw, 3) wymienione spółki są to grupy producenckie spełniające wymagania wynikające z ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz realizują cele określone tą ustawą, a nadto prowadzą do pewności obrotu, standaryzacji produktu oraz wzrostu konkurencyjności na rynku, co jest wręcz promowane przez ustawodawcę i nie ma wpływu na niezależne prowadzenie gospodarstwa przez Skarżącą;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonaniecałkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że Skarżąca nie udowodniła, że jest samodzielnym rolnikiem lecz jedynie tworzy wraz z mężem D. M. jedno wspólne gospodarstwo rolne, w sytuacji gdy: dowody przedstawione przez Skarżąca (podobnie jak przez resztę członków rodziny M.) zwłaszcza ewidencja środków trwałych, faktury za zakup zwierząt, faktury za zakup nasion zbóż, za zakup paliwa, faktury za zakup środków ochrony roślin i nawozów, wskazują, że B. M. jako osoba posiadająca odpowiednie doświadczenie, samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolne i nim zarządza. Organ dokonuje wyłącznie powierzchownej oceny przedstawionych faktur, które wbrew ustaleniom organu wskazują na całkowitą niezależność prowadzonego przez B. M. gospodarstwa rolnego (niezależnego od gospodarstwa rolnego D. M.);
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3, 4 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w stopniu wystraczającym dla rozstrzygnięcia sprawy, mimo spoczywającego w tym zakresie na organie ciężarze dowodowym, tj. nieudowodnienie stworzenia sztucznych warunków i mimo braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych posiadających wiedzę specjalistyczną, wyprowadzanie przez organ polemicznych, nieudowodnionych wniosków odnoszących się do 1) wysokości, rentowności czynszu dzierżawy z Iha w Parku Narodowym (nie wiadomo na jakiej podstawie. Organ uznaje, że czynsz płacony przez Skarżąca był niższy niż czynsz opłacony w typowych warunkach rolnych, nie wiadomo co organ porównuje do wysokości czynszu dzierżawnego z 1 ha, nie wiadomo co organ uwzględniał szacując wysokość czynszu dzierżawnego z 1 ha w Parku Narodowym [...] i jakimi kryteriami organ się w ogóle posłużył), 2) zaplecza technicznego samodzielnych rolników, możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego z wykorzystaniem zaplecza technicznego Skarżącej (organ wyprowadza polemiczny wniosek, że sprzęt Skarżącej był niewystarczający do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego) - Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ani ARIMR nie posiadają wiedzy i doświadczenia w powyższych kwestiach i chcąc udowodnić w oparciu o powyższe tworzenie sztucznych warunków obowiązani byli do powołania biegłych na wykazanie tych okoliczności;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ‘Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu RozwojuObszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewykazanie przez organ II instancji tak samo jak organ I instancji zgodnie ze standardami wynikającymi z orzecznictwa TSUE, m.in. standardami wyrażonymi w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt. C-432/12 i nie udowodnienie, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków. Organy obu instancji w sposób sprzeczny z wnioskami wypływającymi z w/wym. wyroku, nie udowodnił, aby pomiędzy osobami, które organ uznał jako jednego rolnika istniała zamierzona koordynacją zmierzająca wyłącznie do uzyskania przez te osoby wyższych płatności z określonego systemu wsparcia, w tym nie wykazano, na czym rzekomo takowa koordynacją miałaby polegać. Organ celem uzasadnienia własnych twierdzeń w przedmiocie tego, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki, opiera się wyłącznie na elemencie powiązań personalnych (rodzinnych) pomiędzy Skarżącą, a pozostałymi osobami, nie udowadnia (wbrew standardom TSUE): istnienia rzekomo istniejącej koordynacji między tymi osobami, Organ wskazuje, że miedzy poszczególnymi osobami określonymi w decyzji istnieje pewne porozumienie, lecz nie do końca określa na czym takowe porozumienie ma polegać, Organ na co sam wskazuje, iż "nie sposób ustalić wg jakiego klucza, ani na jakich zasadach w związku z jakimi okolicznościami Pan D. M. oraz pozostali wymienieni w umowach decydowali, iż to akurat Pan P. M., Pani B. M., Pani O. M. zostali wnioskującymi o płatności w ARIMR do w/w działek w roku 2022", tym samym organ II instancji sam przesądza, że nie zrealizował w pełni spoczywającego na nim obowiązku udowodnienia stworzenia sztucznych warunków, przesądzając, że jego decyzja jest poszlakowa, gdzie dokonuje wnioskowania z nieokreślonych co do prawdziwości faktów i wyciąga z nich wnioski, co jest wysoce zawodnym wnioskowaniem;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-202 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uznanie przez organ II instancji, że całokształt dowodów zgromadzonych w tym postępowaniu jak również dowody zgromadzone w innych postępowaniach prowadzonych przez ARiMR potwierdzają, że całokształt okoliczności sprawy (również okoliczności odnoszące się do D.M.), uzasadnia stwierdzenie, że Skarżąca dokonała stworzenia sztucznych warunków w zamierzonej koordynacji, a wiodącą rolę jeśli chodzi o tworzenie sztucznych warunków wiódł rzekomo D. M., w sytuacji gdyorgan II instancji (1) nie dysponował dowodami potwierdzającymi, aby Skarżąca w zamierzonej koordynacji z pozostałymi podmiotami m.in. z D. M. stworzyła sztuczne warunki celem wyłącznie skorzystania z systemu wsparcia i otrzymania większych dopłat (mimo opisanych przez organ podziałów oraz przekazań działek Skarżąca nie uzyskiwała większych środków z funduszu UE), (2)Organ nie dysponował dowodami potwierdzającymi, aby D.M. rzeczywiście pełnił rolę jaka została mu przypisana rzekomego "koordynatora" tworzenia sztucznych warunków, (3) Organ uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, ograniczył ocenę do wybranych dowodów (swoje ustalenia w większości opiera na płatnościach z tytułu zapłaty czynszu na rzez PN [...] oraz kwestionuje prawdziwe wyjaśnienia Strony - co do rozliczeń jakie odbywały się między poszczególnymi dzierżawcami), z pominięciem innych dowodów (nieprzesłuchanie świadków, pominięcie całego szeregu faktur wskazujących, że Skarżąca podejmowała samodzielnego, władcze decyzje względem jej gospodarstwa rolnego), nie uwzględnił powiązań między dowodami, ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i mimo uznania, że w sprawie istnieje pewnego rodzaju porozumienie pomiędzy osobami wskazanymi w decyzji faktycznie sam nie wie czy w ogóle (a jeśli tak to kto), sprawował faktyczną sprawczą rolę - organ sam wskazuje w jednym miejscu skarżonej decyzji wskazuje, że nadrzędną rolę w procederze pełnił D. M., w innym miejscu, że D. M. ale już z B. M. - co wskazuje, ze stan faktyczny w zakresie sztucznych warunków nie został w ogóle udowodniony;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewykazanie przez Organ administracji w niniejszej sprawie (mimo spoczywającego na Organie ciężarze dowodowym), 1) aby doszło do spełnienia obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia, (2) dowody zebrane w sprawie nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, Skarżąca jako ubiegająca się o taką płatność zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu, w sytuacji gdy to Organ zobowiązany jest wykazać, że wyłącznym ("jedynym") celem podziału gospodarstw rolnych (które obszernie akcentuje w decyzji) było uzyskanie wyższych płatności, co nie znajduje jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości potwierdzenia w materialne dowodowym (w sprawie nie zostali przesłuchani żadni kluczowi świadkowie). Organ mimo, że wskazuje na dokonywany podział gospodarstw rolnych nie wykazuje, aby następowało to w celu uzyskania większy dopłat (faktycznie wysokość dopłat mimo roszad personalnych była taka sama, stąd też organ w zaskarżonej decyzji podkreśla, że nie wie, jakimi kryteriami kierowali się Państwo M.);
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie się przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na ogólnych, powierzchownych ustaleniach, niejednokrotnie niepopartych żadnymi środkami dowodowymi hipotezach, pozostających często wynikiem niezrozumienia przez organ konkretnej sprawy i zasad prowadzenia działalności rolniczej (organ kwestionuje, że zwierzęta rodziny M. nie były funkcjonalnie wyodrębnione, w sytuacji gdy faktycznie w samodzielnych gospodarstwach wyodrębnionych z gospodarstwa przodka - ojca/dziadka - nie jest możliwe dokonywanie tego rodzaju funkcjonalnych wyodrębnień. Rozumowanie organu opiera się o model gospodarstwa indywidualnego z lat 60 - 70 poprzedniego wieku, nie uwzględniając aspektu usług zewnętrznych oraz różnych form kooperacji, a nadto w sytuacji jaka panuje w Parku Narodowym"[...]" i wspólnego przez Rolników dzierżawienia gruntów nie sposób ograniczyć bydłu miejsce poruszania się, albowiem zwierzę nie rozumie, że może znajdować w tym, a nie w innym miejscu) w konsekwencji czego organ nie wykazał w sposób staranny, wszechstronny i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości, że w przypadku Skarżącej miało miejsce sztuczne stworzenie warunków dokonanych wyłącznie do otrzymania płatności w ramach określonego rodzaju wsparcia, dodatkowo organ sam wskazuje, że ma wątpliwości w zakresie ustaleń faktycznych na, których opiera rozstrzygnięcie, sam zauważa, że nie jest w stanie wyjaśnić określonych faktów, co jest wynikiem wyłącznie jego niestaranności w sferze gromadzenia oraz oceny dowodów;
- art. 3 ust. 1) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1) k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ II instancji decyzji organu I instancji mimo, że wbrew założeniom organu II instancji zgromadzone przez organ I instancji dowody nie są "przekonujące" dla uznania, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków. Organ II instancji wyłącznie powielił błędy organu I instancji co istotne nie tylko przyjął za własne błędne ustalenia organu I instancji lecz mimo podejmowanej w tym zakresie inicjatywy dowodowej przez Skarżącą, organ II instancji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności prowadzonego postępowania, nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej oraz nie wyjaśnił kluczowych w sprawie faktów, zasłaniając się w tym zakresie zasadą szybkości postępowania (mimo, żeodwołania rozpoznawał przez blisko 10 miesięcy, a w między czasie Skarżąca składała wniosek o ponaglenie).
Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) NR 352/78 (WE) NR 165/94 (WE) NR 2799/98, (WE) NR 814/2000, (WE) NR 1290/2005 I (WE) NR 485/2008, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu: polegające na odmowie przyznania Skarżącej korzyści wynikających z sektora prawodawstwa, w przypadku gdy w sprawie nie stworzono sztucznych warunków w sprzeczności z celami prawodawstwa (organy administracji tego nie wykazały), polegające na nieprzyznaniu Skarżącej korzyści wynikających z sektora prawodawstwa, gdy celem Skarżącego nie było uzyskanie korzyści z systemu wsparcia - jak sugerował organ, ą w każdym razie nie był to jedynyjego cel, co wyłącza zastosowanie klauzuli -sztucznych warunków - na gruncie wypracowanego orzecznictwa, polegające na nieprzyznaniu Skarżącej korzyści wynikających z sektora prawodawstwa, w przypadku, gdy beneficjentem wnioskowanych korzyści miała być wyłącznie Skarżąca, jako samodzielny rolnik;
- art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu: - polegające na nieprzyznaniu Skarżącej określonego rodzaju wsparcia, pomimo, że Skarżąca nie podejmowała działań skierowanych na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków wyłącznie w celu uzyskania tej korzyści;- polegające na nieprzyznaniu Skarżącej określonego rodzaju wsparcia, mimo, że działanie Skarżącej nie zmierzało do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez Skarżącą skutek prawny; - polegające na nieprzyznaniu Skarżącej określonego rodzaju wsparcia, mimo, że Skarżąca ubiegając się o jego uzyskanie nie realizowała obejścia prawa ani nie dokonała jego nadużycia, co nie mogło skutkować odmową ochrony prawnej Skarżącej, która nie dokonała sztucznego wykreowania okoliczności uzasadniających stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową, co nie może się wiązać z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez B.M.;
- art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. poprzez zastosowanie wyrażonej w przepisie klauzuli obejścia prawa w sposób sprzeczny z wyrokiem TSUE z dnia 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12, co polega na: - zastosowaniu tego przypisu mimo nie rozważenia przez Sąd elementu obiektywnego oraz elementu subiektywnego (na podstawie obiektywnych dowodów potwierdzających spełnienie elementu obiektywnego oraz elementu subiektywnego jednocześnie), gdy jak wynika z zacytowanego wyroku Sąd stosując klauzulę obejścia prawa, której zaistnienie skutkuje odmową wypłaty określonego rodzaju wsparcia, zobowiązany jest do rozważenia obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), oraz do zbadania drugiego elementu - rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu; - zastosowaniu tego przepisu mimo, że organ nie oparł się na łącznym spełnieniu elementu obiektywnego oraz subiektywnego i stosując wobec Skarżącej klauzulę obejścia prawa oprał się tylko na elementach takich jak więź personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne (które nie były jednak takie same i różniły się od siebie), nie badając okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami;
- art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez nieprzyznanie Skarżącej płatności bezpośredniej pomimo, że Skarżąca spełniła wszystkie niezbędne warunki do przyznania płatności w ramach określonego wsparcia bezpośredniego określone w przepisie uzasadniające przyznanie płatności, albowiem: został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności. Skarżąca spełnia warunki powierzchniowe od, których uzależniona jest możliwość przyznania płatności;
- art. 8 ust. 1 pkt. 1-4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez nieprzyznanie tzw. "płatności obszarowych", o których mowa w przepisie pomimo, że: Skarżąca spełniła warunek powierzchniowy do ich przyznania jak również pozostawała właścicielem posiadanych gruntów rolnych, których powierzchnia uprawniała do przyznania płatności, a grunty rolne były przez Skarżącą samodzielnie uprawniane, co potwierdza materiał dowodowy sprawy. Skarżąca pozostaje uprawnionym beneficjentem do otrzymania tego rodzaju wsparcia ponieważ nie tylko pozostaje faktycznym posiadaczem gruntu w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego (pozostając również ich częściowym właścicielem), lecz również użytkuje je w znaczeniu rolniczym;
- § 3 ust 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 pomimo, że: Skarżąca spełniła wszystkie wymienione w przepisie warunki tj. spełnia warunek łącznej powierzchni użytków rolnych i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz spełnia wszystkie inne warunki do przyznania tej płatności - ponadto jak wskazuje organ warunki dobrostanowe w stosunku do złożonego w 2020r. wniosku nie były zmieniane, zatem brak jest zmiany stanu faktycznego w stosunku do roku w którym Skarżąca otrzymywała płatności dobrostanowe.
Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów na okoliczność powiązania Skarżącej z innymi podmiotami i osobami fizycznymi w celu sztucznego stworzenia warunków do uzyskania nienależnych płatności, poprzez rozdysponowanie pomiędzy te podmioty i osoby fizyczne gruntów rolnych będącychw posiadaniu D. J. M., z następujących akt spraw, które zostały przesłane przez ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp.: -/ D. sp. z o.o. nr zaskarżonej decyzji: [...], -/ B. M. nr zaskarżonej decyzji: [...], -/ O. M. nr zaskarżonej decyzji: [...], -/ D. M. nr zaskarżonej decyzji; [...], -/ P. M. nr zaskarżonej decyzji: [...], -/ M.M. nr zaskarżonej decyzji: [...], -/ K. M. nr zaskarżonej decyzji: [...].
Na rozprawie przeprowadzonej 2 października 2025 r. pełnomocnik strony przychylił się do wniosku organu o przeprowadzenie dowodu z akt spraw wymienionych w odpowiedzi na skargę z [...] lipca 2025 r. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodów ze skarg wniesionych przez B. M., O. M. i P.M..
Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawoo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.): -/oddalić wnioski dowodowe zawarte w odpowiedzi na skargę z [...] lipca 2025 r. oraz o przeprowadzenie dowodu ze skarg wniesionych B. M., O.M. i P.M..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone w przepisach k.p.a., w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu.
W sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2020 r. poz. 1341 j.t.) - zwanej dalej "ustawą OB", organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przepisów art. 79a oraz art. 81 kpa nie stosuje się.
Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy OB strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Tożsamy sposób procedowania ma miejsce w sprawach płatności, których warunki i tryb przyznawania, wypłaty i zwrotu uregulowane są w ustawie z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 2137) – zwanej dalej "ustawą PROW". Analogiczne przepisy zawarte są bowiem w art. 27 ust. 1 i 2 tej ustawy.
Wyjaśnić należy, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności, organ uprawniony jest do rozważenia, czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków, pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że w wypadku gdy organ zmierza do odmowy przyznania płatności z uwagi na stworzenie przez wnioskodawcę sztucznych warunków do jej uzyskania, obowiązek wykazania istnienia tej okoliczności spoczywa na organie. Należy jednak pamiętać, że specyfika postępowania dowodowego w tego typu sprawach powoduje, że większość, a czasami wręcz całość dowodów istotnych dla tego aspektu sprawy jest w posiadaniu wnioskodawcy. Ten ostatni, jak już wspomniano, ma obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.
Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia DZ, płatność DZ przyznaje się rolnikowi, jeżeli zobowiązał się do realizacji określonych pakietów i ich wariantów w ramach operacji, o której mowa w art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, oraz: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o tę płatność, 2) który posiada, na dzień złożeniawniosku o przyznanie płatności DZ, co najmniej jedną oznakowaną zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz zarejestrowaną w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt: b) krowę - w przypadku pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2.
Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 3 Ustawy EP, producent rolny to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, lub posiadaczem zwierzęcia. Art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia nr 1307/2013, jako rolnika określa osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą.
Zart. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013 ( również § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia DZ) winiak, że gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego
Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) - c) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.) – zwanego dalej "Rozporządzeniem 1307/2013", "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą, "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika (podkreślenia Sądu), znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego; "działalność rolnicza" oznacza: (i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Poczynienie powyższych uwag, jest niezbędne, ponieważ osią argumentacji organu dotyczącej stworzenia przez stronę "sztucznych warunków", w kontrolowanej przez Sąd sprawie, jest twierdzenie, że nie prowadzi ona indywidualnego gospodarstwa rolnego, a gospodarstwo, to jest współtworzone przez szereg osób wskazanych w decyzji - zwanych na potrzeby niniejszego uzasadnienia “grupą". Zdaniem organu, osoby te nie mogą występować o przyznanie płatności samodzielnie, gdyż wspólnie posiadają odpowiednie jednostki wykorzystywane w działalności rolniczej, wspólnie nimi zarządzają i wspólnie prowadzą działalność rolniczą. Natomiast zgłoszenie wniosku o płatność przez poszczególne osoby, miało umożliwić ich uzyskanie w wyższych wysokościach.
Tym samym, rolą Sądu jest ocena, czy organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i na jego podstawie zasadnie uznały, że Skarżąca oraz pozostałe osoby należące do grupy, która w sposób sztuczny stworzyła warunki niezbędne do uzyskania płatności w wyższej wysokości. Ocena Sądu musi jednak uwzględniać to, że zebranie kompletnego materiału dowodowego jest uzależnione od współdziałania strony skarżącej. Strona ta, ma bowiem obowiązek przedstawienia, na wezwanie organu, dowodów potwierdzających dysponowanie jednostkami wykorzystywanymi w działalności rolniczej, zarządzania nimi oraz aktywnego prowadzenia wspomnianej działalności.
Podkreślić należy, że Skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2022 w pozycji IX ppkt 5) formularza wniosku zawierającego oświadczenia i zobowiązania, oświadczyła, że nie stwarza sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i art.11 ust.4, art. 41 ust. 7, art. 61 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami systemów pomocy.
Zdaniem Sądu, złożone przez Skarżącą oświadczenia, biorąc po uwagę bardzo uproszczone postępowanie w stosunku do klasycznego postępowania administracyjnego, mają istotne znaczenie w prowadzeniu tego typu postępowaniu,. albowiem organ weryfikując dane zawarte w złożonym wniosku, opiera się faktycznie na dokumentach i oświadczeniach zawartych i załączonych do wniosku. Tylko w przypadku nabrania wątpliwości, co prawdziwości zawartych w nich twierdzeń iokoliczności, dokonuje ich sprawdzenia.
Skarżąca składając oświadczenie zawarte w złożonym wniosku, że "nie stwarzam sztucznych warunków, o których mowa w art.60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i art. 11 ust. 4, art. 41 ust. 7, art. 61 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami systemów pomocy". Złożyła oświadczenie wiedzy, zatem na ten moment, powinna posiadać dowody, które skutkowały złożeniem przez nią takiego, a nie innego oświadczenia wiedzy. W formularzu nie zawarto możliwości wyboru w tym zakresie innej opcji poprzez stwierdzenie np. "nie wiem, nie posiadam w tym zakresie wiedzy". Zawarte stwierdzenie jest jednoznaczne "nie stwarzam sztucznych warunków".
Zatem strona składając wniosek ze złożonym przez siebie oświadczeniem musi liczyć się nie tylko z tym, że organ badając prawdziwość danych zawartych we wniosku, dokona nie tylko weryfikacji jej statusu rolnika, ale także prawdziwości oświadczenia, że "nie stwarza sztucznych warunków".
Tym samym, nie można uznać, że tymi dowodami mają być w głównej mierze zeznania świadków, składane po znacznym upływie czasu od złożenia oświadczenia. O stanie wiedzy świadków, co do istnienia istotnego stanu faktycznego, osoba składająca oświadczenie, nie będzie przecież wiedzieć w momencie składania oświadczenia, ale znacznie później, bo dopiero po ich przesłuchaniu. W omawianym postępowaniu zeznania świadków powinny mieć charakter uzupełniający, pozwalający rozstrzygnąć ewentualne wątpliwości wynikające z treści dokumentów. Nie mogą jednak zastępować dowodów w postaci dokumentów, ukazujących podstawowe elementy funkcjonowania gospodarstwa rolnego.
Sąd pragnie również wskazać, że w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności, strona nie może decydować o tym, jakie dowody są przydatne, a jakie nieprzydatne organowi administracyjnemu w postępowaniu i od tej oceny uzależniać udostępnienie materiału dowodowego. W tym zakresie gestorem postępowania jest organ administracyjny. Jak już wspomniano, specyfika spraw o przyznanie płatności wiąże się z tym, że posiadaczem niezbędnych informacji oraz materiału dowodowego, który umożliwi rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, jest przede wszystkim strona postępowania. Każdorazowy brak reakcji strony, na wezwanie organu do przedstawienia dowodów, musi być oceniony, jako naruszenie powyższego ustawowego obowiązku. Strona, która nie wywiązuje się z powyższego obowiązku musi mieć świadomość tego, że to od jej postawy uzależniony będzie sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że podmiotem mającym przejawiać aktywność w postępowaniu, polegającą na wykazaniu spełnienia pozytywnych przesłanek do uzyskania pomocy, jak również wykazania braku wystąpienia negatywnych przesłanek skutkujących odmową udzielenia tej pomocy, jest podmiot, który z takiej pomocy chce skorzystać. Oznacza to, że aktywność strony nie może sprowadzać się głównie do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r. I SA/Ol 790/19 - wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co za tym idzie, rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje Skarżąca, ani też z własnej inicjatywy, pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyr. NSA z 29.03.2019 r. I GSK 1369/18).
Co istotne, organy nie zarzuciły Skarżącej niespełnienia warunków do przyznania określonej płatność, wykazały natomiast, że warunki do jej otrzymania w wyższej wysokości zostały wykreowane w sposób sztuczny. Argumentacja zaskarżonej decyzji kładzie nacisk nie na to, czy strona Skarżąca jest rolnikiem, lecz czy rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) - c) Rozporządzenia nr 1307/2013 jest grupa osób fizycznych i prawnych wskazanych w decyzji. Owa wielokrotnie przywoływana “sztuczność" nie dotyczy zatem tego, czy strona postępowania w sposób “sztuczny" prowadzi gospodarstwo rodzinne w rozumieniu art. 23 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o Kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 461 ze zm.), ale tego, czy uczestniczyła w wykreowaniu sztucznych warunków do uzyskania płatności w wyższej wysokości. Organ uznał, że organizacja działalności rolniczej Skarżącej, jak i pozostałych osób wymienionych w decyzji, zmierzała do ominięcia przepisów zmniejszających wysokość poszczególnych płatności dla gospodarstw z większym areałem lub ilością bydła. Organy badały bowiem aspekty związane z faktycznym użytkowaniem gruntów, ich zarządzeniem oraz współdziałaniem osób je użytkujących i deklarujących do płatności. Analiza ta wykazała, że wszystkie gospodarstwa rolne były ściśle powiązane osobowo, organizacyjne i ekonomicznie. Strona skarżąca prowadziła przy pomocy najbliższych de facto jeden organizm gospodarczy, stanowiący jedno gospodarstwo rolne. Powoduje to, że mimo wielości podmiotów, działalność rolnicza była faktycznie prowadzona wspólnie przez te same osoby.
Sąd podziela powyższe stanowisko. W jego ocenie poszczególne podmioty, w tym strona Skarżąca, nie stanowiły odrębnych gospodarstw rolnych. Szczegółowa analiza powiązań pomiędzy poszczególnymi podmiotami, tj. stroną skarżącą i pozostałymi producentami ubiegającymi się o płatności ze środków publicznych, łączące owe podmioty więzi osobowe i kapitałowe, pozwalają na ustalenie koordynacji działań tych jednostek, polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia.
Podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie organy uznały, że Skarżąca nie jest samodzielnym producentem rolnym, lecz funkcjonuje, jako zasadnicza część szerszej struktury, powiązanej personalnie i kapitałowo. Działki oraz bydło zgłaszane do płatności na rok 2022 przez poszczególne podmioty grupy, nie stanowią pojedynczego gospodarstwa rolnego, a część większej całości, nastawionej na pozyskanie płatności do gruntów rolnych w kwotach większych, niż faktycznie przysługujące. Sednem tego mechanizmu jest multiplikowanie podmiotów (osób fizycznych i prawnych) mogących formalnie ubiegać się o płatności, a pozbawionych przymiotu samodzielności w funkcjonowaniu. Organ odwoławczy przedstawił, ustalony w tej sprawie mechanizm, mający jego zdaniem zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskania płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych, płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia limitów powierzchniowych i kwotowych obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy BO, płatność JPO, płatność PZZ, płatność dla młodych rolników, płatność RDST i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1)położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2) Rozporządzenia nr 1307/2013, 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3)o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.Na mocy art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawy, płatność RDST przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dojednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha.Natomiast na mocy art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawy, płatność RDST przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha.Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdział 1 za dany rok kalendarzowy, o co najmniej 5 % w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 EUR. W aspekcie powyższego w art. 19 ust. 1 pkt 1 Ustawy wskazano, żewysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadkujednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.
W ocenie Sądu, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ odwoławczy wykazał,
iż skarżąca, wraz z powiązanymi podmiotami, współkreowała sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Zgodnie z tym przepisem: "bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa".
Wskazać należy, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicieuregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (por. wyrok NSA z 3.11.2016 r. akt II GSK 3579/16).
Jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013, ani obowiązującego wcześniej rozporządzenia nr 65/2011, nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tego zagadnienia organom stosującym prawo.
Zwrot "sztuczne warunki" utrwalił się w regulacjach Wspólnej Polityki Rolnej
w kolejnych okresach programowania i był formułowany w prawie niezmienionym brzmieniu. Tworzenie sztucznych warunków zostało uznane za naruszenie interesów finansowych UE. W okresach programowych 2014-2020 i 2023-2027 relewantne przepisy zostały ujęte w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz art. 62 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.U. L 435 z 6 grudnia 2021 r.). Z przepisów tych wynika, że nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, iż warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Prawo unijne nie określa jednak kryteriów oceny utworzenia sztucznych warunków. Kryteria te zostały sformułowane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zakaz tworzenia sztucznych warunków stanowi klauzulę generalną, która ma na celu zapobieganie stosowania prawa w sposób schematyczny, prowadzący do skutków mijających się z celem, dla którego to prawo zostało ustanowione. Dotyczy to pozyskiwania korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa unijnego. Z orzecznictwa TSUE wynika, że ustalenie utworzenia sztucznych warunków wymaga zbadania elementu obiektywnego i subiektywnego (Wyrok Trybunału z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 S. s. E. przeciwko I. d. na D. Z.R.). Podobne stanowisko zajmował już wcześniej ETS, np. w wyroku z 14.12.2000 r., w sprawie C-110/99, E.- S. GmbH przeciwko H. H.-J., Zbiór Orzeczeń, s. 1-11569; wyroku z 21.07.2005 r. w sprawie C-515/03, E.S. GmbH przeciwko H.H.-J., Zbiór Orzeczeń, s. 1-07355; wyroku z 16.03.2006 r. w sprawie C-94/05, E.-S. GmbH przeciwko L.H., Zbiór Orzeczeń 2006, nr 3A, s. 1-2619; wyroku z 11.01.2007 r. w sprawie C-279/05 V.D. P., Zbiór Orzeczeń s. 1 - 239, w którym podkreślał, że zaistnienie subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione poprzez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje wieź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy projektami. Stanowisko TSUE stało się ostatnio mniej korzystne dla beneficjentów po wyroku TSUE z dnia 7 kwietnia 2022, C-176/20 SC A. L. SRL przeciwko A. de P.P.A. – C. J. D. i A. de P. si I.P.A. (APIA) – A. C. (www.eur-lex.europa.eu). TSUE potwierdził, że oceny czy doszło do tworzenia sztucznych warunków, należy dokonać w oparciu o istnienie elementu obiektywnego i subiektywnego w działaniach wnioskodawcy, ale pominął w tym wyroku, że do uznania zaistnienia sztucznych warunków do uzyskania płatności rolniczych, nakierowanie na pozyskanie tych płatności, nie musi być wyłącznym celem wnioskującego o płatności.
W wyroku z 3 czerwca 2022 r., sygn. akt I GSK 2607/18, Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, że pojęcie sztucznego tworzenia warunków jest pojęciem nieostrym, jego znaczenie ustalić należy w toku wykładni na tle okoliczności konkretnego przypadku. Sztuczny to przymiotnik określający coś, co zostało wytworzone w sposób nienaturalny, w innym celu, niż nastąpiłoby w ramach normalnego porządku rzeczy. Sztuczny charakter czynności prawnych można przypisać takim czynnościom, których sens sprowadza się do wywołania określonego skutku, który nie wystąpiłby, gdyby obrót gospodarczy toczył się swobodnie i uczciwie. Kreowanie w ten sposób przesłanek uzyskania pomocy publicznej, jest w świetle art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 niedopuszczalne. Stwierdzenie tego rodzaju nieprawidłowości prowadzić bowiem musi, jak stanowi ten przepis, do nieprzyznania lub wycofania już przyznanej korzyści.
Dalej Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że z unormowaniem tym koresponduje art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Przepis ten nie odwołuje się do zamiaru kierunkowego wnioskodawcy, a więc nie stanowi o tym, by wyłącznym celem jego działania było uzyskanie nienależnej korzyści. Tak też ten przepis rozumiany jest w najnowszym orzecznictwie TSUE. Wprawdzie wcześniej TSUE zajmował bardziej liberalne dla beneficjentów pomocy stanowisko, bo przyjmował, że o sztucznym tworzeniu warunków w rozumieniu tego przepisu można mówić jedynie wówczas, gdy wyłącznym celem działania wnioskodawcy było uzyskanie nienależnej pomocy (zob. np. wyrok z 12 września 2013 r., nr C-434/12, ZOTSiS 2013/9/I-546 i cytowane tam orzecznictwo), jednak obecnie, odstąpiono od tego poglądu. W wyroku z 7 kwietnia 2022 r. nr C-176/20 TSUE wyjaśnił, że ze sztucznymi warunkami w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy "z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania", nie odwołując się już do wyłącznego celu działania wnioskodawcy. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano również, że art. 60 rozporządzenia 1306/2013 odpowiada zgodnie z jego brzmieniem, co do zasady art. 29 rozporządzenia 1782/2003, dokonującemu kodyfikacji dotychczasowego orzecznictwa Trybunału, zgodnie z którym podmioty prawa nie mogą się w sposób oszukańczy lub stanowiący nadużycie powoływać na przepisy prawa Unii.
W wyroku z dnia 28 maja 2025r. sygn. akt. I GSK 1776/22 wskazano, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uprawnienia do płatności powinno się przydzielać osobie, która posiada uprawnienia decyzyjne, odnosi korzyści i ponosi ryzyko finansowe w odniesieniu do działalności rolniczej na gruntach, co do których wnioskuje o płatności – motyw 16 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia.
Z powołanych orzeczeń TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badaniemoże podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy niestworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego, to właśnie na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyr. NSA z 28.03.2017 r., II GSK 138/17).
Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 29 kwietnia 2021 r. w sprawie I GSK 1772/18, że utworzenie wielu gospodarstw rolnych, powiązanych
ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie i technicznie, a następnie złożenie wielu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych, wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne.
Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności,
że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne, wprawdzie bezpośrednio nieobjęte zakazem prawnym, ale takie, które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006r. w sprawie C-94/05 E.-S. GmbH przeciwko L.H.; pkt 52-53).
Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich (na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich)ipowinna niewątpliwie łączyć się z ocenądokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres.
Podkreślić należy, że zasadniczym celem wsparcia jestpomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to, jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań, jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa, czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym, takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności,
a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy, nie tylko w zakresie rolnictwa.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy wykazał istnienie przesłanek odmowy przyznania płatności zgodnie z wykładnią sformułowaną w ww. wyrokach TSUE. Ustalił prawidłowo powiązania rodzinne i kapitałowe poszczególnych osób. W świetle poczynionych ustaleń trafnie skonkludował, że wskazane podmioty w działalności rolniczej, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy. Tym samym, że poprzez ukształtowanie struktury własności gruntów i stad oraz podporządkowane wspólnemu celowi gospodarczemu, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia– koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.
Zasadnie uznały organy, że o sztuczności warunków stworzonych do uzyskania płatności świadczył fakt, iż działalność zaangażowanych podmiotów, w tym strony skarżącej, nie miała charakteru odrębnego. Strona nie działała autonomicznie.
Ustalono okoliczności obiektywnie wskazujące na podporządkowaniu funkcjonowania strony skarżącej interesom całej, stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu indywidualnego "rolnika" (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Organ prawidłowo wskazał na istnienie jednego, spójnego gospodarstwa, obejmującego wszystkie grunty lub stada, formalnie zgłoszone do płatności przez odrębne podmioty. Zwrócił uwagę, na schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2022 r. Podmioty te są wzajemnie powiązane osobowo, organizacyjnie oraz sprzętowo. W sposób uprawniony wywnioskowano o funkcjonowaniu szerszego, jednolicie i spójnie zarządzanego przedsięwzięcia gospodarczego. Trafnie stwierdził, że podmioty te, w tym Skarżąca, nie prowadziły samodzielnie odrębnych gospodarstw rolnych rozumianych jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013).
Wskazują na to w pierwszej kolejności następujące ustalenia i argumenty: a) D. M., .M., O. M. oraz P. M. wspólnie dzierżawili od Parku Narodowego "[...]" około 1 000 ha gruntów. Obejmujące je działki zgłaszane były do płatności dowolnie, przez B.M., O. M. oraz P. M.. Umowy z Parkiem nie precyzowały, któremu z wnioskodawców przysługuje prawo do użytkowania konkretnej działki. Uiszczenie czynszu dzierżawnego następowało w większości wypadków z konta D. M.. Pomimo wezwań kierowanych do poszczególnych wnioskodawców, nie przedłożyli oni dokumentów, które w sposób jednoznaczny i przejrzysty, wskazywałyby i potwierdzałyby w jaki sposób dokonywane były wzajemne rozliczenia. Nie wyjaśnili oni wysokości czynszu za poszczególne działki. Zasadnie zatem organ uznał, że członkowie grupy działali w koordynacji i nie wyjaśnili zasad panujących we wzajemnych stosunkach regulujących: kto zgłasza działki do płatności, jaka jest wysokość czynszu za konkretną działkę oraz jaki jest sposób rozliczania współdzierżawców(czy kwotą czynszu obciążani tylko ci, którzy występowali o dopłaty, czy też przyjęto inne kryterium, a jeżeli tak to jakie?) z osobą uiszczającą czynsz wydzierżawiającemu; b) w latach poprzedzających 2022 r. działki [...] obręb [...], działka [...] obręb [...], działka [...], działki [...] obręb [...] były w różnych latach zgłaszane do płatności przez różne osoby wchodzące w skład grupy lub podmioty powiązane. Równocześnie działki [...] oraz [...] były dodatkowo dzielone i rozdysponowane pomiędzy członków grupy i podmioty powiązane (np. M. M. oraz K. M. dzierżawią działki od odpowiednio B. M. i D. sp. z o.o.. Obie działki zostały wyodrębnione z większych); c) na działce [...] obręb [...] znajduje się lokalizacja stada D. M.. Działka ta jest jego własnością. Na tej samej działce znajdują się wybiegi stad: B.M.j, P.M.oraz O. M.. Równocześnie, na działce [...] (otoczonej w całości przez działkę [...]) ograniczającej się praktycznie do obrysu znajdującej się na niej budynku, stanowiącej własność P. M., znajduje się lokalizacja stad P. M. i B. M..
Z kolei w [...], w obrębie jednego kompleksu budynków gospodarczych, na odrębnych działkach ewidencyjnych wydzielonych z (nieistniejącej aktualnie) działki nr [...] znajdują się: siedziba stada O.M. (działka nr [...]), P. M. (działka nr [...]), D. M. (działka nr [...]), R. sp. z o. o, Ł.-P. sp. z o. o., M. sp. z o. o. (również działka nr [...]). Samą działkę [...] (nr przed podziałem geodezyjnym) jako siedzibę stada podają: D. sp. z o. o., R. sp. z o. o., oraz Ch. sp. z o. o. W spółkach tych udziałowcami są D. J. M. oraz B. M.;
d) członkowie grupy deklarowali rodzaje działalności rolniczej wymagającej tego samego rodzaju sprzętu (uprawy: rzepaku, kukurydzy i innych zbóż oraz grochu siewnego; hodowli bydła; utrzymywanie użytków zielonych). Równocześnie O.M., P. M., B.M., K. M. oraz M.M., pomimo precyzyjnych wezwań (do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadane zaplecze techniczne w tym maszyn i urządzeń rolniczych) nie udokumentowali dysponowania sprzętem, infrastrukturą lub zwierzętami (celem spełnienia warunków umożliwiających przyznanie RSK) niezbędnymi do samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej w deklarowanym zakresie. Ponadto O. M., P. M., B. M., K.M., M. M. oraz D. sp. z o.o. nie udokumentowali zatrudniania pracowników w ilości i kwalifikacjach niezbędnych do samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej w deklarowanym zakresie.
Spółka D. pomimo posiadania sprzętu nie zatrudniała pracowników do ich obsługi. Pomimo wskazanych braków w zapleczu i sile roboczej wymienione osoby nie udokumentowały w pełni w jaki sposób, przy użyciu jakiego sprzętu, na jakich zasadach itd. prowadziły deklarowaną działalność rolniczą. Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń wynika również, że w omawianym zakresie wymienione osoby korzystały z pomocy innych osób z grupy.
W dalszej kolejności, na przyjętą ocenę miały wpływ inne okoliczności, które nie stanowiłyby jej samodzielnej podstawy, jednakże w połączeniu z wyżej wymienionymi, mają nią wpływ:
- osoby tworzące grupę w zakresie kupna koniecznych do prowadzenia działalności materiałów, jak również sprzedaży swojej produkcji w przeważającym zakresie korzystały ze spółek Ł.-P. czy M., w których funkcje zarządzające i właścicielskie pełnią członkowie rodziny M.. Z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym - w M. sp. z o. o. wspólnikami są m.in. D. J. M. oraz B. M., będący jednocześnie i odpowiednio prezesem oraz członkiem zarządu przedmiotowej spółki. Z kolei w Ł. – P. sp. z o. o. B.M. pełni funkcję prezesa zarządu, a wspólnikami są m.in. D. J. M., D. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D. J. M.) oraz R.. sp. z o. o. (jeden ze wspólników oraz prezes zarządu D. J. M.). Wobec powyższego należy stwierdzić, iż D. J.M., ale również B. M., posiadają dominujący wpływ na działalność.
Jakkolwiek opisane działanie jest usprawiedliwione ekonomicznie, to jednak w zestawieniu z całością przedstawionych okoliczności, wzmacnia argumentację organu opisującą grupę jako jeden organizm gospodarczy.
- te same adresy siedzib gospodarstw B. M., O.M. oraz P. M.. Analogiczna sytuacja dotyczy siedzib M. M., K. M. oraz O.-R. sp. z o. o (powiązanej z O.M. i P. M.). Również siedziba D. sp. sp. z o. o. koreluje z innymi powiązanymi osobą D. M. spółkami tj.: B. sp. z o. o., C. sp. z o. o., M. sp. z o. o., a także siedzibą prowadzenia działalności D. M. jako podatnika VAT oraz widnieje na części faktur dotyczących O.M. i P. M..
W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, o tym że działalność występujących o dopłaty istniaław ramach szerszego centralnie i spójnie kierowanego organizmu gospodarczego, nie miała charakteru autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, a wypadku M.M. oraz K.M. ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Łącznie okoliczności te nakazywały uznać, że zgłoszenie do płatności gruntów przez liczne powiązane podmioty, nieprowadzące w rzeczywistości samodzielnej działalności rolniczej uzasadnionej celami gospodarczymi, miało charakter sztuczny. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, należy bowiem rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).
Organ trafnie ustalił, że zabieg polegający na zgłoszeniu przez odrębne podmioty zarządzanych wspólnie gruntów rolnych, prowadzić mógł do uzyskania dodatkowych korzyści finansowych w porównaniu z sytuacją, gdyby o płatności ubiegał się jeden podmiot. W zaskarżonej decyzji prawidłowo określono również hipotetyczną wartość takich korzyści.
W pierwszej kolejności wskazano na przepis art. 14 ust. 2 Ustawy, zgodnie
z którym płatność RDST przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha. Wobec powyższego należy zauważyć, iż płatność RDST może być przyznana jednemu gospodarstwu rolnemu maksymalnie do powierzchni 27 ha. Mając na względzie powyższe przepisy prawa zauważyć należy, że składając jeden wniosek o przyznanie płatności na rok 2022 jeden podmiot otrzymałby płatność RDST do limitu 27 ha w wysokości 5 295,78 zł (27 ha x 196,14 zł / ha). Składając siedem wniosków (uwzględniając tylko i wyłącznie podmioty opisywane w niniejszej decyzji w odniesieniu do roku 2022 zwielokrotniono wysokość przyznanych płatności RDST w następujący sposób: 7 x (27 x 196,14 zł / ha) = 37 070,46 zł. Potencjalny zysk (w odniesieniu do płatności RDST za rok 2022) wynikający z zastosowania mechanizmu multiplikacji podmiotów wyniósł: 37 070,46 zł - 5 295,78 zł = 31 774,68 zł.
Z kolei w związku z brzmieniem art. 16 ust. 3 i 4 Ustawy płatności związane
do bydła oraz płatności związane do krów są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt (każdego rodzaju). W związku z powyższym zauważyć należy, iż gdyby
o płatności do krów oraz płatności do bydła wnioskował jeden podmiot otrzymałby
on pomoc - płatność do krów: 20 szt. zwierząt x 467,35 zł / szt. = 9347 zł - płatność
do bydła: 20 szt. zwierząt 363,16 zł / szt. = 7 263,20 zł.
Rozdział stada i przypisanie zwierząt do 4 osób fizycznych i jednej osoby prawnej spowodował możliwość zwielokrotnienia zysku: - płatność do krów:
5 "gospodarstw" x (20 szt. zwierząt x 467,35 zł / szt.) = 46 735 zł - płatność
do bydła: 5 "gospodarstw" x (20 szt. zwierząt 363,16 zł / szt.) = 36 316 zł. Potencjalny zysk wynikający z zastosowania mechanizmu multiplikacji podmiotów w przypadku płatności do krów oraz płatności do bydła wyniósł: 83 051,00 zł - 16 610,20 zł = 66 440,80 zł.
Wskazać również należy, że stosownie do art. 13 Ustawy, do przyznawania płatności MR stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, a płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha. W związku z powyższym pojawienie rolników K. M. oraz M. M. pozwoliło na ubieganie się o wskazywana formę płatności, a ewentualny zysk wynikający z zastosowania mechanizmu multiplikacji podmiotów spowodował możliwość zwielokrotnienia zysku w następujący sposób: 2 x 50 ha x 360,91 zł/ha = 36 091 zł.
Organ odwoławczy słusznie podkreślił, że zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 Ustawy prawodawca ustanowił, iż płatność JPO jest przyznawana po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013,
z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%. Tym samym należy wskazać, że płatność JPO może zostać przyznana w wysokości nieprzekraczającej 150 000 euro. Kontynuując powyższy aspekt należy wskazać, iż w/w limit kwoty płatności JPO w wysokości 150 000 euro po przeliczeniu na polskie złote w roku 2022 wynosi 727 245 zł [150 000 euro x 4,8483 zł (kurs euro obowiązujący dla płatności realizowanych w 2022 r.)]. Stawka płatności JPO na rok 2022 określona
w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2022 r.
(Dz. U. 2022 r., poz. 2107) wynosi 518,01 zł/ha. Tym samym powierzchnia odpowiadająca maksymalnej możliwej do uzyskania kwocie płatności JPO w roku 2022 wynosi 1403,92 ha. Wobec powyższego należy zauważyć, iż zasób gruntów (wyłącznie opisywany w odniesieniu do podmiotów wskazanych w niniejszej decyzji) opiewa na około dwukrotnie większą wielkość powierzchni, na której prowadzona jest działalnośćrolnicza. Szacowany dodatkowy zysk wynosi: (2 384,36 ha - 1403,92 ha) x 487,62 zł = 478 082,15 zł. Sytuacja ta uzmysławia jak pokaźny dodatkowy zysk
z tytułu płatności JPO można osiągnąć dokonując podziału areału wynoszącego ponad 2384 ha, na mniejsze gospodarstwa.
Organ odwoławczy, w zaskarżonej decyzji, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń co do motywacji takich działań, dowiódł bowiem, że służyły one obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:
1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną zestawiającą sposób prowadzenia działalności rolniczej przez wszystkie powiązane podmioty. Dopiero lączna ocena wzajemnych powiązań osób wchodzących w skład grupy umożliwia prześledzenie i zidentyfikowanie całego mechanizmu działań. Dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie oceny potencjalnych korzyści płynących z wszystkich złożonych wniosków o przyznanie płatności.2) Organy zasadnie ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciuo okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajdujepotwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12 oraz wyroku C-176/20. Z wyroków tych wynika, że Trybunał uznaje za obowiązek sądów krajowych (a w konsekwencji także organom) weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.3) Zdaniem Sądu trafny był również wniosek organu, że działania skarżącej nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013.
Podkreślić należy, poszukując ratio legis wspomnianych rozwiązań, iż konieczne jest odczytywanie celów opisanych w ww. przepisach wraz z przepisami prawa materialnego zarówno wspólnotowego, jaki krajowego regulujących przyznawanie płatności. Wynika z nich w sposób niewątpliwie, że konstrukcjastawek płatności (degresja szczeblowa) oraz próg kwotowy w przypadku jednolitej płatności obszarowej (współczynnik redukcji), służy promowaniu gospodarstw mniejszych, poprzez wsparcie dochodowe, co niewątpliwie sprzyjać ma pożądanemu przez prawodawcę wspólnotowego celowi, jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie.
Wprost mowa jest o tym w pkt. 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 dotyczącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Mowa tam, że: "charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia.Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5 % część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150.000 EUR.Aby zapobiec nieproporcjonalnym skutkom dla dużych gospodarstw o wysokiej liczbie pracowników, państwa członkowskie mogą zadecydować o uwzględnieniu kosztów zatrudnienia podczas stosowania tego mechanizmu.Aby takie zmniejszeniepoziomu wsparcia było skuteczne, nie należy przyznawać żadnych korzyści rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki w celu uniknięcia jego skutków. Dochód uzyskany dzięki zmniejszaniu płatności dla dużych beneficjentów powinien pozostać w państwach członkowskich, w których został wytworzony i powinien zostać udostępniony jako wsparcie unijne dla środków finansowanych w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ("EFRROW")". Jednoznacznie wynika z tego, że prawodawca wspólnotowy przewiduje rygorystyczne przestrzeganie przepisów przewidujących zmniejszenie wsparcia, służących ochronie interesów ekonomicznych mniejszych rolników.
Organ właściwie ocenił, że działalność skarżącej oraz wskazanych w decyzji podmiotów nie realizowała tak rozumianych i prawnie promowanych celów wsparcia.
Działanie Skarżącej i podmiotów powiązanych nie służyło również wspieraniu konkurencyjności rolnictwa, czyli celowi wskazanemu w art. 4 lit. a) rozporządzenia nr 1305/2013. Wyjaśnić bowiem należy, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności, powinien być rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy, wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej.Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego, czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym, a nie tylko formalnoprawnym), ponad ustalony limit, nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15.02.2017 r. II GSK 1518/15). Sąd wnioski te podziela w całości.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest wątpliwości, że ustalony schemat maksymalizacji wsparcia z obejściem: mechanizmów modulacji, ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, stawia beneficjenta (tu rozumianego jako podmiot zawiadujący zagregowanym areałem) w sytuacji ekonomicznie lepszej od producentów unikających optymalizacji, niepożądanej z punktu widzenia celów wsparcia. Tym samym konkurencyjność w aspekcie szerszym, nie indywidualnym,
w istocie zaburza.
Sąd uznał jednocześnie, że strona wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu. Nie przedłożyła również, pomimo nałożonego na nią przez organ obowiązku, dokumentów potwierdzających niezależność i samodzielność funkcjonowania jej gospodarstwa rolnego. Z przyczyn wskazanych na wstępie, wnioskodawca nie może posługiwać się dowodami nie istniejącymi w chwili składania wniosku o przyznanie płatności. Ma również obowiązek posiadać dowody potwierdzające jego uprawnienie do otrzymania płatności, w tym statusu rolnika w rozumieniu Rozporządzenia 1307/2013. Obowiązek ten, dodatkowo zyskuje na znaczeniu w sytuacjach, gdy wnioskodawca nie jest właścicielem wszystkich jednostek wykorzystywanych w jego działalności rolniczej oraz widnieją oczywiste powiązania osobowe, bądź kapitałowe z innymi podmiotami występującymi o płatności. W niniejszej sprawie, pomimo tego, że postępowanie trwało przez wiele miesięcy, strona nie potrafiła przekonywująco udokumentować sposobu prowadzenia działalności rolniczej w deklarowanym zakresie.
Dlatego też Sąd stwierdził, że bez wpływu na wynik sprawy pozostaną zeznania złożone przez świadków, zawnioskowanych w poszczególnych postępowaniach. Strona mocno akcentowała zarzut dotyczący zaniechania przez organ przesłuchania wskazanych przez nią świadków, co w jej ocenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem strony zaniechanie przeprowadzenia przesłuchania świadków naruszało prawo strony do realizacji inicjatywy dowodowej oraz naruszało obowiązek ustawowy wszechstronnego zbadania całości materiału dowodowego. Świadkowie wskazani przez stronę w treści odwołania "mają szczególną wiedzę w przedmiocie istotnych faktów jak: 1) samodzielne prowadzenie gospodarstwa przez skarżącą 2) plany rozwojowe skarżącej jako samodzielnego rolnika, 3) posiadanie odpowiedniego zaplecza technicznego co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego
w sprawie, 4) posiadanie wystarczającego do prowadzenia samodzielnie gospodarstwa zaplecza ekonomicznego, 5) bezpośredniego zatrudniania pracowników (pracownicy są zatrudniani najczęściej sezonowo na podstawie ustnych umów – co jest przyjętym trybem w warunkach wiejskich, 6) samodzielnego regulowania podatków oraz innych należności publicznoprawnych, 7) podejmowanie przez Skarżącą samodzielnych zarządczych decyzji w swoim gospodarstwie, 8) poza samodzielnością – odrębność każdego z gospodarstw rolnych: B. M., P. M., O. M., D. M. oraz K. M. i M. M., spółki D. sp. z o.o." Ponadto wskazała, że przesłuchanie D. M. było niezbędne, ponieważ zarzut tworzenia sztucznych warunków nosi w sobie element woli, a zatem koniecznym było przesłuchanie osoby której zarzuca się "układanie sztucznych warunków" celem wykazania tejże woli. W ocenie Strony na wskazane fakty organ zobowiązany był przeprowadzić dowody z przesłuchania świadków, w tym także i tych którym zarzucano tworzenie sztucznych warunków wraz ze Skarżącą dla prawidłowej oceny stanu faktycznego.
Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że jest on niezasadny z przyczyn, o których mowa była na wstępie rozważań Sądu. Zeznania te nie mogą zastąpić oczywistych braków w dokumentacji dotyczącej podstawowych aspektów działalności rolniczej członków grupy, takich jak wzajemne rozliczenia kosztów dzierżawy gruntów od Parku oraz niewykazania źródeł pochodzenia sprzętu, infrastruktury oraz niezbędnych do prowadzenia działalności w deklarowanych zakresie.
Nadto podmioty, które tworzyły gospodarstwo rolne miały możliwość złożenia wyjaśnień – każdy w swojej sprawie i co do zasady takie wyjaśnienia zostały złożone. Wyjaśnienia te były przez organ poddane ocenie, stanowiły podstawę wzywania o uzupełnienie dokumentów, czy też uściślenia tych wyjaśnień, poprzez np. wskazanie osób/podmiotów wykonujących określone usługi, sposób rozliczenia wystawionych/otrzymanych faktur itp. Strona składając wniosek o przesłuchanie świadków: B. M., P. M., O. M., D. M. oraz K. M. i M. M., spółki D. sp. z o.o., nie wskazała jakie inne okoliczności - niż te które zostały przez te podmioty podane w wyjaśnieniach – mogły by być przedmiotem przesłuchania, nie wskazała, jaką jeszcze, niż przedstawioną w toku postępowania wiedzę o istotnych dla sprawy okolicznościach wskazane osoby posiadały.
Przesłuchanie w charakterze świadków osób, które zdaniem organu współtworzyły sztuczne warunki (np. D. M., P. M.) nie mogło wnieść nic nowego do sprawy. Osoby te oświadczyły w swoich wnioskach o płatności, że "nie stwarzają sztucznych warunków". Ich wiedza w tym zakresie jest zatem znana.
Jednocześnie, mimo wezwań, nie przedłożyły wystarczających, przekonywujących dowodów w kluczowych dla sprawy aspektach.
W ocenie Sądu, przesłuchanie poszczególnych członków grupy niebyło również niezbędne dla ustalenia istnienia subiektywnego elementu składającego się na stwierdzenie sztucznych warunków. W przywołanym orzecznictwie TSUE (sprawa C-434/12) oraz jednoznacznie bowiem wskazano, że zaistnienie subiektywnego elementu może zostać wykazane takimi okolicznościami, jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Zatem, nie chodzi tutaj wyłącznie o subiektywne poczucie skarżących na temat swoich działań. Więzi prawne, ekonomiczne i personalne pomiędzy członkami grupy zostały jednoznacznie ustalone. Wzajemne przekazywanie działek w latach wcześniejszych oraz wspólne wydzierżawianie gruntów Parku, świadczy również o zamierzonej koordynacji.
Odnosząc się do pozostałych zawnioskowanych przesłuchań – osób, które nie były uznane przez organ, jako podmioty tworzące jedno gospodarstwo rolne – na okoliczność osobistego prowadzenia gospodarstwa przez Skarżącą, stwierdzić należy, że nie wnioski te nie dotyczą istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej, koniecznej doprzeprowadzenia tych dowodów. Należy przypomnieć raz jeszcze, że okoliczność prowadzenia gospodarstwa przez stronę Skarżącą, a także jej osobistego zaangażowania, nie jest kwestionowana. Organ nie ustalał, czy strona samodzielnie regulowała należności publicznoprawne, czy zatrudniała pracowników, kontaktowała się z weterynarzem, itd. Nie było również kwestionowane, że posiada jakieś zaplecze techniczne, czy ekonomiczne. Okoliczności te jednak nie są wystarczające do przyjęcia, że Strona prowadziła samodzielne gospodarstwo rolne w rozumieniu wyżej wskazanych regulacji europejskich i krajowych. Istotą sporu jest bowiem to, czy gospodarstwo to było samodzielnie przez nią zarządzane. Czy nie tworzyło elementu większej całości. Skarżąca zajmując się sprawami wspólnego gospodarstwa rolnego, np. wydając polecenia swojemu pracownikowi, sprawiała wrażenie osoby prowadzącej takie gospodarstwo. Natomiast jej niesamodzielność z jednej strony wynika z szeregu udowodnionych, obiektywnych okoliczności (przekazywanie działek wewnątrz grupy, wspólna umowa dzierżawy działek Parku, trzymanie stada we wspólnym kompleksie gospodarczym, sprzedaż i kupno produktów związanych z działalnością rolną we wspólnym kręgu podmiotów, brak wystarczającej ilości sprzętu i pracowników itd.), z drugiej, z braku możliwości udokumentowania przez Skarżącą wszystkich aspektów prowadzenie gospodarstwa rolnego (sposób wyboru do płatności gruntów dzierżawionych od Parku, rozliczenia z tytułu dzierżawy, pochodzenie i koszt usług prac rolnych, których nie mogła wykonać we własnym zakresie, itd.). Zatem przesłuchanie świadków, którzy z racji pełnionych funkcji (dyrektor Parku, sołtys, weterynarz itd.), mieli kontakt ze stroną Skarżącą ale wyłącznie z zewnętrznymi objawami prowadzonej działalności, nie mogło zastąpić wspomnianej indolencji dowodowej i być dowodem na okoliczności wskazane w odwołaniach.
W rozpoznawanej sprawie ocenie podlegała suma działań składających się na stworzenie takiej struktury gospodarczej (przy wykorzystaniu gruntów, do których rzeczowe i obligacyjne prawa posiadały powiązane kapitałowo i osobowo podmioty), która istniała w momencie składania wniosków, jak również tego, czy na gruncie przepisów dotyczących płatności, obiektywnie da się takim działaniom przypisać inny cel, niż maksymalizacja globalnie zsumowanych kwot wsparcia.
Dopiero takie ujęcie stanowi perspektywę oceny istnienia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jak wcześniej wskazano, organy ARiMR uwzględniły tę perspektywę w swych ustaleniach faktycznych. O czym już była mowa, w sytuacjach budzących wątpliwości, ocenie podlegają nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z funkcjonowaniem rolnika, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29.04.2021 r., I GSK 1772/18).
Podkreślić również należy, że ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, w szczególności z danych wynikających m.in. z umów dzierżawy z Parkiem, z systemów ewidencyjnych, będących w dyspozycji ARiMR, umów przedstawionych przez poszczególnych członków grupy, wynika, iż wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą, prowadziły podobną działalność rolniczą, a zabiegi agrotechniczne dokonywalipowiązani zleceniobiorcy. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie niezależnie, w swobodny sposób prowadzą produkcję, konkurują ze sobą i działają na tych samych zasadach co podmioty niepowiązane.
Suma tych ustaleń wskazuje na powiązania osób fizycznych i spółek oraz na to, że ich mienie było wykorzystywane do spójnej działalności prowadzonej w ramach większego przedsięwzięcia gospodarczego. Mechanizm sztucznego stworzenia warunków występujący w stanie faktycznym zaskarżonej decyzji opierał się na współdziałaniu wielu podmiotów i skierowany był na multiplikowaniu podmiotów występujących z wnioskiem o płatności w ramach tego samego gospodarstwa rolnego.
Zasadnie uznał również organ odwoławczy, że samo wykreowanie Skarżącej na odrębnego rolnika prowadzącego samodzielne gospodarstwo rolne, pozwoliło wnioskować o płatności w ramach działania "Dobrostan zwierząt" (wariant 2.3. dobrostan krów mamek), gdzie przy średniej dziennej obsadzie wynoszącej 65,63 szt. zwierząt (liczba ustalona w oparciu o dane zawarte w komputerowej bazie danych, o której mowa w art. 11 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt), mogła uzyskać płatności DZ na poziomie 21 592 zł (65,63 szt. x 329 zł/szt.).
Trafnie również spostrzegł organ, że rozpoznawana sprawa dotyczy płatności dobrozmianowej, a w tym zakresie - w odniesieniu do przepisów prawa, którenaruszyła Skarżąca - nie pojawiają się regulacje prawne związane z tym rodzajem pomocy finansowej. Jednakże okoliczność ta pozostaje bez wpływu w zakresie związanym z odmową przyznania płatności (DZ), ponieważ samo wykreowanie Skarżącej i pozorowanie przez nią działań, jako odrębny rolnik, pozwoliło wnioskować o płatności DZ i żądać jej wypłaty w oparciu o przepisy Rozporządzenia DZ. Natomiast regulacja określona w art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 precyzyjnie wskazuje, że podmiotom, co do których stwierdzono, że stworzyły sztuczne warunki do uzyskania korzyści (w niniejszej sprawie zwiększonych dopłat) nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego. Tym samym, jeżeli celem opisanego mechanizmu rozdziału gospodarstwa, było uzyskanie nienależnych korzyści finansowych a działania wnioskodawców są sprzeczne z celami wsparcia, to zasadnym było również odmówienie przyznania wnioskowanych płatności DZ.
Podkreślić należy, że ustalenia organów są prawidłowe, pomimo tego, że w zaskarżonej decyzji, nie uniknięto naruszeń przepisów postępowania, jednak nie można uznać, aby te naruszenia, posiadały w świetle regulacji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., atrybut istotności, skutkujący potrzebą uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Z tych też powodów oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.