I SA/Go 2086/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wielkopolski2007-04-03
NSApodatkoweWysokawsa
VATużytkowanie wieczysteprawo podatkoweinterpretacja podatkowaustawa o VATterminyobowiązek podatkowydostawa towarówświadczenie usługprawo cywilne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego gruntów ustanowionego przed 1 maja 2004 r. nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów ustawy o VAT w kontekście opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntów oddanych przez gminę przed 1 maja 2004 r. Prezydent Miasta argumentował, że takie opłaty nie powinny być opodatkowane VAT, ponieważ ustanowienie użytkowania wieczystego przed tą datą nie było objęte VAT, a późniejsze opłaty są jedynie konsekwencją tej pierwotnej czynności. Organ podatkowy początkowo uznał stanowisko Prezydenta za nieprawidłowe, traktując użytkowanie wieczyste jako usługę. Sąd administracyjny, opierając się na uchwale NSA, uchylił decyzję organu, stwierdzając, że ustanowienie użytkowania wieczystego jest dostawą towaru, a opłaty z tego tytułu nie podlegają VAT, jeśli ustanowienie nastąpiło przed 1 maja 2004 r.

Przedmiotem sprawy była skarga Prezydenta Miasta na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT) opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntów, które zostały oddane w użytkowanie wieczyste przez gminę przed dniem 1 maja 2004 r. Prezydent Miasta stał na stanowisku, że opłaty te nie podlegają VAT, argumentując, że czynność ustanowienia użytkowania wieczystego przed wejściem w życie ustawy o VAT nie była opodatkowana, a późniejsze opłaty są jedynie konsekwencją tej pierwotnej czynności. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał to stanowisko za nieprawidłowe, traktując oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jako świadczenie usług. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał tę interpretację, wskazując, że opłaty pobierane po 30 kwietnia 2004 r. podlegają VAT, niezależnie od daty ustanowienia użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2007 r. (sygn. akt I FPS 1/06), która przesądziła, że opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntów ustanowionego przed 1 maja 2004 r. nie podlega opodatkowaniu VAT. Sąd uznał, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, nawet ustanowione przed 1 maja 2004 r., stanowi dostawę towaru w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, a nie świadczenie usług. W konsekwencji, obowiązek podatkowy z tytułu VAT nie powstaje dla takich opłat. Sąd odniósł się również do kwestii podmiotowego wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 4(5) VI Dyrektywy UE i art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, uznając, że Miasto, dokonując czynności cywilnoprawnych związanych z oddawaniem gruntów w użytkowanie wieczyste, działa jako strona umowy cywilnoprawnej, a nie jako organ władzy publicznej w rozumieniu tych przepisów, co oznacza, że w tym zakresie jest podatnikiem VAT. Jednakże, kluczowe dla rozstrzygnięcia było uznanie samej czynności za niedopodatkowaną VAT.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego gruntów, ustanowionego przed 1 maja 2004 r., nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Uzasadnienie

Sąd, opierając się na uchwale NSA, uznał, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowi dostawę towaru w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Ponieważ czynność ta nie podlegała VAT przed 1 maja 2004 r., późniejsze opłaty z tego tytułu nie generują obowiązku podatkowego VAT.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.p.t.u. art. 7 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja dostawy towarów, która została zinterpretowana szeroko, obejmując również oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jako czynność dającą prawo do rozporządzania rzeczą jak właściciel.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 5 § 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

u.p.t.u. art. 8 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja świadczenia usług, która nie miała zastosowania w przypadku oddania gruntu w użytkowanie wieczyste.

u.p.t.u. art. 15 § 6

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis implementujący art. 4(5) VI Dyrektywy, wyłączający z opodatkowania organy władzy publicznej w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, z wyłączeniem czynności cywilnoprawnych.

u.p.t.u. art. 19 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Ogólna zasada powstania obowiązku podatkowego przy dostawie towarów - z chwilą wydania towaru.

u.g.n. art. 77

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepis dotyczący zmiany opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego.

u.g.n. art. 78

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepis dotyczący aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego.

o.p. art. 14a § 1 i 4

Ordynacja podatkowa

Tryb wydawania pisemnych interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego.

o.p. art. 14b § 5 pkt 1

Ordynacja podatkowa

Podstawa wydania decyzji odmownej w przedmiocie zmiany postanowienia o interpretacji.

o.p. art. 14 § 6

Ordynacja podatkowa

Zarzut naruszenia przepisu dotyczącego niekorzystnej dla podatnika interpretacji.

P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 15 § 1 pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przedstawienie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości składowi siedmiu sędziów NSA.

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o uchyleniu zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.

k.c. art. 233

Kodeks cywilny

Uprawnienia użytkownika wieczystego do korzystania z gruntu z wyłączeniem innych osób.

k.c. art. 236 § 1 i 2

Kodeks cywilny

Określenie długiego okresu trwania użytkowania wieczystego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, ustanowione przed 1 maja 2004 r., nie podlega opodatkowaniu VAT. Ustanowienie użytkowania wieczystego jest dostawą towaru, a nie świadczeniem usług. Opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego ustanowionego przed 1 maja 2004 r. nie powinny być powiększane o VAT.

Odrzucone argumenty

Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jest świadczeniem usług. Opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego podlegają VAT niezależnie od daty ustanowienia. Miasto nie jest podatnikiem VAT w zakresie oddawania gruntów w użytkowanie wieczyste ze względu na charakter organu publicznego.

Godne uwagi sformułowania

oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowi dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, a nie świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 tej ustawy. Sąd administracyjny - sprawując na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...) kontrolę działalności administracji publicznej (...) - jest obowiązany do kontroli takich decyzji również z punktu widzenia poprawności merytorycznej dokonanych w nich interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntów, ustanowionego przed 1 maja 2004 r., gdy taka czynność nie podlegała podatkowi od towarów i usług, po wejściu w życie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (...) ani nie zawiera w sobie należnego podatku, ani też nie powinna być powiększona o taki podatek na podstawie przepisów tej ustawy.

Skład orzekający

Joanna Wierchowicz

przewodniczący

Krystyna Skowrońska-Pastuszko

sprawozdawca

Barbara Rennert

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustanowienie użytkowania wieczystego przed 1 maja 2004 r. i jego konsekwencje podatkowe w zakresie VAT."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami ustawy o VAT i może wymagać analizy w kontekście aktualnych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacyjnego w VAT, które miało istotne znaczenie dla samorządów i przedsiębiorców w okresie przejściowym po wprowadzeniu nowej ustawy VAT. Uchwała NSA i wyrok WSA stanowią kluczowy precedens.

Użytkowanie wieczyste przed 2004 r. – czy na pewno bez VAT?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 2086/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2007-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Barbara Rennert
Joanna Wierchowicz /przewodniczący/
Krystyna Skowrońska-Pastuszko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant Ref. Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta pismem z dnia 7 lutego 2005 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wydanie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego . Przedmiot interpretacji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług ( Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) – cyt. dalej jako ustawa o VAT , to jest w szczególności ich zastosowanie w przypadku opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntów , oddanych przez gminę w użytkowanie wieczyste przed dniem 1 maja 2004 r.
Wnioskodawca zaprezentował pogląd , iż w związku z tym iż do dnia 1 maja 2004 r. grunty nie stanowiły towaru , a ich zbycie oraz opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług , to przepisy (ówcześnie obowiązujący § 3a rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług) określające , że w przypadku oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminu płatności poszczególnych opłat pobieranych z tego tytułu – dotyczą tylko tych opłat rocznych , których naliczenie nastąpiło po dniu 1 maja 2004 r. , a więc w odniesieniu tylko do tych gruntów , które zostały oddane w użytkowanie wieczyste po tej dacie (gdy akt notarialny został podpisany po dniu 1 maja 2004 r.) . Jak wskazywał Prezydent Miasta , zgodnie z art. 5 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju , ale sama opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego nie jest ani towarem , ani usługą . Ponieważ żadna z czynności podlegających opodatkowaniu nie nastąpiła po dniu 1 maja 2004 r. , a opłata roczna jest nierozerwalnie związana z umową notarialną oddania gruntu w użytkowanie wieczyste , zatem opodatkowanie podatkiem od towarów i usług opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntów, oddanych w to użytkowanie przed dniem 1 maja 2004 r. , nie może mieć zastosowania , ponieważ po tej dacie nie nastąpiła ani dostawa towarów ani świadczenie usług. Organ jednostki samorządu terytorialnego argumentował ponadto , iż zgodnie z art. 77 ustawy o gospodarce nieruchomościami opłata roczna może ulec zmianie wyłącznie w przypadku zmiany wartości gruntu określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, który określa wartość nieruchomości netto. Opłata ta naliczana jest według stawki procentowej od wartości gruntu , a przepisy zarówno ustawy o gospodarce nieruchomościami , jak i ustawy o podatku od towarów i usług nie określają możliwości zmiany tej opłaty w związku z jej opodatkowaniem VAT. Wątpliwość dotyczy w szczególności tego , w jaki sposób Miasto mogłoby zmienić tę opłatę , skoro zgodnie z art. 78 ustawy o gospodarce nieruchomościami zmiany opłat dokonuje się przez ich aktualizację , to jest wypowiedzenie na piśmie dotychczasowej wysokości , z zachowaniem ustawowych zasad i trybu.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w wydanym w trybie art. 14a § 1 i 4 Ordynacji podatkowej postanowieniu z dnia [...] maja 2005 r. , nr [...] uznał za nieprawidłowe stanowisko wnioskodawcy co do opodatkowania VAT opłat rocznych z tytułu wieczystego użytkowania gruntów. Organ przytoczył reguły dotyczące opodatkowania podatkiem od towarów i usług i wskazując , że podlegają mu m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT) wykluczył oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste z zakresu dostawy w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT , a to z tego powodu , iż oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie daje praw do rozporządzania gruntem jak właściciel . Z definicji dostawy zawartej w cyt. art. 7 ust. 1 wynika bowiem , że cechą tej czynności jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Według Naczelnika US oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste jest natomiast świadczeniem usług w rozumieniu art. 8 ust.1 ustawy o VAT , bowiem z punktu widzenia prawa podatkowego prawo użytkowania wieczystego gruntu jest wartością niematerialną . Powołany przepis art. 8 ust. 1 za świadczenie usług dla potrzeb podatku od towarów i usług przyjmuje każde, nie stanowiące dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy , świadczenie na rzecz osoby fizycznej , osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej , w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych , bez względu na formę , w jakiej dokonano czynności prawnej.
W swojej interpretacji organ podatkowy wskazał też moment powstania obowiązku podatkowego z tytułu przedmiotowych usług , rozróżniając trzy okresy , w zależności od zmieniającego się stanu prawnego :
- od 1 maja do 23 czerwca 2004 r. oraz od 15 lutego 2005 r. – stosownie do art. 19 ust. 13 pkt 4 ustawy o VAT, to jest z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty , nie później jednak niż z upływem terminu płatności określonego w umowie lub fakturze.
- od 24 czerwca 2004 r. do 14 lutego 2005 r. – stosownie do § 3a rozporządzenia wykonawczego Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. , to jest z chwilą upływu terminu płatności poszczególnych opłat pobieranych z tytułu oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych.
W konkluzji Naczelnik US podał , iż opłaty należne Miastu z tytułu oddania w użytkowanie wieczyste gruntów podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług niezależnie od tego czy umowy zostały zawarte przed dniem 1 maja 2004 r. , czy po tej dacie.
Na powyższe postanowienie Prezydent Miasta złożył zażalenie zarzucając, iż nie odnosi się ono do argumentów podanych w interpretacji Miasta. Argumenty te zostały powtórzone i na ich tle występujący o interpretację podniósł , że w szczególności nie może zgodzić się ze stwierdzeniem organu podatkowego , iż oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie mieści się w zakresie dostawy towaru, zawartej w art. 7 ust.1 ustawy o VAT , bowiem nie daje praw do rozporządzania gruntem jak właściciel.
Wskazując , że w nauce prawa cywilnego "oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste wywołuje skutki zarówno dostawy towaru, jak również daje wieczystemu użytkownikowi możliwość rozporządzania gruntem jak właściciel" Miasta stanęło na stanowisku , że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jest dostawą towaru. Za taką koncepcją przemawia m.in. fakt określenia w umowie notarialnej terminu wydania nieruchomości a ponadto zakres uprawnień użytkownika wieczystego , jak np. możliwość zabudowania lub zagospodarowania nieruchomości , zbycia jej bądź obciążania ograniczonymi prawami .Wieczyste użytkowanie jest prawem dziedzicznym , może być przedmiotem sprzedaży, zamiany czy darowizny , przy czym do oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego w użytkowanie wieczyste , a także do przeniesienia tego prawa stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.
Składający zażalenie podniósł też , że interpretacja dokonana przez Naczelnika US dotycząca powstania obowiązku podatkowego jest niezgodna z interpretacją Ministra Finansów określoną w piśmie z dnia 7 kwietnia 2005 r. Organ dokonując interpretacji powołał się na art. 19 ust. 13 pkt 4 ustawy o VAT , co oznacza , że Miasto odprowadziło podatek w wysokości 22% od wszystkich należnych mu opłat z tytułu użytkowania wieczystego – niezależnie czy je otrzymało , czy też nie . Natomiast według interpretacji MF , przy wskazaniu , że użytkowanie wieczyste ma charakter usługi ciągłej, powstanie obowiązku podatkowego powiązano z chwilą otrzymania zapłaty poszczególnych opłat z tytułu użytkowania wieczystego.
W zażaleniu zgłoszono też dodatkowy zarzut , że organ podatkowy interpretując przepisy dotyczące zasad opodatkowania Miasta podatkiem od towarów i usług , nie odniósł się do przepisów prawa unijnego . Według składającego zażalenie przepisy ustawy o VAT , w zakresie opodatkowania transakcji związanych z gospodarowaniem nieruchomościami przez jednostki samorządu terytorialnego , są sprzeczne z art. 4(5) VI Dyrektywy Rady Europejskiej z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej. Miasto uważa , iż w świetle powołanego przepisu VI Dyrektywy określającego , że nie uznaje się za podatników państwowych , regionalnych i lokalnych organów administracji oraz innych organów podlegających prawu publicznemu w zakresie czynności lub transakcji , w których uczestniczą jako organy publiczne , nawet jeśli w związku z czynnościami lub transakcjami organy pobierają opłaty i inne należności , nie powinno być płatnikiem VAT w zakresie gospodarowania nieruchomościami , ponieważ są to czynności określone prawem i wykonywane w interesie publicznym . Przewidziane w art. 4(5) VI Dyrektywy ograniczenie powyższego wyłączenia podmiotowego , łączące się z możliwością istotnego pogorszenia warunków konkurencji , również nie odnosi się do Miasta, z uwagi na wskazane w zażaleniu tendencje występujące na rynku nieruchomościami (m.in. mała skala nieruchomości zbywanych przez tę jednostkę samorządu terytorialnego).
W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 14b § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. , nr [...] odmówił zmiany zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu swej decyzji organ powołał się na przepisy określające zasady opodatkowania podatkiem od towarów i usług (art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o VAT) stwierdzając , że oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nie mieści się w zakresie definicji dostawy towarów zawartej w cyt. art. 7 ust. 1 z tego powodu , że nie daje praw do rozporządzania gruntem jak właściciel. Natomiast z uwagi na to , że oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste jest świadczeniem na rzecz innego podmiotu i nie jest dostawą towarów , należy uznać , że jest ono świadczeniem usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Jak wskazał dalej organ , z tej racji , że w przepisach przejściowych ustawy o podatku od towarów i usług nie znalazły się szczególne regulacje odnoszące się do sytuacji , gdy ustanowienie wieczystego użytkowania gruntów nastąpiło przed 1 maja 2004 r. , kiedy czynność ta nie podlegała opodatkowaniu , to wszelkie opłaty pobierane z tytułu wieczystego użytkowania gruntów po 30 kwietnia 2004 r. podlegają przepisom tej ustawy , niezależnie od tego , czy oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nastąpiło przed wejściem w życie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług , czy po tej dacie.
Odnośnie momentu powstania obowiązku podatkowego Dyrektor Izby Skarbowej podał , że do czynności oddania nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste zastosowanie mają ogólne zasady wynikające z ustawy o podatku od towarów i usług. Wyjątek istniał jedynie od 25 czerwca 2004 r. do 14 lutego 2005 r. , kiedy to obowiązywał § 3a rozporządzenia MF z dnia 27 kwietnia 2004 r. (Dz.U. Nr 97 , poz. 970 ze zm.) , zgodnie z którym w przypadku oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych obowiązek podatkowy powstawał z chwilą upływu terminu płatności poszczególnych opłat pobieranych z tego tytułu. W myśl zaś ogólnych reguł ustawowych zawartych w art. 19 ust. 1 ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Natomiast jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności , w szczególności : przedpłatę , zaliczkę zadatek , ratę , obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części, jak stanowi art. 19 ust. 11 ustawy. Mając wzgląd na powyższe zasady organ podatkowy przyjął , że ponieważ użytkowanie wieczyste ma charakter usługi ciągłej , to obowiązek podatkowy będzie powstawał z chwilą otrzymania zapłaty poszczególnych opłat z tytułu oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych.
Co do podmiotowego wyłączenia Miasta na podstawie art. 4(5) VI Dyrektywy w transakcjach , w których działa jako organ publiczny Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług , mający zastosowanie w sytuacji , gdy organy władzy publicznej oraz urzędy obsługujące te organy wykonują zadania nałożone odrębnymi przepisami prawa . Wskazał przy tym , że wyłączenie owo nie ma zastosowania do czynności wykonywanych w ramach umów cywilnoprawnych. Według interpretacji organu podatkowego oznacza to , że w przypadku czynności wykonywanych w ramach umów cywilnoprawnych , jednostki te nie działają jako organy publiczne , ale jako strony umowy cywilnoprawnej , a zatem są w tym zakresie podatnikami podatku od towarów i usług.
Decyzję powyższą Prezydent Miasta zaskarżył do sądu administracyjnego zarzucając wydanie jej "z naruszeniem prawa cywilnego , prawa podatkowego oraz VI Dyrektywy Unijnej". Jak twierdził skarżący zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego , jak też Dyrektor Izby Skarbowej nie odnieśli się do prawa cywilnego , z którego wywodzi się instytucja prawa użytkowania wieczystego. Organy te powielają jedynie interpretację Ministra Finansów , która nie może stanowić podstawy wykładni prawa. Skarżący zarzucał jeszcze , iż interpretacja przepisów o podatku od towarów i usług dokonana przez organy podatkowe jest niekorzystna dla Miasta jako podatnika i w związku z tym narusza art. 14 § 6 Ordynacji podatkowej. W treści skargi Prezydent powtórzył w pełni dotychczasową argumentację na poparcie swojego stanowiska , że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jest dostawą towaru.
Nie zgadzając się z interpretacją "dotyczącą zasad opodatkowania w odniesieniu do przepisów prawa unijnego " , to jest art. 4 (5) VI Dyrektywy skarżący twierdził stanowczo , że Miasto jest organem władzy publicznej , wykonującej zadania nałożone przepisami prawa , w których mieści się również gospodarowanie nieruchomościami . Miasto jest wspólnotą samorządową , a nieruchomości stanowiące własność tej wspólnoty są mieniem publicznym, zatem gospodarowanie nimi podlega prawu publicznemu , tj. ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz przepisom Kodeksu cywilnego. W pozostałym zakresie powtórzone zostały argumenty zgłoszone w zażaleniu , w szczególności dotyczące występujących tendencji na rynku nieruchomościami , a mających świadczyć , że "wyłączenie Miasta z opodatkowania" nie może prowadzić do istotnego naruszenia konkurencji pomiędzy podmiotami sektora prywatnego i publicznego.
Dyrektor Izby Skarbowej odpowiadając na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko interpretacyjne .
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi organ podał , że za bezzasadny uważa zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia prawa cywilnego. Podkreślił , że działając w trybie art. 14a § 1 Ordynacji podatkowej i załatwiając wniosek podatnika miał obowiązek udzielić pisemnej interpretacji wyłącznie co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego , zatem w zaskarżonej decyzji w ogóle nie było odniesień do prawa cywilnego . Nie mogło więc dojść do wydania tej decyzji z takim naruszeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z dwoma zagadnieniami , w których wystąpiły poważne wątpliwości.
Po pierwsze bowiem zaskarżona decyzja to akt wydany na podstawie cechujących się , nie tylko w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie , licznymi niedostatkami unormowań Ordynacji podatkowej dotyczących instytucji pisemnych interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w sprawach indywidualnych ( tzw. interpretacji podatkowych) . W przypadku decyzji administracyjnych , wydawanych na podstawie art. 14b § 5 Ordynacji podatkowej , przy przyjęciu , że są one zaskarżalne do sądu administracyjnego, problemem zasadniczym stało się określenie granic sądowoadministracyjnej kontroli tych decyzji. W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych wystąpiły wyraźne rozbieżności w tym przedmiocie , bowiem były przykłady opowiedzenia się za kontrolą sądową interpretacji podatkowych jedynie w zakresie formalnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 czerwca 2005 r. , sygn. akt I SA/Bd 276/05 - P.Pod. 12/2005/55 ) , jak też dokonywania sądowej kontroli interpretacji podatkowych również pod względem merytorycznym (np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2005 r. , sygn. akt I SA/Ol 181/05 - niepubl.) .
Po drugie natomiast , poddawana ocenie w ramach kontroli sądowej interpretacja podatkowa , przyjęta w zaskarżonej decyzji , dotyczyła szczególnego na tle przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) zagadnienia , jakim stało się opodatkowanie VAT z tytułu użytkowania wieczystego ustanowionego przed 1 maja 2004 r.
Wskazać trzeba , że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) – cyt. dalej jako P.p.s.a. przewidują proceduralne mechanizmy zapewnienia jednolitości orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Funkcję tę przypisano Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu , który podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych , których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) albo też podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej ( art. 15 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Oba wcześniej wskazane jako wzbudzające wątpliwości zagadnienia niniejszej sprawy zostały w trybie art. 15 § 1 pkt 3 P.p.s.a. , w innej konkretnej sprawie sądowadministracyjnej , przedstawione do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego . Zrobił to postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2006 r. , sygn. akt I FSK 27/06 , skład orzekający Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z rozpoznawaniem skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 1953/05) , wydanego w sprawie skargi na decyzję w przedmiocie pisemnej interpretacji co do sposobu zastosowania prawa podatkowego w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług ustalonej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów należących do Skarbu Państwa.
W sprawie przedstawionych zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 8 stycznia 2007 r. następującą uchwałę : (sygn. akt I FPS 1/06)
1. Sąd administracyjny - sprawując na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) kontrolę działalności administracji publicznej , w sprawach skarg na decyzje administracyjne , wydane na podstawie art. 14b § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 , poz. 60 ze zm.) - jest obowiązany do kontroli takich decyzji również z punktu widzenia poprawności merytorycznej dokonanych w nich interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego.
2. Opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntów , ustanowionego przed 1 maja 2004 r. , gdy taka czynność nie podlegała podatkowi od towarów i usług , po wejściu w życie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54 , poz. 535 ze zm.) ani nie zawiera w sobie należnego podatku , ani też nie powinna być powiększona o taki podatek na podstawie przepisów tej ustawy.
Skład orzekający w niniejszej sprawie , po zapoznaniu się z wyżej wymienioną uchwałą oraz jej uzasadnieniem , podziela zajęte w niej stanowisko składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego , więc nie zachodzi potrzeba przedstawienia powstałego na gruncie niniejszej sprawy zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi NSA , na podstawie art. 269 § 1 P.p.s.a. W tej sytuacji , w myśl też art. 187 § 2 P.p.s.a. uchwała NSA z dnia 8 stycznia 2007 r. (sygn. akt I FPS 1/06) jest wiążąca w sprawie .
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy , że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie interpretacji podatkowej wydana została z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) P.p.s.a.- to jest naruszeniem prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. Polegało to na niezgodnej z prawem interpretacji przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm. ) - art. 5 ust. 1 pkt 1 , art. 7 ust. 1 , art. 8 ust. 1, w szczególności przez przyjęcie , że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jest świadczeniem usługi mającej charakter usługi ciągłej .
Skład orzekający w niniejszej sprawie , podzielając pogląd NSA zawarty w uchwale z dnia 8 stycznia 2007 r. co do charakteru czynności oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z punktu widzenia ustawy o podatku od towarów i usług , przede wszystkim popiera argumentację , że użytkowanie wieczyste , jakkolwiek jest prawem ustanowionym na rzeczy cudzej , to daje użytkownikowi wieczystemu uprawnienia do dysponowania rzeczą w sposób zbliżony do właściciela. Uprawnienia owe , jak określa art. 233 Kodeksu cywilnego , przejawiają się m.in. tym , że osoba fizyczna bądź osoba prawna będąca użytkownikiem wieczystym może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób , w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu np. stanowiącego mienie komunalne . Skład orzekający tak jak NSA uważa , iż również długi okres trwania użytkowania wieczystego , którego ramy określają przepisy art. 236 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego , pozwala uznać oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste za czynność dającą prawo rozporządzania tym gruntem jak właściciel. Rację należy też przyznać składowi siedmiu sędziów co do wskazania , że definicja dostawy towaru , zawarta w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT , w sposób celowy oderwana została od pojęcia przeniesienia własności w cywilistycznym jego znaczeniu . Przyjmując pogląd , że na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług dostawę towarów należy postrzegać przede wszystkim jako transakcję dotyczącą faktycznego dysponowania rzeczą a nie przeniesienie własności oraz popierając szerokie , ekonomiczne , a nie cywilistyczne rozumienie pojęcia "przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel" i mając wzgląd , że zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o VAT grunty zostały zaliczone do towarów - skład orzekający w niniejszej sprawie podziela bez zastrzeżeń stanowisko wyrażone w omawianej uchwale NSA , że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowi dostawę towarów , o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT , a nie świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 tej ustawy.
Wobec powyższego stanowiska należy też przyjąć , że gdy oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiło przed dniem 1 maja 2004 r. , obecnie co do tej czynności nie będzie obowiązku podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług. Przy dostawie towarów powstanie obowiązku podatkowego łączy się bowiem z chwilą wydania towaru (art. 19 ust. 1 ustawy o VAT).
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego niezgodnej z prawem , to jest z art. 4 (5) VI Dyrektywy , interpretacji dotyczącej przyjęcia , że skarżąca jednostka samorządu terytorialnego jest podatnikiem podatku od towarów i usług w zakresie nawiązywanych stosunków z tytułu użytkowania wieczystego gruntów i nie podlega wyłączeniu podmiotowemu jako organ władzy publicznej , stwierdzić należy , że stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe .
Zwrócić przy tym należy uwagę , że rozpatrywać należy powyższą kwestię przede wszystkim w świetle art. 15 ust. 6 ustawy o VAT , jako że jest to przepis implementujący do systemu prawa krajowego właśnie art. 4 (5) VI Dyrektywy. Przywołany przepis art. 15 ust. 6 określa , że nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa , dla realizacji których zostały one powołane , z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Zasadnicze zatem znaczenie ma charakter czynności związanych z oddawaniem gruntów w użytkowanie wieczyste. Mamy w tej sytuacji do czynienia z czynnością cywilnoprawną , poddaną reżimowi prawa prywatnego , co nie budzi wątpliwości wobec uregulowań Kodeksu cywilnego dotyczących użytkowania wieczystego , jak i obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdzić należy , że działania Miasta związane z oddawaniem należących do tej jednostki samorządu terytorialnego gruntów w użytkowanie wieczyste , nie mają charakteru działań podejmowanych przez tę gminę jako podmiot prawa publicznego . Będąc stroną czynności cywilnoprawnej Miasto nie wykonuje swoich kompetencji w sferze tzw. imperium , stanowiącego przesłankę do nieuznawania władzy publicznej jako podatnika VAT.
Mając na względzie powyższe zważenia Sąd na podstawie cyt. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji , a na podstawie art. 200 tej ustawy o zwrocie kosztów postępowania.
( - ) Barbara Rennert ( - ) Joanna Wierchowicz ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI