I SA/Go 205/18

I SA/Go 205/18 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2018-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /przewodniczący/
Dariusz Skupień /sprawozdawca/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 3240/18 - Wyrok NSA z 2022-10-14
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 249 poz 2104
art. 211 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2018 r . sprawy ze skargi P spółka z o.o. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Zarządu Województwa na rzecz skarżącej Spółki kwotę 35.200 (trzydzieści pięć tysięcy dwieście złotych) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym 10 września 2008 r. P Sp. z o.o. (zwana dalej jako: strona, spółka, beneficjent, skarżący), wystąpiła do Urzędu Marszałkowskiego Województwa o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego 2007-20013; Priorytet II "Stymulowanie wzrostu inwestycji w przedsiębiorstwach i wzmacnianie potencjału innowacyjnego", Działania 2.2 "Poprawa konkurencyjności małych średnich przedsiębiorstw poprzez innowacje" – Konkurs [...]. Dotyczył dofinansowania projektu "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa P Sp. z o.o. poprzez rozbudowę i zakup wyposażenia". Pismem z dnia [...] października 2008 r. spółka powiadomiona została przez zastępcę dyrektora departamentu RPO o poprawności jej wniosku pod względem formalnym i przekazaniu go do oceny merytorycznej. Po dokonaniu oceny merytorycznej, ten sam podmiot pismem z dnia [...] marca 2009 r. w związku ze złożeniem w dniu 13 marca 2009 r. przez spółkę dokumentów niezbędnych do podpisania umowy o dofinansowanie wezwał ją dodatkowo o uzupełnienie ich m.in. o załącznik 1a do "Wytycznych w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływana na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych", złożony na aktualnym formularzu. Uzupełnienie w żądanym zakresie nastąpiło pismem z dnia [...] kwietnia 2009r. W nadesłanym załączniku 1a w pkt A.3.1.1. spółka oświadczyła, iż wydano już zezwolenie na realizację projektu, co nastąpiło w dniu [...] marca 2009 r., zaś w pkt A.3.2.1 wskazała, iż przedsięwzięcie nie jest objęte żadnym z aneksów Dyrektywy Rady 85/337/WE w sprawie oceny wpływu na środowisko naturalne. Przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. spółka przekazała Departamentowi RPO decyzję Starosty Powiatu nr [...] dotyczącą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na przebudowie budynku farbiarni realizowanych w ramach projektu zgłoszonego do dofinansowania wnioskiem z dnia [...] września 2008 r.
W dniu [...] kwietnia 2009 r. spółka podpisała z Zarządem Województwa, działającym jako instytucja zarządzająca ( IZ ) umowę o dofinansowanie projektu nr. [...] pt. "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa P Sp. z o.o.". Umowa ta była zmieniana ośmiokrotnie aneksami z dnia [...] lipca i [...] listopada 2009r. oraz [...] marca, [...] czerwca, [...] czerwca, [...] października, [...] października 2010r. i [...] kwietnia 2011r. Zgodnie z § 3 umowy zakończenie rzeczowe i finansowe projektu ustalono ostatecznie na [...] października 2010 r. ( aneks nr 8 ), zaś okres trwałości projektu określony na 3 lata od dnia finansowego zakończenia realizacji projektu ( § 14 umowy). W dniu [...] sierpnia 2011r. przeprowadzona została kontrola IZ na zakończenie projektu. W jej wyniku nie wydano zaleceń pokontrolnych.
Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. spółka została poinformowana o terminie przeprowadzenia kontroli doraźnej projektu m.in. w zakresie zachowania wymogów wynikających z przepisów o ochronie środowiska. Dokonano jej w siedzibie spółki
w dniach [...] stycznia 2012 r.
W sporządzonej i przekazanej spółce informacji pokontrolnej z [...] lutego 2012 r. wskazano, że w wyniku weryfikacji dokumentacji projektowej IZ stwierdziła, iż spółka nie przedstawiła do wniosku o dofinansowanie decyzji właściwego organu w sprawie sporządzenia lub odstąpienia od sporządzenia raportu OOŚ dla realizowanej inwestycji oraz, że w załączniku 1a - formularza do wniosku o dofinansowanie
w zakresie OOŚ nieprawidłowo wskazała, że projekt nie jest rodzajem przedsięwzięcia objętym aneksem I lub II Dyrektywy 85/337/EWG, w sytuacji gdy
z pkt. 8 ust. d załącznika (aneks II) wynika, że dofinansowany projekt został w nim zawarty.
Pismem z [...] lutego 2012 r. spółka złożyła zastrzeżenia do powyższej informacji pokontrolnej. Korzystając z udzielanych jej kilkakrotnie przez IZ przedłużeń terminów do ustosunkowania się do wyników kontroli doraźnej przedłożyła: opinię dotyczącą potencjalnych możliwości oddziaływania zmodernizowanej linii barwiącej
na środowisko wydaną przez E, ocenę skutków środowiskowych przebudowy oraz wymiany maszyn i urządzeń na Wydziale [...] firmy P, sporządzoną przez Fundację [...] czerwca 2012 r., opinię w sprawie wymiany na nowe urządzeń Wydziału [...] P, sporządzoną przez E oraz sporządzone przez ten sam podmiot sprawozdanie z [...] kwietnia 2008 r., z badań ścieków, sprawozdanie z badań ścieków sporządzone przez Laboratorium Badania Wód i Ścieków [...] Sp. z o.o. z [...] czerwca 2012 r., załącznik nr 1 do umowy nr [...] z [...] marca 2007 r. o zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków, raport nr [...] z [...] listopada 2010 r. z badań hałasu na stanowiskach pracy, raport z badania hałasu z [...] maja 2008 r. sporządzony przez Pracownie Analiz i Ekspertyz Technicznych M. W opinii z [...] lipca 2012 r. ekspert
IZ stwierdził, że przedstawione przez spółkę dokumenty nie wskazują, że farbiarnia nie jest instalacją wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów
z 9 listopada 2004 r. w sprawie szczególnych rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu
na środowisko. Ostateczną informacją pokontrolną z dnia [...] sierpnia 2012r.
IZ podtrzymała swoje stanowisko zawarte w informacji z dnia [...] lutego 2012 r.
Korzystając z uzyskania kolejnego przedłużenia terminu do wniesienia zastrzeżeń
do wyników kontroli, spółka pismem z dnia [...] października 2012r. złożyła "Przegląd ekologiczny wydziału [...] firmy P". Odnosząc się do tego raportu ekspert IZ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, w wyniku czego, pismem z dnia [...] listopada 2012r. przekazana została stronie ostateczna informacja pokontrolna
nr [...], w której IZ podtrzymała swoje wcześniejsze ustalenia. W związku z kolejnymi zastrzeżeniami strony wyrażonymi w piśmie z dnia [...] grudnia 20102 r. IZ odstąpiła od sporządzenia kolejnej wersji ostatecznej informacji pokontrolnej, pismem z dnia [...] lutego 2013 r., informując spółkę o aktualności stanowiska zawartego w ostatecznej informacji pokontrolnej z dnia [...] listopada 2012 r.
Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., doręczonym spółce w dniu 29 stycznia 2013 r.
IZ rozwiązała – z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia - umowę
o dofinansowanie z dnia [...] kwietnia 2009 r., powołując się na § 17 ust. 1 pkt 2 umowy. W uzasadnieniu wskazała, iż w wyniku przeprowadzonych działań kontrolnych ustalono, iż firma P, realizując inwestycję nie zastosowała się do wymogów wynikających z przepisów o ochronie środowiska, co w konsekwencji stanowi naruszenie § 18 ust. 1, pkt 11, 12 i 13 umowy o dofinansowanie. Spółka jako beneficjent nie zastosowała się do pkt 8, 9 i oraz 39 ppkt 1 wytycznych w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych zatwierdzonych 5 maja 2009 r. przez Ministra Rozwoju Regionalnego oraz naruszyła zapisy prawa krajowego i wspólnotowego tj. art. 71 ust. 2 pkt 2 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz § 3 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów
z 9 listopada 2004 r. w sprawie szczególnych rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu
na środowisko.
W związku z rozwiązaniem umowy, pismem z dnia [...] marca 2013 r., IZ wezwała stronę do zwrotu kwoty dofinansowania otrzymanego w ramach umowy
o dofinansowanie w wysokości 2.019.142,49 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia dokonania zwrotu.
Po uzyskaniu opinii prawnej z dnia [...] lipca 2013 r. oraz kolejnej opinii eksperta
IZ do oceny środowiskowej projektów w ramach RPO 2007 - 2013 na lata 2007
- 2013, uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2013 roku Zarząd Województwa, działając jako IZ RPO, postanowił o wszczęciu postępowania administracyjnego
w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie
z powołaniem się na przepis art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r.
o finansach publicznych, o czym spółka powiadomiona została pismem z dnia 14 listopada 2013 r.
W toku postępowania pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. strona wniosła
o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków A.B., M.R. i w charakterze strony E.S., który to wniosek został oddalony postanowieniem Zarządu Województwa nr [...] r. z dnia [...] lutego 2014 r. ze względu na uznanie, iż nie dotyczył okoliczności mających znaczenie dla sprawy, bowiem postępowanie administracyjne dotyczy nieuzyskania przez beneficjenta decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jako ewentualnej nieprawidłowości podczas procedury ubiegania się o dofinansowanie albo na etapie realizacji projektu, a okoliczności na jakie mieliby być przesłuchani świadkowie zawarte są w aktach sprawy administracyjnej.
Decyzją nr [...] z [...] marca 2014 r. Zarząd Województwa, określił uzyskaną na mocy umowy o dofinansowanie kwotę, żądając jej zwrotu wraz ze wskazanymi terminami odsetek do zwrotu przez spółkę P – w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w szczególności zarzuciła, że umowa o dofinansowanie nie przewiduje możliwości jej wypowiedzenia po zrealizowaniu projektu. Po zrealizowaniu projektu umowa wygasa w związku z czym nie można
jej wypowiedzieć, a tym samym złożone przez organ w dniu 25 stycznia 2013 r. oświadczenie o wypowiedzeniu umowy jest bezskuteczne. Jeżeli zdaniem organu, strona nie przedstawiła wszystkich dokumentów wymaganych do wniosku
o dofinansowanie i nie mogła tym samym składać wniosku, to na organie ciążył obowiązek odrzucenia jej wniosku, na podstawie art. 30a w zw. z 30b ustawy
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, z powodu jego braków formalnych. Projekt objęty umową o dofinansowanie został zrealizowany w całości w sposób prawidłowy, wszystkie wydatki nastąpiły zgodnie z umową i były zasadne, co zostało potwierdzone przez organ dokonaniem płatności końcowej, a tym samym projekt został zrealizowany. Organ nigdy nie wezwał spółki do przedstawienia, przed zawarciem umowy o dofinansowanie, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Strona zarzuciła, że nawet jeżeli wskazała w załączniku 1a do wniosku
o dofinansowanie, że planowany projekt nie jest wymieniony w załączniku I ani II Dyrektywy 85/337, to organ powinien znać jej treść i wiedzieć jakie dokumenty wymagane są od beneficjenta do zawarcia prawidłowej umowy o dofinansowanie. Skarżąca nie została również w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę wezwana przez starostę do uzyskania od właściwego organu decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach. W takiej sytuacji należy przyjąć, że składając oświadczenie jak w załączniku 1a działała w zaufaniu do organów administracji,
z których żaden nigdy nie wezwał jej do uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pozostając w usprawiedliwionym przekonaniu, że działa w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami. Zarzuciła, że powoływany przez organ
w uzasadnieniu decyzji wyrok WSA z Białegostoku z dnia 9 listopada 2011 r. I SA/Bk 132/11, został wydany w odmiennym stanie faktycznym. W niniejszej sprawie projekt został zrealizowany w całości w całości i zakończony, a organ dokonał akceptacji jego realizacji i zasadności, nie wzywając spółki, przed zawarciem umowy
o dofinansowanie, do przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zarząd Województwa decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2014 r.
Przywołując zdefiniowany w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006
z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE Nr 210 L z dnia 31 lipca 2006 r., s. 25; dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006) termin "nieprawidłowość" IZ stwierdziła, że do popełnienia tej nieprawidłowości, dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii. Wykrycie naruszenia prawa i uznanie go za nieprawidłowość, prowadzi do powstania obowiązków ustanowionych prawem unijnym, w tym obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, nałożenia korekty finansowej (art. 98 rozporządzenia).
IZ wskazała, że spółka w biznesplanie - w rubryce opis dotychczasowej działalności
- podała, że w jej zakładzie prowadzono procesy bielenia i farbowania produktów tekstylnych, produkowano dzianinę bieloną i kolorową, a także wykonywano usługi polegające na barwieniu wełny i innych surowców. Nadto do wniosku dołączyła decyzję Starosty z dnia [...] marca 2009 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na przebudowę budynku farbiarni.
W ocenie organu, strona naruszyła przepisy prawa dotyczące procedury oceny oddziaływania na środowisko. Przed wydatkowaniem środków (w tym w okresie prowadzenia inwestycji tj. od 30 kwietnia 2009 r. do 20 października 2010 r.), obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z 2004 r. które w § 3 ust. 1 pkt 27 wymieniało "instalacje do czyszczenia, odtłuszczania lub farbowania włókien lub materiałów włókienniczych", co oznacza, że dla tego rodzaju przedsięwzięć,
na podstawie przepisu art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.: dalej: ustawa o ooś) wymagane było uzyskanie - przed rozpoczęciem ich realizacji - decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stosownie do art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o ooś, uzyskanie takiej decyzji powinno nastąpić przed wydaniem pozwolenia na budowę na przebudowę budynku farbiarni. Pozostaje
to konsekwencją zał. II dyrektywy Rady (WE) nr 85/337/EWG, który wymienia "w pkt 8 lit. B" m. in. farbiarnie włókien lub tekstyliów, co oznacza, że zakład prowadzony przez stronę jeszcze przed zrealizowaniem omawianego projektu należał i nadal należy do kategorii, o której "w pkt 8 lit. B" zał. II do dyrektywy. Nie ma bowiem wątpliwości, że omawiane przedsięwzięcie należy zaliczyć do wskazanej kategorii.
Zdaniem IZ, do naruszenia procedur w rozumieniu art. 211 ust. 1 pkt 2 ufp doszło
w sytuacji przyznania stronie dofinansowania, a w konsekwencji i wykorzystania przyznanych środków projektowi, który wymagał uzyskania i przedstawienia odpowiednich dokumentów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, w tym decyzji środowiskowej. W przypadku przedsięwzięcia realizowanego przez spółkę "P", nie została przeprowadzona selekcja indywidualna, ponieważ nie wydano decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz nie została przeprowadzona selekcja kategoryczna, pozostające w zgodzie z rozporządzeniem RM z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Posiłkując się uzyskaną opinią biegłego z zakresu prawa ochrony środowiska IZ wskazała, że w okresie zatwierdzania przedsięwzięcia spółki (wydawania dla niego pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 2009r.) obowiązujące wówczas rozporządzenie RM z dnia 9 listopada 2004 r., wymieniało w § 3 ust. 1 pkt 27 "instalacje do czyszczenia, odtłuszczania lub farbiarnia włókien lub materiałów włókienniczych". Zgodnie z opinią biegłego z dnia [...] lipca 2013 r., umieszczenie tej kategorii w rozporządzeniu oznaczało, że dla zaliczonych do niej przedsięwzięć wymagane było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed rozpoczęciem ich realizacji, zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o ooś. W omawianym przypadku, zgodnie z art. 72 ust, 1 pkt 1 ustawy ooś, uzyskanie tej decyzji powinno nastąpić przed wydaniem pozwolenia na przebudowę budynku farbiarni. Brak również podstaw do uzyskania decyzji środowiskowej w trakcie czy po realizacji inwestycji.
Zdaniem IZ na etapie oceny formalnej oraz merytorycznej wnioskodawca nie jest zobowiązany do składania dokumentacji środowiskowej. Wobec tego podczas dokonywania ocen projekt nie jest poddawany procedurze tzw. kwalifikacji, w celu rozstrzygnięcia, czy przedsięwzięcie powinno zostać poddane ocenie oddziaływania na środowisko, czy też nie. Tym samym IZ nie miała podstaw do odrzucenia projektu podczas oceny formalnej, czy też merytorycznej, z powodu braku dokumentacji środowiskowej.
Za nieuzasadnione IZ uznała twierdzenie o zrealizowaniu projektu w sposób prawidłowy i zgodny z umową o dofinansowanie, wskazując, że został naruszony
§ 7 ust. 3 pkt 1 oraz § 18 ust. 1 pkt 11,12 i 13 umowy o dofinansowanie z 30 kwietnia 2009r. Zgodnie z § 7 ust. 3 pkt 1 umowy beneficjent zobowiązał się do stosowania obowiązujących i aktualnych wzorów dokumentów oraz aktualnych i obowiązujących wytycznych i instrukcji dla beneficjenta. Zgodnie zaś z § 18 ust. 1 pkt 11,12 i 13 umowy w sprawach w niej nieuregulowanych zastosowanie mają w szczególności wytyczne w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych, zatwierdzonych przez Ministra Rozwoju Regionalnego z 5 maja 2009 r., obowiązujące reguły, zasady i postanowienia wynikające z procedur, innych wytycznych i zaleceń, informacji IZ RPO, odpowiednie przepisy pierwotnego
i wtórnego prawa wspólnotowego jak też ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 ze zm.). Beneficjent nie zastosował się do wytycznych oraz naruszył zapisy prawa krajowego
i wspólnotowego. Nie spełnił wymagań pkt 8 Wytycznych w zakresie postępowania
w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć wspólnotowych
z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych zatwierdzonych przez Ministra Rozwoju Regionalnego z 5 maja 2009 r. (MRR/H/16/3/05/09). Przedsięwzięcie, którego dotyczy projekt, należało bowiem zakwalifikować
do przedsięwzięć wymienionych w pkt 8b zał. II do dyrektywy Rady Nr 85/337/EWG, tj. zakładów obróbki wstępnej (mycie, bielenie, merceryzacja), farbiarni włókien lub tekstyliów, które podlegają przepisom art. 4 ust. 2 dyrektywy. Wobec tego, zgodnie
z pkt 9 wytycznych, przedsięwzięcie powinno być w ramach etapu wstępnego poddane procedurze tzw. kwalifikacji, w celu rozstrzygnięcia, czy powinno zostać poddane ocenie oddziaływania na środowisko. Ponadto według pkt 39 ppkt 1 ww. wytycznych oraz art. 71 ust. 2 pkt 2 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o ooś przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego (dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko) wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Natomiast dostarczone dokumenty wskazują na to, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie została wydana.
Zdaniem IZ dokumentacja projektu nie jest również zgodna z art. 3 pkt 6 Prawa ochrony środowiska oraz § 3 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów
z 9 listopada 2004 r., z którego wynika, iż instalacje do czyszczenia, odtłuszczania lub farbowania włókien lub materiałów włókienniczych mogą potencjalnie oddziaływać na środowisko. Zatem przed wydaniem decyzji pozwolenia na budowę należało przeprowadzić kwalifikację przedsięwzięcia, w celu ustalenia, czy konieczne jest przeprowadzanie oceny oddziaływania na środowisko. Tym samym zaistniały podstawy do rozwiązania umowy o dofinansowanie zgodnie z zapisami § 17 ust. 1 pkt 2 umowy.
IZ stwierdziła, że skoro spółka oświadczyła, że projekt nie jest przedsięwzięciem objętym aneksem I ani II dyrektywy, a ponadto w decyzji Starosty z dnia [...] marca 2009 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wykonanie robót budowlanych nie wskazano, że wymagana jest decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych, to IZ przyjęła, że przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Dopiero, gdy w wyniku ustaleń kontroli wyszły na jaw nieprawidłowości przy realizowaniu umowy o dofinansowanie, miała obowiązek poddać analizie stan faktyczny, którego nieprawidłowość dotyczy. Skargę na powyższą decyzję wniosła spółka "P".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznając po raz pierwszy sprawę wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2015r., w sprawie II SA/Go 696 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2014r.
WSA uzasadniając rozstrzygnięcie w sprawie wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wskazał na treść regulacji zawartych w art. 2 pakt 7, art. 70 ust. 1 i 2 oraz art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, powołał też art. 1 i art. 2 ust. 4 i art. 4 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r., poz.312 str. 1)
W ocenie WSA, analiza zaskarżonej decyzji – wydanej na podstawie art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. - wskazuje, że ogranicza się ona jedynie do przytoczenia definicji nieprawidłowości z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 oraz przyjęcia szerokiej interpretacji przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego,
tj. obejmującej swym zakresem zarówno naruszenie prawa wspólnotowego jak
i przepisu prawa krajowego, ustanawiającego wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych z budżetu Unii. Nie kwestionując prawidłowości wykładni tej przesłanki, WSA zauważył, że w decyzji stwierdzono jednocześnie, iż samo wykrycie naruszenia prawa Unii, czy też prawa krajowego i uznanie go za nieprawidłowość
w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia pozostaje wystarczające dla przyjęcia zaistnienia obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie wydatkowanych nieprawidłowo kwot. Tym samym – jak przyjął Sąd I instancji - uznano, że samo wykrycie naruszenia prawa Unii, czy też prawa krajowego oznacza automatycznie nieprawidłowość, całkowicie pominięte zostało, że warunkiem wydania decyzji
o zwrocie środków udzielonego dofinansowania jest zaistnienie i wykazanie związku przyczynowego między stwierdzonym naruszeniem prawa będącym wynikiem działania bądź zaniechania beneficjenta, a rzeczywistą lub potencjalną szkodą
w budżecie UE. Stąd Sąd I instancji za zasadny uznał zarzut naruszenia przepisu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, przy czym - zdaniem Sądu - błędna wykładnia tego przepisu doprowadziła do wadliwości procesowych związanych
z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa.
Poza tym WSA zauważył, że całkowicie chybione jest stwierdzenie jakoby możliwe było naruszenie przepisu art. 211 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp przez "projekt beneficjenta". Wskazany przepis konstytuuje bowiem instytucję odzyskiwania środków udzielonego dofinansowania i stanowi podstawę prawną decyzji podejmowanych przez IZ,
co wyklucza możliwość jego naruszenia przez beneficjenta.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że wszczynając postępowanie administracyjne,
IZ wskazała przepis art. 211 ust. 1 u.f.p. Nie skonkretyzowała tym samym
w odniesieniu do której z podstaw wskazanych w tym przepisie będzie się ono toczyć. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji skonkretyzowała, że podstawą orzeczenia o obowiązku zwrotu dofinansowania jest przepis art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Z kolei w decyzji poprzedzającej decyzję zaskarżoną w podstawach prawnych przywołany został przepis art. 211 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy. W uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2014 r. zawarte zostało stwierdzenie, że w realizowanym projekcie doszło do naruszenia art. 211 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. bez uzasadnienia stanowiska
w odniesieniu do pkt 3. Z kolei w odpowiedzi na skargę pod adresem beneficjenta pojawił się zarzut złożenia w załączniku nr Ia do wniosku o dofinansowanie niezgodnego z prawdą oświadczenia.
Dalej, WSA zwrócił uwagę, że znaczna część motywów skargi nakierowana była na wykazanie bezpodstawności orzeczenia zobowiązującego spółkę do zwrotu pobranego dofinansowania, z uwagi na zaistniałe zaniedbania IZ w odniesieniu
do oceny wniosku strony na etapie procedury konkursowej w kontekście spełniania wymogów związanych z kwalifikacją planowanej inwestycji w odniesieniu
do przeprowadzenia oceny jej oddziaływania na środowisko. Zdaniem skarżącej, jeżeli wystąpiły ewentualne uchybienia w zakresie nieprzedstawienia wymaganych dokumentów, to były wynikiem zaniedbań IZ na etapie kontroli formalnej
i merytorycznej wniosku o dofinansowanie, w szczególności zaś skutkiem niewezwania strony do przedłożenia brakujących dokumentów.
W tym aspekcie Sąd I instancji wywiódł, że uruchomienie mechanizmu odzyskiwania środków pomocowych wypłaconych beneficjentowi w związku ze stwierdzeniem zaistnienia nieprawidłowości o jakiej mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, na zasadach określonych w u.f.p. jest możliwe, w sytuacji gdy nie można mówić o winie lub niedbalstwie instytucji zarządzającej przy wykonywaniu zadań na niej spoczywających.
Analiza decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. zdaniem WSA wskazuje, że IZ wydając decyzję określającą skarżącej przypadającą do zwrotu kwotę nie przeprowadziła analizy dokumentów w postaci obowiązujących i aktualnych wytycznych i instrukcji dla beneficjenta. Nie wykazała, iż dochowała wszystkich ciążących na niej obowiązków związanych z formalną i merytoryczną oceną projektu na dzień podpisania umowy, a zatem wyłączona jest jej wina czy zaniedbanie o jakim mowa
w art. 70 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006, oraz zaistniała "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia, tj. wynikająca
z działania lub zaniechania beneficjenta warunkująca skorzystanie z instytucji art. 211 ust. 1 pkt 2 ufp.
W ocenie Sądu powołane przez IZ Wytyczne, zatwierdzone 5 maja 2009 r., nie mogły mieć w sprawie zastosowania dla oceny, czy przyznanie skarżącej kwot dofinansowania nastąpiło z naruszeniem procedur "obowiązujących przy ich wykorzystaniu" (rozumianych również jako procedury warunkujące ich przyznanie). Momentem miarodajnym dla dokonania takiej oceny może być zawarcie umowy
o dofinansowanie. Na ten dzień (30 kwietnia 2009 r.) powołane przez IZ wytyczne nie były jeszcze obowiązujące, gdyż nie zostały zatwierdzone. Zatem ocena, jakie obowiązki ciążyły na spółce jako wnioskodawcy w zakresie przedstawienia wraz
z wnioskiem dokumentacji dotyczącej kwestii oceny środowiskowej planowanej inwestycji bądź dopełnienia innych warunków w tym zakresie, powinna być dokonana w odniesieniu do poprzednio obowiązujących wytycznych, tj. Wytycznych w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych zatwierdzonych przez Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 3 czerwca 2008r.
tj. tych o których mowa w pierwotnym tekście umowy o dofinansowanie. Skoro więc sedno sporu sprowadza się zasadniczo do kwestii, czy zgłoszony przez skarżącą wnioskiem z dnia [...] września 2008 r. projekt spełniał ustanowione w RPO kryteria
i warunki uzyskania dofinansowania i w konsekwencji istniały podstawy zawarcia umowy w tym przedmiocie, nie może być innego niż dzień jej zawarcia momentu dokonywania tej oceny. Także obowiązki spółki, jako beneficjenta środków pomocowych, wynikające z treści zawartej umowy muszą być oceniane na ten moment.
Wskazane zaniechania IZ stanowią zdaniem WSA o naruszeniu art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa, a w konsekwencji czynią przedwczesnym wniosek IZ o zaistnieniu przesłanki do orzeczenia o zwrocie przyznanego dofinansowania w oparciu o przepis art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Dopiero bowiem wykazanie przez IZ, iż dopełniła wszystkich ciążących na niej wymogów i obowiązków w zakresie oceny projektu, poprzedzających zawarcie oraz sprecyzowanie wymogów ciążących na beneficjencie, a wynikających z omawianych procedur w konfrontacji
z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, pozwalać będzie na jednoznaczną ocenę zaistnienia przesłanek do orzeczenia w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania.
Sąd I instancji zwrócił też uwagę, że organ pominął wszystkie dowody zaoferowane mu przez stronę dla wykazania zasadności jej stanowiska. Zdaniem Sądu wymogu oceny materiału dowodowego nie realizuje odniesienie się do tych materiałów wyłącznie przez eksperta IZ w sporządzonej przez niego opinii.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zarząd Województwa ( IZ)
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 października 2017r.,sygn.akt
II GSK 186/16, oddalił wniesioną skargę kasacyjną.
NSA podniósł, że jak wynika z uzasadnienia kontrolowanego wyroku, Sąd I instancji powołał m. in. art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 4, art. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 oraz art. 2 pkt 7, art. 70 ust. 1 lit.b oraz art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
NSA przypomniał, że w myśl art. 70 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE)
nr 1083/2006 państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w szczególności za pomocą zapobiegania, wykrywania
i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco
o przebiegu postępowań administracyjnych i prawnych.
Z kolei stosownie do art. 98 ust. 2 (akapit 1) powołanego rozporządzenia unijnego, państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku
z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Pojęcie nieprawidłowości zostało przy tym zdefiniowane w art. 2 pkt 7 powołanego wyżej rozporządzenia unijnego jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Zasadnie zwrócono uwagę, że definicja ta odpowiada pojęciu "nieprawidłowości"
w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, a według art. 4 ust. 1 tego aktu każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści m. in. poprzez zobowiązanie do zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych. Wskazano nadto, że w myśl art. 2 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z zastrzeżeniem stosowanego prawa wspólnotowego, procedury dotyczące zastosowania wspólnotowych kontroli, środków i kar będą podlegały prawu Państw Członkowskich, przy czym w myśl art. 2 ust. 1 kontrole administracyjne, środki i kary wprowadza
się w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla zapewnienia właściwego stosowania prawa wspólnotowego. Muszą one być skuteczne, proporcjonalne
i odstraszające, w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Wspólnot.
W świetle całokształtu powołanych przepisów nie powinno ulegać kwestii, że przepis art. 211 ust. 1 ustawy o finansach publicznych - określający przesłanki zwrotu przez beneficjenta określonych nim środków - konstytuuje, na zasadzie przewidzianej art. 2 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, krajową instytucję prawną odzyskiwania środków nienależnie wypłaconych dla wypełnienia przez państwo członkowskie obowiązku z art. 4 ust. 1 tego aktu jak i z art. 70 ust.1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
NSA stwierdził, że wbrew zarzutowi sformułowanemu w skardze kasacyjnej przesłanki zwrotu przez beneficjenta środków - przewidziane w art. 211 ust. 1 u.f.p.
- należy interpretować z uwzględnieniem treści art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Zatem fakt wykorzystania środków z naruszeniem procedur,
o których mowa w art. 208 u.f.p. może stanowić przesłankę zwrotu środków
w rozumieniu art. 211 ust. 1 pakt 2 u.f.p., jeżeli naruszenie tych procedur stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
W konsekwencji - w świetle przytoczonej wyżej definicji nieprawidłowości
- stwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. wymaga ustalenia,
że naruszenie określonych tym przepisem procedur wynikało z działania lub zaniechania beneficjenta, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę
w budżecie ogólnym EU w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku
z budżetu ogólnego.
W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14 lipca 2016 r. C-406/14 (acz wydanego w sprawie dotyczącej zamówienia publicznego na roboty budowlane) uzasadnione jest przyjęcie, że art. 98 rozporządzenia Rady (WE)
nr 1083/2006 w związku z art. 2 pkt 7 tego rozporządzenia należy interpretować
w ten sposób, że stwierdzona nieprawidłowość uzasadnia konieczność dokonania korekty – o ile nie można wykluczyć, że uchybienie miało wpływ na budżet odnośnego funduszu. Kwotę tej korekty należy określać przy uwzględnieniu wszystkich konkretnych okoliczności, które są istotne z punktu widzenia kryteriów wskazanych w art. 98 ust. 2 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia
a mianowicie charakteru stwierdzonej nieprawidłowości, jej wagi oraz straty finansowej poniesionej przez dany fundusz.
NSA podzielił stanowisko WSA, że organy nie poddały wnikliwej ocenie szeregu okoliczności - podnoszonych w toku postępowania administracyjnego przez skarżącą spółkę odnośnie stwierdzonych nieprawidłowości.
Po zwrocie akt do organu, a następnie po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją
nr [...] Zarząd Województwa z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] Zarządu Województwa z dnia [...] października 2017r. w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie projektu nr [...] pt. "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o. poprzez rozbudowę i zakup wyposażenia".
W uzasadnieniu podnosząc, że decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...] października 2017r. Zarządu Województwa wydał po przeprowadzeniu ponownego postępowania decyzję o zwrocie dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie projektu nr [...] pt. "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa P Sp. z o.o. poprzez rozbudowę i zakup wyposażenia"
Wskazał ponownie, że Zarząd Województwa na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2, art. 28 ust.1 pkt 3 oraz art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. Nr 227, poz. 1658 z późn. zm.) jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-2013 w terminie od [...].08.2008r. do [...].09.2008r. ogłosił konkurs zamknięty nr [...] w ramach RPO II Priorytet Stymulowanie wzrostu inwestycji w przedsiębiorstwach i wzmocnienie potencjału innowacyjnego Działanie 2.2 Poprawa konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez inwestycje.
Do powyższego ogłoszenia Instytucja Zarządzająca RPO załączyła zbiór aktów prawnych, wytycznych oraz instrukcji, z którymi powinien się zapoznać i stosować potencjalny Beneficjent Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013, w tym szczególności Podręcznik Beneficjenta Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 Priorytet II Stymulowanie wzrostu inwestycji w przedsiębiorstwach i wzmocnieni potencjału innowacyjnego (wersja 2.0 sierpień 2008) oraz Uszczegółowienie Regionalnego Programu Operacyjnego 2007-2013 "Szczegółowy opis osi Priorytetowych" z dnia 23 lipca 2008 r. (rozdział 5 str. 15, wersja z dnia 23 lipca 2008 r.). W powyższych dokumentach zawarte są możliwości i zasady korzystania ze wsparcia oferowanego w ramach RPO, a także obowiązki potencjalnego Beneficjenta przy aplikowaniu, realizacji oraz rozliczaniu projektów w ramach Programu. Strona przystępując do konkursu, dochowując należytej staranności przy aplikowaniu o środki publiczne, powinna się zapoznać się z ww. dokumentami oraz aktami prawnymi i Wytycznymi w nich wymienionymi.
Jednym z takich dokumentów obowiązujących Wnioskodawców w ramach ww. konkursu są Wytyczne Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie postępowania
w sprawie ocen oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych z dnia 3 czerwca 2008 r. wersja aktualna na dzień ogłoszenia konkursu jak i podpisania umowy
o dofinansowanie projektu [...] pt. "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o.".
Celem ww. wytycznych było ograniczenie ryzyka błędów w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko mogących skutkować zagrożeniem dla przygotowania lub realizacji projektów współfinansowanych w ramach właściwych Programów Operacyjnych, a w szczególności pomoc dla beneficjentów w zakresie kluczowych elementów postępowania OOŚ i przygotowania dokumentacji środowiskowej wymaganej wraz z wnioskiem o dofinansowanie projektu. Wytyczne te jednoznacznie wskazywały w sekcji B źródła prawa zarówno wspólnotowego jak
i krajowego, które powinny być zastosowane przy realizacji projektów w ramach wdrażanego Programu, a także wymogi prawa wspólnotowego w zakresie postępowania OOŚ oraz zagrożenia wynikającego z nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania OOŚ. W punkcie 7 ppkt 5 Wytycznych zostało wskazane, że "prawidłowe przeprowadzenie postępowania OOŚ przez właściwy organ ma na celu zminimalizowanie zagrożeń w realizacji projektu wynikających z możliwości odmowy przyznania dofinansowania przez właściwą instytucję albo wstrzymania finansowania projektu i obowiązku zwrotu środków."
Natomiast zgodnie z punktem 8 przytoczonych Wytycznych " W celu zminimalizowania ryzyk wskazanych w pkt 7 Wytycznych, zaleca się beneficjentom:
1) rzetelne przygotowanie danych wstępnych o planowanym przedsięwzięciu, zgodnie z art. 49 ust. 3 UPoś, które są składane razem z wnioskiem o wydanie decyzji, dla przedsięwzięć, dla których należy stwierdzić obowiązek bądź brak obowiązku sporządzenia raportu OOŚ w ramach procedury tzw. "screeningu"(przedsięwzięcia z grupy II i III);
2) dla przedsięwzięć, dla których sporządzenie raportu OOŚ jest obligatoryjne (przedsięwzięcia z grupy I), występowanie, w miarę potrzeby, z zapytaniem o zakres raportu w trybie art. 49 ust. 1 UPoś, w szczególności tam, gdzie realizacja przedsięwzięcia może wiązać się ze znaczącym oddziaływaniem na obszary Natura 2000;
3) w przypadku, gdy raport OOŚ jest wymagany, sporządzenie go w sposób wyczerpujący, zgodnie ze wszystkimi wymogami prawa krajowego i wspólnotowego oraz wytycznymi i innymi dokumentami opracowanymi przez właściwe instytucje krajowe, w oparciu o rzetelne dane, a w przypadku braku takich danych, przeprowadzenie badań mających na celu dostarczenie potrzebnych danych;
4) wykorzystywanie wszelkich uprawnień strony jakie przysługują im na podstawie UPoś oraz Kpa w celu zapewnienia odzwierciedlenia wszystkich wymaganych prawem elementów w decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia.
W związku z powyższym przytoczone Wytyczne wskazywały konieczność dokonania przed rozpoczęciem inwestycji rzetelnego przeprowadzenia badania w zakresie wymogu wydania stosownej decyzji środowiskowej, w tym także aktywny udział
w przy tworzeniu stosownych dokumentów. Co istotne potencjalny Beneficjent został także poinformowany, w ww. wytycznych o istnieniu zagrożenia w postaci możliwości zwrotu otrzymanych środków w przypadku nieprawidłowego postępowania
w zakresie oceny środowiskowej.
Strona w przygotowanym przez siebie Biznes planie w rubryce opis dotychczasowej działalności wskazała, że w zakładzie spółki prowadzono procesy bielenia
i farbowania produktów tekstylnych, produkowano dzianinę bieloną i kolorową,
a także wykonywano usługi polegające na barwieniu wełny i innych surowców. Celem realizacji projektu, na który Strona aplikowała o dofinansowanie było rozbudowa zakładu oraz zakup takich maszyn jak farbiarnia, systemy nawilżania powietrza na czesalnię i zgrzeblarnię, suwnica, stacja zmiękczania wody wraz ze zbiornikiem, wymiennik ciepła, urządzenie do kontroli jakości, waga analityczna, waga precyzyjna, instalacja kontrolno- pomiarowa, sprężarki.
Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 27 Rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu
o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.), z którego wynika, iż instalacje do czyszczenia, odtłuszczania lub farbowania włókien lub materiałów włókienniczych mogą potencjalnie oddziaływać na środowisko.
Dalej art. 71 ust. 2 pkt 2 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 z późn. zm.) przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę
i zatwierdzeniu projektu budowlanego (dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko) wymagane jest uzyskanie decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach. Zatem w związku z zakupem przez Stronę wyposażenia farbiarni, inwestycja ewidentnie wpisywała się w przytoczone wyżej przepisy, a w konsekwencji konieczne było sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko.
Strona do wniosku o dofinansowanie dołączyła decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. (nr rejestru: [...], nr wniosku: [...]) wydaną przez Starostę, w której Starosta zatwierdzał projekt budowlany i udzielała pozwolenia na przebudowę budynku farbiarni wniosek o wydanie tego pozwolenia. Strona natomiast nie dołączyła do wniosku żadnych dokumentów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, oświadczając, że planowany projekt nie jest wymieniony ani w załączniku I, ani II dyrektywy 85/3371 (Załącznik la do wniosku, pkt A.3.2.1) i dlatego nie wymaga postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Ponadto Instytucja Zarządzająca RPO nie była w podsiadaniu korespondencji pomiędzy P Sp. z o.o. i Starostą, wobec tego, na podstawie akt sprawy nie można ustalić czy starosta wymagał przedstawienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, czy też przedłożenia postanowienia, o jakim jest mowa w art. 63 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Jednocześnie Instytucja Zarządzająca RPO zaznaczyła, że na tym etapie nie miała także podstaw do kwestionowania decyzji administracyjnej wydanej przez inny właściwy do tego organ administracji, w szczególności że nie była Stroną tego postępowania. Z dokumentów przekazanych przez Stronę w sposób jednoznaczny wynikało, że uzyskała ona pozwolenie na budowę w wyniku przeprowadzonego przez kompetentny organ postępowania administracyjnego.
Na etapie oceny formalnej oraz merytorycznej Strona nie złożyła żadnej innych dokumentów środowiskowych. Jednocześnie Strona oświadczyła, że planowany przez nią projekt nie był wymieniony ani w załączniku I, ani II dyrektywy 85/3371 (Załącznik la do wniosku, pkt A.3.2.1) i dlatego nie wymaga on postępowania
w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. W konsekwencji powyższego zatem Instytucja Zarządzająca RPO, przyjęła oświadczenie Strony w powyższym zakresie. I Z podkreśliła, że zgodnie z umową o dofinansowanie do czasu zakończenia okresu trwałości istnieje możliwość, że dofinansowany projekt zostanie skontrolowany
(§11 umowy). Dopiero, gdy z okoliczności danej sprawy, wyjdą na jaw nieprawidłowości przy realizowaniu umowy o dofinansowanie (np. w wyniku ustaleń kontroli, w tym kontroli UKS), IZ RPO ma obowiązek poddać wnikliwej analizie stan faktyczny, którego nieprawidłowość dotyczy.
Zatem Instytucja Zarządzająca RPO wskazała, że nie miała podstaw, aby nie przyjąć złożonego przez Stronę oświadczenia zgodnie z którym planowany przez niego projekt nie był wymieniony ani w załączniku I, ani II dyrektywy 85/3371 (Załącznik la do wniosku, pkt A.3.2.1), tym bardziej w kontekście posiadania pozwolenia na budowę wydanej przez właściwy do tego organ.
W wyniku przeprowadzonej kontroli Instytucji Zarządzającej RPO stwierdziła naruszenie przez Stronę przepisów prawa dotyczących procedury oceny oddziaływania na środowisko, ponieważ przed wydatkowaniem środków "P" Sp. z o.o., w tym w czasie prowadzenia inwestycji tj. od [...] kwietnia 2009 r. do [...] października 2010 r., obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z 2004 r., które wymieniało w § 3 ust. 1 pkt 27 "instalacje do czyszczenia, odtłuszczania lub farbowania włókien lub materiałów włókienniczych", co oznaczało, że dla tych przedsięwzięć wymagane było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed rozpoczęciem ich realizacji, na podstawie przepisu art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz
o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U., Nr 199, poz. 1227 ze zm. aktualnie Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, dalej o.o.ś.). W przypadku Strony "P" Sp. z o.o. zgodnie z przepisem art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o.o.ś., uzyskanie tej decyzji powinno nastąpić przed wydaniem pozwolenia na budowę na przebudowę budynku farbiarni.
Powyższe jest konsekwencją Załącznika II dyrektywy 85/337, który wymienia w pkt 8 lit. B) "zakłady obróbki wstępnej (mycie, bielenie, maceryzacja) farbiarnie włókien lub tekstyliów", co oznacza, że zakład prowadzony przez Stronę jeszcze przed zrealizowaniem omawianego projektu należał i nadal należy do kategorii, o której mowa w pkt 8 lit. B) Załącznika II dyrektywy. Nie ma przy tym znaczenia czy mamy do czynienia z prowadzeniem działalności polegającej na farbowaniu tkanin po raz pierwszy czy też, tak jak jest to w przypadku Strony "P" Sp. z o.o. z uruchomieniem dodatkowych maszyn służących farbowaniu. Nie ma bowiem wątpliwości, że omawiane przedsięwzięcie należy zaliczyć do kategorii, o której mowa w Załączniku II pkt 8 lit b) dyrektywy 85/337. Dodatkowo należy wskazać na podstawie Załącznika II pkt 13 "Wszelkie zmiany bądź rozbudowa przedsięwzięć wymienionych w Załączniku I lub II, już zatwierdzonych, zrealizowanych lub będących w trakcie realizacji, które mogą mieć znaczące niekorzystne oddziaływanie na środowisko naturalne (zmiana lub rozciągnięcie niezawarte w Załączniku I)".
Jak wskazano wyżej Strona oświadczyła, że planowany projekt nie jest wymieniony ani w załączniku I, ani II dyrektywy 85/3371 (Załącznik la do wniosku, pkt A.3.2.1)
i dlatego nie wymaga postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.
Zdaniem IZ RPO do naruszenia procedur w rozumieniu art. 211 ust.1pkt.2 ustawy o finansach publicznych, doszło w sytuacji w której przyznano Stronie dofinansowanie, a w konsekwencji i wykorzystania przyznanych środków projektowi, który wymagał uzyskania i przedstawienia odpowiednich dokumentów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, w tym decyzji środowiskowej.
W przypadku przedsięwzięcia realizowanego przez "P" Sp. z o.o., nie została przeprowadzona selekcja indywidualna, ponieważ nie wydano decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz nie została przeprowadzona selekcja kategoryczna, pozostające w zgodzie z rozporządzeniem Rady Ministrów
z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu
na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). IZ RPO zwróciła się do biegłego
z zakresu prawa ochrony środowiska o wydanie opinii w zakresie konieczności uzyskania decyzji środowiskowej w ramach zrealizowanego przez Stronę projektu. Sporządzona opinia potwierdza stanowisko IZ RPO, iż w okresie zatwierdzania omawianego przedsięwzięcia (wydawania dla niego pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 2009 r.) obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.), które wymieniało w § 3 ust. 1 pkt 27 "instytucje do czyszczenia, odtłuszczania lub farbiarnia włókien lub materiałów włókienniczych". Zgodnie z opinią kancelarii J.J. Sp. z o.o. z dnia [...] lipca 2013 roku, umieszczenie tej kategorii w rozporządzeniu oznaczało, że dla zaliczenia do niej przedsięwzięć wymagane było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed rozpoczęciem ich realizacji, zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy OOŚ. W omawianym przypadku, zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy OOŚ, uzyskanie tej decyzji powinno nastąpić przed wydaniem pozwolenia na budowę na przebudowę budynku farbiarni.
Ponadto Instytucja Zarządzająca RPO zwróciła się do S.P. (absolwent AGH, inżynier geolog, biegły w zakresie ochrony środowiska - uprawnienia wydane przez wojewodę i ministra ochrony środowiska, biegły w zakresie postępowań wodno - prawnych, pracował w administracji publicznej, w tym jako naczelnik wydziału budownictwa i ochrony środowiska w Starostwie i zastępca dyrektora ochrony środowiska), z Grupy Eksperckiej powołanej do oceny środowiskowej projektów w ramach RPO 2007
- 2013 uchwałą nr [...] Zarządu Województwa z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie utworzenia i wynagradzania Grupy Eksperckiej do oceny środowiskowej projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 -2013, zmienioną uchwałą nr [...] Zarządu Województwa z dnia [...] listopada 2011 r. z zapytaniem czy możliwe jest uzyskanie decyzji środowiskowej w trakcie, a nawet po realizacji inwestycji.
W odpowiedzi na przedstawione zapytanie, ekspert potwierdził stanowisko IZ RPO, że nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach już po wydaniu decyzji wymaganych do realizacji danego przedsięwzięcia. Strona pismem z dnia [...] czerwca 2012 r., a więc przed rozpoczęciem przedmiotowego postępowania administracyjnego, złożyła szereg dokumentów oraz analiz dotyczących oddziaływania zrealizowanego projektu na środowisko takich jak: Ocenę skutków środowiskowych przebudowy oraz wymiany maszyn i urządzeń na Wydziale [...] firmy P sporządzoną przez Fundację [...] czerwca 2012r. Opinię w sprawie wymiany urządzeń wydziału [...] na nowe w fabryce P Sp. z o.o. sporządzoną przez E. Sprawozdanie z badań ścieków sporządzone przez E z [...] kwietnia 2008r. (kontrolę zakończono [...] kwietnia 2008 r.). Sprawozdanie z badań ścieków sporządzone przez Laboratorium Badania Wód i Ścieków [...] Sp. z o.o. z [...] czerwca 2012r. Załącznik nr 1 do umowy nr [...] z [...] marca 2007 r. o zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków. Raport nr [...] z [...] listopada 2010 r. z badań hałasu na stanowiskach pracy. Raport z badania hałasu z [...] maja 2008 r. sporządzony przez Pracownie Analiz i Ekspertyz Technicznych M.
W dwóch pierwszych załączonych dokumentach przez Stronę zostało wskazane,
że realizacja przedmiotowego projekt przyczyniła się znacznie do zmniejszenia poziomu hałasu, zużycia wody, energii elektrycznej jak i cieplnej. W zakresie pozostałych przedstawionych przez Stronę dokumentów, dotyczyły one pomiary zarówno poziomu hałasu jak i badania jakości odprowadzanych przez spółkę ścieków. Instytucja Zarządzająca RPO w wyniku analizy przedstawionych dokumentów, podkreśliła że przedstawione ekspertyzy, raporty dotyczyły tylko
i wyłącznie skutków faktycznych realizacji projektu lub też bieżących pomiarów wynikających z działania przedsiębiorstwa, a nie odnosiły się do przedmiotu sprawy, a więc konieczności posiadania przez Stronę decyzji środowiskowej przed rozpoczęciem inwestycji dofinansowanej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Mając na uwadze powyższe Instytucja Zarządzająca RPO stwierdziła, że dokumenty te nie mogą wpłynąć na wynik rozpatrywanej sprawy.
Instytucja Zarządzająca RPO ponownie podkreśla, że zakład prowadzony przez Stronę jeszcze przed zrealizowaniem omawianego projektu należał i nadal należy do kategorii, o której mowa w Załączniku II dyrektywy 85/337, który wymienia w pkt 8 lit. B) "zakłady obróbki wstępnej (mycie, bielenie, maceryzacja) farbiarnie włókien lub tekstyliów", co oznacza, że w pkt 8 lit. B) Załącznika II dyrektywy. Zatem z pkt 13 ww. załącznika "Wszelkie zmiany bądź rozbudowa przedsięwzięć wymienionych
w Załączniku I lub II, już zatwierdzonych, zrealizowanych lub będących w trakcie realizacji, które mogą mieć znaczące niekorzystne oddziaływanie na środowisko naturalne (zmiana lub rozciągnięcie niezawarte w Załączniku I)". Konsekwencją powyższego była konieczność sporządzenia decyzji środowiskowej dla przedmiotowej inwestycji zgodnie z przepisami prawa polskiego. Mając na uwadze powyższe w związku z brakiem dokonania przed Stronę działań związanych z oceną środowiskową przed rozpoczęciem inwestycji Strona zrealizowała projekt
nr [...] pt. "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o. poprzez rozbudowę i zakup wyposażenia" z naruszeniem zapisów zarówno przytoczonego w niniejszej decyzji administracyjnej prawa krajowego jak i wspólnotowego, co stanowi naruszenie zapisów art. 2 pkt. 7) Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. zgodnie z którym termin nieprawidłowości należy rozumieć jako "jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego". Niewątpliwie w przedmiotowej sytuacji Strona nie dokonała rzetelnej analizy swojej dokumentacji projektowej jak i nie zastosowała się do wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie postępowania w sprawie ocen oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych z dnia 3 czerwca 2008 r., których określony jest sposób postępowania oraz zagrożenia wynikające z zaniechania właściwego przeprowadzenia oceny środowiskowej, co doprowadziło do złożenia przez Stronę do Instytucji Zarządzającej RPO oświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym. Zatem doszło, w wyniku zaniechania Strony, w przedmiotowej sprawie do naruszenia zapisów prawa zarówno wspólnotowego jak i krajowego mogącego spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Kryteria dotyczące oceny merytorycznej projektu zatwierdzone przez Komitet Monitorujący, przewidywały oceny dokumentacji pod kątem oceny oddziaływania na środowisko, w załączniku nr 1 do uchwały uchwała nr [...] Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny na lata 2007-2013,w którym badano wpływ na realizację polityk horyzontalnych, w tym ochronę środowiska, wskazywano ocenę od 0-5. Zarówno uchwała nr [...] Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny na lata 2007-2013 z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie przyjęcia kryteriów wyboru projektów w ramach RPO na lata 2007-2013 jak i uchwała nr [...] Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny na lata 2007- 2013 z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie przyjęcia kryteriów specyficznych dla Priorytetów II, III wyboru projektów w ramach RPO na lata 2007-2013 uwzględniały kryteria ocen związanych z wpływem projektu na środowisko, przy czym dotyczyło to wszystkich beneficjentów, którzy przystąpili do konkursu i zaakceptowali tak sformułowane zapisy. Strona w punkcie C.6.1 wniosku o dofinansowanie dotyczącym realizacji polityk horyzontalnych nie odniosła się do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a jedynie oświadczyła, że "Branża w jakiej działa firma nie niesie za sobą zagrożenia dla otoczenia przyrodniczego". Jednakże przytoczone oświadczenie Strony nie ma pokrycia w stanie faktycznym ponieważ zakłady związane z farbowaniem tekstyliów, w związku ze swoim zakresem prowadzenia działań, mogą w sposób znaczący wpłynąć na otoczenie przyrodnicze w wyniku korzystania ze środków chemicznych.
Po podjęciu przez Zarząd Województwa decyzji o wyborze projektu do dofinansowania do Strony skierowane zostało pismo wzywające do złożenia dokumentów niezbędnych do podpisania umowy w tym również pozwolenia
na budowę (jeśli dotyczy) i dokumentów dotyczących oceny oddziaływania
na środowisko tj. Załącznika 1a, Zaświadczenia organu odpowiedzialnego
za monitorowanie obszarów Natura 2000 (załącznik 1 b) (jeśli dotyczy) oraz Raportu z oceny oddziaływania na środowisko (jeśli dotyczy). Strona przedłożyła Załącznik 1a, w którym oświadczyła że przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, który Instytucja Zarządzająca RPO przyjęła.
W wyniku złożenia przez Stronę oświadczenia, z którego jednoznacznie wynika,
że przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, po podjęciu przez Zarząd Województwa decyzji o dofinansowaniu projektu, zdaniem Instytucji Zarządzającej RPO nie było konieczności szczegółowej weryfikacji wniosku o dofinansowanie pod kątem oceny oddziaływania na środowisko, a w konsekwencji powyższego wniosek nie został skierowany do oceny pod kątem OOŚ przez zewnętrznego eksperta. Instytucja Zarządzająca RPO podkreśla, iż powyższe działania były tylko i wyłącznie skutkiem oświadczenia Strony, które jak się później okazało, nie było zgodne ze stanem faktycznym oraz prawnym.
Analizując charakter i wagę nieprawidłowości, zgodnie z art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 ww. rozporządzenia, Instytucja Zarządzająca RPO podkreśliła, że to Strona dokonując oświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym spowodowała,
że złożony przez nią wniosek o dofinansowanie został oceniony pozytywnie. Jednocześnie w wyniku zaniechania Strony nie została sporządzona decyzja środowiskowa w ramach inwestycji, której sporządzenie takiego dokumentu było wymagane prawem. Powyższe działania Strony doprowadziły do uzyskania dofinansowania przez Stronę dofinansowania na projekt nr [...] pt. "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o. poprzez rozbudowę i zakup wyposażenia", który nie był do tego uprawniony.
Zdaniem IZ mając na uwadze działania Strony doszło nie tylko do potencjalnej szkody w wyniku naruszenia zapisów prawa, ale także do szkody rzeczywistej
w związku z dofinansowaniem projektu, który nie był do tego uprawniony. Konsekwencją tego była wypłata środków dofinansowania pochodzącego z budżetu ogólnego UE na inwestycję, która tych środków nie powinna otrzymać
co spowodowało szkodę w tym budżecie.
Instytucja Zarządzająca RPO stwierdziła, że w wyniku działania Strony poprzez złożenie oświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym doszło do realnej szkody w budżecie ogólnym EU w wyniku finansowania nieuzasadnionego wydatku
z budżetu ogólnego związanego z realizacją całego projektu nr [...] pt. "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o. poprzez rozbudowę i zakup wyposażenia", co stanowi naruszenie art. art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
Natomiast w wyniku analizy wagi i charakteru nieprawidłowości (art. 98 rozporządzenia) Instytucja Zarządzająca RPO podkreśla, że to w wyniku działania tj. złożenia oświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym, oraz zaniechania
tj. nieprzeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, Strona doprowadziła
do zaistnienia przedmiotowej nieprawidłowości, czego skutkiem była konieczność wycofania całego projektu z Regionalnego Programu Operacyjnego 2007-2013, w konsekwencji konieczność odzyskania całości przekazanego Stronie dofinansowania.
W zakresie zarzutów procesowych, w szczególności dotyczących odmowy dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków A.B., M.R. i odmowy przesłuchania w charakterze strony E.S. wskazać należy, iż Organ postanowieniem nr [...] Zarządu Województwa z dnia [...] lutego 2014 r. odmówił dopuszczenia dowodu z przesłuchania ww. świadków oraz przesłuchania w charakterze strony E.S., szczegółowo wskazując w uzasadnieniu postanowienia, podstawy odmowy dopuszczenia ww. dowodu.
Zdaniem Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym, wnioski dowodowe zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. nie dotyczą okoliczności mających znaczenie dla sprawy, bowiem postępowanie administracyjne prowadzona było w związku z nie uzyskaniem przez Beneficjenta decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U., Nr 199, poz. 1227 ze zm.), jako ewentualne nieprawidłowości podczas procedury ubiegania się o dofinansowania albo na etapie realizacji Projektu. Ponadto okoliczności, na które Strona chciała się powoływać i słuchać świadków były zawarte w aktach sprawy administracyjnej, do których Strona miała dostęp. Tym samym nie można zarzucić Stronie, iż w tym zakresie dopuściła się naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wskazaną powyżej decyzję skarżący wniósł skargę zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.
1) art. 3 pkt 6 i art. 59 ust. 1 pkt 2 Ustawy o ochronie środowiska z dnia 27.04.2001r. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 13 Ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko z dnia 3 października 2008 r. w zw. z Art. 3 ust. 1 pkt 27 Rozporządzenia z dnia 09.11.2004 r. w sprawie określenia przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowalnością przedsięwzięcia do sporządzenia - raportu
o oddziaływaniu na środowisko w związku z art. 3 ust. 1 pkt 27 Rozporządzenia
z dnia 09.11.2004 r. w sprawie określenia przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych kwalifikowalnością przedsięwzięcia do sporządzenia - raportu o oddziaływaniu
na środowisko w związku z art. 32 oraz art. 35 ust.1 ustawy Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegającą
w szczególności na przyjęciu, iż pod pojęciem "instalacje do czyszczenia, odtłuszczania lub farbowania włókien lub materiałów włókienniczych:, należy także rozumieć dokonaną przez Skarżącego wymianę starych urządzeń na nowe proekologiczne, nowoczesne, gdy w niniejszej sprawie nie doszło do "instalacji urządzeń", albowiem literalna wykładnia całego zapisu wymaga uznania,
iż ustawodawca miał na myśli zamontowanie czegoś, czego nie było wcześniej, a nie wymianę urządzeń już istniejących,
2) Art. 70 ust. 2 Rozporządzenia Rady ( WE) z dnia 11.07.2006r. Nr 1083/2006 w zw. z art. 211 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.06.2005 r. o finansach publicznych w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2009 r. - przepisy wprowadzające ustawę
o finansach publicznych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zaszła sytuacja określona ww. przepisem, uzasadniająca jego zastosowanie, albowiem zgodnie z wykładnią ww. przepisu, jeśli zostanie stwierdzone,
że nieprawidłowość ( niewłaściwe wydatkowanie środków) powstały z winy lub
w wyniku niedbalstwa Organu (państwa), szczególnie w kontekście niewypełnienia obowiązków określonych w katalogu obowiązków i odpowiedzialności Organu
za wybór do dofinansowania projektów spełniających ustalone dla danego programu kryteria, to państwo członkowskie odpowiada za zwrot utraconych kwot do budżetu ogólnego UE, i nie ma możliwości zastosowania względem Beneficjenta procedur dotyczących zwrotu środków, co niewątpliwie ma miejsce w niniejszej sprawie,
3) art. 211 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.06.2005 r. o finansach publicznych
w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2009 r. - przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż, w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające prawo żądania zwrotu środków w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie po pierwsze nie doszło do naruszenia przez Skarżącego żadnej normy prawnej ( albowiem decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie była konieczna) a po wtóre mamy do czynienia z ewidentną winą lub niedbalstwem ze strony organu przy wykonywaniu zadań na nim spoczywających,
4) Art. 30a, art. 25 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 2 w zw. z 30 b Ustawy z dnia 6.12.2006 r.
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zw. z art. 2 pkt 7 w zw. z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11.07.2006 r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, iż: zawarcie ze Skarżącym Umowy o dofinansowanie, wypłaty na jego rzecz wszystkich kwot częściowych
i płatności końcowej potwierdzającej realizację Projektu, w sytuacji rzekomej niekompletności dokumentów przedstawionych przez Skarżącego, stanowiło "nieprawidłowość" w działaniu Skarżącego a nie Organu, który zobowiązany był dokonać prawidłowej weryfikacji kompletności dokumentów i ewentualnego wezwania Skarżącego do przedstawienia brakujących, jego zdaniem, dokumentów, organ nie miał obowiązku weryfikacji, na etapie zawierania umowy o dofinansowanie ze Skarżącym kompletności przedstawionych dokumentów,
5) Art. 35 par. 1 pkt. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zw.
z Wytycznymi Ministra Rozwoju Regionalnego Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007-2013 w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych z dnia 3 czerwca 2008r. w zw. z art. 70 ust. Rozporządzenia Rady (WE) z dnia 11.07.2006 Nr 1083/2006 poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż jedynie Beneficjent związany jest ww. Wytycznymi
i obowiązkami w nich wskazanymi, a także obowiązkami i regulacjami składającymi się na system operacyjny programu regionalnego, w sytuacji, gdy te wiąże Organ,
6) art. 26. Ust. 1 pkt 14 Ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z dnia 06.12.2006 r. w zw. z art. 60 Rozporządzenia Rady (WE) z dnia 11.07.2006 r., Nr 1083/2006 w szczególności poprzez nieuzasadnione pominięcie, iż to na organie ciążą obowiązki prawidłowej weryfikacji sposobu wydatkowania środków publicznych, w tym weryfikacji na etapie zawierania umowy o dofinansowanie kompletności dokumentów, poprawności wypełnionych wniosków,
7) Art. 2 pkt. 7 w zw. z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) z dnia 11.07.2006r. Nr 10803/2006, poprzez jego niezastosowanie, skutkujące pominięciem,
iż naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania określonego podmiotu stanowi "nieprawidłowość" jeżeli po pierwsze, wynika z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, po drugie, stanowi naruszenie prawa, po trzecie powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej oraz po czwarte w konsekwencji powyższego spowodowałoby lub mogłoby spowodować finansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego; pominięciem, iż stwierdzenie "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia (WE) 1083/2006 wiąże się zatem z wykazaniem wystąpienia łącznie czterech wskazanych wyżej przesłanek, czego Organ nie uczynił; naruszenia, które nie wywołują żadnych skutków finansowych, tj. szkody w budżecie UE, a za takie uznać należy ewentualne uchybienia formalne, nie mogą skutkować żądaniem zwrotu środków; nieprzeprowadzeniem na żadnym z etapów postępowania przez Organ weryfikacji, czy w niniejszej sprawie powstała w majątku UE jakakolwiek szkoda; nie wzięciem przez Organ pod uwagę charakteru ewentualnej stwierdzonej nieprawidłowości w niniejszej sprawie, wagi oraz zaistnienia ewentualnych strat finansowych poniesionych przez fundusze; nie wzięciem przez Organ pod uwagę faktu, iż w zaistniałej sytuacji nie ma w ogóle winy Skarżącego, że sytuacja ta jest wyłącznie wynikiem nieprawidłowego działania organów państwowych,
8) Per analogium art. 60, 70, 98 Rozporządzenia Rady (WE) z dnia 11.07.2006 r., Nr 1083/2006 w związku z rozdziałem 3.1.5 sekcja 5 art. 1 Narodowych strategicznych ram odniesienia 2007-2013 Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków
w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki oraz pkt. IV Wytycznych Instytucji Zarządzającej RPO w sprawach obliczania korekt finansowych wynikających
z naruszeń Prawa zamówień publicznych w ramach projektów realizowanych przez Beneficjentów Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 przyjętych Uchwałą Zarządu Województwa z dnia [...].08.2008r. nr [...], poprzez ich niezastosowanie skutkujące: pominięciem, iż zgodnie z przyjętymi wytycznymi brak jest podstaw do nakładania korekty finansowej za naruszenia, które mają wyłącznie charakter formalny i nie wywołują żadnych skutków finansowych w budżecie UE; pominięciem, iż zgodnie z wytycznymi wysokość zmniejszenia dofinansowania, korekty uzależniona jest od stopnia niezrealizowania kryterium lub celów projektu, (zasada proporcjonalności); pominięciem, iż podstawową zasadą przy wykorzystani środków unijnych jest zasada trwałości Projektów zrealizowanych w sposób prawidłowy i takich, które zrealizowały swój cel (zasada trwałości); potraktowaniem Beneficjenta/Skarżącego wydatkującego te same środki unijne, co inni Beneficjenci, ale bez użycia procedury związanej z zamówieniami publicznymi, w sposób mniej korzystny, pomimo braku podstawy prawnej i faktycznej uzasadniającej takie działanie.
Ponadto Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, m.in.:
1) art. 7 kpa, 8 kpa, 77 § 1 kpa, 80 kpa 107 § 3 kpa polegające na: zaniechaniu wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w sprawie skutkujące pominięciem, iż Skarżący oświadczając w Załączniku la do Wniosku
o dofinansowanie, że planowany Projekt nie jest wymieniony ani w Załączniku I ani II Dyrektywy 85/337, działał w oparciu o zaufanie do Organu oraz do Starosty, który wydał mu pozwolenie na budowę, bez wzywania do uzyskania decyzji środowiskowej, oraz w zaufaniu do Organu, który zaakceptował przedstawione dokumenty i zawarł z nim Umowę o dofinansowanie; zaniechaniu wyjaśnienia
w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których Organ nie wykazał w uzasadnieniu orzeczenia, czy ewentualne wskazane przez organ uchybienie formalne (za które Skarżący nie odpowiada) skutkowało powstaniem szkody w budżecie UE, w sytuacji gdy albowiem projekt został zrealizowany w całości prawidłowo, a jego cele zostały osiągnięte i stan środowiska został poprawiony; pominięcie wszystkich dowodów wskazanych przez Skarżącego tj., Oceny skutków środowiskowych przebudowy oraz wymiany maszyn i urządzeń na Wydziale [...] P Sp. z o.o. z dnia [...].06.2012 r. sporządzonej przez Fundację [...] Opinii w sprawie wymiany urządzeń wydziału [...] na nowe w fabryce P Sp. z o.o. sporządzonej przez E, Sprawozdania z badań ścieków sporządzoną przez E, Sprawozdania z badań ścieków sporządzone przez Laboratorium badań Wód i ścieków [...] z [...].06.2012r. Raport nr [...] z dnia [...].11.2010r. z badań hałasów na stanowiskach pracy, raport z badań hałasu z [...].05.2008r. a wskazujących na fakt, iż Projekt zrealizowany w całości właściwie przez Skarżącego spowodował znaczne obniżenie negatywnego wpływu działalności Skarżącego na środowisko, i podniosło znacząco efektywność i wydajność jego przedsiębiorstwa a co za tym idzie, że cele Projektu zostały zrealizowane w całości,
2) Art. 75 § 1 kpa, 78 § 1 kpa, 8 kpa, 11 kpa, polegające na:
- bezpodstawnym nie odniesieniu się, pominięciu do dowodów w postaci Decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...].10.2014r. (znak sprawy [...]) stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia Skarżącego, pisma Urzędu Miasta z dnia [...] lutego 2012r. stwierdzającej brak konieczności uzyskiwania przez Skarżącego decyzji środowiskowej, Decyzją Starosty z dnia [...].03.2009r. o nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na wykonanie robót budowlanych obejmujących przebudowę budynku farbiarni realizowaną w ramach zadania: Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o. poprzez rozbudowę i zakup wyposażenia" z których jednoznacznie wynika, iż po pierwsze w obrocie prawnym obowiązuje legalna, prawomocna i ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, a po wtóre, że decyzja środowiskowa dla tego projektu nie była konieczna,
- bezpodstawnym oddaleniu wniosków dowodowych strony z przesłuchania świadków A.B., M.R., E.S. określonych w piśmie Skarżącego z dnia [...] stycznia 2014 r. jako niedotyczących okoliczności związanych ze sprawą, gdy tymczasem okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy Skarżący składając pozwolenie na budowę do wniosku o dofinansowanie bez załączenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach działał zgodnie z przepisami, oraz na okoliczność tego, że pozwolenie na budowę wydane przez Starostę jest decyzją ostateczną, funkcjonującą w obrocie, legalną, obowiązującą Organ i Skarżącego.
Organ w udzielonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz.2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest,
że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas,
gdy określony zarzut nie został w skardze podniesiony. Podkreślić również należy,
że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., który ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także Sądy, chyba
że przepisy prawa uległy zmianie.
Zgodnie z brzmieniem tego przepisu ocena prawna i wskazania zawarte
w orzeczeniu Sądu tracą moc, gdy przepisy prawne ulegną zmianie. Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016, komentarz do art. 153, teza 9, dostępny w systemie LEX).
Podkreślić należy, że wniesiona skarga kasacyjne od wyroku WSA w wyroku
z 17 kwietnia 2015r. wydanym w sprawie II SA/Go 696/14, została oddalona, zatem zaprezentowana w tym wyroku interpretacja przepisów przy ponownym rozpoznaniu sprawy ma charakter wiążący.
W wydanym poprzednio wyroku stwierdzono, że przepisy rozporządzenia
nr 1083/2006 nie definiują pojęcia "kwot nienależnie wypłaconych", posługując się pojęciem "nieprawidłowości", zdefiniowanym w art. 2 pkt 7. Pojęcie to wprowadzone zostało rozporządzeniem Rady (WE,EUROATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 ). Zgodnie
z jego art. 1 ust. 1 w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. W ust. 2 dla potrzeb rozporządzenia zdefiniowano nieprawidłowość jako jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego, wynikające
z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio
w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. Z treści przywołanych przepisów wynika zatem wyraźnie, że zobowiązanie do zwrotu wskazanych kwot pieniężnych musi pozostawać w związku z nieprawidłowościami
- zdefiniowanymi w art. 1 ust. 2 Rozporządzenia. Wprawdzie w art. 2 ust. 4 tego aktu wskazano, że procedury dotyczące zastosowania wspólnotowych kontroli, środków
i kar będą podlegały prawu Państw członkowskich - jednakże z zastrzeżeniem stosowanego prawa wspólnotowego. Przy interpretacji przepisów prawa krajowego nie można zatem pomijać określonego w rozporządzeniu związku między zobowiązaniem do zapłaty lub zwrotu kwot m.in. bezprawnie uzyskanych z faktem wystąpienia nieprawidłowości. Z kolei rozporządzenie nr 1083/2006 definiuje "nieprawidłowość" jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego"
WSA dalej stwierdził, że "dokonanie przez organ krajowy oceny, czy określone działanie lub zaniechanie beneficjenta spełnia przesłanki nieprawidłowości wymagać będzie w pierwszej kolejności wskazania normy wyznaczającej określony wzorzec zachowania, a następnie ustalenie czy doszło do naruszenia tego wzorca. Drugą konieczną przesłanką do stwierdzenia, że doszło do nieprawidłowości jest zatem ustalenie, że to właśnie zachowanie beneficjenta, stanowiące naruszenie prawa, spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie Unii".
Podstawą wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu dofinansowania był brak jak stwierdził organ, uzyskania przez skarżącego zgodnie z art.72 ust.1 pkt 1ustawy o.o.ś. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która powinna zostać wydana przed wydaniem pozwolenia na budowę (str. 14 decyzji). W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ powołał się na opinie z dnia [...] lipca 2013 roku, M.B. z kancelarii J.J. oraz powołanego przez organ biegłego S.P. (inżyniera geologa, biegłego w zakresie ochrony środowiska ) potwierdzające konieczność uzyskania takiej decyzji.
Zdaniem IZ RPO do naruszenia procedur w rozumieniu art. 211 ust.1pkt. 2 ustawy
o finansach publicznych, doszło w sytuacji w której przyznano Stronie dofinansowanie, a w konsekwencji i wykorzystania przyznanych środków projektowi, który wymagał uzyskania i przedstawienia odpowiednich dokumentów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, w tym decyzji środowiskowej. Organ powołał się także na prawomocny wyrok WSA w Białystoku z dnia 9 listopada 2011r., sygn. akt. I SA/Bk 132/11,
Jednak organ nie przeprowadził żadnych rozważań dotyczących posiadania przez skarżącego decyzji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na wykonanie robót budowlanych obejmujących przebudowę budynku farbiarni realizowaną w ramach zadania "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa". Wydanie tej decyzji na co wielokrotnie wskazywała strona skarżąca, nastąpiło pomimo braku przedłożenia postanowienia, o jakim jest mowa w art. 63 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku lub decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z w art. 71 ust. 1 tej ustawy.
Organ powołując się na prawomocny wyrok WSA w Białystoku z dnia 9 listopada 2011r., sygn. akt. I SA/Bk 132/11, nie zauważył, że we wskazanej przez niego sprawie nie wystąpiła kwestia istnienia w obrocie prawnym decyzji
o pozwoleniu na budowę, wydanej bez konieczności uzyskania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach.
Podkreślić należy, że ostateczna decyzja administracyjna jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art.76 § 1 k.p.a. Wydanie decyzji o pozwolenia na budowę pomimo braku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wskazuje, że według organu upoważnionego do badania w tym zakresie prawa, nie wystąpił taki wymóg.
Jednocześnie Instytucja Zarządzająca RPO sama w uzasadnieniu decyzji zaznaczyła, że na etapie rozpoznawania wniosku "nie miała także podstaw
do kwestionowania decyzji administracyjnej wydanej przez inny właściwy do tego organ administracji". Stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie a podstawą prawną do kwestionowania związania IZ obowiązującej decyzji, nie może być później przeprowadzona kontrola, skutkująca zmianą poglądu prawnego IZ, w zakresie związania "decyzją administracyjną wydaną przez inny właściwy do tego organ administracji".
Przeprowadzone powyżej zważania są konieczne także w kontekście wyrażonych poprzednio przez Sąd w wyroku z dnia 17 kwietnia 2015r. poglądów,
że rozporządzenie nr 1083/2006 definiuje "nieprawidłowość" jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego oraz "drugą konieczną przesłanką do stwierdzenia,
że doszło do nieprawidłowości jest zatem ustalenie, że to właśnie zachowanie beneficjenta, stanowiące naruszenie prawa, spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie Unii ".
W rozpoznawanej sprawie organ nie rozważył, czy w stanie faktycznym tej sprawy wystąpiło " zaniechanie podmiotu gospodarczego" polegające na braku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w sytuacji posiadania przez ten podmiot decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskanej bez decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W tym miejscu należy, podkreślić, że organ jednoznacznie wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono naruszenie przez Stronę przepisów prawa dotyczących procedury oceny oddziaływania na środowisko, ponieważ przed wydatkowaniem środków "P" Sp. z o.o., w czasie prowadzenia inwestycji tj. od [...] kwietnia 2009 r. do [...] października 2010 r. w [...], obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z 2004 r., które wymieniało w § 3 ust. 1 pkt 27 "instalacje do czyszczenia, odtłuszczania lub farbowania włókien
lub materiałów włókienniczych", co oznaczało, że dla tych przedsięwzięć wymagane było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed rozpoczęciem
ich realizacji, na podstawie przepisu art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U., Nr 199, poz. 1227 ze zm. aktualnie Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, dalej O.O.Ś). W przypadku Strony "P" Sp. z o.o. zgodnie z przepisem art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy O.O.Ś, uzyskanie tej decyzji powinno nastąpić przed wydaniem pozwolenia na budowę na przebudowę budynku farbiarni.
Podkreślić jednak ponownie należy, że te same regulacje obowiązywały organ, który wydał pozwolenie na budowę. IZ powołując się na opinie stanowiące podstawę stwierdzenia naruszenia prawa nie wyjaśnił, czy są one wystarczającą prawną podstawą do zakwestionowania ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2009r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na wykonanie robót budowlanych obejmujących przebudowę budynku farbiarni realizowaną w ramach zadania "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa", czy też zostały dopuszczone je jako dowód w rozumieniu art.76 § 3 k.p.a.
Sąd w wydanym 17 kwietnia 2015r., wyroku ponadto stwierdził, że "należy odróżnić kwestię możliwości kontrolowania dofinansowanego projektu przez wskazany okres od kwestii momentu, w odniesieniu do którego dokonana powinna być ocena,
czy projekt faktycznie spełniał kryteria warunkujące przyznanie środków pomocowych". Podkreślił, że w jego ocenie "takim momentem pozostaje data podpisania umowy o dofinansowanie (w niniejszej sprawie dzień 30 kwietnia 2009 r.). W odniesieniu do tego dnia powinno nastąpić zweryfikowanie, czy projekt spełniał kryteria mające zastosowanie do danego działania, warunkujące zakwalifikowanie
go do dofinansowania. W związku z tym w ramach dokonywanej kontroli przedmiotem analizy IZ powinien być Regulamin konkursu zamkniętego nr [...], (...) ustalone w odniesieniu do tego Konkursu zasady oceny formalnej i merytorycznej, przyjęte w oparciu o kryteria wyboru projektów zatwierdzone przez Komitet Monitorujący (...).Analizą powinny być objęte też inne dokumenty do których stosowania zobowiązała się spółka jako beneficjent w umowie o dofinansowanie – w zakresie w jakim ustanawiają warunki przyznania dofinansowania. Przedmiotem analizy powinna być również sama treść umowy o dofinansowanie w brzmieniu obowiązującym na ten dzień".
WSA ponadto co jest istotne przy rozpoznaniu tej sprawy podkreślił,
że "podstawowym obowiązkiem instytucji zarządzającej programem operacyjnym jest zapewnienie, że do dofinansowania (czyli do zawarcia umowy o dofinansowanie) wybierane będą operacje ( projekty ) zgodne z kryteriami mającymi zastosowanie do tego programu, spełniające zasady wspólnotowe i krajowe i to przez cały okres jego realizacji. Oznacza to, iż IZ także w odniesieniu do wnioskodawcy (..) którego projekt pozytywnie przeszedł wszystkie etapy jego oceny ma przed zawarciem umowy o dofinansowanie nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek do weryfikacji dokonanej uprzednio ( tj. w toku procedury konkursowej ) pozytywnej oceny projektu w aspekcie jego zgodności z kryteriami wyboru projektów. Ustalenie podczas tej weryfikacji, że projekt, mimo pozytywnego przejścia wszystkich etapów jego oceny nie spełnia kryteriów mających zastosowanie dla danego programu (działania) obliguje instytucję zarządzającą do niezakwalifikowania badanego projektu do dofinansowania. Stanowisko takie, odwołujące się art. 30a ust. 1 ustawy o zppr wyrażone zostało w postanowieniu wydanym w sprawie II GSK 1405/12, a także w wyrokach z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie II GSK 1380/11 i II GSK 1381/11 i z dnia 13 czerwca 2012 r. w sprawie II GSK 786/12 ( vide: baza orzeczeń nsa.gov.pl ). O ile zatem kontrola IZ w zakresie spełniania przez projekt obowiązujących kryteriów wyboru, jak to już wskazano, możliwa jest na etapie jego realizacji i a nawet po zakończeniu, to etapem początkowym na którym musi ( musiała ) być wdrożona przez IZ jest ( był ) etap ubiegania się wnioskodawcy o dofinansowanie, a w szczególności moment poprzedzający zawarcie umowy".
IZ ponownie rozpoznając sprawę nie zastosował się do zaprezentowanej powyżej prawomocnej interpretacji prawa, stwierdzając, że "w przedmiotowej sytuacji Strona nie dokonała rzetelnej analizy swojej dokumentacji projektowej jak i nie zastosowała się do wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie postępowania
w sprawie ocen oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych z dnia 3 czerwca 2008 r., których określony jest sposób postępowania oraz zagrożenia wynikające
z zaniechania właściwego przeprowadzenia oceny środowiskowej, co doprowadziło do złożenia przez Stronę do Instytucji Zarządzającej RPO oświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym. Zatem doszło, w wyniku zaniechania Strony, w przedmiotowej sprawie do naruszenia zapisów prawa zarówno wspólnotowego jak i krajowego mogącego spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego". IZ skoncentrował się jedynie na obowiązku istniejącym po stronie Skarżącego a dotyczącym przestrzegania wytycznych, nie wyjaśniając dlaczego pomimo wyrażenia poprzednio przez sąd poglądu prawnego dotyczącego stosowania art. 30a ust. 1 ustawy o zppr, nie ma on w tej sprawie zastosowania, chociaż obecnie w przedmiotowej sytuacji jednoznacznie stwierdziła " Strona nie dokonała rzetelnej analizy swojej dokumentacji projektowej jak i nie zastosowała się do wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie postępowania w sprawie ocen oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych
z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych z dnia 3 czerwca 2008 r.". Jednak wyjaśnienia IZ, że była związana złożonym przez Skarżącego oświadczeniem, co spowodowało brakiem weryfikacji złożonego wniosku najpóźniej przed podpisaniem umowy, wskazują na działanie nie spełniające wymogów stawianych przez art. 30a ust. 1 ustawy o zppr.
W tym miejscu ponownie należy odwołać się do wyroku WSA z dnia 17 kwietnia 2015r., w którym wyrażono pogląd "że wykładnia przepisu art. 211 ustawy
o finansach publicznych musi uwzględniać też regulacje unijne stanowiące
o odpowiedzialności instytucji zarządzającej (...). Przypomnieć w tym miejscu należy omówioną definicję "nieprawidłowości", której elementem jest działanie bądź zaniechanie beneficjenta. Uznać zatem należy, iż uruchomienie mechanizmu odzyskiwania środków pomocowych wypłaconych beneficjentowi w związku
ze stwierdzeniem zaistnienia nieprawidłowości o jakiej mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych jest możliwe, w sytuacji gdy nie można mówić o winie lub niedbalstwie instytucji zarządzającej przy wykonywaniu zadań na niej spoczywających. Nie może budzić wątpliwości, iż omówione już regulacje składające się na system operacyjny programu regionalnego wiążą nie tylko beneficjenta, ale też IZ. Konsekwencją
zaś niewykonania ciążących na IZ obowiązków wynikających z rozporządzenia
nr 1083/2006 jaki i ustawy o zppr jest odpowiedzialność o jakiej mowa w art. 70 ust.2."
Organ pomimo nałożono przez Sąd obowiązku, nie dokonał oceny stanu faktycznego w zakresie wystąpienia wskazanych powyżej negatywnych przesłanek ( winy lub niedbalstwa) uruchomienie mechanizmu odzyskiwania środków pomocowych wypłaconych beneficjentowi w związku ze stwierdzeniem zaistnienia nieprawidłowości o jakiej mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006
Zgodnie natomiast z aktualnymi na moment podpisywania Umowy Wytycznymi Ministra Rozwoju Regionalnego Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007- 2013 w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych z dnia 3 czerwca 2008 r., które to służą do prawidłowego uzupełnienia wniosku wynika, iż IZ winno wezwać beneficjenta do wyjaśnienia, dlaczego, zgodnie z obowiązującą Instrukcją nie opisał przyczyn dla których właściwy organ postanowił o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu OOS, albo konsekwentnie stać
na stanowisku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie wystąpił obowiązek uzyskania przez Skarżącego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, albowiem także IZ, nie tylko na etapie rozpoznawania wniosku, zawarcia umowy ale również późniejszym po przeprowadzeniu kontroli, związany jest decyzją ostateczną wydaną [...] marca 2009 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na wykonanie robót budowlanych obejmujących przebudowę budynku farbiarni realizowaną w ramach zadania "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa".
Podkreślić również należy, że NSA rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną wyraził także pogląd, "że w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
z dnia 14 lipca 2016 r. C-406/14 (acz wydanego w sprawie dotyczącej zamówienia publicznego na roboty budowlane) uzasadnione jest przyjęcie, że art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w związku z art. 2 pkt 7 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że stwierdzona nieprawidłowość uzasadnia konieczność dokonania korekty – o ile nie można wykluczyć,
że uchybienie miało wpływ na budżet odnośnego funduszu. Kwotę tej korekty należy określać przy uwzględnieniu wszystkich konkretnych okoliczności, które są istotne
z punktu widzenia kryteriów wskazanych w art. 98 ust. 2 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia a mianowicie charakteru stwierdzonej nieprawidłowości, jej wagi oraz straty finansowej poniesionej przez dany fundusz".
Oznacza to, że organ powinien mając na uwadze charakter stwierdzonej nieprawidłowości związanej z naruszeniem procedury oceny oddziaływania na środowisko, które to środowisko na skutek przeprowadzonej inwestycji co wynika,
z przedstawionych przez Skarżącego dokumentów uległo znacząco poprawie, (albowiem doszło do zmniejszenia ilości ścieków, zużycia wody, ograniczenia poboru energii elektrycznej i pary technologicznej, zatem w tym zakresie stawiany cel został osiągnięty został osiągnięty), rozważyć wagę stwierdzonej w tej sprawie nieprawidłowości, nie koncentrując się jedynie na formalnym akcencie, stwierdzonych nieprawidłowości, a na rzeczywistym efekcie odziaływania inwestycji na środowisko.
Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd zaprezentowany przez NSA w wyroku
z dnia 4 kwietnia 2017r., II GSK 5056/16, (który, chociaż dotyczył szczególnego zagadnienia odnoszącego się do kwestii "podwójnego finansowania m.in.
w przypadku zrefundowania kosztów VAT ze środków funduszy strukturalnych,
a następnie odzyskania tego podatku ze środków budżetu państwa w oparciu
o ustawę o VAT) to wyrażony przez niego pogląd a dotyczący zagadnienia "obciążania beneficjenta odpowiedzialnością większą od rzeczywistej straty budżetu UE", należy zastosować także w rozpoznawanej sprawie. NSA w tym wyroku podkreślił bowiem, że "zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część on stanowi (por. wyrok z 3 września 2015 r., Sodiaal International, C-383/14, EU:C:2015:541, pkt 20 i powołane tam orzecznictwo). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tożsame zalecenie powinno odnosić się również do przepisów prawa krajowego ustanawianych w ścisłym związku z aktami unijnymi. Nieprawidłowość spowodowana finansowaniem nieuzasadnionego wydatku stanowiącego naruszenie prawa Unii była przedmiotem analizy TSUE zawartej m.in. w wyroku z 14 lipca 2016r.
(C-406/14). NSA podkreślił, że wykładnia pojęcia "nieprawidłowości", dokonana
w tym orzeczeniu, ma charakter uniwersalny i można ją zastosować do wszystkich nieuzasadnionych wydatków finansowanych ze środków europejskich. TSUE wskazał w tymże wyroku, że w wypadku stwierdzenia nieprawidłowości, właściwy organ krajowy powinien ustalić kwotę korekty, która ma zostać dokonana przy uwzględnieniu trzech kryteriów, a mianowicie: charakteru nieprawidłowości, jej wagi oraz straty finansowej poniesionej przez dany fundusz (pkt 47). Na te elementy wskazuje również art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006. Z powyższego wynika, ze wysokość kwoty podlegającej zwrotowi, określona przez organ w związku
ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, może być większa lub mniejsza. W każdym przypadku bowiem organ powinien rozważyć charakter i wagę stwierdzonych naruszeń, tj. ich indywidualne i specyficzne cechy, a także stratę finansową poniesiona przez fundusz, z którego udzielono pomocy. Konieczność dokonywania oceny w tym zakresie potwierdza również brzmienie art. 2 ust. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia nr 2988/95, z którego wynika, ze kontrole administracyjne, środki
i kary wprowadza się w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla zapewnienia właściwego stosowania prawa wspólnotowego, a ponadto, że muszą one być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony finansowej UE. W dalszej części NSA podkreślił, że odsetki, jako świadczenie uboczne wobec świadczenia głównego, stanowią wynagrodzenie
za korzystanie z cudzego kapitału (funkcja kompensacyjna, odszkodowawcza).
Są one nierozerwalnie związane z określonymi nieprawidłowościami, pełnią funkcje swoistej kary, motywującej zobowiązanych do działania zgodnego z prawem. Jednak występują sytuacje, gdy zastosowanie kary zawierającej odsetki budzi uzasadnione wątpliwości. NSA w tym orzeczeniu powołując się na orzeczenia TSUE m.in.wyrok
z 21 czerwca 2012 r. , sygn. akt C-80/11, postanowienie z 6 lutego 2014 r. w sprawie C-33/13 zwrócić uwagę na to, że chociaż odpowiedzialność podatkowa ma charakter obiektywny, to jednak TSUE dopuszcza możliwość odstąpienia od zastosowania sankcji (która w powołanych orzeczeniach polegała na pozbawieni podatnika prawa do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego), gdy podatnik pozostawał w dobrej wierze i podjął wszelkie środki zapobiegawcze rozsądnie wymagane. Odwołał się do zasady sprawiedliwości społecznej wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił również stanowiska Sądu Apelacyjnego w Krakowie zawarte w wyroku
z dnia 13 października 2015 r., II AKa 168/15, KZS 2016/1/31, że w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym sprawiedliwość społeczną obowiązuje zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Oznacza to, że ochronie podlega zaufanie obywateli nie tylko do litery prawa, ale i do jego interpretacji przyjmowanej przez organy państwa w praktyce stosowania prawa. Słusznie podkreślając, że adresaci norm prawnych mogą zakładać, iż treść obowiązującego prawa jest dokładnie taka, jak to ustaliły organy.
Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że obciążenie Skarżącego obowiązkiem poniesienia dodatkowego wydatku w postaci odsetek, naruszałoby zasadę sprawiedliwości społecznej poprzez zastosowanie sankcji za działanie, które w okresie zawarcia umowy
o dofinansowanie, nie nosiło cech nieprawidłowości, gdyż w momencie zawierania przez niego umowy, był w posiadaniu decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wykonanie robót budowlanych obejmujących przebudowę budynku farbiarni realizowaną w ramach zadania "Wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstwa".Organ wydający decyzję nie wymagał przedłożenia postanowienia, o jakim jest mowa w art. 63 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku lub decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach, o jakiej mowa w art. 71 ust. 1 tej ustawy. Skarżący składając wniosek o dofinansowanie oraz wypełniając załączniki dostosował się do wykładni prawa organu wydającego decyzję z dnia [...] marca 2009r. Podkreślić także należy, że Instytucja Zarządzająca, także uzyskując przedłożoną przez Skarżącego decyzję nie miała wątpliwości co zgodnego z prawem stanowiska Skarżącego, albowiem doszło do zawarcia umowy. Oznaczałoby to,
że Instytucja Zarządzająca, która wcześniej nie miała wątpliwości co do zgodnego
z prawem działania Skarżącego, przerzuciła na niego wszelką odpowiedzialność
za zmianę dokonanej przez siebie wykładni prawa, na którą Skarżący nie miał najmniejszego wpływu. W stanie faktycznym niniejszej sprawy obciążanie beneficjenta odpowiedzialnością większą od rzeczywistej straty budżetu UE, nie jest konieczne dla zapewnienia właściwego stosowania prawa wspólnotowego, jest również nieproporcjonalne do zasadniczego celu jakim jest zapewnienie odpowiedniej ochrony interesów finansowych UE. Natomiast zastosowanie funkcji odstraszającej jaką mają pełnić środki i kary wprowadzane w tym zakresie (art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95), w omawianym także przypadku jak słusznie podkreślił NSA "przybiera postać karykaturalną, odstraszającą od ubiegania się
o dofinansowanie jakiegokolwiek przedsięwzięcia, z powodu obawy przed późniejszą zmianą wykładni prawa". W tej sytuacji odstąpienie od zastosowania sankcji
w postaci naliczenia odsetek, znajduje swoje oparcie w art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Natomiast w myśl art. 8 ust. 2 Konstytucji jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Zasada bezpośredniego stosowania postanowień Konstytucji nie wymaga ich konkretyzacji przez inne normy prawne. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien także rozważyć, czy z podanych powyżej względów nie powinien
w przypadku jednak stwierdzenia wystąpiła podstaw do żądanie zwrotu dofinansowania, zażądać jego zwrotu bez odsetek.
Organ ponownie rozpoznając wniesione przez skarżącego odwołanie uwzględni przedstawione powyżej stanowisko sądu dotyczące interpretacji przepisów prawa materialnego i procesowego, na które powyżej wskazano. Mając na uwadze powyższe na podstawie 153 p.p.s.a i art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) zaskarżoną decyzję należało uchylić.
Z kolei o zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w. zw.
z art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt. 2 sentencji wyroku). Przy czym na koszty postępowania
w kwocie 35.200 zł złożyły się uiszczony wpis od skargi w wysokości 20.200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 15.000 zł, określone na podstawie
§ 2 pkt.8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2015r., poz.1804 ze zm.).