I SA/GO 203/24

I SA/Go 203/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /sprawozdawca/
Damian Bronowicki
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1775
art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 1 i 2a, art. 34 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 885
art. 3 ust. 3
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 170, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o nr [...] (organ I instancji) z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania I. sp. z o.o. (skarżąca spółka, strona skarżąca) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 17 czerwca 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek strony skarżącej o przyznanie płatności na rok 2021 do działek rolnych o łącznym obszarze 326,59 ha. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, decyzją z dnia z [...] r., odmówiono skarżącej spółce przyznania wnioskowanej płatności, w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności. W ocenie organu, skarżąca nie udowodniła samodzielności funkcjonowania, a ustalony przez organ pierwszej instancji układ powiązań, działań oraz wzajemnego przeplatania się zadań wynikających z użytkowania gruntów w licznych spółkach, w tym skarżącej, wzajemnie powiązanych osobowo, kapitałowo i organizacyjnie ma charakter działań pozornych
W konsekwencji, organ I instancji uznał, iż w sprawie należy zastosować
art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, z późn. zm.) - zwanego dalej "Rozporządzenie nr 1306/2013". Ponadto uznał, iż przyznanie skarżącej spółce płatności stałoby w sprzeczności z regulacją wyrażoną w art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz w art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.) - zwanego dalej "Rozporządzeniem nr 2988/95". Po rozpatrzeniu odwołania, organ odwoławczy decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Za prawidłowe uznał ustalenia organu pierwszej instancji, że skarżąca Spółka nie jest samodzielnym podmiotem, gdyż zarówno ona, jak i szereg innych gospodarstw należących formalnie do podmiotów prawa handlowego: F. Sp. z o.o., E.G.B. sp. z o.o., P. R.-P. S. sp. z o.o., F. B. G. sp. z o.o., T5 sp. z o.o., A.-G. sp. z o.o., A.-P. sp. z o.o., E. G. M. 1 sp. z o.o., P. R. J. sp. z o.o., T1 sp. z o.o., T6 sp. z o.o., E. G. W6 sp. z o.o., E. G. W2 sp. z o.o., E. G. W3 sp. z o.o., E. G. W1 sp. z o.o., E. G. W4 sp. z o.o., E. W. G. W5 sp. z o.o., T4 sp. z o.o., A. P. sp. z o.o., A. sp. z o.o., R.G. sp. z o.o., R.-G. sp. z o.o., A.-Pł. sp. z o.o., F. sp. z o.o., A.-B. sp. z o.o., I. sp. z o.o., E. G. M2 sp. z o.o., F. U. sp. z o.o., G. sp. z o.o., G. G. sp. z o.o., G. R. A. sp. z o.o., P.R. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., T2 sp. z o.o., oraz do osób fizycznych, tj. A. Sz., K. S., Ł. P.(do 2020), M. P., W. K. i M.J., których siedziby zlokalizowane są na terenie województwa, należy uznać za sztucznie wykreowane wyłącznie w celu uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w wysokości wyższej niż możliwej do uzyskania w ramach pojedynczego gospodarstwa.
W ocenie organu odwoławczego, z analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika, że ww. podmioty pozostają względem siebie w ścisłej zależności na płaszczyźnie funkcjonalnej, ekonomicznej oraz zarządzane są przez tę samą wąską grupę osób: M.J. - pośredni udziałowiec ww. spółek oraz osoby pełniące funkcje zarządcze, tj.: I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.Sz., M.P., W.K., którzy w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, czego efektem było obejście limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu. Po rozpoznaniu skargi na ww. decyzję, tut. Sąd wyrokiem z 20 września
2023 r. sygn. akt I SA/Go 179/23, uchylił zaskarżoną decyzję w całości. W ocenie Sądu, w sprawie należało dokonać oceny ustalonych w postępowaniu administracyjnym okoliczności faktycznych, przez pryzmat mających zastosowanie w sprawie przepisów. Oznaczało to konieczność wykazania przez organy, że po pierwsze, skarżąca stworzyła wraz z pozostałymi, powiązanymi podmiotami sztuczne warunki do uzyskania płatności i, po drugie, że uzyskanie tych korzyści jest sprzeczne z celami sektorowego prawodawstwa rolnego (wyrok NSA w sprawie o sygn. akt I GSK 657/18). Organ zatem powinien nie tylko ocenić, czy działania strony nakierowane były na uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, ale także czy można je wspólnie przypisać wszystkim wspomnianym w decyzji podmiotom, z którymi – jak twierdzą organy – skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne. W ocenie Sądu, zgromadzony przez organy materiał dowodowy był niewystarczający aby uznać, że skarżąca wraz z pozostałymi wymienionymi przez organy podmiotami tworzą jedno gospodarstwo rolne, a warunki uzyskania przez skarżącą korzyści w postaci dopłat, zostały stworzone sztucznie. Zauważył, że organ odwoławczy stwierdził, że "zamiarem M.J., pod kontrolą którego pośrednio bądź bezpośrednio - znajdował się areał około 2721 ha gruntów uprawowych, było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty obszarowe, w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Jednakże te zmultiplikowane podmioty nie mogły być uznane za samodzielne gospodarstwa, albowiem są ze sobą powiązane w aspekcie właścicielskim, zarządzane przez wąską grupę osób, nie posiadają (poza gruntami) zaplecza technicznego oraz kadrowego, a działalność rolnicza jest realizowana pełnym systemem zlecania (przy pomocy powiązanych podmiotów wspomagających)". Następnie WSA wymienił okoliczności, które zdaniem organu miały potwierdzać ww. tezę. Najważniejszymi z nich były:
1. W kierownictwie wszystkich spółek powtarzały się te same osoby: I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.Sz., M.P., W.K., z nadrzędną rolą M.J. (poprzez P. S.A.).
2. Udziałowcem wszystkich spółek, poza I.sp. z o.o. oraz A.-B. sp. z o.o., była P. S.A. Z kolei udziałowcem I.sp. z o.o. była A-B, a jej udziałowcami Ł.P. i A.Sz..
3. Spółka A. P. sp. z o.o. poddzierżawiła działki pozyskane od Syndyka Masy Upadłości K. S.A. spółce A.-B. oraz R.K..
4. Utworzenie grup spółek (T., E. G. W., P.) w tym samym czasie oraz przypisywanie poszczególnym spółkom w grupach jednej lub dwóch działek ewidencyjnych leżących blisko siebie.
5. Spółki dzierżawiły działki od innych powiązanych podmiotów.
6. Spółki nie posiadały własnego sprzętu rolniczego i zlecały prace rolne tym samym podmiotom powiązanym tj.: I sp. z o.o., R.K. oraz S.B.. Umowy na te usługi była zawierane w tym samym czasie i według wspólnego wzoru. Z kolei cena wykonanych przez I. sp. z o.o. usług siewu i kombajnowania była znacznie zaniżona.
7. Ubiegające się o płatności podmioty nie posiadały własnych magazynów i środków transportu zlecając usługi magazynowe I. sp. z o.o. oraz R.K..
8. R.K. wykonywał usługi na rzecz powiązanych podmiotów pomimo zawieszenia działalności gospodarczej.
9. Spółki nie przedstawiły potwierdzeń przelewów za wykonane usługi.
10. Wszystkie opisane podmioty miały podobny, zawężony zakres produkcji roślinnej.
11. Jedynie 9 z 26 podmiotów kupowało olej napędowy.
12. Wszystkie spółki miały jedynie kilka, grupowo przypisanych, adresów siedzib i adresów korespondencyjnych.
13. Część wskazanych w decyzji podmiotów dzierżawiło pomieszczenia biurowe od podmiotów powiązanych.
14. Kredyt udzielony przez I. dla P. S.A. został przeznaczony na pożyczki dla 17 wymienionych w decyzji spółek, a jego zabezpieczeniem jest hipoteka nieruchomości będących ich własnością.
15. Większość wymienionych w decyzji podmiotów osiąga dochód jedynie dzięki dopłatom. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności nie świadczyły jednak o tym, że skarżąca spółka sztucznie stworzyła warunki do uzyskania korzyści w postaci dopłat. Podstawowym elementem opisanego przez organy mechanizmu, który miał służyć sztucznemu tworzeniu warunków dla uzyskania większych dopłat, był brak konsolidacji gruntów pozyskiwanych przez podmioty kontrolowane przez M.J. Organ ocenił, że w procesie pozyskiwania gruntów rolnych M.J. wraz z wąską grupą osób, powoływał spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub posługiwał się istniejącymi, aby rozpisywać na nie areały rzędu kilkudziesięciu hektarów, po to aby ominąć limity przyznawanych płatności. Tak przedstawiony mechanizm nie obejmuje jednak skarżącej. Udziałowcem spółki I. jest spółka A.-B. Z kolei jej udziałowcami w 2021 r. byli Ł.P. oraz I.O. Zatem M.J. nie jest z tą spółką powiązany na poziomie właścicielskim. Nie jest również jej członkiem zarządu. Grunty, które skarżąca zgłaszała do płatności, zostały wydzierżawione od M. i J. B. – zatem, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, osób nie powiązanych z podmiotami wskazanymi w decyzji. Co również istotne, grunty te nie zostały podzielone i poddzierżawione celem zgłoszenia do płatności przez inne podmioty. Spółka zatem nie przyczyniła się również do powiększenia areału spółek "zależnych od M.J.". W świetle tych okoliczności nie można zatem – zdaniem WSA - stwierdzić aby działania spółki dotyczące pozyskania gruntów zgłaszanych do dopłat, wpisywały się w przedstawiony w decyzji mechanizm, polegający na braku konsolidacji gruntów i przydzielaniu wielu podmiotem mniejszych działek, aby ominąć limity przyznawania płatności. W ocenie Sądu nie noszą one znamion "sztuczności". Równocześnie zauważył, że z przedstawionego w decyzji stanu faktycznego wynika szereg innych, niż ww. wymienione, różnic pomiędzy skarżącą a spółkami, w których jedynym udziałowcem jest P. S.A.. Skarżąca dysponowała własnym sprzętem rolniczym oraz magazynami. Nie zlecała usług podmiotom zewnętrznym. Jej działalność nie jest finansowana z pożyczki udzielonej przez P. S.A. Organ nie przedstawił również szczegółów dotyczących jej działalności w tym opłacalności ekonomicznej. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdził, że przedstawiony przez organy materiał dowodowy jest niewystarczający aby uznać, że Spółka uzyskała większe płatności tylko dlatego, że była elementem opisanego przez organy mechanizmu. Zdaniem WSA, z przedstawionego w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego wynika, że Skarżąca poprzez wykonywanie prac rolnych czy świadczenie usług magazynowych, mogła ułatwiać funkcjonowanie mechanizmu służącego innym podmiotom do uzyskania płatności w wyższej wysokości. Te okoliczności w połączeniu z powiązaniami osobowymi zarządu skarżącej z pozostałymi spółkami, sugerowałoby, że wszystkie spółki funkcjonowały jako jeden organizm (jednak wyłącznie na płaszczyźnie decyzyjnej dotyczącej struktury zasiewów, prac rolnych, wydatków i sprzedaży zbiorów). Jednak, z uwagi na brak połączenia skarżącej z podstawowym elementem owego mechanizmu, tj. rozdrobnieniem areału i uzyskaniem dzięki temu większych płatności, a w konsekwencji przysporzenie korzyści dalszym sprecyzowanym podmiotom, uniemożliwia ocenę, że skarżąca (czy też jej udziałowcy) uczestniczyła w opisanym przez organ odwoławczy mechanizmie jako jego beneficjent. W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy nie jest również wystarczający do oceny, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności rolniczej i odmowy przyznania płatności na tej podstawie. Jak już wspomniano spółka dysponowała działkami wydzierżawionymi od osób niepowiązanych z opisanym przez organ mechanizmem. Posiadała maszyny rolnicze, infrastrukturę i magazyny. Organ nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego jednoznacznie, że decyzje zarządu skarżącej, dotyczące rodzaju i zakresu produkcji, hodowli czy upraw, doboru kontrahentów, itd., nie były samodzielne To, że spółka wykonywała szereg usług dla innych podmiotów nie jest bowiem równoznaczne z tym, że to inne podmioty miały wpływ na działalność skarżącej. Okoliczność występowania tych samych osób wśród członków zarządu skarżącej oraz spółki P. SA i spółek, w której ma ona udziały, nie jest w tym zakresie wystarczająca. Wskazane wyżej uchybienia stanowiły o naruszeniu art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy decyzją z dnia
[...] kwietnia 2024 r. utrzymał mocy decyzję organu I instancji. W jego ocenie, podmiot I. sp. z o. o. posiada potencjał ku temu by prowadzić samodzielną działalność rolniczą i w odniesieniu do roku 2021 okoliczność tę uznać należy za częściowo zrealizowaną. Jednakże uwzględniając działalność w/w spółki oraz jej zarządu w odniesieniu do szeregu decyzji podejmowanych na kanwie ogólnego zaangażowania w funkcjonowanie podmiotów powiązanych z osobą M.J. stwierdził, iż skarżącą jest czynnym uczestnikiem procederu kreowania sztucznych warunków ukierunkowanych na pozyskiwanie płatności w kwotach większych niż faktycznie przysługujące. W konsekwencji w ocenie organu odwoławczego, przyznanie spółce płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2021 stałoby w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.
Organ zauważył, że działalność skarżącej - w przeciwieństwie do innych opisywanych w niniejszej decyzji spółek - nie jest finansowana z pożyczki udzielonej przez P. S.A. (zwana dalej P. S.A.). Ponadto oceniając w sposób zindywidualizowany zgromadzone w niniejszej sprawie dowody zauważył, że skarżąca - w przeciwieństwie do innych opisywanych spółek - zatrudniała pracowników (12 osób). Ponadto M.J. nie jest powiązany ze spółką I na poziomie właścicielskim ani nie jest członkiem zarządu spółki. Grunty, które strona skarżąca zgłosiła do płatności RE na rok 2021, zostały wydzierżawione od M. i J. B. tj. osób nie powiązanych wg wiedzy organu z podmiotami wskazanymi w decyzji. Nadto w/w spółka posiada infrastrukturę (ruchomości oraz nieruchomości) do wykonywania koniecznych czynności agrotechnicznych na gruntach zadeklarowanych do płatności i nie zlecała czynności Agrotechnicznych podmiotom zewnętrznym. Oceniając sprawozdawczość finansową spółki za rok 2021 organ odwoławczy zauważył dodatni bilans działalności (uwzględniając proporcję w zakresie tego, że działalność rolnicza jest dla spółki działalnością poboczną w stosunku do usług budowlanych oraz działalności związanej z obsługą nieruchomości). Organ odwoławczy wskazał, że I. sp. z o. o. jest spółką kapitałową, która posiada potencjał do prowadzenia samodzielnej działalności rolniczej. Ponadto uznał, iż w odniesieniu do roku 2021 decyzje zarządu w/w spółki dotyczące rodzaju i zakresu produkcji czy upraw, doboru kontrahentów były samodzielne. Jednocześnie w kontekście działań zarządu oraz udziałowców I. sp. z o. o. czynionych m.in. w roku 2021, jak i w latach wcześniejszych, uznał, iż przedmiotowa spółka – rękoma zarządzających – stała się czynnym uczestnikiem procederu tworzenia sztucznych warunków. Zasadniczym elementem takich działań jest zwielokrotnienie wysokości otrzymywanych z ARiMR płatności przez osoby fizyczne i prawne powiązane m.in. ze stroną niniejszego postępowania.
W wyniku oceny materiału dowodowego, uznał, iż przedmiotowa spółka - posiadając pełny potencjał ku temu by funkcjonować jako samodzielny podmiot - wpisała się w mechanizm multiplikowania podmiotów wnioskujących o płatności. W odniesieniu do roku 2021, na co zwrócono już uwagę, organ odwoławczy stwierdził, iż spółka - przynajmniej częściowo - wykazała samodzielność w swoich działaniach. Aspekt ten nie zmienia jednak faktu wyjątkowo daleko idącego zaangażowania (na płaszczyźnie zarządczej, jak i funkcjonalnej) I. sp. z o. o. w działalność podmiotów, powiązanych z M.J. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest forma wykreowania rzeczywistości, która zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowanie stosunków faktycznych lub prawnych.
Dalej organ zauważył, że znaczenie ma fakt, że gospodarstwa należące formalnie do podmiotów prawa handlowego zostały uznane za sztucznie wykreowane w celu uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w wysokości wyższej niż możliwej do uzyskania w ramach pojedynczego gospodarstwa. Rozstrzygnięcia wydane przez organ odwoławczy potwierdzone zostały (z wyjątkiem dotyczącym I. sp. z o. o. oraz A. P. sp. z o. o.) przez WSA. Jak wynika z danych zawartych w KRS, I. sp. z o.o. została zawiązana w 2005 r. Z kolei w 2017 r. udziały w spółce objęła spółka A.-B. sp. z o.o., gdzie prezesem zarządu jest Ł.P., a członkiem zarządu I.O. Spółka ta do listopada 2022 r. pozostawała jedynym wspólnikiem I. sp. z o.o. Z kolei w zarządzie skarżącej (wskazane daty dotyczą wpisu w KRS) zasiadali: M.W. (pełniący funkcję prezesa zarządu spółki od dnia [...].12.20217 r. do dnia [...].03.2024 r.) oraz Ł.P. (od dnia [...].02.2020 r. do dnia [...].08.2022 r.) i I.O. (od dnia [...].04.2021 r. do dnia [...].08.2022 r.). Co istotne - jak wynika z danych zawartych- w KR.S - M.W. będąc prezesem zarządu I. sp. z o. o. był jednocześnie (w okresie od dnia [...].02.2016 r. do dnia [...].11.2022 r.) członkiem 3-osobowego (wraz z K. S. oraz M. J.) zarządu P. S.A. (100%-owy udziałowiec M. J. Po tej ostatniej dacie funkcje prezesa zarządu P. S.A. objął M.J., a w tym samym czasie (od dnia [...].11.2022 r. - data wpisu w KRS) jedynym wspólnikiem I. sp. z o. o. została M.J. tj. matka M.J. (dane ustalone w oparciu o zapisy w aktach notarialnych składanych przez organa zarządcze spółek powiązanych z M.J.). W kontekście powyższego wskazał, iż M.W. posiadał zasadniczy wpływ na decyzje zapadające w zakresie zarządzania podmiotami: I. sp. z o. o. oraz P. S.A. W przypadku pierwszej z wymienionych spółek prowadząc sprawy spółki I M.W. współzarządzał wraz z Ł. P. (udziałowcem i prezesem zarządu A.-B. sp. z o. o., czyli jedynego udziałowca I) oraz I.O. Z kolei w przypadku zarządzania P. S.A. M.W. czynił to przy współudziale K. S. oraz M. J.. Wskazane wyżej osoby (I.O., A.Sz., M.J., K.S., Ł.P.) współwystępują w kilkunastu spółkach, w których organem nadzorczym jest podmiot P. S.A., gdzie 100% udziałów posiada M.J., a aspekt ten jest wyjątkowo istotny.
W kontekście powyższego wskazał, że udziałowcy A.–B. sp. z o. o. tj. Ł.P. (60% udziałów, jednocześnie członek zarządu spółki) oraz A.Sz. (40% udziałów) poprzez posiadanie całości udziałów tejże spółki posiadali w roku 2021 względem I. status beneficjenta rzeczywistego, o którym mowa w art. w art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Organ podkreślił silny związek personalno – zarządczy pomiędzy stroną postępowania tj. I. sp. z o.o. i jej udziałowcem tj. A.–B. sp. z o.o., a P. S.A., za którym stoi wyłącznie M.J. Za kluczową okoliczność świadczącą o zaangażowaniu skarżącej w proceder kreowania sztucznych warunków uznał aspekt udzielenia przez I. S.A. kredytu P. S.A. na mocy umowy kredytowej nr [...], na inwestycje związane z gruntami, rolnymi. Kredytobiorca, zdecydował o przeznaczeniu kredytu na udzielenie pożyczek na zakup gruntów rolnych spółkom: R.-P. sp. z o. o., P. R.- P. S. sp. z o. o., A.-P.sp. z o. o., F. B. G. sp. z o. o., P. R. J. sp. z o. o., R.- F. G. sp. z o. o., T1 sp. z o. o., T2 sp. z o. o., T3 sp. z o. o., T4 sp. z o. o., T5 sp. z o.o., T6 sp. z o. o., A.- P. sp. z o. o., F.-P. sp. z o. o., A. sp. z o. o., G. E. W6 sp. z o. o. oraz A.- G. sp. z o. o. Zabezpieczaniem spłaty powyższego kredytu jest hipoteka nieruchomości będących własnością powyższych spółek. Powyższa okoliczność dobitnie potwierdza współzależność ekonomiczno - biznesową omawianych podmiotów, co jest konsekwencją tego, iż to M.J. (jedyny udziałowiec) posiada dominujący wpływ na działalność wszystkich spółek ubiegających się - pod pozorem samodzielnych podmiotów - o płatności do gruntów rolnych. Jednocześnie zasadniczy wpływ na to której pozornie (jak się okazało) działającej spółce kapitałowej udzielić finansowania miał członek zarządu P. S.A. M.W. będący równocześnie - na co zwracano już uwagę - prezesem zarządu strony niniejszego postępowania tj. I. sp. z o. o. Wykazanie przedmiotowego powiązania jest istotne albowiem M.W. z jednej strony (jako członek zarządu P. S.A. wraz z M.J. oraz K.S.) decydował o tym, której spółce kapitałowej (należącej do M.J.) udzielić finansowania. Z drugiej zaś strony (jako prezes zarządu I. sp. z o. o. wraz z Ł. P. oraz I. O.) decydował o podjęciu się przez spółkę I wykonania zleceń (aspekt zostanie szczegółowo opisany w dalszej części niniejszej decyzji) oraz ich kosztach w zakresie wykonywania usług na rzecz podmiotów, których jedynym udziałowcem jest P. S.A. (de facto M.J.), a którym P. S.A. udzieliła pożyczki na zakup gruntów rolnych. Innymi słowy konsekwencją działań M. W. w spółce P. S.A. było takie wykreowanie rzeczywistości by w spółka I.- (którą M.W. zarządza) przy pomocy potencjału technicznego jaki posiada - współuczestniczyła w procederze tworzenia sztucznych warunków. Dalej organ wskazał, że na poziomie funkcjonalnym, spółki których 100%- owym udziałowcem jest M.J. nie posiadają ruchomości w postaci sprzętu rolnego. Aspekt ten nie dotyczy wyłącznie jednego podmiotu, a mianowicie A. P. sp. z o. o. Ponadto infrastrukturą techniczną w niepełnym - zakresie dysponuje również I. sp. z o. o.
Zwrócił uwagę na sposób decyzyjności M. W., który pierwotnie decydował (w imieniu P. S.A.) jakiej spółce M.J. udzielić finansowania poprzez pożyczkę na zakup gruntów rolnych, a w dalszej perspektywie decyduje o świadczeniu usług na rzecz podmiotów wykreowanych i czyni to przy udziale m.in. Ł. P., który jednocześnie zasiada w zarządzie spółki I oraz w zarządach spółek ze 100%-ową własnością M.J. (uznanych za stwarzające sztuczne warunki w celu pozyskania płatności).
To utwierdziło organ w przekonaniu, że szereg w/w podmiotów, w tym strona niniejszego postępowania, nie posiadają atrybutów odrębności w sferze kierowniczej, jak również funkcjonalnej (o tym w dalszej części niniejszej decyzji). Zarządzane są w jednolity sposób na co realny wpływ mają: M.W. i Ł.P. (jako zarząd spółki I) oraz M.J.(jako jedyny udziałowiec P. S.A. oraz spółek wykreowanych m.in. w oparciu o pożyczki udzielone przez tenże podmiot). Przez taki, a nie inny sposób wykreowania podmiotu prawa handlowego tzn. fakt że podmioty te (w zdecydowanej większości przypadków) nie posiadają kadry pracowniczej oraz żadnej infrastruktury technicznej tj. maszyn, urządzeń, środków transportu, to stały się one w pełni uzależnione od usług realizowanych przez usługobiorcę zewnętrznego, także poprzez przechowywanie plonów w magazynie spółki I., choć w tym zakresie brak jakichkolwiek dokumentów. Okoliczności te obalają tezy wskazywane przez organ zarządczy strony niniejszego postępowania, jakoby I. sp. z o. o. nie był w żaden sposób powiązany, ze spółkami, w których udziałowcem jest M.J..
Kolejny aspekt – zdaniem organu - który potwierdza powiazania między podmiotami, to kwestia udostępnienia parku maszynowego. Chcąc wypełnić rolę wykonawcy usług, skarżąca podpisał z A. P. sp. z o.o. jako wydzierżawiającym umowę dzierżawy kombajnu zbożowego Class Lexion 760T (100%-owy udziałowiec - prokurent M.J., prokurent W.K., prezes zarządu Z. J., członek zarządu M.P.). Park maszynowy wskazywanych spółek stanowi zatem bazę będącą podstawą do wykonywania czynności agrotechnicznych na zdecydowanej większości gruntów deklarowanych przez spółki powiązane kapitałowo z M.J.
W wątpliwość poddano twierdzenie spółki, że w związku z tym, że posiada własny sprzęt rolniczy, to prace agrotechniczne na deklarowanych działkach wykonywała samodzielnie. W tym zakresie stwierdzono, że spółka nie dysponuje sprzętem do koszenia zadeklarowanych trwałych użytków zielonych oraz do 31 sierpnia 2021 r. nie posiadała stosownego sprzętu (kombajnu) którym mogłaby przeprowadzić zbiory grochu na deklarowanych działkach (ponad 207 ha). Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że I. według informacji przekazywanych przez osoby zarządzające szeregiem spółek wykonywała usługi kombajnowania roślin strączkowych, prosa, żyta i owsa, przy czym – zdaniem organu - przy braku jakichkolwiek dokumentów potwierdzających zlecenie usługi, koszenie, zbiór plonu itd. należy stwierdzić, iż jest wyjątkowo wątpliwe by czynności te zostały wykonane przez I. sp. z o. o. lub pod jej nadzorem. Co więcej, realizacja usług na rzecz podmiotów powiązanych, nie odbywała się na zasadach rynkowych – ceny usług były zaniżone. Zdaniem organu, to, iż spółka dysponowała (w ograniczonym - jak wykazano powyżej - zakresie) własnym sprzętem do prowadzenia działalności rolniczej, nie zmienia tego, iż sprzęt ten - decyzjami powtarzających się osób zasiadających w zarządach poszczególnych spółek - został w sposób w pełni świadomy wykorzystany (choć i tu organ opisał uzasadnione wątpliwości) do działań stanowiących jeden z fundamentów kreowania sztucznych warunków w celu uzyskania płatności.
Organ - jak podkreślił – ma świadomość, że I. sp. z o. o.
z formalnego punktu widzenia na poziomie zarządczym i właścicielskim w roku
2021 nie była powiązana bezpośrednio z M.J.. Jednakże aspekt ten nie jest w stanie przesłonić opisanej sieci powiazań personalno - kapitałowych, które istniały również na tej płaszczyźnie, a które to w efekcie końcowym stawiają M.J. w roli czynnika sprawczego procederu ukierunkowanego na pozyskiwanie płatności przez podmioty istniejące de facto tylko formalnie. Dostrzega też, że grunty jakie spółka I zgłosiła do płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2021 zostały wydzierżawione od osób trzecich nie powiązanych z podmiotami wskazywanymi w niniejszej decyzji. Okoliczność ta w żaden sposób nie zmienia jednak faktu, iż na poziomie zarządczym spółkę I reprezentują m.in. Ł.P. oraz I.O. zaangażowani w dużym stopniu jako osoby zarządzające podmiotami należącymi do M.J..
O tym, że grupa spółek tworzy w istocie jeden organizm gospodarczy świadczy też zawężony rodzaj obszar prowadzonej działalności. Wszystkie spółki prowadziły uprawę roślin strączkowych (łubin biały oraz wąskolistny na nasiona, groch siewny, bobik), prosa, żyta, owsa oraz trwałych użytków zielonych (jak również traw na gruntach ornych), przy braku podstawowych gatunków zbóż. Następnie organ odwoławczy przedstawił spółki, w których udziały posiada P. S.A., którego jedynym udziałowcem jest M.J., celem wykazania, że M.J., jako pośredni udziałowiec ma pełną kontrolę nad działalnością ww. spółek.
Wszystkie wymienione w decyzji spółki aplikują o dopłaty z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również o płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, tj. płatności ONW, płatności PRSK i płatności RE (przy czym F. U. Sp. z o.o., R. D. Sp. z o.o. nie wnioskowały o płatności w 2021 r.), ponadto M.J., I.O., K.S., M.P., A.Sz., M.J., również indywidualnie ubiegają się o przyznanie płatności. W ocenie organu odwoławczego, z analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika, że ww. podmioty pozostają względem siebie w ścisłej zależności na płaszczyźnie funkcjonalnej, ekonomicznej oraz zarządzane są przez tę samą wąską grupę osób: M.J. - pośredni udziałowiec ww. spółek oraz osoby pełniące funkcje zarządcze, tj.: M.W., I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.Sz., M.P., W.K., którzy w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, czego efektem było obejście limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że częstokroć te same adresy podane jako siedziby spółek, jak i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich podmiotach prawa handlowego oraz wśród osób fizycznych, które zgłosiły do płatności na rok 2021. O ile zabieg taki jest prawnie dozwolony, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy budzi wątpliwości. Spółki i osoby fizyczne zarejestrowane w ewidencji producentów ARiMR - w tym strona niniejszego postępowania, wskazywały w roku 2021 miejsce swojej siedziby pod kilkoma powtarzającymi się adresami, a adresem korespondencyjnym jest zazwyczaj adres: ul. [...], w pozostałych przypadkach - podmiot posiada zarejestrowanego w ARiMR pełnomocnika wyłącznie z grona wcześniej wielokrotnie wymienionych osób zasiadających w zarządach spółek, na którego ręce kierowana jest korespondencja - również pod ww. adres. Wprawdzie skarżąca spółka prowadzi również działalność w innych niż rolnicza branżach lecz w kontekście wnioskowania w ARiMR o płatności do gruntów rolnych, wskazaną siedzibę uznać należy za wykreowaną (tak jak w przypadku innych nowopowstałych spółek) na potrzeby umiejscowienia podmiotu wnioskującego o płatności.
O tym, że autonomiczny charakter gospodarstw rolnych jest tylko pozorny, świadczy również m.in. powoływanie szeregu spółek w tym samym czasie. Dotyczy to m.in. spółek z kręgu E. G. W. Wszystkie spółki (W.) realizowały identyczną koncepcję prowadzenia działalności rolniczej, każdej ze spółek przypisano jedną lub dwie działki ewidencyjne, leżące obok siebie. W przypadku spółek T. L. grunty przypisane spółkom leżą nie tylko w jednym obrębie ewidencyjnym, ale często bezpośrednio graniczą ze sobą, obsiane są tożsamymi uprawami, a wykonawcą zdecydowanej większości prac agrotechnicznych (nie licząc T5 sp. z o. o.) jest strona niniejszego postępowania.
Zdaniem organu w procederze tworzenia sztucznych gospodarstw rolę decyzyjną pełnił M.J.
Następnie organ przedstawił wyliczenia wskazujące na korzyści płynące ze sztucznego podziału areału ponad 2721 ha gruntów rolnych na mniejsze gospodarstwa. Podał, że złożenie wniosków przez podmioty pozorujące samodzielne gospodarstwa rolne spowodowało, że w roku 2021 M.J. mógłby zyskać:
-w przypadku płatności RDST - 142.138,24 zł,
-w przypadku płatności MR - 308.590,00 zł,
-w przypadku płatności bezpośrednich - 4.444,83 zł,
-w przypadku płatności JPO - 634.086,42 zł,
-w przypadku płatności ONW - ponad 190.000,00 zł. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki do pozbawienia podmiotu płatności o których mowa w wyroku TSUE o sygnaturze C-176/20 TSUE. Organ uznał, że stworzono sztuczne warunki przez beneficjenta albowiem udowodniono łącznie występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego. Działanie spółki polegające na stworzeniu sztucznego mechanizmu służącego obejściu przepisów o modulacji, w sposób oczywisty było sprzeczne z celem wsparcia jakim było zapewnienie konkurencyjności gospodarstw. W dalszej kolejności organ odwoławczy nie podzielił zarzutów zawartych
w odwołaniu. W skardze do sądu, strona zarzuciła naruszenie:
1/ art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022, poz. 2000) - dalej, jako k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz
art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji i poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, która potwierdzała jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, bowiem:
• organ uznał, że skoro skarżąca posiada park maszynowy i magazyny służące do prowadzenia produkcji rolnej, lecz zdaniem organu skarżąca jest powiązana z M.J., to niezależnie od przedstawienia innych dowodów, skarżąca nie jest podmiotem samodzielnym od innych podmiotów opisanych w decyzji;
• organ uznał, iż skarżąca została wykreowana wraz z innymi podmiotami w celu sztucznego multiplikowania spółek, które nabywają grunty, lecz nie posiadają samodzielności funkcjonalnej, podczas gdy skarżąca powstała w 2005 r., czyli wiele lat przed wprowadzeniem przepisów odnoszących się do modulacji czy degresywności w płatnościach PROW i nie sposób uznać, aby celem jej powstania było omijanie tych przepisów, które dopiero będą w przyszłości wprowadzane;
• organ uznał, że poprzez ubieganie się o przedmiotową płatność w ramach kilkudziesięciu zmultiplikowanych podmiotów, M.J. oraz szereg powiązanych z nim osób prawnych i fizycznych uzyskali zwielokrotnienie tego limitu, podczas gdy organ nie udowadnia tejże tezy; organ nie przedstawia żadnego dowodu, że z działalności opisywanych w decyzji podmiotów M.J. otrzymał jakąkolwiek korzyść, a organ wszedł w posiadanie sprawozdań finansowych i sprawozdań z działalności skarżącej lub/i innych spółek, w tym bilansów zysków i strat i mógł zweryfikować, czy zysk, jaki wypracowała skarżąca wszedł w posiadanie M.J.. Skoro zatem osoba, którą organ uznała za beneficjenta rzeczywistego tak wielu podmiotów i który miałby być również powiązany ze skarżącą, nie uzyskała żaden korzyści z tego, że skarżąca funkcjonuje na rynku rolnym, jaka jest podstawa uznania, że w takim przypadku doszło do stworzenia tzw. sztucznych warunków gospodarowania;
• organ uznał, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki gospodarowania, bowiem opisał w decyzji powiązania osobowe i kapitało skarżącej z innymi rolnikami, podczas gdy nie wykazał, jak ci inny rolnicy mieliby wpływać na działalność rolniczą skarżącej i jej prawo do otrzymania płatności;
• organ nie wykazał, że bez istnienia domniemanych powiązań skarżąca nie otrzymałaby płatności; tym bardziej że skarżąca prowadzi działalność rolniczą wyłącznie na gruntach, których nigdy nie podzieliła ani nie przekazała innym podmiotom, wykonując prace własnym parkiem maszynowym i magazynowym; W kontekście parku maszynowego organ w zaskarżonej decyzji również usiłuje podważać wiarygodność tejże części stanu faktycznego, podnosząc, że skarżąca nie była w stanie wykonać wszystkich prac, jakie wymagała prowadzona przez nią uprawa z uwagi na brak niektórych sprzętów rolniczych, a z drugiej strony organ nie podważa, że prowadzona uprawa oraz TUZ były przeprowadzone w 2021 r. nieprawidłowo lub w ogóle;
2/ art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt. 2 ustawy w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji przy przyjęciu za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy oraz z zasadami swobodnej oceny dowodów, przez co organ na częściowym tylko odtworzeniu stanu faktycznego sprawy wyciągnął błędne wnioski co do tego, czy skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne, czy nie.
3/ art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 ust. 6 k.p.a. poprzez:
- brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami na tyle istotne, aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiło stworzenie sztucznych warunków i jaki wpływ na skarżącą ma fakt funkcjonowania pozostałych beneficjentów płatności. Fakt istnienia powiązań osobowych nie jest okolicznością przeświadczającą zasadność zarzutu, na co wskazał Europejski Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej;
- brak uzasadnienia, dlaczego organ w ocenie praw skarżącej zignorował zgromadzony materiał dowodowy sprawy, który potwierdzał każdy etap prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącą, jako dowodów potwierdzających samodzielność i niezależność skarżącej przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Pominięcie tego aspektu ma znaczenie dla sprawy, bowiem organ z tezy o braku możliwości samodzielnego funkcjonowania przez skarżącą wywodzi zarzut zależności skarżącej od innych podmiotów, a co za tym idzie, wywodzi zarzut stworzenia tzw. sztucznych warunków gospodarowania.
4/ art. 75 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodów, które miałyby zobrazować, jaki wpływ posiadają wymieniane w decyzji podmioty na samą skarżącą i jej gospodarstwo rolne. Organ stoi na stanowisku, że wymienione w decyzji podmioty są zależne od siebie, jednak nie przeprowadził w tym względzie żadnego dowodu, poza powołaniem się na zapisy KRS (które nie potwierdzają "pełnej zależności funkcjonalnej").
5/ art. 138 §2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji i przeprowadzenie postępowania uzupełniającego w bardzo rozległym zakresie, stanowczo przekraczającym uprawnienia organu odwoławczego związane z obowiązywaniem zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ organ II instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające.
6/ art. 80 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.Urz. UE C115; dalej jako: "Traktat") poprzez błędną ocenę kilku dowodów skutkującą uznaniem, że Strona nie realizuje celów wspólnej polityki rolnej.
7) art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez powoływanie się przez organ II instancji w sposób ogólnikowy na "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy" podczas gdy organ wyciąga konkretny wniosek powinien był wskazać konkretny dowód, który był podstawą dla niego, tymczasem organ w niniejszej sprawie w ten sposób nie uzasadnił swojej decyzji, przez co Strona nie jest w stanie ustalić na podstawie jakich dowodów dokonywał poszczególnych ustaleń, a w konsekwencji naruszył zasadę przekonywania stron postępowania do zasadności przesłanek, którymi się kierował wydając zaskarżoną decyzję.
8/ art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że pan M.J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Strony oraz innych podmiotów wskazanych w zaskarżonej Decyzji wskazując, że protokół walnego zgromadzenia podpisuje M.J., a nie członkowie zarządu, podczas gdy jest to oczywiste, że protokół ten był zobowiązany podpisać jedynie akcjonariusz, ponieważ był to protokół potwierdzający uchwały podejmowane wyłącznie przez akcjonariuszy a nie członków zarządu, powyższe postępowanie było zgodne z prawem korporacyjnym, a w związku z tym nieuzasadnionym był wniosek o wywieraniu dominującego wpływ przez tę osobę na jego podstawie.
9/ art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że M.J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Strony oraz innych podmiotów wskazanych w decyzji, podczas gdy organ nie ustalił czy wykształcenie posiadane przez M.J. i doświadczenie zawodowe pozwala na ekonomicznie opłacalne prowadzenie spółki prawa handlowego zajmującej się produkcją rolną, a pomimo braku ustaleń w tym zakresie wyciągnął bezpodstawny wniosek, że ta osoba ma realny wpływ na prowadzenie działalności przez Stronę, czym naruszył powyższe przepisy.
10/ art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez brak wezwania Strony do złożenia wyjaśnień uzupełniających w zakresie przechowywania płodów rolnych w danym magazynie i w związku z tym błędne uznanie, że nie sposób ustalić na jakich zasadach produkty rożnych podmiotów są tam przechowywane, podczas gdy organ nigdy nie wezwał Strony do złożenia wyjaśnień uzupełniających w tej konkretnej kwestii, więc Strona nie mogła wiedzieć, że dotychczasowe wyjaśnienia wywołują wątpliwości Organu, które mogłaby rozwiać wskazując, że płody rolne w tym magazynie są przechowywane w rożnych, wielu komorach, uniemożliwiając mieszanie się produktów od poszczególnych kontrahentów właściciela magazynu;
11/ art 7, art. 77 §1, art 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez nieuzasadnione ustalenie, że koniecznym do uzyskania pomocy publicznej w ramach niniejszej sprawy jest posiadanie własnego sprzętu agrotechnicznego i samodzielne jego użytkowanie, podczas gdy żaden przepis prawny nie nakazuje wnioskodawcy pobierającemu płatność, o której mowa w niniejszym postępowaniu, być właścicielem takiego sprzętu, wystarczającym jest bowiem, by rolnik był w stanie zapewnić, że takie zabiegi będą wykonanie na polach zgłaszanych do dotacji w celu prowadzenia uprawy w dobrej kulturze rolnej, a ten obowiązek Strona spełniła zlecając wykonanie tych zabiegów podmiotowi trzeciemu.
12/ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 – w zakresie wielkości zgłoszonej powierzchni, braku ustalenia woli uzyskania korzyści i sprzeczności tych korzyści z celami wsparcia.
13/ art. 2 lit. a) rozporządzenia PE i Rady (WE) Nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88, poprzez nieuznanie, że gospodarstwo rolne spółki, jako wyodrębniona pod względem technicznym i ekonomicznym jednostka, posiadająca oddzielne kierownictwo i prowadząca działalność rolniczą, spełnia definicję wskazaną w ww. przepisie oraz naruszenie art. 7 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego niezastosowanie.
14) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 151 § 4 kodeksu spółek handlowych poprzez ocenę okoliczności faktycznych sprawy pozostającą w sprzeczności z charakterem relacji pomiędzy spółką kapitałową a jej wspólnikami wynikającymi wprost z ww. bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, jak również art. 201 § 1 oraz art. 204 § 1 kodeksu spółek handlowych poprzez jawnie sprzeczną z normami wyżej wymienionych bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa materialnego oceną charakteru prawnego działań członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz innych osób uprawnionych do jej reprezentacji.
15) art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej jako: "k.s.h."), art. 305 §1 k.s.h. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez brak rozróżnienia praw i obowiązków akcjonariusza i wspólnika spółki od spółki, brak dostrzeżenia, że Strona posiada osobowość prawną i jest podmiotem swoich praw i obowiązków, brak dostrzeżenia, że akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki akcyjnej, a z pewnością nie odpowiada za zobowiązania spółek, w których wspólnikiem jest spółka, w której akcje posiada, co doprowadziło do nieuzasadnionego wniosku, że akcjonariusz wspólnika Strony posiada dominujący na nią wpływ co świadczy o stworzeniu poprzez taką konstrukcję sztucznych warunków.
16) art. 110 k.p.a., art. §2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady związania organu wydaną decyzją przejawiające się w tym, że Strona została wpisana do ewidencji producentów to ARiMR uznał, że wykazała, że prowadzi działalność rolniczą samodzielnie, a w ramach niniejszego postępowania zarzuca Stronie bezpodstawnie, że nie wykazuje ona takiej samodzielności, podczas gdy organ był związany decyzją w tej kwestii, ponieważ stan faktyczny w tym zakresie nie uległ zmianie.
17) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 151 § 4 ksh i art. 368 § 1 w zw. 375[1] z ksh poprzez ocenę okoliczności faktycznych sprawy pozostającą w sprzeczności z charakterem relacji pomiędzy spółką kapitałową a jej wspólnikami wynikającymi wprost z ww. bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, jak również art. 201 § 1 oraz art. 204 § 1 kodeksu spółek handlowych poprzez jawnie sprzeczną z normami wyżej wymienionych bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa materialnego oceną charakteru prawnego działań członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz innych osób uprawnionych do jej reprezentacji.
18/ art. 2 ust. 2 pkt 1 lit a ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U.2022.593; dalej jako: "Ustawa AML") poprzez jego zastosowanie i skoncentrowanie całego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wokół tego, że M.J. spełnia wymogi określenia go jako beneficjenta rzeczywistego na gruncie Ustawy AML, podczas gdy przepisy przedmiotowej ustawy nie powinny znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ jest to inna gałąź prawa,, normy dotyczące pomocy publicznej związanej z działalnością rolniczą są kompleksowo uregulowane i nie przewidują takiej instytucji jak beneficjent rzeczywisty, instytucja beneficjenta rzeczywistego została określona na gruncie Ustawy AML w zupełnie innych celach dotyczących przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy, a poza tym M. J. nigdy nie została wypłacona dywidenda ze spółki P. S.A. (dalej jako: "P. S.A.") , więc M.J. nie osiągnął finansowej korzyści z faktu bycia akcjonariuszem P. S.A.;
19) art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji odmowę przyznania płatności na rok 2021 na rzecz skarżącej, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do otrzymania takich płatności i nie uzyskała korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia;
20) art. 33 ust 1 pkt. 1 i 39 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady UE nr 1305/2013 poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie, iż skarżąca przyczynia się do wykonania celów wspólnej polityki rolnej.
21) art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 - w zakresie błędnego przekonania, że skarżąca została powołana celowo przez M.J.
22/ art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez jego błędne zastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania skarżącej płatności, podczas gdy działania Skarżącego nie były skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków w celu uzyskania płatności za 2021 r.
W drugiej kolejności zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, iż skarżąca podjęła działania chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy strona nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała, jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać wnioskowane płatności.
2) art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, iż warunki wymagane do uzyskania wnioskowanych płatności zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała, jako samodzielny podmiot cele określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 i powinna otrzymać wnioskowane płatności.
3) art. 4 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 - poprzez przyjęcie niezgodnej z wyraźnie sformułowaną w ww. przepisach definicji rolnika i działalności rolniczej w celu uzasadnienia postawionej przez organ I instancji tezy o rzekomym niespełnieniu przez stronę kryterium faktycznego użytkowania deklarowanych gruntów rolnych. W odpowiedzi na skargę, wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem
art. 57a (dotyczącym skargi na indywidualną interpretację podatkową, a zatem niemającym zastosowania w niniejszej sprawie).
Oceniając decyzję w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, że uchybia ona prawu. Na wstępie podkreślenia wymaga, że sprawa w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej płatności wsparcia bezpośredniego na 2021 rok, była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy administracji oraz oceny Sądu administracyjnego. Przypomnieć należy, że wyrokiem z 20 września 2023 r. sygn. akt I SA/Go 179/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] r. w ww. przedmiocie. Wyrok uzyskał walor prawomocności, a to oznacza, że jest wiążący dla stron i sądu, który go wydał oraz sądów i innych organów państwowych, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także w stosunku do innych osób (art. 170 P.p.s.a.) Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono to w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z 21.10.1999 r., I CKN 169/98). Skoro zaś związanie wynikające z przywołanego przepisu odnosi się do kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się ono do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok (wyrok WSA we Wrocławiu z 27 stycznia 2010 r., III SA/Wr 751/09). Okoliczność wydania prawomocnego orzeczenia Sądu, uchylającego zaskarżony akt, powoduje również - zgodnie z art. 153 P.p.s.a. – iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu są wiążące zarówno dla organów, których działanie było przedmiotem zaskarżenia jak i sądów. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Związanie samego sądu administracyjnego oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Konsekwencją wyrażonej przez sąd oceny są również wskazania sądu skierowane do organu co do dalszego postępowania w sprawie celem zapobieżenia w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia oraz wytyczenie kierunku w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (por. Komentarz do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, C.H. Beck 2011, Legalis). W związku z powyższym, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd I instancji, "granice sprawy" podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznano skargę poprzednio i wydano orzeczenie. Oznacza to, że w przypadku wnoszenia kolejnych skarg, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika zaś w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (vide: wyrok NSA z 10.09.2024 r., sygn. akt III OSK 3266/23). Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (...). Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawa oraz sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie (wyrok NSA z 1 września 2010 r., II OSK 518/09). Podkreśla się również, iż ocena prawna może dotyczyć w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego oraz aspektu zastosowania okresowego przepisu prawa jako podstawy do wydania danej decyzji (zob. m in. wyrok WSA w Gliwicach z 10.12.2010 r., IV SA/GL 131/10; wyrok WSA w Poznaniu z 12 sierpnia 2010 r. , IV SA/Po 234/10). Uwzględniając powyższe uwagi, należy zauważyć zatem, że Sąd uchylając decyzję organu odwoławczego w sprawie o sygn. akt I SA/Go 182/23, za trafny uznał zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o PROW w zw. z art. 107 §3 Kpa poprzez brak wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków. Kwestia pojęcia sztucznych warunków była wyjaśniona przez Sąd w wydanym poprzednio w sprawie wyroku o sygn. akt I SA/Go 182/23. Przypomnieć należy jedynie, że w myśl art. 4 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie natomiast z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przy wykładni ww. regulacji jak Sąd zaznaczył, pomocne jest odwołanie się do orzeczeń TSUE, jako, że ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani obowiązującego wcześniej rozporządzenia nr 65/2011, nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności. Należy zatem dostrzec, że TSUE dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Wykładnia wyrażenia "sztuczne warunki" sformułowana w ww. orzeczeniu Trybunału wprost przystaje do pojęcia sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazał na to TSUE w wyroku z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-176/20 (pkt 72). W ocenie TSUE, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Jak wyjaśnił TSUE (pkt 75), ze sztucznymi warunkami mamy do czynienia wówczas, gdy "(...) z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania". Idąc dalej Sąd zauważył, że stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności to stworzenie takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył (wyrok NSA, o sygn. akt II GSK 2576/14). Omawiana klauzula ma generalny charakter. Nie dotyczy więc konkretnych sytuacji zaistniałych na gruncie konkretnej płatności, lecz całości albo istotnej części zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanu faktycznego tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej manipulacji korzystniejszemu (wyrok NSA o sygn. akt I GSK 1621/18). Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania, prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w normalnym układzie rzeczy (wyrok NSA o sygn. akt I GSK 917/18). Jak zaznaczył zatem WSA orzekając poprzednio w sprawie, a co z racji art. 153 P.p.s.a. jest aktualne przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, dokonując oceny ustalonych okoliczności faktycznych, organy winny wykazać, po pierwsze, że skarżąca stworzyła wraz z pozostałymi, powiązanymi podmiotami sztuczne warunki do uzyskania płatności i, po drugie, że uzyskanie tych korzyści jest sprzeczne z celami sektorowego prawodawstwa rolnego (ta też wyrok NSA w sprawie o sygn. akt I GSK 657/18). Zauważyć również należy, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest uwzględnienie art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, który stanowi, że jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Przy czym, z ust. 6 wynika, że art. 10a ust. 1 tej ustawy nie stosuje się do postępowań rozstrzyganych w drodze decyzji na podstawie przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego oraz dotyczących wspierania rozwoju obszarów wiejskich. Ten zakres przedmiotowy regulują bowiem odrębne zasady. Stosownie do art. 3 ust 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2022 r., poz. 1775) - Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r. I SA/Ol 790/19). Co jednak ważne, w sytuacji, kiedy organ zarzuca stronie wykreowanie sztucznych warunków, to na nim ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie przyjętej tezy. W szczególności dotyczy to spraw, w których następuje pozbawienie prawa do płatności ze względu na sztuczne tworzenie warunków. W sprawach tego rodzaju ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie, natomiast obowiązkiem strony jest wykazanie spełnienia warunków do przyznania płatności (wyrok NSA o sygn. akt I GSK 740/18).
Dokonując zatem oceny zaskarżonej decyzji, Sąd orzekający w niniejszym składzie jest zdania, że organy po raz kolejny nie udowodniły postawionej tezy, że skarżąca spółka wraz z pozostałymi wymienionymi przez organ podmiotami tworzy jedno gospodarstwo rolne, a warunki do uzyskania przez skarżącą spółki korzyści w postaci dopłat zostały sztucznie stworzone.
Należy dostrzec jedynie, że tak jak poprzednio tak i w zaskarżonej decyzji z
[...] kwietnia 2024 r. prawidłowo przyjęto za model postępowania, którym objęto wszystkie podmioty, które mogły zostać uznane za elementy jednolitego mechanizmu służącego sztucznemu tworzeniu warunków do uzyskania płatności. Ten sposób procedowania został przez Sąd w wyroku I SA/Go 179/23 uznany za słuszny. Niemniej, nie sposób nie zauważyć, że argumentacja organu na potwierdzenie przyjętego stanowiska w odniesieniu do skarżącej spółki, w zdecydowanej większości pokrywa się z tą, która została zawarta w zakwestionowanej przez Sąd decyzji z [...] kwietnia 2023 r. Zarówno wówczas jak i teraz opisano szereg okoliczności, które – jak zostało już przez Sąd przesądzone w wyroku z 20 września 2023 r. - nie potwierdzały tego, że skarżąca spółka sztucznie stworzyła warunki do uzyskania dopłat. I tak, organ ponownie na potwierdzenie własnego stanowiska wskazuje m.in. na następujące okoliczności:
1. w zarządach kilkunastu spółek znajdowały się jedne i te same osoby tj. I.O., K.S., A.Sz., M.J., Ł.P., W.K. z nadrzędną rolą M. J. (poprzez organ nadzorczy - P. S.A.);
2. udziałowcem wszystkich spółek, poza I. sp. z o.o. oraz A.-B. sp. z o.o., była P. S.A. Z kolei udziałowcem I. sp. z o.o. była A.-B., a jej udziałowcami Ł.P. i A.Sz.;
3. działalność spółki A. P. sp. z o.o., która poddzierżawiła działki pozyskane od Syndyka Masy Upadłości K. S.A. spółce A.-B. oraz R.K.;
4. powoływanie szeregu spółek w tym samym czasie np. z grupy W oraz T oraz przypisywanie poszczególnym spółkom w grupach jednej lub dwóch działek ewidencyjnych leżących blisko siebie;
5. spółki dzierżawiły działki od innych powiązanych podmiotów;
6. spółki nie posiadały własnego sprzętu rolniczego i zlecały prace rolne tym samym podmiotom powiązanym tj.: I. sp. z o.o., R.K.. Cena wykonanych przez I. sp. z o.o. usług siewu i kombajnowania była znacznie zaniżona,
7. ubiegające się o płatności podmioty nie posiadały własnych magazynów zlecając usługi magazynowe I. sp. z o.o. oraz R.K.;
8. wszystkie opisane podmioty miały podobny, zawężony zakres produkcji roślinnej;
9. wszystkie spółki miały jedynie kilka, grupowo przypisanych, adresów siedzib i adresów korespondencyjnych;
10. Część wskazanych w decyzji podmiotów dzierżawiło pomieszczenia biurowe od podmiotów powiązanych;
11. Kredyt udzielony przez I. dla P. S.A. został przeznaczony na pożyczki dla 17 wymienionych w decyzji spółek, a jego zabezpieczeniem jest hipoteka nieruchomości będących ich własnością;
12. Większość wymienionych w decyzji podmiotów osiąga dochód jedynie dzięki dopłatom. Trzeba jednak zauważyć, że wszystkie ww. okoliczności – co zostało stwierdzone w wyroku w sprawie I SA/Go 179/23 - nie świadczą o tym, że skarżąca spółka była kreatorem sztucznym warunków w celu uzyskania dopłat. Organ odwoławczy w zaskarżonej aktualnie decyzji akcentując kwestię powiązań osobowych między podmiotowymi wskazuje na rolę M.W., który miał mieć zasadniczy wpływ na decyzje zapadające w zarządzie I. oraz P..S.A. Trzeba jednak zauważyć, że udziałowcami skarżącej spółki w 2021 r. była A.–B. sp. z o.o. Z kolei jej udziałowcami Ł.P. i A.Sz. Ł.P. zasiadał również w zarządzie skarżącej spółki. Zasadnie jednak strona skarżąca zauważa, że P. sp. z o.o. (w której 100 % udziałów posiadał M.J.) nie była w 2021 r. udziałowcem skarżącej. Zatem w ocenie Sądu, wywodzenie poprzez osobę M.W., że spółka aktywnie uczestniczy w procederze tworzenia sztucznych warunków jest zbyt daleko idące. Wszak kluczowa z punktu widzenia opisanych powiązań personalnych osoba tj. M.J., nie był w żaden sposób w 2021 r. powiązany ze skarżącą na poziomie właścicielskim, nie zasiadał zarządzie skarżącej, co zostało już wcześniej podkreślone w wydanym wyroku. To, że M.W. miał podejmować jako członek zarządu P. S.A. decyzje dotyczące finansowania podmiotów, nie ma znaczenia w kontekście skarżącej, gdyż jej działalność nie była finansowana z pożyczki udzielonej przez P.. S.A. Co w końcu ważne, same powiązania personalne również nie mogą świadczyć o sztucznym podziale. Jak stwierdził tut. Sąd w wyroku z dnia 20 września 2023 r., okoliczność występowania tych samych osób wśród członków zarządu skarżącej oraz spółki P. S.A. i spółek, w której ma ona udziały, nie jest wystarczające do stwierdzenia, że podmiot nie prowadzi samodzielnej działalności rolniczej. Organ i Sąd orzekający są tym stanowiskiem związani.
Podkreślenia wymaga, że organ ponownie rozpoznając sprawę, wielokrotnie akcentuje w zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, że skarżąca spółka wykazuje samodzielność w funkcjonowaniu, zatrudnia pracowników i posiada potencjał techniczny ku temu, by prowadzić działalność rolniczą na całości wydzierżawionych gruntów. Jest to istotne, gdyż na poprzednim etapie postępowania był zdania, że skarżąca nie jest samodzielnym podmiotem, czego Sąd nie potwierdził w wyroku
w sprawie I SA/Go 179/23 uznając, że brak na to dowodów. Nie można natomiast podzielić poglądu organu, że mimo opisanej samodzielności, spółka wpisuje się w funkcjonowanie jednego organizmu gospodarczego nadzorowanego przez M.J. i czerpie z tego korzyści. Nie sposób nie wskazać wpierw, że data zawiązania skarżącej spółki (2005 r.), znaczenie odbiega od momentu rejestracji pozostałych spółek, które miał nadzorować M.J.. Grunty, które skarżąca zgłaszała do płatności, zostały wydzierżawione od M. i J. B., zatem - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - osób nie powiązanych z innymi podmiotami wskazanymi w decyzji. Przede wszystkim jednak, organ nadal nie dowiódł wystąpienia kluczowej w sprawie okoliczności, a mianowicie połączenia skarżącej z podstawowym elementem mechanizmu tj. rozdrobnieniem areału i uzyskaniem przez to większych płatności.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2022 r., poz. 1775), zwaną dalej Ustawą, płatność JPO, płatność PZZ, płatność MR, płatność RDST i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej: i 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 Rozporządzenia nr 1307/2013, 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawy płatność RDST przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha. Art. 15 ust. 1 i 2a Ustawy wskazują, iż płatności związane do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym roślin strączkowych na ziarno, roślin pastewnych, ziemniaków skrobiowych, buraków cukrowych, pomidorów, chmielu, truskawek, lnu lub konopi włóknistych. Płatność związana do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno jest przyznawana rolnikowi do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno gatunków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 1 i 2, jeżeli dokonano zbioru ziarna.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885), producent rolny to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, lub posiadaczem zwierzęcia.
Użyte wyżej pojęcie oznacza osobę fizyczną lub prawną, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w zw. z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą (art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013). Natomiast przez działalność rolniczą należy rozumieć produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013). Podkreślenia zatem wymaga w świetle powyższego, że płatności (dopłaty) przysługują producentowi rolnemu do gruntów (użytków rolnych). Jest to o tyle ważne, że poprzez rozdrobnienie areału gruntów i przeniesienie własności i praw obligacyjnych do gruntów niemożliwe jest osiągnięcie celów wsparcia. Tymczasem ze zgromadzonego przez organ materiał dowodowego nadal nie wynika, by spółka dokonywała przesunięć gruntów rolnych na pozostałe spółki, czy też te na rzecz skarżącej. Wręcz przeciwnie, skarżąca spółka, jako samodzielny podmiot, powstały przed wprowadzeniem zasad degresywności czy modulacji w przyznawanych płatnościach, ubiegał się o dopłaty do gruntów, które wydzierżawił od osób niepowiązanych z podmiotami, które miał nadzorować M.J.. Grunty te nie zostały podzielone i poddzierżawione celem zgłoszenia do płatności przez inne podmioty. W przypadku skarżącej spółki zatem brak podstawowego elementu mechanizmu tj. przesunięcia areału (rozdrobnienia) w celu uzyskania większych płatności. Spółka – co zaakcentowane w wyroku z 20 września 2023 r. - nie przyczyniła się do powiększenia areału spółek "zależnych od M.J.".
Sąd w wyroku z dnia 20 września 2023 r. zauważył, że organ nie przedstawił szczegółów dotyczących działalności spółki w tym opłacalności ekonomicznej. W zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji stwierdzono, że de facto działalność spółki w sferze zarobkowania w oparciu o świadczenie usług rolniczych była zerowa, choć potwierdzono dodatni bilans mając na uwadze całokształt działalności spółki. Jednak to, że na usługach rolniczych czy też udostępnianiu powierzchni magazynowych spółkom nie osiągnięto zysku, jest kwestią z kategorii finansowo - podatkowych i nie można na tej podstawie wnioskować, że działalność spółki sprowadzała się jedynie dla potrzeb wytworzenia sztucznych warunków celem uzyskania płatności. Za wyniki finansowe spółki odpowiedzialność ponoszą członkowie jej zarządu. Dopłaty jednak nie są udzielane do wyników finansowych lecz co podkreślono do gruntów, a w tym zakresie nie dowiedziono spółce sztuczności. Reasumując, Sąd jest zdania, że organ w dalszym ciągu nie wykazał okoliczności potwierdzających przyjmowaną tezę, że w rozpoznawanej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków, których czynnym kreatorem miała być skarżąca spółka, a więc podmiot, który jak organ sam zauważył, wykazuje samodzielność w funkcjonowaniu. Argumenty przywołane w zaskarżonej decyzji, de facto powielone z decyzji będącej przedmiotem oceny w sprawie I SA/Go 179/23, nie mogły doprowadzić Sądu do zmiany stanowiska. Wskazana uchybienia skutkują naruszeniem przez organ art. 3 ust. 2 pkt 2 Ustawy w zw. z art. 107 § 3 Kpa.
Rolą organu będzie uwzględnienie powyższych uwag przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 cyt. ustawy.