I SA/Go 1916/05

I SA/Go 1916/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Barbara Rennert /sprawozdawca/
Jan Grzęda /przewodniczący/
Krystyna Skowrońska-Pastuszko
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie: asesor WSA Barbara Rennert (spr.) asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant: Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 762 zł (siedemset sześćdziesiąt dwa) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
W dniu 27 lipca 2005 r. K.K. złożył skargę na decyzję Dyrektora lzby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] z dnia 15 stycznia 2002 r. dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe B S.A.
Sąd ustalił następujący stan taktyczny:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2001 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe B S.A. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż organ podatkowy ustalił, iż skarżący pozostawał na stanowisku członka zarządu B S.A. w okresie, za który obciążono go odpowiedzialnością z tytułu nie wykonanych przez Spółkę zobowiązań podatkowych, a w świetle zebranych dowodów nic zachodzi żadna z przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. M. in. organ podatkowy stwierdził, iż w oparciu o materiał dowodowy przedmiotowej sprawy właściwy (czyli dwutygodniowy) termin do zgłoszenia upadłości nie został zachowany. Wniosek ten został złożony w dniu [...] lutego 1999 r., a w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości Sąd wskazał. iż w dniu [...] stycznia 1999 r. zaprzestano spłacać zadłużenie wobec wierzycieli.
Decyzję tę K.K. zaskarżył do sądu administracyjnego, a następnie skargę tę na rozprawie cofnął, wskutek czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 21 października 2004 r. postanowił umorzyć postępowanie w sprawie l SA/Po 560/02.
Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2004 r. wydanym w sprawie V Ga 13/04 o pozbawienie K.K. prawa prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd Okręgowy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego pozbawiające m. in. skarżącego na okres trzech lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia określonych funkcji w spółce akcyjne, z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółdzielni, umarzając w tym zakresie postępowanie. Powodem wydania takiego orzeczenia było przyjęcie przez Sąd Okręgowy, iż skoro stan obligujący do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpił [...] stycznia 1999 r., członkowie zarządu mogli w sposób formalny, na podstawie ksiąg rachunkowych, powziąć o nim wiedzę ok. [...] lutego 1999 r. Takich ustaleń Sąd Okręgówy dokonał w oparciu o uzupełniającą opinię biegłego, uznając iż skarżący nie ponosi winy za dwudniowe przekroczenie terminu z art. 5 prawa upadłościowego.
Opierając się o wyżej opisane postanowienie, skarżący w dniu 28 stycznia 2005 r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego w/w decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2002 r. W uzasadnieniu wskazał, iż kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a organ podatkowy nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu taktycznego, ponieważ nic przeprowadził dowodu z opinii biegłego na okoliczność dokładnego wskazania kiedy wystąpiła okoliczność uzasadniająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, czy złożono go w terminie, a jeśli nie to czy członkowie zarządu Spółki ponosili za to winę. Skarżący miał możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, a wykazany przed Sądem Okręgowym brak winy skarżącego za opóźnienie w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości jest nową okolicznością taktyczną dającą podstawę w myśl przepisu art. 240 § l pkt 5 Ordynacji podatkowej do wznowienia postępowania. Nadto ustalona przez Sąd Okręgowy okoliczność taktyczna istniała już w dniu orzekania przez Izbę Skarbową w sprawie odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki, ale z powodu niepełnego postępowania dowodowego nie została ujawniona.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej wznowił postępowanie podatkowe, a decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] odmówił uchylenia w/w decyzji ostatecznej, wskazując iż nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 240 § l Ordynacji podatkowej, który jest katalogiem zamkniętym. Ustalenie przez Sąd Okręgowy braku winy skarżącego nie jest nową okolicznością taktyczną istniejącą już w dniu wydania decyzji - nieznaną organowi. który ją wydał. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 26 kwietnia 2005 r., a skarżący w ustawowym terminie złożył od niej odwołanie, zarzucając wydanej decyzji naruszenie przepisu art. 240 § l pkt 5 Ordynacji. Zdaniem odwołującego się ujawnienie w innym toczącym się postępowaniu istotnej okoliczności jaką było wykazanie braku winy jednego z członków zarządu Spółki w spóźnionym złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, który to brak winy istniał, ale nic był w istocie znany organowi podatkowemu w dniu wydania decyzji, należy uznać za istotną przesłankę do wznowienia postępowania tą decyzją zakończonego. Sąd powszechny jest jedynym miejscem , w którym ustalenie braku winy za opóźnienie może być dokonane i skutkuje ono w każdym innym postępowaniu, w tym także postępowaniu podatkowym.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając zarzuty skarżącego za bezpodstawne. Zdaniem organu odwoławczego nie można wznowić postępowania w wyniku wystąpienia nowych dowodów, które powstały po dniu wydania decyzji ostatecznej, a ujawnienie nowych okoliczności taktycznych nie oznacza sytuacji, w której takie okoliczności są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotna. Nie oznacza to tym bardziej sytuacji, w której takie okoliczności są wyprowadzane z nowych dowodów - nieistniejących w dniu wydania decyzji tj. opinii biegłego sporządzonej w marcu 2003 r. Dokonanie przez Sąd Okręgowy odmiennej oceny stanu taktycznego na podstawie dowodów znanych organowi, który wydal decyzję oraz dowodów nowych (opinia biegłego)nie jest nową okolicznością faktyczną w sprawie stanowiącą przesłankę do wznowienia postępowania. Opinia biegłego nie stanowi ani nowej okoliczności faktycznej, ani nowego dowodu w rozumieniu art. 240 § l pkt 5 Ordynacji podatkowej. Instytucja wznowienia postępowania nie może służyć jako środek do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej już decyzją ostateczną.
Powyższą decyzje- skarżący otrzymał w dniu 27 czerwca 2005 r., a w dniu 27 lipca 2005 r. zaskarżył ją do tut. Sądu. wnosząc ojej uchylenie w całości i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, zarzucając jej naruszenie art. 240 § l pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa przez błędne przyjęcie przez organ podatkowy, że ustalona przed sądem powszechnym okoliczność braku winy skarżącego w złożeniu z opóźnieniem wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki B. nie stanowi nowej okoliczności faktycznej wystarczającej do wznowienia postępowania podatkowego. W uzasadnieniu skargi K.K. wskazał, iż decyzja ostateczna w sprawie jego odpowiedzialności za zobowiązania Spółki została wydana na podstawie niepełnego materiału dowodowego, ponieważ Izba nie przeprowadziła niezbędnego w sprawie dowodu z opinii biegłego na okoliczność dokładnego wskazania kiedy wystąpiła okoliczność uzasadniająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, czy złożono go w terminie, a jeśli nie to czy członkowie zarządu Spółki ponosili za to winę. Ustalenia takie zostały dokonane przez biegłego w opinii z dnia 2 marca 2003 r., w oparciu o która Sąd Okręgowy ustalił postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie V Ga 13/04. iż skarżący nie ponosi winę za opóźnienie w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości i uchylił orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia określonej działalności. Wskazany przed Sądem Okręgowym brak winy skarżącego jest istotną okolicznością taktyczną wyłączającą możliwość zastosowania wobec niego sankcji z art. l 16 Ordynacji podatkowej. Ustalona przez Sąd Okręgowy okoliczność taktyczna ekskulpująca odpowiedzialność zarządu istniała już w dniu orzekania przez Izbę. ale z powodu niepełnego postępowania dowodowego nie została ujawniona. Zdaniem skarżącego ujawnienie w innym toczącym się postępowaniu braku winy skarżącego, który to brak winy istniał, ale nie był w istocie znany organowi podatkowemu w dniu wydania decyzji należy uznać za istotną przesłankę wznowienia postępowania z art. 240 $ l pkt 5 Ordynacji podatkowej. Gdyby okoliczność tę w ówczesnym postępowaniu ujawniono, organ podatkowy nie orzekłby odpowiedzialności skarżącego z art. l 16 Ordynacji. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z oceną określonego stanu faktycznego, który istniał obiektywnie w momencie składania wniosku o upadłość, a nie został stworzony na skutek wydania opinii przez biegłego. Wydając decyzję o odpowiedzialności podatkowej skarżącego organ podatkowy nie wyjaśnił do końca stanu faktycznego sprawy i z tego względu nie można mówić o sprzecznościach w ustaleniach organu podatkowego i sądu powszechnego. gdyż ustalenia każdego z tych organów zostały wydane w oparciu o inny zakres wiedzy na temat przedmiotowego stanu faktycznego. Wprawdzie postępowanie przed Sądem Okręgowym rozstrzygało inną kwestię niż postępowanie przed Izbą Skarbową, ale rozstrzygnięcie w obu postępowaniach oparto na analizie tego samego stanu faktycznego. Sąd Okręgowy, w przeciwieństwie do Izby Skarbowej, przeprowadził w tej materii szczegółowe postępowanie dowodowe, dzięki któremu ustalono brak winy skarżącego. Jako. że okoliczność ta istniała w dniu wydawania decyzji przez Izbę Skarbową, ale nie została ujawniona, wniosek na tej podstawie został zgłoszony poprawnie. Brak winy skarżącego za spóźnione zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest nową okolicznością taktyczną, która istniała w dniu wydawania decyzji i nie była znana organowi orzekającemu, a ma istotne znaczenie dla sprawy.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, jak i przed Sądem wniósł ojej oddalenie, powołując argumenty wskazane w decyzjach organu II instancji, zdaniem organu odwoławczego odmienność ocen tego samego stanu taktycznego nic jest nowa okolicznością faktyczną, a tym bardziej nowym dowodem uzasadniającym uchylenie wcześniej wydanej decyzji w trybie wznowienia postępowania, a wystąpienie ewentualnej sprzeczności co do treści stosunków cywilnoprawnych w zakresie ich skutków podatkowych wynikających z wcześniejszych ustaleń organów podatkowych. a późniejszymi ustaleniami sądu powszechnego, z mocy wyraźnej woli ustawodawcy, nie mogą być podstawą wznowienia postępowania. Zarówno sąd powszechny, jak i organ podatkowy były w niniejszej sprawie zobowiązane do dokonywania we własnym zakresie oceny występowania przesłanek istotnych dla podjęcia rozstrzygnięcia. Nie istnieje norma prawna, która nakazywałaby organom podatkowym uwzględniać oceny poczynione w innym postępowaniu, także w postępowaniu sądowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z treścią art. l § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy.
W myśl przepisu art. 240 § l pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późn. zm.) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Zasadniczym problemem niniejszego postępowania jest rozstrzygnięcie czy ustalenie przez sąd powszechny braku winy członka zarządu w spóźnionym zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki jest nową okolicznością faktyczną warunkującą wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Zdaniem Sądu, oceniając wskazaną przez skarżącego przesłankę wznowienia postępowania organy obu instancji prawidłowo uznały, iż ustalenie to nie jest nową okolicznością faktyczną.
Zawinienie członka zarządu, bądź brak winy jest kwestią ocenną, a nie obiektywnie istniejącym faktem. Oceny tej okoliczności organ podatkowy dokonuje na podstawie zebranego materiału dowodowego i takiej oceny organ podatkowy dokonał w następstwie czego orzekł o odpowiedzialności podatkowej skarżącego z art. 116 ustawy - Ordynacja podatkowa.
Brak winy członka zarządu w spóźnionym zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki jest istotnie okolicznością uwalniającą tegoż członka zarządu od odpowiedzialności z cyt. wyżej art. 116 lecz ciężar wykazania tej okoliczności spoczywa na członku zarządu. Skarżący miał możliwość wykazywania tej okoliczności przed organami podatkowymi w prowadzonym przez te organy postępowaniu zwyczajnym. Mógł w nim żądać przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, a mając zastrzeżenia do sposobu prowadzenia postępowania dowodowego i dokonanych w oparciu o to postępowanie ustaleń, winien wykorzystać możliwość zaskarżenia wydanej decyzji ostatecznej do sądu administracyjnego. Z takiej możliwości skarżący skorzystał lecz ostatecznie skargę cofnął, doprowadzając tym samym do umorzenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu i uprawomocnienia się zaskarżonej decyzji.
Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji ostatecznych, będącym wyjątkiem od zasady zawartej w art.. 128 ustawy - Ordynacja podatkowa, dającym możliwość ponownego przeprowadzenia postępowania i ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzja ostateczną, ale tylko wówczas gdy postępowań! przeprowadzone w trybie instancyjnym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi. Zamknięty katalog tych wad uprawniających do wznowienia postępowania zawiera art. 240 ustawy - Ordynacja podatkowa. Wznowione postępowanie nic daje zatem możliwości ponownego rozpoznania sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, a jedynie powoduje konieczność powtórnego przeprowadzenia postępowania tylko w zakresie w jakim postępowanie instancyjne dotknięte było kwalifikowaną wadą z art.240.
Jeżeli skarżący uważał (tak jak to podniósł w skardze), iż decyzja ostateczna wydana została na podstawie niepełnego materiału dowodowego, ponieważ Izba Skarbowa nie przeprowadziła dowodu z opinii biegłego to zarzuty te mógł podnieść jedynie w postępowaniu instancyjnym, a nie w postępowaniu wznowionym.
Nadto skarżący wskazał, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z oceną określonego stanu faktycznego, który istniał obiektywnie w momencie składania wniosku o upadłość i z tym wskazaniem należy się zgodzić. Natomiast odmienna ocena tego stanu faktycznego dokonana przez organ podatkowy i sąd powszechny w dwóch niezależnych od siebie postępowaniach nie jest nową okolicznością, o której mowa w art. 240 § l pkt 5 Ordynacji podatkowej (por. NSA z dniał 11 października 2001 r. sygn. akt III SA 1224/000. publ. POP2002/3/72).
Ze wskazanych wyżej względów nie można przyjąć, jak tego żąda skarżący, iż wykazany przez sąd powszechny brak winy jest istotną okolicznością faktyczną, która nie została ujawniona z powodu niepełnego postępowania dowodowego.
Należy przy tym podkreślić, iż brak jest przepisu, który stanowiłby podstawę do wznowienia postępowania z powodu odmiennych ustaleń dokonanych przez sąd powszechny, które pozostają w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi przez organy podatkowe w zakresie ich skutków podatkowych.
Nie można także (co słusznie zauważył organ podatkowy) uznać, iż opinia uzupełniająca stanowiąca podstawę wyroku Sądu Okręgowego jest nowym dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji. Zarówno opinia, jak i w/w wyrok zostały wydane po zapadnięciu decyzji ostatecznej.
W niniejszej sprawie nie zachodzi także żadna z pozostałych podstaw do wznowienia postępowania.
Zważywszy powyższe Sąd. uznając iż zaskarżona decyzja nie narusza cyt. wyżej przepisu art. 240 § l pkt 5 Ordynacji podatkowej, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.