I SA/GO 178/05

I SA/Go 178/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-08-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Dariusz Skupień
Krystyna Skowrońska-Pastuszko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Sygn. powiązane
I FSK 183/06 - Wyrok NSA z 2006-11-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Skupień asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant: pom.sekr.sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie restrukturyzacji należności publiczno-prawnych oddala skargę
Uzasadnienie
sygnatura akt I SA/Go 178/05
UZASADNIENIE
W dniu 13 listopada 2002 roku do Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek Pana [...] w sprawie restrukturyzacji zaległości w podatku od towarów i usług za lata 1993, 1994, 1996 i 1997 w kwocie 184.205,30 zł. i podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1993 i 2000 - w łącznej kwocie 43.948,76 zł. wraz odsetkami za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych.
Po rozpatrzeniu całości materiału dowodowego zebranego w sprawie Urząd Skarbowy odmówił decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku objęcia restrukturyzacja wyżej wymienionych zaległości podatkowych oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie restrukturyzacyjne w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych.
Strona w związku z powyższym złożyła w dniu 07stycznia 2003 roku odwołanie do Izby Skarbowej.
Organ II instancji po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego decyzją z dnia
[...] kwietnia 2003 roku nr [...] uchylił w całości zaskarżona decyzje
i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzja urzędu skarbowego została wydana bez podstawy prawnej , brak spójności uzasadnienia, z którego nie wynikało wprost, czy organ I instancji uznał iż strona nie wykazała zaistnienia sytuacji określonej w art.1 ust.2 , czy też działania podjęte przez stronę nie prowadziły do przeciwdziałania zjawiskom opisanym
w art. 1 ust.2. Organ miał ustalić stan faktyczny, gdyż było to niezbędnym dla określenia właściwej podstawy prawnej.
Urząd skarbowy, po ponownym przeprowadzeniu postępowania w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy, pozostawił wniosek o restrukturyzację bez rozpatrzenia - postanowieniem
z dnia [...] czerwca 2003 roku numer [...]. Jednocześnie dnia [...] czerwca 2003 roku decyzją nr [...]J umorzył postępowanie wszczęte w dniu 15 maja 2003 roku z uwagi na to że postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Strona na wyżej wymienione postanowienie złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, który z kolei postanowieniem z dnia [...] września 2003 roku numer [...] postanowienie to uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ restrukturyzacyjny. Z wytycznych Dyrektora Izby Skarbowej wniosek strony należało rozpatrzyć pod względem merytorycznym, gdyż pozwalał na to zebrany w sprawie materiał dowodowy.
W następstwie powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją
z dnia [...] listopada 2003 roku numer [...] umorzył postępowanie
w sprawie restrukturyzacji przedmiotowych zaległości podatkowych, a także umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie kosztów egzekucyjnych.
Pełnomocnik strony od powyższej decyzji złożył dnia 08 grudnia 2003 roku odwołanie
w którym zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 191 ordynacji podatkowej, stwierdzając jednocześnie, że strona posiada majątek pozwalający na zaspokojenie roszczeń, dochody wygenerowane przez przedsiębiorcę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, negocjowane kontrakty pozwolą stronie na zapłacenie zarówno opłaty restrukturyzacyjnej
i uzyskanie płynności finansowej. Ponadto zarzucono nie wypełnienie obowiązku wynikającego z ustawy restrukturyzacyjnej, to jest nie wystąpienie przez organ w ustawowym terminie o opinię do właściwego ministra, oraz naruszenie dyspozycji art. 19 ustawy restrukturyzacyjnej poprzez twierdzenie jakoby dochody nie rokowały nadziei na uiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej, skoro powyższe nie było przedmiotem wniosku. Strona spełnia warunki kwalifikujące ją do objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym, i tym samym jest przedsiębiorcą w rozumieniu powyższej ustawy.
Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uznał argumenty odwołania za bezzasadne i decyzją z dnia
[...] lutego 2004 numer [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2003 roku numer [...].
W związku z powyższym strona w dniu 24 marca 2004 roku złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, w której wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji w części dotyczącej rozstrzygnięcia odnoszącego się do postępowania restrukturyzacyjnego, oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skargą nie objęto tej części decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, która odnosi się do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego w zakresie kosztów egzekucyjnych.
Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie przez organ podatkowy II instancji przepisów ustawy z 30 sierpnia 2003 roku o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców ( Dz. U. Nr 155,poz. 1287 i zmiana wynikająca z Dz. U. Nr 56 poz. 498) zwanej dalej ustawą, a szczególności naruszenie art.18 ust.7 w związku z art.1ust. 2 poprzez gołosłowne stwierdzenie, że zamierzone działania Przedsiębiorcy nie wskazują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których się mowa w art. 1 ust.2 oraz naruszenie art.19 poprzez stwierdzenie, że dochody przedsiębiorcy nie rokują nadziei na uiszczenie ewentualnej opłaty restrukturyzacyjnej , co nie było przedmiotem wniosku i nie może być przedmiotem uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Naruszenie tych przepisów nastąpiło zdaniem skarżącego w związku z pogwałceniem przepisu art.121§1 ustawy Ordynacja podatkowa, oraz art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez takie działanie obu organów, które spowodowały utratę przez podatnika zaufania do tych organów na skutek rozstrzygnięcia zgoła odmiennego od decyzji innych organów restrukturyzacyjnych to jest Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Wójta Gminy - które to organy wydały decyzje restrukturyzacyjne pozytywne dla podatnika.
W skardze zarzucono ponadto naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej, to jest zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie oceny zamierzeń podatnika i celów wystąpienia
o objęcie restrukturyzacją z tytułu zaległych podatków. Zdaniem skarżącego, ocena została dokonana w oparciu o domniemania i przypuszczenia.
Ponadto skarżący utrzymuje, że nie jest w gestii organów podatkowych oceniać możliwość kształtowania treści stosunków prawnych (umowa dzierżawy nieruchomości) jak i rezultatów prowadzonych przez podatnika negocjacji z wierzycielami w sprawie restrukturyzacji jego długów z tytułu podjętych kredytów. Decyzje organów podatkowych pozbawiły podatnika skorzystania z możliwości przewidzianych ustawa restrukturyzacyjną, a Skarb Państwa należnych mu środków.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na zarzuty skargi , podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uznać za bezzasadną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołany został do badania legalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność
z prawem zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły przepisy procedury, czy prawa materialnego. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący złożył 13 listopada 2002 roku wniosek w sprawie restrukturyzacji zaległości w podatku od towarów i usług za lata 1993, 1994, 1996, i 1997 w kwocie 184.205,30 zł. i podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 rok i 2000 rok w kwocie 43.948,76 zł. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztów egzekucyjnych.
Do wniosku dołączył oświadczenie o braku wierzytelności, wykaz długów, informację
o bieżącej sytuacji finansowej, oświadczenie braku środków trwałych i wykaz nieruchomości oraz oświadczenie, że spełnia warunki do uznania go za małego przedsiębiorcę określone
w art. 54 ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku Prawo działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zmianami). Tym samym skarżący nie miał obowiązku dołączenia do wniosku programu restrukturyzacji.
W przedmiotowej sprawie nie kwestionowano ani statusu przedsiębiorcy skarżącego, ani kompletności złożonego przez niego wniosku o restrukturyzację.
W dniu 28 lutego 1997 roku na skutek rosnącego zadłużenia w bankach i wobec Skarbu Państwa, oraz w wyniku utraty płynności finansowej przedsiębiorstwa działalność została zlikwidowana.
Ponowne uruchomienie działalności gospodarczej nastąpiło po blisko pięciu latach -
10 listopada 2002 roku - w zakresie przetwórstwa spożywczego, utylizacji odpadów spożywczych i usług marketingowych. Faktyczne rozpoczęcie działalności według ustaleń poczynionych przez urząd nastąpiło w miesiącu lipcu 2003 roku (na postawie o danych
z deklaracji podatkowych)
Postępowanie podatkowe, toczyło się przeszło rok. W tym czasie organ pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcia, które jednak były przez organ drugiej instancji uchylane
i przekazywane do ponownego rozpatrzenia - celem, ich uzupełnienia, merytorycznego właściwego wyjaśnienia.
Ostatecznie, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał dnia 14 listopada 2003 roku decyzję umorzeniową postępowanie restrukturyzacyjne. Mimo argumentów podnoszonych przez stronę w odwołaniu - Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Podstawę rozstrzygania o prawach i obowiązkach skarżącego w niniejszej sprawie stanowią przepisy zawarte w Ustawie o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców - z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. Nr 155 poz. 1287 ze zm.).
Celem ustawy była pomoc firmom, które z różnych względów nie wytrzymywały ciężaru zaległych płatności względem sektora publicznego. Ustawa stwarzała możliwość znaczącej, odczuwalnej redukcji tych zobowiązań, a nawet całkowitego ich umorzenia wraz z odsetkami. W istocie rzeczy była to więc ustawa "oddłużeniowa". Z dobrodziejstw tej ustawy skorzystać mogły podmioty gospodarcze bez względu na ich formę organizacyjną, czy strukturę, ale pod warunkiem, że spełniały kryteria zawarte w ustawie o restrukturyzacji.
W myśl art. 1 ust. 2 ustawy, restrukturyzacją niektórych należności publicznoprawnych są objęci przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności
i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w szczególności ci, którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku, co wyraża się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji. Restrukturyzacja należności,
o których tu mowa, polegała na umorzeniu tych należności w całości wraz z odsetkami za zwłokę lub opłatą prolongacyjną - na zasadach określonych w ustawie (art. 4).
Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 1 przedsiębiorca ubiegający się o restrukturyzację zobowiązany był do przedłożenia informacji dotyczących jego bieżącej sytuacji finansowej oraz potwierdzającej występowanie okoliczności, o których mowa w art. 1 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy.
Decyzja określająca przedsiębiorcy warunki restrukturyzacji podejmowana była przez organ restrukturyzacyjny w oparciu o art. 18 tej ustawy.
Zgodnie z brzmieniem ustępu 1 powyżej wymienionego przepisu- organ restrukturyzacyjny,
w terminie 45 dni od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego, wydaje decyzję
o warunkach restrukturyzacji, jeżeli z analizy wniosku, o którym mowa w art. 12 ust. 1, oraz dołączonych do niego dokumentów i danych określonych w art. 13, płynie wniosek, iż zamierzone działania prowadzić będą do przeciwdziałania zjawiskom, o których mowa
w art. 1 ust. 2.
Jednocześnie zgodnie z ustępem 7 art. 18 jeżeli -z analizy danych wymienionych w ustępie
1 wynika, że zamierzone działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2, organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję
o umorzeniu wszczętego postępowania restrukturyzacyjnego.
To w oparciu o powyższe przepisy, organ poddał ocenie działania zamierzone przez skarżącego w celu przeciwdziałania zjawiskom wymienionym w art.1 ust 2 przedmiotowej ustawy.
Z akt sprawy wynika, że skarżący [...] jest właścicielem nieruchomości rolnej
o powierzchni 28,65ha i nieruchomości rolnej o powierzchni 12,96ha położonych we wsi, oraz zabudowanej nieruchomości rolnej (przechowalni warzyw) o powierzchni 57,18ha.
Do protokołu z dnia 03 czerwca 2003 roku, podał iż na bazie nieruchomości rolnej położonej chciałby rozwijać działalność w oparciu o kontakty z firmami holenderskimi w zakresie przetwórstwa spożywczego, dla których świadczyłby usługi logistyczne
i marketingowe.
Natomiast w "oświadczeniu o posiadanych długach w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wraz z harmonogramem ich spłat" z dnia 13 listopada 2002 roku Skarżący oznajmił, iż podjął negocjacje z bankami, które w przypadku pozytywnego rozpatrzenia przez urząd skarbowy wniosku o restrukturyzację, oraz zdjęcie hipotek ustawowych
z nieruchomości należących do niego pozwoliłoby mu na przekazanie na rzecz banków prawa własności nieruchomości celem zaspokojenia roszczeń tych wierzycieli. Takie poczynania, miały w konsekwencji pozwolić skarżącemu na zaciągnięcie nowych kredytów
i zdobycie funduszy inwestycyjnych na uruchomioną na nowo działalność gospodarczą oraz odzyskanie płynności finansowej.
Organy ustaliły, że zaległości wobec banków znacznie przewyższają wartość posiadanych przez skarżącego nieruchomości. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący planował zaspokojenie kilku wierzycieli poprzez przeniesienie prawa własności jednej nieruchomości, która jest obciążona wpisami hipotetycznymi na rzecz tych wierzycieli. Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość, oszacowana na kwotę 2.012.800 zł. była w latach 1999 - 2000 przedmiotem, jak się okazało, nieskutecznej egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego. Ani pierwsza, ani druga licytacja nie doszły do skutku ze względu na brak zainteresowania po stronie nabywców.
Ponadto, organy ustaliły również, iż ta sama nieruchomość położona jest przedmiotem umowy dzierżawy podpisanej w dniu [...] maja 2000 roku z Panią [...] na okres 30 lat. Czynsz został pobrany z góry za okres pięciu lat dzierżawy. W takiej sytuacji nie można uznać, że skarżący jest swobodnym dysponentem nieruchomości, nawet przy jego słusznym założeniu, iż treść umowy dzierżawy może być poddawana w razie konieczności odpowiednim negocjacjom.
Jednocześnie, jak wcześniej wspomniano, skarżący wskazał w protokole
z dnia 03 czerwca 2003 roku tę samą nieruchomość, jako podstawę działalności w zakresie przetwórstwa spożywczego.
Na mocy art.18 ust 7 organy miały pełne umocowanie zarówno do przeprowadzenia analizy danych zawartych we wniosku skarżącego, jak i do dokonania oceny zamierzonych przez skarżącego działań tzn.czy rokują one powodzenie w przeciwdziałaniu zjawiskom o których mowa w art. 1 ust.2 ustawy restrukturyzacyjnej.
W ocenie Sądu, organy analizując zebrany materiał dowodowy, działały zgodnie z prawem oceniając, iż wskazanie przez skarżącego na wykluczające się sposoby wykorzystania posiadanego majątku, podważało realność realizacji przedstawionych przez skarżącego planów uzdrowienia sytuacji finansowej, będących warunkiem objęcia restrukturyzacją.
Powodem uchylenia decyzji, nie może być również zarzut naruszenia art.19 ustawy restrukturyzacyjnej. Zdaniem Sądu, stwierdzenie organu, że dochody nie rokują nadziei na uiszczenie ewentualnej opłaty restrukturyzacyjnej, ani nie miało wpływu na wynik sprawy, ani nie stanowiło integralnej części jej rozstrzygnięcia.
Sąd nie podziela poglądu strony skarżącej, iż organy w toku prowadzonego postępowania dopuściły się oceny możliwości kształtowania przez podatnika treści stosunków prawnych, zarówno w zakresie umowy dzierżawy jak i powodzenia podatnika w trakcie prowadzonych negocjacji z wierzycielami. Powołując się na powyższe okoliczności organ dokonał oceny
w zakresie skutków, jakie wywołują na gruncie ustawy restrukturyzacyjnej.
Bezspornym pozostaje fakt, iż celem ustawy restrukturyzacyjnej było radykalne oddłużenie przedsiębiorstw w zakresie należności publicznoprawnych, co w konsekwencji miało poprawić sytuację przedsiębiorstw, przywrócić im płynność finansową, zdolność kredytową, stworzyć warunki dla stabilizacji i rozwoju przedsiębiorstw, przywrócić długookresową zdolność konkurowania na rynku, która jest równoznaczna z długookresową zdolnością przedsiębiorcy do pokrywania wszystkich kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, bez konieczności dalszego wspierania środkami publicznymi. Nie mogło to się jednak odbywać za wszelką cenę, w oderwaniu od norm i warunków określonych przez ustawodawcę w tym akcie prawnym
Ustawę adresowano do tych przedsiębiorców, którzy mimo trudnej sytuacji ekonomicznej mieli perspektywy rozwoju, byli w stanie określić działania jakie powinny być zrealizowane w celu ustabilizowania kondycji finansowej oraz dalszego rozwoju, a także stwarzali warunki na wzrost zatrudnienia, Zamierzone więc przez stronę działania musiały być oparte na realistycznych założeniach, takich które rokują powodzenie w przeciwdziałaniu zjawiskom wymienionym w art. 1 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej - w tym przypadku przeciwdziałaniu wzrostowi zadłużenia, oraz odzyskaniu zdolności kredytowej.
Należy zaznaczyć, iż jedynie przedsiębiorca, który uzyskał od organu pozytywną ocenę wniosku, otrzymywał wówczas warunki restrukturyzacji ( zawierające między innymi ogólną kwotę należności podlegającą oddłużeniu oraz wysokość opłaty prolongacyjnej ).
W ocenie Sądu, analiza dokonana przez organ nie była ani dowolna, ani oparta na domniemaniach czy przypuszczeniach. Była przeprowadzona w granicach dopuszczalnego uznania, z zachowaniem treści przepisów materialnych ustawy restrukturyzacyjnej jak
i procedury - art. 121§ 1 ustawy Ordynacja podatkowa - stanowiącego powtórzenie art. 2 Konstytucji RP i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa. Oceny stanu faktycznego dokonano przede wszystkim na podstawie złożonych przez stronę skarżącą informacji, oświadczeń
i deklaracji podatkowych oraz materiału dowodowego będącego w posiadaniu organu restrukturyzacyjnego.
W kwestii dotyczącej wydania skarżącemu pozytywnych decyzji restrukturyzacyjnych przez PFRON i Wójta Gminy, Sąd wyjaśnia, iż każdy z tych organów prowadzi odrębne postępowanie restrukturyzacyjne, które zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy kończy się wydaniem decyzji.
Postępowania te są niezależne i decyzja jednego organu restrukturyzacyjnego nie może stanowić o rozstrzygnięciach pozostających we właściwości innego organu restrukturyzacyjnego. Zarzut ten jest wiec bezzasadny.
Nie podzielając zatem zarzutów podniesionych w skardze i nie znajdując przy tym innych naruszeń prawa, które miałyby lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo
o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zez mianami) orzekł jak w sentencji.
Asesor WSA Sędzia WSA Sędzia WSA
Alina Rzepecka Krystyna Skowrońska-Pastuszko Dariusz Skupień