I SA/GO 177/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki AP z o.o. na decyzję odmawiającą przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi, uznając, że spółka wraz z innymi podmiotami stworzyła sztuczne warunki w celu obejścia przepisów dotyczących limitów płatności.
Spółka AP z o.o. wniosła skargę na decyzję odmawiającą przyznania płatności ONW na rok 2021, argumentując, że jest samodzielnym podmiotem. Organ odwoławczy uznał jednak, że spółka wraz z licznymi innymi podmiotami tworzy jeden, sztucznie wykreowany organizm gospodarczy zarządzany przez tę samą grupę osób, w celu obejścia limitów płatności unijnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę spółki AP z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) na rok 2021. Organ odwoławczy ustalił, że skarżąca spółka, wraz z szeregiem innych podmiotów prawnych i osób fizycznych, tworzy sztucznie wykreowany organizm gospodarczy, zarządzany przez wąską grupę osób, w celu obejścia limitów płatności unijnych. Sąd uznał, że organy ARiMR wykazały istnienie przesłanek odmowy przyznania płatności zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, stwierdzając, że warunki do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego. Analiza wykazała powiązania kapitałowe, osobowe i funkcjonalne między podmiotami, brak samodzielności gospodarczej, zlecanie usług agrotechnicznych tym samym podmiotom, a także zaniżone ceny usług, co wskazywało na celowe działanie w celu maksymalizacji uzyskanych dopłat, a nie realizację celów Wspólnej Polityki Rolnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, stworzenie sztucznych warunków w celu obejścia przepisów dotyczących limitów płatności unijnych uzasadnia odmowę przyznania płatności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy ARiMR prawidłowo wykazały istnienie sztucznie stworzonych warunków poprzez analizę powiązań kapitałowych, osobowych i funkcjonalnych między licznymi podmiotami, które wspólnie tworzyły jeden organizm gospodarczy zarządzany przez tę samą grupę osób. Działania te miały na celu obejście mechanizmów modulacji i limitów płatności, co jest sprzeczne z celami Wspólnej Polityki Rolnej, mającymi na celu wsparcie mniejszych gospodarstw i zapewnienie zrównoważonego rozwoju.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (34)
Główne
PROW art. 27 § 2
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Rozporządzenie nr 2988/95 art. 4 § 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Rozporządzenie nr 1306/2013 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PROW art. 27 § 3
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.s.h. art. 12
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 151 § 4
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 201 § 1
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 204 § 1
Kodeks spółek handlowych
Ustawa AML art. 2 § 2
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 4 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej
Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 8 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej
Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 19 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej
Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 4 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej
Rozporządzenie nr 1305/2013 art. 31 § 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)
Rozporządzenie nr 1305/2013 art. 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)
Rozporządzenie ONW art. 2 § 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Rozporządzenie ONW art. 15 § 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Rozporządzenie ONW art. 3 § 4
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
TFUE art. 39 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy ARiMR wykazały istnienie sztucznie stworzonych warunków przez spółkę i powiązane podmioty w celu obejścia przepisów dotyczących limitów płatności. Działania spółki i powiązanych podmiotów były sprzeczne z celami Wspólnej Polityki Rolnej, które mają na celu wsparcie mniejszych gospodarstw i zapewnienie zrównoważonego rozwoju.
Odrzucone argumenty
Skarżąca argumentowała, że jest samodzielnym podmiotem i realizuje cele prawa wspólnotowego. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów KPA, KSH, a także błędnej wykładni przepisów materialnych, w tym zastosowania ustawy AML.
Godne uwagi sformułowania
stworzenie sztucznie wykreowanego organizmu gospodarczego obejście limitów płatności unijnych brak samodzielności gospodarczej celowe działanie w celu maksymalizacji uzyskanych dopłat działania sprzeczne z celami Wspólnej Polityki Rolnej
Skład orzekający
Dariusz Skupień
przewodniczący
Jacek Niedzielski
członek
Damian Bronowicki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie istnienia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności rolnych, analiza powiązań kapitałowych i osobowych między podmiotami, ocena samodzielności gospodarczej w kontekście dopłat unijnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów dotyczących sztucznych warunków i celów WPR ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak złożone struktury spółek mogą być wykorzystywane do obejścia przepisów dotyczących dopłat unijnych, co jest istotne dla zrozumienia praktyki stosowania prawa w rolnictwie i potencjalnych ryzyk dla beneficjentów.
“Gigantyczna siatka spółek próbowała wyłudzić miliony z UE – sąd rozwiewa wątpliwości.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Go 177/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-11-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Damian Bronowicki /sprawozdawca/
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Jacek Niedzielski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi AP spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2021 oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
AP spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ odwoławczy, Dyrektor OR ARiMR) z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...], którą utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...], odmawiającej Spółce przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2021.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika następujący stan sprawy.
W dniu 16 czerwca 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek Spółki o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) na rok 2021 do działek rolnych o łącznym obszarze 131,51 ha.
W wyniku kontroli administracyjnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił Skarżącej przyznanie wnioskowanej płatności. W ocenie organu spółka AP nie udowodniła samodzielności funkcjonowania, a mając na uwadze strukturę osobową, powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów oraz sposób funkcjonowania, działalność Spółki nie stanowi działalności samodzielnej.
W następstwie poczynionych ustaleń organ uznał, że powyższe działania wyczerpały przesłanki obiektywne i subiektywne obligujące organ do zastosowania art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, z późn. zm.) - zwanego dalej "Rozporządzenie nr 1306/2013".
Organ uznał, iż przyznanie Skarżącej płatności stałoby w sprzeczności z regulacją wyrażoną w art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.) - zwanego dalej "Rozporządzeniem nr 2988/95"
Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. , utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Za prawidłowe uznał ustalenia organu I instancji, że skarżąca Spółka nie jest samodzielnym podmiotem, gdyż zarówno ona, jak i szereg innych gospodarstw należących formalnie do podmiotów prawa handlowego: B sp. z o. o., S sp. z o. o.. G sp. z o. o., TF sp. z o. o., AG sp. z o. o., AP sp. z o. o., M1 sp. z o. o., J sp. z o. o., TO sp. z o. o., TS sp. z o. o., W6 sp. z o.o., W2 sp. z o. o., W3 sp. z o. o., W1 sp. z o o. W4 sp. z o. o., W5 sp. z o. o., TF sp. z o. o., AP sp. z o. o., A sp. z o. o., RG sp. z o. o., RG sp. z o. o., TT sp. z o. o., FP sp. z o. o., RP sp. z o. o., AB sp. z o. o., I sp. z o. o., M2 sp. z o. o., FU sp. z o. o., G sp. z o. o., GG sp. z o. o., GA sp. z o. o., P1 sp. z o. o., RD sp. z o. o., TT sp. z o. o., oraz do osób fizycznych tj. A.S., K.S., Ł.P. (do 2020), M.P., W.K. i M.J., których siedziby zlokalizowane są na terenie województwa, należy uznać za sztucznie wykreowane wyłącznie w celu uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w wysokości wyższej niż możliwej do uzyskania w ramach pojedynczego gospodarstwa.
Jak wynika z danych zawartych w KRS AP sp. z o. o. została zarejestrowana dnia [...].09.2016 r. W 2016 roku, (będąc jeszcze spółką w organizacji), nabyła od K.B. (posiadacz 50% udziałów w podmiocie AG sp. z o. o.) działki gruntu rolnego oznaczone numerami: [...] o powierzchni 147.94 ha (akt notarialny repertorium A nr [...] z dnia [...].05.2016 r.). Do dnia [...].06.2017 r. 48 z 50 udziałów w Spółce posiadała A sp. z o. o. (członek zarządu M.P., prokurenci: M.J. oraz W.K.). Natomiast dnia [...].06.2017 r. (data wpisu) całość udziałów w AP sp. z o. o. została przejęta przez P S.A. (regon [...]). Zarząd spółki AP sp. z o.o. reprezentowany jest przez K.S. (prezes zarządu) oraz A.S. (członek zarządu).
Z kolei P S.A., została zarejestrowana dnia [...].02.2016 r., a jedynym jej akcjonariuszem od momentu założenia spółki jest M.J.. Zarząd P S.A. reprezentowany jest przez M.W., K.S. oraz M.J.. Organ wskazał, że M.J. posiada dominujący wpływ na działalność AP sp. z o. o., poprzez pośrednie posiadanie całości udziałów w tejże spółce. Ponadto P S.A. posiada całość udziałów w: A sp. z o.o., AP sp. z o.o., AP sp. z o.o., B sp. z o.o., M1 sp. z o.o., W1, W2, W3, W4, W5, W6, FP sp. z o.o., G sp. z o.o., J sp. z o.o., S sp. z o.o., RG sp. z o.o., RG sp. z o.o., RP sp. z o.o., TO sp. z o.o., TT sp. z o.o., TF sp. o.o., TF sp. z o.o., TS sp. z o.o., M2 sp. z o.o., FU sp. z o.o., GG sp. z o.o., GA sp. z o.o., TT sp. z o.o., P1 sp. z o.o., a także 50% w AG sp. z o.o. (ponadto M.J. posiada 100% udziałów w AP sp. z o.o. oraz 98% w G sp. z o.o.). W ten sposób M.J. pośrednio posiada dominujący wpływ na działalność ww. spółek i względem nich jest "beneficjentem rzeczywistym", o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2022 r., poz. 593).
Wszystkie wskazane spółki aplikują o dopłaty z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również o płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, tj. płatności ONW, płatności RSK i płatności RE, ponadto M.J., K.S., M.P., A.S., W.K., również indywidualnie ubiegają się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W ocenie organu odwoławczego, z analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika, że ww. podmioty pozostają względem siebie w ścisłej zależności na płaszczyźnie funkcjonalnej, ekonomicznej oraz zarządzane są przez tę samą wąską grupę osób: M.J. - pośredni udziałowiec ww. spółek oraz osoby pełniące funkcje zarządcze, tj.: I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.S., M.P., W.K., którzy w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, czego efektem było obejście limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu.
Organ odwoławczy wskazał przy tym, że gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013). Zgodnie z definicją określoną w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 (Dz. U. UE L.2018.200.1) gospodarstwo rolne oznacza oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada własne kierownictwo i która prowadzi działalność gospodarczą w rolnictwie (...). Gospodarstwo rolne stanowi zatem wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Powinna posiadać odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo. W ocenie organu ww. podmiotom nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym jak i ekonomicznym. Nie można ponadto stwierdzić, iż ww. spółki posiadają własne odrębne kierownictwo, albowiem dominujący wpływ na ich działalność, jako pośredni udziałowiec, zawsze posiada M.J., zaś w skład ich organów zarządczych wchodzą te same osoby, w różnych konfiguracjach (w maksymalnie 3-osobowych składach) tj. I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.S., M.P., W.K.. Wobec powyższego ww. spółki są powiązane fundamentalnie na płaszczyźnie właścicielskiej poprzez osobę M.J. jako beneficjenta rzeczywistego oraz na płaszczyźnie zarządczej przez ww. 7 osób.
Dyrektor OR ARiMR zwrócił przy tym uwagę na dokumentację dołączoną do akt niniejszej sprawy, którą organy zarządcze spółek S sp. z o.o. oraz B sp. z o.o. złożyły z związku z ubieganiem się o pomoc z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2021 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, gdzie zarząd ww. spółek (A.S. i K.S. oraz M.J. i I.O.) wskazali wprost, iż podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pozostaje w relacji powiązania z innymi podmiotami (dokładnie 31 szt. w tym AP sp. z o.o.), które określono w załączniku nr 1 do tego oświadczenia, nie zatrudniającymi pracowników, w których beneficjentem rzeczywistym jest M.J..
Organ odwoławczy wskazał, że niemal wszystkie, w tym skarżąca Spółka, nie posiadają własnej infrastruktury technicznej służącej do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn i urządzeń rolniczych, oraz bazy przechowalniczej. Zabiegi agrotechniczne w postaci talerzowania gruntu, siewu roślin oraz zbiorów wykonywanych kombajnem zbożowym (wg protokołów odbioru prac rolnych) były zatem zlecane, głównie I sp. z o.o. i U R.K. (REGON [...]). Spółka AP prace agrotechniczne w roku 2021 zleciła obu podmiotom.
Ponadto I sp. z o. o. jest względem AP sp. z o. o. podmiotem powiązanym, bowiem udziały w I sp. z o. o. posiadał w roku 2021 podmiot AB sp. z o.o., w którym to z kolei podmiocie udziały posiadali: Ł.P. oraz A.S.. A.S. w roku 2021 pozostawała cały czas członkiem zarządu AP sp. z o. o. gdzie prezesem zarządu jest K.S.. Jednocześnie funkcję prezesa zarządu w I sp. z o. o. pełni M.W., który - podobnie jak K.S. oraz M.J. - do dnia [...].11.2022 r. pozostawali członkami zarządu P S.A., gdzie prezesem zarządu cały czas pozostaje M.J..
Z kolei drugi z wykonawców robót agrotechnicznych - U R.K., usługi wykonywał nie tylko dla Skarżacej, ale również dla znacznej część spółek powiązanych, m.in. FP sp. z o.o., RP sp. z o.o., RG sp. z o.o., AB sp. z o.o., TF sp. z o.o., A sp. z o.o. czy M1 sp. z o.o.. Wspólnym mianownikiem łączącym większość wskazanych spółek jest fakt, że deklarują działki zlokalizowane w [...], a więc tam gdzie siedzibę ma podmiot U R.K. (miejscowość [...]). Co więcej RP sp. z o.o. i RG sp. z o.o. zadeklarowały uprawę tych samych upraw nie tylko w tym samym miejscu, ale wręcz w jednym bardzo dużym kompleksie na graniczących ze sobą działkach (obręb [...]). AP sp. z o. o. deklaruje w [...] bardzo duży kompleks działek tj. nr [...] (łącznie ponad 131 ha), na których zadeklarowano wyłącznie uprawy żyta i łubinu. Z kolei podmiot FP sp. z o. o. deklaruje do płatności na rok 2021 łubin (73,05 ba) zlokalizowany na części działki nr [...], a na pozostałej części tejże działki łubin (7,72 ha) deklaruje podmiot RG sp. z o. o., który jednocześnie deklaruje łubin (2,03 ha) zlokalizowany na bezpośrednio przylegającej działce nr [...], a z kolei działka przylega bezpośrednio do działki nr [...], na części której łubin (66,48 ha) deklaruje RP sp. z o. o.. Na pozostałej części działki nr [...] RP sp. z o. o. deklaruje żyto (63,76 ha), a bezpośrednio do tej działki przylega działka nr [...], na której żyto (27,19 ha) deklaruje RG sp. z o. o. Do powyższego należy dodać, iż kolejny podmiot AB sp z o. o. deklaruje szereg działek (nr [...]) o łącznym obszarze 95,35 ha (groch 60,68 ha oraz łubin 34,67 ha) zlokalizowanych również w [...]. Działki te dzierżawione są od podmiotu powiązanego AP sp. z o. o., w której jedynym udziałowcem jest M.J. (A sp. z o.o. poddzierżawia również działki na rzecz R.K.). Powyższe zdaniem organu potwierdza, że ww. spółki należy traktować jako jeden organizm gospodarczy posiadający ściśle określoną koncepcję prowadzenia tejże działalności, w zakresie której decyzję podejmuje M.J. wraz z wymienioną wyżej grupą osób pełniących funkcje zarządcze.
Ponadto, wg danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEDiG) R.K. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej od dnia [...].11.2020r., zaś zgłosił jej wznowienie w dniu [...].06.2022r., przy czym jako datę wznowienia wskazał dzień [...].03.2021 r. W dniu zgłoszenia zmian w CEDiG tj. w dniu 03.06.2022 r. R.K. wystawił szereg faktur VAT za usługi, które miał świadczyć w roku 2021 dla: AP sp. z o. o., AB sp. z o. o.. M1 sp. z o. o., J sp. z o. o., RG sp. z o. o., A sp. z o. o., TF sp. z o. o., FP sp. z o. o. oraz RP sp. z o. o.. Według zawieranych przez R.K. z zarządami poszczególnych spółek - tożsamych w swej treści - umów o świadczenie usług rolnych wynika, iż zapłata za usługi nastąpi na podstawie wystawionej faktury VAT. W treści faktur określono, iż formą płatności jest przelew. Natomiast żadna z ww. spółek nie wniosła do akt swoich spraw potwierdzenia, iż opłata za usługi - w formie przelewu - została na rzecz R.K. przekazana. Organ ponadto zauważył, że R.K. dokonał zgłoszenia wznowienia działalności gospodarczej dopiero po otrzymaniu przez ww. kontrolowane spółki wezwań do przedłożenia dowodów potwierdzających m.in. ponoszenie kosztów usług, co tylko potwierdza występowanie zamierzonej koordynacji działań prowadzonych przez tę samą grupę osób zarządzających formalnie podmiotami, w których decydującym podmiotem i beneficjentem rzeczywistym jest M.J..
Ponadto organ zwraca uwagę, że ceny siewu i kombajnowania świadczonych na rzecz spółki AP przez U R.K. wyniosła 64,80 zł brutto/ha za siew (faktura nr [...]) oraz 216 zł brutto/ha za kombajnowanie (faktura nr [...]). Identyczne ceny podmiot U R.K. w oparciu o zawarte dwustronne umowy zastosował w przypadku innych podmiotów, które deklarują działki w [...]: faktura nr [...] z dnia [...].06.2022 r. (zbiór kombajnem) dla RG sp. z o. o., faktura nr [...] z dnia [...].06.2022 r. (siew) dla RP sp. z o. o., faktura nr [...] z dnia [...].06.2022 r. (zbiór kombajnem) dla RP sp. z o. o., faktura [...] z dnia [...].06.2022 r. (siew) dla FP sp. z o. o., faktura [...] z dnia [...].06.2022 r.) FP sp. z o. o.. Zasadnicza różnica polega na tym, że w przypadku umowy zawartej przez AP sp. z o. o., TF sp. z o.o., M1 sp. z o.o. doprecyzowano "usługa bez paliwa". Natomiast w przypadku pozostałych z podmiotów, deklarujących działki w [...] zastosowano te same ceny lecz bez umownych wskazań w zakresie dostaw paliwa. Co prawda AP sp. z o. o. przedstawiła faktury na zakup oleju napędowego. Jednak przeprowadzona przez organ odwoławczy analiza dokumentacji wszystkich spółek powiązanych wykazała, iż główny wykonawca usług tj. I sp. z o. o., w ogóle nie wniosła do sprawy materiałów związanych z zakupem paliwa, a poza tym jedynie 9 z 26 pozostałych podmiotów powiązanych z M.J. dokonywało w roku 2021 zakupu oleju napędowego.
Z kolei spółka I względem podmiotów powiązanych, w ocenie organu stosowała rażąco zaniżone ceny usług tj. 43.20 zł brutto/ha w przypadku siewu oraz 162 zł brutto/ha) w przypadku zbioru kombajnem, np. TS sp. z o. o. faktura [...] z dnia [...].10.2021 r. (siew), faktura z dnia [...] (zbiór), J sp. z o. o. Faktura [...] z dnia [...].10.202 r. (siew), M1 sp. z o. o. faktura [...] z dnia [...].10.2021 r. (siew), AP sp. z o. o. faktura [...] z dnia [...].09.2021 r. (zbiór), faktura [...] (siew) itd. Ceny rynkowe powyższych usług w roku 2021 kształtowały się w zakresie: 120-200 z /ha w przypadku siewu oraz 300-400 zł w przypadku kombajnowania (źródło: portale branżowe np.: www.agrofakt.pl, www.tygodnik-rolniczy.pl). Dowodzi to uznaniu, że realizacja usług przez U R.K. oraz I sp. z o.o. na rzecz spółek, których beneficjentem rzeczywistym jest M.J., nie odbywała się na zasadach rynkowych.
W kwestii magazynowo – logistycznej, organ wskazał, że spółka AP sp. z o. o. dzierżawi ([...].06.2018 r. data zawarcia umowy dzierżawy) od K.B. magazyn (około 400 m2), który zlokalizowany jest na działce nr [...]. W tym samym dniu, z tą sama osobą, umowę dzierżawy tego samego magazynu, na ten sam okres czasu, w imieniu spółki RP sp. z o. o. podpisali Ł.P. i K.S., a w imieniu spółki FP sp. z o. o. podpisy złożyli K.S. i K.P.. W ocenie organu odwoławczego jest to kolejny aspekt obrazujący ścisłe powiązania pomiędzy podmiotami deklarującymi te same uprawy, w tym samym miejscu, korzystającymi z tej samej infrastruktury.
W kwestii sprawozdawczości finansowej. Spółka w dniu 12.01.2023 r. wniosła do akt sprawy jednostronny rachunek zysków i strat za rok 2021. Zdaniem organu aspektem kluczowym zarówno w przypadku strony niniejszego postępowania (jak i zdecydowanej większości pozostałych spółek powiązanych z M.J.) jest to, że spółka jako rzeczowe aktywa trwałe posiada tylko i wyłącznie grunty. Brak jest jakiejkolwiek infrastruktury niezbędnej do prowadzenia zarobkowej działalności rolniczej, nastawionej na zysk z wykonywanych czynności. Spółka nie posiada maszyn, urządzeń, budynków, środków transportu. AP sp. z o. o. nie zatrudnia pracowników, w związku z czym nie ponosi kosztów ubezpieczeń społecznych i innych świadczeń, w tym emerytalnych. W świetle zgromadzonej dokumentacji Spółka w 2021 r. nie wypłacała pensji członkom zarządu. W związku z powyższym organ wskazuje, iż opisana dokumentacja w dużym stopniu potwierdza fakt, iż AP sp. z o. o., to podmiot działający pozornie, przede wszystkim na płaszczyźnie finansowo - księgowej, a zasadniczym celem kreacji go jako producenta rolnego jest chęć zwielokrotnienia zysków z dopłat do gruntów rolnych.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że częstokroć te same adresy podane jako siedziby spółek, jak i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich podmiotach prawa handlowego oraz wśród osób fizycznych, które zgłosiły do płatności na rok 2021. O ile zabieg taki jest prawnie dozwolony, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy budzi wątpliwości. Spółki i osoby fizyczne zarejestrowane w ewidencji producentów ARiMR - w tym spółka AP, wskazywały w roku 2021 miejsce swojej siedziby pod kilkoma powtarzającymi się adresami, a adresem korespondencyjnym jest zazwyczaj adres: ul. [...], w pozostałych przypadkach - podmiot posiada zarejestrowanego w ARiMR pełnomocnika wyłącznie z grona wcześniej wielokrotnie wymienionych osób zasiadających w zarządach spółek, na którego ręce kierowana jest korespondencja - również pod ww. adres. W ocenie organu odwoławczego adres: ul. [...], to jedynie formalna siedziba AP sp. z o. o. (jak również RP czy adres korespondencyjny A.S.) wykreowana na potrzeby umiejscowienia siedziby podmiotu wnioskującego o płatności.
Ponadto, jak ustalił organ, ww. pomieszczenia biurowe były dzierżawione, zaś transakcje te odbywały się wyłącznie w kręgu powiązanych osób fizycznych i prawnych, np:
- AP sp. z o. o. dzierżawi od G sp. z o. o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z dnia [...].06.2018 r., podpisana przez K.S. oraz M.P. – 2 m2 pomieszczenia biurowego , zlokalizowanego w [...],
- RP sp. z o. o. dzierżawi od G sp. z o. o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z dnia [...].06.2018 r., podpisana przez K.S. oraz M.P. – 2 m2 pomieszczenia biurowego, zlokalizowanego w [...],
- AP sp. z o. o. dzierżawi od G sp. z o. o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z dnia [...].06.2018 r., podpisana przez K.S. oraz M.P. – 2 m2 pomieszczenia biurowego , zlokalizowanego w [...],
- RG sp. z o.o. dzierżawi od G sp. z o.o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z [...].06.2018r. podpisanej przez M.P. oraz Ł.P. i M.J. pomieszczenie biurowe o pow. 2m² zlokalizowane w [...],
- A sp. z o.o. dzierżawi od G sp. z o.o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z [...].06.2018r. podpisanej przez M.P. oraz Ł.P. i K.S. pomieszczenie biurowe o pow. 2m² zlokalizowane w [...],
-TF sp. z o.o. dzierżawi od AP sp. z o.o. na mocy umowy z [...].06.2016r. podpisanej przez W.K., Ł.P. i M.J. pomieszczenie biurowe o pow. 5m² zlokalizowane w [...],
-AG sp. z o.o. dzierżawi od Fundacji "[...]", w której funkcję prezesa zarządu pełni A.S. a członkiem Rady Fundacji jest Ł.P., na mocy umowy z [...].08.2018r. podpisanej przez A.S., K.S. i Ł.P. pomieszczenie biurowe o pow. 2m² zlokalizowane w [...],
- AP sp. z o.o. dzierżawi od Fundacji "[...]" na mocy umowy z [...].06.2016r. podpisanej przez A.S. i Ł.P. pomieszczenie biurowe o pow. 5m² zlokalizowane w [...],
Co więcej, ww. umowy dzierżawy zawierane są zawsze w takiej samej formie oraz tylko i wyłącznie w gronie powiązanych osób prawnych, które reprezentowane są wyłącznie przez te same osoby fizyczne. Dodatkowo dzierżawa pomieszczenia biurowego o powierzchni 2 czy 5 m² jest w ocenie organu sprzeczna z wymogami Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. 2003 r. poz. 1650 ze zm.) i służy jedynie wykreowaniu formalnych adresów siedzib ww. spółek wnioskujących o płatność (częstokroć tożsamych).
Ponadto, zdaniem organu, o współzależności spółek kontrolowanych przez M.J. świadczy również umowa kredytową nr [...] zawarta między P S.A. a [...] S.A., na mocy której P S.A. uzyskała kredyt przeznaczony na inwestycje związane z gruntami rolnymi. Kredyt został przeznaczony na inwestycje polegające na udzieleniu pożyczki spółkom: AP sp. z o. o., S sp. z o. o., AP sp. z o. o., G sp. z o. o., J sp. z o. o., RG sp. z o. o., TO sp. z o. o., TT sp. z o.o., TT sp. z o. o., TF sp. z o. o., TF sp. z o.o.. TS sp. z o. o., RP sp. z o. o., FP sp. z o. o., A sp. z o. o.. W6 sp. z o. o. oraz AG sp. z o. o.. Zabezpieczaniem spłaty powyższego kredytu jest hipoteka nieruchomości będących własnością powyższych spółek oraz dodatkowo spółek powiązanych RG sp. z o.o., GA sp. z o. o., a nawet własnością K.P. (siostry M.J.). Hipoteka umowna jest na sumę 37 878 000.00 zł i widnieje w księgach wieczystych (dział IV) wskazywanych organowi przez spółki m. in. nr [...] (właściciel TT sp. z o. o.). Tym samym ww. spółki są solidarnie współobciążone hipoteką, celem zabezpieczenia kredytu udzielonego P S.A.
O tym, że autonomiczny charakter ww. gospodarstw rolnych jest tylko pozorowany, świadczy również fakt, iż szereg z tych spółek powołano w tym samym czasie. I tak:
-W1 sp. z o.o. - wpis do KRS listopad 2012 - deklaruje jedną działkę ewidencyjną nr [...], o pow. 73,64ha,
-W2 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje dwie działki nr [...], o łącznej pow. 74,01ha,
-W3 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje dwie działki e nr [...], o łącznej powierzchni 69,10ha,
-W4 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje jedną działkę nr [...] o powierzchni 44,14ha,
-W5 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje jedną działkę nr [...], o powierzchni 49,20ha.
Powyższy rażąco wskazuje jaki był zamiar powołania do życia ww podmiotów przez M.J.. Każdej ze spółek przypisano jedną lub dwie działki ewidencyjne. Grunty przypisane ww. spółką leżą obok siebie tj. kompleks w tym samym obrębie ewidencyjnym. Co istotne grunty zostały nabyte od Agencji nieruchomości w zbliżonym czasie. Co również istotne, wszystkie te spółki realizują identyczną koncepcję prowadzenia działalności rolniczej. W 2021 wszystkie uprawiały owies, a 4 z nich trwałe użytki zielone. Wszystkie z nich nie posiadają infrastruktury technicznej i zabiegi agrotechniczne w zakresie uprawy owsa realizowane są na zasadzie zlecania i w każdym przypadku wykonuje je jeden i ten sam zleceniobiorca (talerzowanie, siew, zbiór), czyli podmiot powiązany I sp. z o.o.
Jak wskazał również organ odwoławczy, także M.J. indywidualnie ubiegał się o płatności obszarowe, począwszy od roku 2008. W ramach poszczególnych kampanii deklarował następujące areały działek rolnych:
-2008 r. - 145,40ha,
-2009 r. - 145,40ha,
-2010 r. - 143,50ha,
-2011 r. - brak wniosku,
-2012 r. - 41,61ha,
-2013 r. - brak wniosku,
-2014 r. - 18,00ha,
-2015 r. - 27,64ha,
-2016 r. - 9,64ha,
-2017 r. - 9,64ha,
-2018 r. - 9,60ha,
-2019 r. - 9,63ha,
-2020 r. - 8,40ha,
-2021 r. - 8,41ha.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, pomimo pozyskiwania znacznych zasobów gruntowych celem prowadzenia na nich działalności rolniczej, głównie w latach 2012-2016, M.J. nie przeznaczał ich na powiększenie swojego gospodarstwa rolnego, a przypisywał nowo powołanym spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością, a jednocześnie grunty zgłaszane wcześniej do płatności indywidualnie przekazywał innym (także powiązanym) podmiotom, np. podmiotowi K sp. z o.o. w którym posiada 50% udziałów (Regon [...]) - działkę nr [...] o pow. 60,00ha (obręb [...]), podmiotowi GA Sp. z o.o. działkę nr [...] o pow. 18,00 ha (obręb [...]). W ocenie Dyrektora OR ARiMR, powoływanie tych spółek następowało wyłącznie w celu przypisania im rozdzielanej ziemi pozyskiwanej przez M.J., o czym świadczy porównanie dat zawiązania poszczególnych spółek z datą przypisania do nich ziemi i rozpoczęcia aplikowania o dopłaty, przy czym przedmiotowe grunty są jedynymi aktywami tych spółek. Co więcej, stwierdzono przypadki rozpoczęcia aplikowania o dopłaty jeszcze przed wpisem spółki do KRS, czyli w czasie posiadania przez daną spółkę statusu "w organizacji" (m.in. AP sp. z o.o., FP sp. z o.o., GA sp. z o.o.)
W ocenie organu odwoławczego zamiarem M.J., pod kontrolą którego znajdował się areał ponad 2721 ha gruntów było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty unijne (dopłaty bezpośrednie, płatności ONW, płatności PRSK, płatności RSK i płatności RE), w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych dla poszczególnych rodzajów płatności obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa rolnego. Tym bardziej, że w toku prowadzonego postępowania, poza uzyskaniem zawyżonych płatności, spółki nie wykazały żadnych innych korzyści ekonomicznych, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilkudziesięciu odrębnych podmiotów.
Jak ustalił organ, złożenie odrębnych wniosków przez 30 spółek oraz osoby fizyczne powiązane personalnie i kapitałowo, tylko w ramach spółek obsługiwanych przez ARiMR na terenie województwa[...], spowodowało, że w roku 2021 M.J. mógłby zyskać:
-w przypadku płatności RDST - 142.138,24 zł,
-w przypadku płatności MR - 308.590,00 zł,
-w przypadku płatności bezpośrednich - 4.444,83 zł,
-w przypadku płatności JPO - 634.086,42 zł,
-w przypadku płatności ONW - ponad 190.000,00 zł,
Mając na względzie przedstawiony wyżej stan rzeczy Dyrektor OR ARiMR uznał, iż tworzenie przez M.J. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty (również osoby fizyczne) ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów: art. 13 i 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW, § 15 ust 1 Rozporządzenia RE oraz art. 16 ust. Rozporządzenia RSK. Organ podkreślił przy tym, że system dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Tymczasem działalność M.J. stoi w sprzeczności do ww. celów, ponieważ prowadzi do zwiększenia nierówności w dochodowości gospodarstw rolnych, poprzez ominięcie przepisów dotyczących limitów powierzchniowych, kwotowych i degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Organ uznał, że stworzono sztuczne warunki przez beneficjenta albowiem udowodniono łącznie występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego.
Wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Zatem osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje, wskaźnik korygujący i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. W odniesieniu do płatności JPO korzyść polegała m.in. na uniknięciu zmniejszenia płatności na skutek zastosowania współczynnika korygującego. Wprowadzenie zasady pełnego wsparcia dla mniejszych i słabszych ekonomicznie podmiotów i ograniczenie kwotowe dla podmiotów większych, służyło zapewnieniu konkurencyjności. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa, konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia konkurencyjności na danym rynku. Wprowadzenie konkurencyjności miało zapewnić zmniejszenie kwotowej płatności dla większych rolników poprzez wprowadzenie współczynnika korygującego albowiem wprowadzenie modulacji kwotowej jak również degresywnych stawek płatności miało na celu przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu mniejszych rolników, co w konsekwencji powoduje podniesienie indywidualnych dochodów prawdziwych rolników tj. tych którzy pracują w tych gospodarstwach i dla których dochody z tego gospodarstwa stanowią wartość dodaną.
W skardze wniesionej do tut. Sądu pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił naruszenie:
A. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
1. art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312. str. 1), dalej jako: "rozporządzenie nr 2988/95" w zw. z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94. (WE) nr 2799/98. (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347. str. 549 z późn. zm. dalej jako: "rozporządzenie nr 1306/2013" poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w sprawie, polegające na nieprawidłowym uznaniu przez Organ II instancji, że Spółka składając wniosek o przyznanie płatności ONW działała wyłącznie w celu uzyskania korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, a w konsekwencji odmówienie przez Organ II instancji przyznania płatności ONW poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, podczas gdy Strona nie stworzyła sztucznych warunków, a swoim działaniem realizowała, jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać wnioskowane płatności ONW za rok 2021; 2. art. 2 ust. 2 pkt 1) ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U.2022.593: dalej jako: "Ustawa AML") poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie i skoncentrowanie całej sprawy wyłącznie wokół tego, że pan M.J. spełnia wymogi określenia go jako beneficjenta rzeczywistego na gruncie Ustawy AML, podczas gdy normy z tej ustawy nie powinny znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ jest to odrębna gałąź prawna, regulująca zupełnie inne kwestie, a cel jej wprowadzenia do porządku prawnego (tj. przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu) wiąże się potrzeba ochrony zupełnie innych dóbr prawnych niemających związku z przedmiotowa sprawa o płatności ONW, normy dotyczące pomocy publicznej związanej z działalnością rolniczą są kompleksowo uregulowane i nie przewidują takiej instytucji jak beneficjent rzeczywisty, instytucja beneficjenta rzeczywistego została określona na gruncie Ustawy AML w zupełnie Innych celach dotyczących przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy. Próba uzasadnienia przez Organ II Instancji przyjętej przez niego (błędnej) tezy o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania płatności sprowadza się do stwierdzenia, że pan M.J. jako beneficjent rzeczywisty wymienionych przez Organ podmiotów ma rzekomo dominujący wpływ na ich działalność pomimo tego, że w rzeczywistości, a także biorąc pod uwagę przepisy m. in. k.s.h. nie jest osobą, która posiada takie uprawnienia (tu: akcjonariusz wspólnika Strony nie ma uprawnień, które przypisuje mu Organ II instancji);
3. art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej jako; "k.s.h.") w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez brak rozróżnienia praw i obowiązków akcjonariusza wspólnika spółki od spółki (Strony), brak dostrzeżenia, że to Strona posiada osobowość prawną i jest podmiotem swoich praw i obowiązków, a takim podmiotem nie jest wyłącznie akcjonariusz wspólnika Strony, brak dostrzeżenia, że akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki akcyjnej, jak również nie odpowiada za zobowiązania spółek, w których wspólnikiem Jest spółka, w której akcje posiada - Organ I) instancji wydaje się stawiać znak równości pomiędzy działaniem I zakresem odpowiedzialności osoby fizycznej występującej w roli akcjonariusza wspólnika Strony a działaniem samej Spółki jako Strony, której wspólnikiem jest spółka akcyjna, co jest bezzasadne i stoi w sprzeczności z wykładnią literalną, jak również celowościową wskazanych wyżej przepisów k.s.h.;
B. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy;
1. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejska (Dz. Urz. UE C115; dalej jako: "Traktat") poprzez błędną ocenę dowodów skutkującą uznaniem, że Strona nie realizuje celów wspólnej polityki rolnej podczas gdy Strona je realizuje, w tym realizuje cel polegający na zwiększaniu wydajności rolnictwa poprzez racjonalny rozwój produkcji rolnej poprzez współpracę z różnymi podmiotami w zakresie zakupu materiału siewnego, a także na zlecaniu wykonania usług agrotechnicznych podmiotom specjalizującym się w tym, przez co optymalnie wykorzystuje siłę robocza na terenach wiejskich. gwarantowaniu bezpieczeństwa dostaw i zapewnianiu rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów poprzez racjonalizację kosztów wykonania zabiegów agrotechnicznych;
2. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 151 § 4 k.s.h. poprzez ocenę okoliczności faktycznych sprawy pozostającą w sprzeczności z charakterem relacji pomiędzy spółką kapitałową a jej wspólnikami wynikającymi wprost z wymienionych powyżej, bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, jak również art. 201 § 1 oraz art. 204 § 1 k.s.h. poprzez sprzeczną z normami wyżej wymienionych bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa materialnego oceną charakteru prawnego działań członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz innych osób uprawnionych do jej reprezentacji;
3. art. 7. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w zw. z art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 z późn. zm.), dalej jako: "PROW", polegające na tym, że Organ II instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia pełnego stanu faktycznego sprawy, dokonał jedynie wybiórczej (i nieprawidłowej) oceny niektórych z dokumentów, zupełnie pomijając i w żaden sposób nie odnosząc się do:
a) twierdzeń Skarżącej przedstawionych m. in. w treści odwołania od decyzji Organu I instancji, w zakresie, w którym Spółka wskazała cele, dla których została zawiązana,
b) faktu, że Spółka powstała w ramach swobodnie funkcjonującego obrotu,
c) faktu, że pan M.J. nie podejmuje decyzji w Spółce w zakresie prowadzenia przez nią działalności bieżącej i długofalowej, a jest on jedynie akcjonariuszem wspólnika Strony,
d) jakie inwestycje, działania Spółka podejmuje w ramach bieżącej i długofalowej działalności, jakie inwestycje Spółka planuje. Organ II instancji zupełnie pomija fakt, że gospodarstwo rolne Spółki, jako wyodrębniona pod względem technicznym i ekonomicznym jednostka, posiadająca oddzielne kierownictwo i prowadząca działalność rolniczą, a zatem należy uznać ją za samodzielny i autonomiczny podmiot; 4. § 3 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej jako: "Rozporządzenie ONW") w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania płatności dla Spółki, podczas gdy prawidłowe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego powinno doprowadzić Organ II instancji do wniosku, że Spółka nie stworzyła sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia i w związku z tym odmówił przyznania płatności;
5. art. 6. art. 7. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na tym, że Organ II instancji nie wziął pod uwagę następujących okoliczności:
a) cel powstania Spółki nie był ukierunkowany na pobranie płatności z ARiMR, lecz był motywowany chęcią rozpoczęcia przez Spółkę prowadzenia działalności rolniczej na warunkach rynkowych,
b) Spółka nabyła w 2016 r. niezabudowaną nieruchomość rolną, o której mowa w treści odwołania na warunkach rynkowych, od podmiotu trzeciego, w celu prowadzenia na niej działalności rolniczej, a nie wyłącznie po to, aby uzyskać formalnie status właściciela nieruchomości, ale m. in. w celu prowadzenia na niej upraw, gospodarstwa rolnego,
c) Spółka współpracuje z wieloma podmiotami zarówno w zakresie dostawy materiału siewnego, usług, zakupu paliwa, środków trwałych, odbiorców wyprodukowanych przez nią produktów rolnych nie z tego powodu, że nie jest samodzielna, ale wyłącznie z powodów uzasadnionych ekonomicznie i w celu prowadzenia zrównoważonej ekologicznie, ekonomicznie oraz gospodarczo działalności rolniczej, co wielokrotnie wyjaśniała, w tym m. in. w treści odwołania, a do czego w żaden sposób nie odniósł się Organ II instancji,
d) Spółka posiada bazę magazynową położoną w [...], którą faktycznie wykorzystuje na potrzeby prowadzonej działalności rolniczej,
e) Spółka faktycznie produkuje, zbiera i wprowadza na rynek wyprodukowane przez siebie produkty rolne, co zdaje się zupełnie pomijając Organ II instancji, a jest to kluczowe dla sprawy, bowiem Strona prowadzi działalność rolniczą samodzielnie,
f) Spółka uprawia posiadane przez siebie grunty w sposób ekologiczny, a to wiąże się z zastosowaniem przez Stronę określonego sposobu przeprowadzania czynności agrotechnicznych; które są mniej nasilone i mniej inwazyjne w porównaniu z konwencjonalnym sposobem upraw, a okoliczność tę Organ II instancji traci z pola widzenia, zupełnie ją pomijając. Taki sposób uprawniania gruntów jest obecnie uważany za jeden z najbardziej zrównoważonych, ekologicznych, a w związku z tym pożądanych rolnictwie. Tymczasem Organ II instancji błędnie przyjmuje, że prowadzenie uprawy w powyższy sposób sprawia, że Spółka nie wykorzystuje potencjału gruntów, co jest absurdalnym stwierdzeniem w świetle wskazanych wyżej okoliczności. Podkreślenia po raz kolejny wymaga, że uprawy ekologiczne nie wymagają intensywnych zabiegów agrotechnicznych (stosowania środków ochrony roślin czy nawozów sztucznych, które stosowane są w uprawach konwencjonalnych) - do tej okoliczności Organ II Instancji nie odniósł się w żaden sposób w treści uzasadnienia zaskarżonej Decyzji,
g) sposób uprawy gruntów zawierał pełen zakres niezbędnych zabiegów agrotechnicznych polegających na talerzowaniu, siewie i zbiorze, który wynika z wykazu działań agrotechnicznych i jest zgodny z działalnością ekologiczną prowadzoną przez Spółkę,
h) Spółka zgłosiła do płatności ONW 131,51 ha, a nie kilkadziesiąt jak błędnie wskazuje Organ II instancji w treści uzasadnienia zaskarżonej Decyzji, próbując wykazać z góry przyjętą tezą o rzekomym multiplikowaniu spółek w celu stworzenia sztucznych warunków (z którą nie zgadza się Skarżąca),
i) Spółka jest podmiotem odpowiedzialnym pod względem finansowym za nieruchomości, które użytkuje, a mianowicie to ona ponosi ciężar podatkowy związany z zapłatą podatku rolnego, i finansowy związany z zapłatą za ubezpieczenie upraw.
Powyższe okoliczności potwierdzają fakt prowadzenia działalności przez Spółkę w sposób samodzielny i autonomiczny. Spółka przedstawiła szereg dokumentów świadczących o tym, że jest podmiotem autonomicznym, samodzielnym, prowadzącym faktycznie działalność rolniczą, w tym uprawy określonych roślin (m. in. potwierdzenia zapłaty podatku rolnego, deklarację na podatek od nieruchomości i leśny, faktury na zakup paliwa, dokument w postaci polisy ubezpieczeniowej, faktury potwierdzające sprzedaż płodów rolnych etc.). Dokumenty te nie zostały przez Organ II instancji prawidłowo ocenione. Organ II instancji dokonał błędnej ich oceny, sprzecznej z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie wywodząc z ich treści prawidłowych wniosków - Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że stanowią one dowody na brak samodzielności podmiotu (z czym nie zgadza się Strona). Organ II instancji dokonał naruszeń powyższych przepisów również poprzez nieuznanie, że gospodarstwo rolne Spółki, jest wyodrębnioną pod względem technicznym i ekonomicznym jednostką, posiadającą oddzielne kierownictwo i prowadzącą działalność rolniczą;
6. art. 7. art. 77 § 1 i 80 K.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez nierozpatrzenie przez Organ II instancji wszystkich istotnych okoliczności i dowodów mogących mieć istotne znaczenie dla sprawy, to jest:
a) wystąpienia w działaniach Strony elementu obiektywnego i subiektywnego, które są przesłanką do zastosowania art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 - Organ II Instancji co prawda przeprowadził kilkuzdaniowe rozważania w tym zakresie, jednak miały one jedynie teoretyczny charakter oraz sprowadzały się do przywołania przepisów prawa normujących powyższą kwestię. Organ odwoławczy nie przytoczył żadnego logicznego argumentu, który miałby wykazać, że ww. elementy wystąpiły w działaniach Spółki, a zatem nie można uznać, że powyższe okoliczności zostały przez niego rozpatrzone wyczerpująco.
b) braku wyjaśnienia dlaczego Organ II instancji przyjął, że Spółka swoim działaniem nie realizuje żadnego z celu wsparcia, ograniczając się jedynie do ogólnikowych stwierdzeń i powielając z góry powziętą przez Organ odwoławczy tezę,
c) ewentualnych powiązań pomiędzy poszczególnymi osobami fizycznymi, na które powołuje się Organ II instancji w uzasadnieniu Decyzji, które faktycznie, realnie mają wpływ na bieżącą lub strategiczną działalność Spółki. Organ II instancji nie wykazał, by członkowie zarządu Spółki nie podejmowali decyzji w sposób samodzielny, autonomiczny lub racjonalny rynkowo, a skupił się jedynie na powielaniu błędnej tezy o dominującym wpływie pana M.J. na działania wszystkich podmiotów wymienionych przez Organ II instancji,
7. art. 7.art. 77 § 1. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenie nr 1306/2013 poprzez dokonanie ustalenia sprzecznego z materiałem dowodowym i przyjęcie, że pan M.J. dokonał rozdrobnienia potencjału produkcyjnego na rzecz spółek prawa handlowego, podczas gdy jednocześnie Organ II Instancji ustalił, że gdy w 2008 r. pan M.J. rozpoczynał zgłaszanie swoich gruntów do dopłat to dysponował około 145 ha, a w 2021 r. łącznie wszystkie podmioty wymieniane w decyzji zgłaszają do dopłat około 2700 ha, to oznacza, że konstatacja Organu jest nielogiczna, nie można nazywać rozdrobnieniem czegoś co po latach znacznie się zwiększyło, ustalenie Organu II instancji nie przystaje do okoliczności tej sprawy;
8. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i pominięcie działań Strony wskazujących na to, że jest ona zaangażowana w inne projekty inwestycyjne niż spółki, o których pisze Organ II instancji w uzasadnieniu swojej Decyzji (w załączeniu przedkładam kopie decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięć realizowanych przez Stronę);
9. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 w zakresie dotyczącym wielkości powierzchni, jakie Spółka zgłosiła do uzyskania pomocy finansowej ONW, a mianowicie Organ II instancji pominął okoliczność, że Spółka zgłosiła do płatności 131,51 ha gruntów, które użytkuje rolniczo, a zatem zgłosiła do dopłat powierzchnię o takiej wielkości, która zgodnie z przepisami prawa powoduje, że Spółka otrzymuję zmniejszona płatność, a więc zarzut Organu odwoławczego o multiplikowaniu spółek w celu maksymalizacji otrzymania płatności jest chybiony - nieprawdą jest też, że w przedmiotowym stanie faktycznym Spółka miała zgłosić/zgłasza jedynie kilkadziesiąt ha gruntów jak wskazał to Organ w treści uzasadnienia Decyzji;
10. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego sprowadzającej się do uznania, że Spółka swoim usługodawcom płaci wynagrodzenie niższe od rynkowego, podczas gdy:
a) Organ II instancji w ogóle nie przedstawia żadnego dowodu na to, w granicach jakich wartości wynagrodzenie rynkowe wówczas oscylowało, co czyni powyższe ustalenie Organu odwoławczego całkowicie bezpodstawnym - Organ wskazuje jedynie domeny internetowe portali rolniczych, nie przytaczając jakichkolwiek konkretnych treści artykułów, nie podając linków do treści, które miały rzekomo zostać na ww. portalach opublikowane,
b) Organ II instancji dokonując oceny wysokości wynagrodzenia ustalonego na rzecz usługodawców Spółki pod kątem jego rynkowej wysokości pomija zupełnie fakt, że to Spółka dostarczała swoim usługodawcom paliwo (faktury za paliwo znajdują się w aktach sprawy), które jest jednym z głównych kosztów wykonania takiej usługi, a co za tym idzie - składnikiem wynagrodzenia.
Powyższy fakt tj. dostarczenie przez Stronę paliwa swoim usługodawcom co powoduje, że wysokość wynagrodzenia dla wykonawców jest ustalona na poziomie rynkowym;
11. art. 7. art. 77 §1. art. 80 K.p.a. poprzez ustalenie, że pan M.J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Strony oraz innych podmiotów wskazanych w zaskarżonej Decyzji wskazując, że protokół zgromadzenia podpisuje pan M.J., a nie członkowie zarządu, podczas gdy jest to oczywiste, że protokół ten był zobowiązany podpisać jedynie akcjonariusz, ponieważ był to protokół potwierdzający uchwały podejmowane wyłącznie przez akcjonariuszy a nie członków zarządu. powyższe postępowanie było zgodne z prawem korporacyjnym, a w związku z tym nieuzasadnionym był wniosek o wywieraniu dominującego wpływ przez tę osobę na jego podstawie;
12. art. 7. art. 77 §1. art. 80 K.p.a. poprzez ustalenie, że pan M.J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Strony oraz innych podmiotów wskazanych w decyzji, podczas gdy organ nie ustalił czy wykształcenie posiadane przez M.J. i doświadczenie zawodowe pozwala na ekonomicznie opłacalne prowadzenie spółki prawa handlowego zajmującej się produkcją rolną, a pomimo braku ustaleń w tym zakresie wyciągnął bezpodstawny wniosek, że ta osoba ma realny wpływ na prowadzenie działalności przez Stronę, czym naruszył powyższe przepisy;
13. art. 7. art. 77 §1. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez nieuzasadnione ustalenie, że koniecznym do uzyskania pomocy publicznej w ramach niniejszej sprawy jest posiadanie własnego sprzętu agrotechnicznego i samodzielne jego użytkowanie, podczas gdy żaden przepis prawny nie nakazuje wnioskodawcy pobierającemu płatność, o której mowa w przedmiotowym postępowaniu, być właścicielem takiego sprzętu, wystarczającym jest bowiem, by wnioskujący był w stanie zapewnić, że takie zabiegi będą wykonanie na polach zgłaszanych do dotacji w celu prowadzenia uprawy w dobrej kulturze rolnej, a ten obowiązek Strona spełniła zlecając wykonanie tych zabiegów podmiotowi trzeciemu;
14. art. 7. art. 77 §1. art. 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego dotyczącego kredytu w [...] S.A. polegającej na ustaleniu, że podmioty są powiązane w sposób wykluczający ich samodzielność z tego powodu, że są poręczycielami w ramach jednego kredytu inwestycyjnego;
15. art. 7. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez błędne uznanie przez Organ II instancji, że brak zatrudnienia własnych pracowników i własnej infrastruktury świadczy o niesamodzielności podmiotu, podczas gdy Spółka przedstawia wyliczenia, że jej działania są po prostu ekonomicznie uzasadnione w przeciwnym wypadku prowadzona działalność rolnicza byłaby nieopłacalna;
16. art. 7. art. 77 §1. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 10 K.p.a. poprzez brak wezwania Strony do złożenia wyjaśnień uzupełniających w zakresie przechowywania płodów rolnych w danym magazynie i w związku z tym błędne uznanie, że nie sposób ustalić na jakich zasadach produkty różnych podmiotów są tam przechowywane, podczas gdy Organ II instancji nigdy nie wezwał Strony do złożenia wyjaśnień uzupełniających w tej konkretnej kwestii, więc Strona nie mogła wiedzieć, że dotychczasowe wyjaśnienia wywołują wątpliwości Organu odwoławczego, które mogłaby rozwiać wskazując, że płody rolne w tym magazynie są przechowywane w różnych, wielu komorach, uniemożliwiając mieszanie się produktów od poszczególnych kontrahentów właściciela magazynu;
17. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez uznanie, że fakt sprawowania przez tę samą osobę funkcji członka zarządu w kilku spółkach i dzielenie tego samego adresu siedziby przesądza o stworzeniu sztucznych warunków, podczas gdy te okoliczności nie mogą uzasadniać takiego wniosku;
18. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez uznanie, że zarejestrowanie kilkunastu spółek świadczy o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania pomocy, podczas gdy prowadzenie spółek gospodarujących ponad 50 ha wiąże się ze znacznymi kosztami i nie daje maksymalnej pomocy w tego rodzaju działaniach pomocowych;
19. art. 8 § 2 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez Organ li instancji, że Organ i instancji odstąpił bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, ponieważ we wszystkich latach od dnia rozpoczęcia działalności przez Spółkę, gdy sposób prowadzenia działalności nie uległ zmianie. Organ I instancji przyznawał Spółce wnioskowane płatności. Co prawda, Organ II instancji stwierdza, że w przypadku zmiany okoliczności sprawy/stanu faktycznego sprawy, możliwa jest zmiana stanowiska organów administracji publicznej, to jednak Organ II instancji pominął fakt, że w sprawie nie wykazano, aby stan faktyczny uległ zmianie w porównaniu do tego z daty wydania uprzednich rozstrzygnięć, korzystnych dla Spółki, a zatem Organ I instancji nie miał podstaw, aby odejść od utrwalonej praktyki w powyższym zakresie, co zupełnie zignorował Organ II instancji; 20. art. 110 K.p.a.. art. 8 § 2 K.p.a. poprzez naruszenie zasady związania organu wydaną decyzją administracyjną przejawiające się w tym, że skoro Strona została wpisana do ewidencji producentów to ARiMR uznał, że wykazała, że prowadzi działalność rolniczą samodzielnie, a w ramach niniejszego postępowania zarzuca Stronie bezpodstawnie, że nie wykazuje ona takiej samodzielności, podczas gdy Organ II instancji był związany decyzją w tej kwestii, ponieważ stan faktyczny w tym zakresie nie uległ zmianie:
21. art. 107 § 3 w zw. z 107 § 1 ust. 6 K.p.a., art. 8 K.p.a poprzez brak wskazania w uzasadnieniu Decyzji na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami na tyle istotne, aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiło stworzenie sztucznych warunków I jaki wpływ na Spółkę ma fakt istnienia pozostałych beneficjentów płatności. Fakt istnienia szeroko opisanych przez Organ ii instancji powiązań osobowych nie jest okolicznością przeświadczającą zasadność zarzutu, na co wskazał m. in. Europejski Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej;
22. art. 7. art. 77 § 11 art. 80 K.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez brak ustalenia woli uzyskania korzyści i sprzeczności tych korzyści z celami wsparcia;
23. art. 6 K.p.a. art. 107 § 3 K.p.a. art. 11 K.p.a. poprzez przekroczenie granic kognicji Organu II instancji w przedmiotowej sprawie oraz dokonanie ustaleń, w zakresie, w jakim wykraczają poza przedmiot sprawy, a mianowicie przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz analizy w przedmiocie sposobu położenia pól uprawnych należących do zupełnie innych niż Strona podmiotów, upraw jakie prowadzą inne niż Skarżąca podmioty, wykonawców z usług, których korzystają inne niż Strona podmioty przy wykonywaniu działalności rolniczej, sposobu prowadzenia działalności rolniczej przez inne podmioty niż Strona, zawieszenia i odwieszenia działalności R.K., które to okoliczności nie powinny być przedmiotem tak szerokich rozważań Organu II instancji (wypełniają one ok. 40 stron uzasadnienia zaskarżonej decyzji);
24. art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Organu I instancji i przeprowadzenie postępowania uzupełniającego w bardzo rozległym zakresie, stanowczo przekraczającym uprawnienia Organu odwoławczego związane z obowiązywaniem zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ Organ II instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające dotyczące m. in. sposobu wzajemnego położenia pól Strony zgłoszonych do dopłat w ramach niniejszej sprawy względem pól sąsiadujących należących do Innych podmiotów wymienionych w decyzji, rodzaju upraw jakie prowadzą inne poza Stroną podmioty wymienione w uzasadnieniu decyzji, wykonawców usług, z których korzystają inne podmioty poza Stroną, sposobu prowadzenia działalności przez niektóre podmioty, wymienione w uzasadnieniu decyzji, powołania do życia spółek z firmą zawierającą słowa "T", "W", sposobu przechowywania plonów w magazynie (Strona nie została poinformowana wtoku postępowania, że dotychczas przedstawione przez nią wyjaśnienia wywołują wątpliwości; gdyby Organ II instancji ją wezwał do złożenia wyjaśnień uzupełniających przedstawiłaby stosowne), analizy zawieszania i odwieszania działalności R.K., analizy kredytu udzielonego przez [...], analizy podmiotów wynajmujących miejsce na siedzibę Strony i innych podmiotów wskazanych w uzasadnieniu decyzji, analizy gruntów, co do których wniosek o dopłaty składa pan M.J., przez co doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności przejawiającego się w tym, że Organ II Instancji przeprowadził postępowanie w znacznej części, a niektóre okoliczności faktyczne zostały poddane pod rozwagę tylko w ramach organu jednej instancji. Co istotne Organ II Instancji zbadał wyłącznie ww. kwestie w odniesieniu do wybranych przez siebie podmiotów, pominął natomiast zupełnie fakt, że w sąsiedztwie podobne uprawy żyta i łubinu prowadzą także inne podmioty. Fakt prowadzenia podobnych upraw roślinnych na sąsiednich działkach nie może w żaden sposób przesądzać o sztucznym stworzeniu warunków, co z powyższej okoliczności próbuje wywieźć Organ odwoławczy.
25. art. 6 K.p.a. poprzez zastosowanie przez Organ II instancji przepisu, który nie istnieje tj. bliżej nieokreślonego art. 60 rozporządzenia "Komisji (WE)" nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L z 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm.) w sytuacji gdy "Komisja (WE)" nie wydała aktu prawnego o takich parametrach, na które powołuje się Organ l Instancji. Przy czym Strona bierze pod uwagę fakt, że do niedawna w obrocie prawnym obowiązywał art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm.), dalej jako: "rozporządzenie nr 1306/2013", (uchylony z dniem 1 stycznia 2023 r.), a zatem Strona z ostrożności uznaje, że Organ II instancji miał na myśli najprawdopodobniej ten przepis.
Pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, o orzeczenie na podstawie przepisu art. 200 P.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania na rzecz Skarżącej według norm przepisanych.
Ponadto strona skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: a) kopii wniosku o wpis Spółki do ewidencji producentów, decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] czerwca 2016 r. nr [...] na okoliczność związania Organu odwoławczego (jak również Organu I instancji) tą decyzją, wpisu do ewidencji producentów, wykazania samodzielność prowadzenia działalności rolniczej przez Spółkę,
b) kopii następujących decyzji o warunkach zabudowy; - wydanej przez Burmistrza z [...] lutego 2018 r., nr [...] dotyczącej inwestycji polegającej na budowle budynku gospodarczo-magazynowego wraz z niezbędną infrastrukturą w gospodarstwie rolnym na działce [...], - wydanej przez Burmistrza z [...] lutego 2018 r., nr [...] dotyczącej inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczo-magazynowego wraz z niezbędną infrastrukturą w gospodarstwie rolnym na działce [...], - wydanej przez Burmistrza z [...] lutego 2018 r., nr [...] dotyczącej inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczo-magazynowego wraz z niezbędną infrastrukturą w gospodarstwie rolnym na działce [...], - wydanej przez Burmistrza z [...] lutego 2018 r., nr [...] dotyczącej inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczo-magazynowego wraz z niezbędną infrastrukturą w gospodarstwie rolnym na działce [...], - wydanej przez Burmistrza z [...] lutego 2018 r., nr [...] dotyczącej inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczo-magazynowego wraz z niezbędną infrastrukturą w gospodarstwie rolnym na działce [...], - wydanej przez Burmistrza z [...] lutego 2018 r., nr [...] dotyczącej inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczo-magazynowego wraz z niezbędną infrastrukturą w gospodarstwie rolnym na działce [...] na okoliczność prowadzenia dodatkowej działalności przez Spółkę, niezasadności zarzutu Organu o prowadzeniu przez Stronę działalności w ramach sztucznych warunków,
c) kopii oświadczenia z [...] czerwca 2016 r., o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną - złożonego do ARMIR, które to oświadczenie znajduje się w posiadaniu organów administracji publicznej (ARiMR), przez lata było akceptowane przez organy administracji publicznej i nigdy nie składano wobec niego żadnych zastrzeżeń, przyznając płatności Spółce na okoliczność nieprawidłowego ustalenia przez Organ II instancji, że pan M.J. miałby być osobą decyzyjną i posiadać dominujący wpływ na Skarżącą.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W trakcie rozprawy w dniu 16 listopada 2023 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z zm., dalej jako: P.p.s.a.) przeprowadzić dowód z dokumentów wskazanych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.
Postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu. Zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 z zm., dalej jako: PROW), strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z zm., dalej jako: K.p.a.), a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 K.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27.02.2020 r. I SA/Ol 790/19 - wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.
Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyr. NSA z 29.03.2019 r. I GSK 1369/18).
Wyjaśnić również należy, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Z treści art. 27 ust. 2 ustawy PROW wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Natomiast obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne poprzez odmowę przyznania płatności.
W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 płatność przyznaje się rolnikowi, rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:
1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";
2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.
Z art. 4 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia 1307/2013 r., do którego odsyła przywołana regulacja rozporządzenia ONW, wynika, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą.
Skarżąca w postępowaniu prowadzonym przed organami ARiMR wykazała, iż nadano jej numer identyfikacyjny oraz, że legitymuje się rzeczowymi prawami do gruntów rolnych, które - jak twierdziła - zajęte są na prowadzone przez nią uprawy, zaś czynności agrotechniczne są przez nią zlecane. Organ natomiast uznawał, że spółka nie prowadzi w imieniu własnym działalności rolniczej, lecz pozorowano jej samodzielność i posiadanie przez nią gospodarstwa rolnego.
W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że Dyrektor Oddziału Regionalnego instancji wykazał, iż skarżąca, wraz z powiązanymi podmiotami, współkreowała sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Zgodnie z tym przepisem: "bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa".
Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (por. wyrok NSA z 3.11.2016 r. akt II GSK 3579/16).
Jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani obowiązującego wcześniej rozporządzenia nr 65/2011, nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tego zagadnienia organom stosującym prawo.
Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Wykładnia wyrażenia "sztuczne warunki" sformułowana w ww. orzeczeniu Trybunału wprost przystaje do pojęcia sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazał na to TSUE w wyroku z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-176/20 SC Avio Lucos SRL przeciwko Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură – Centrul judeţean Dolj, Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură (APIA) – Aparat Central (pkt 72).
Wg TSUE, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.
Z powołanych orzeczeń TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyr. NSA z 28.03.2017 r., II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych, które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyr. NSA z 08.08.2019 r. I GSK 1313/18).
Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 29 kwietnia 2021 r. w sprawie I GSK 1772/18 o tym, że utworzenie kilkudziesięciu gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie i technicznie, a następnie złożenie kilkudziesięciu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności, że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; pkt 52-53)). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich (na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich) i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres. Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa.
W ocenie Sądu organy ARiMR wykazały istnienie przesłanek odmowy przyznania płatności zgodnie z wykładnią sformułowaną w ww. wyrokach TSUE.
Organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy spółkami i podmiotami pośrednio powiązanymi ze M.J.. Ustalił prawidłowo powiązania kapitałowe, zasadnie również badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek. W świetle poczynionych ustaleń trafnie skonkludował, że wszystkie podmioty (z wyłączeniem I Sp. z o.o., co do której powiązań nie wykazano; zob. nieprawomocne wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawach I SA/Go 179/23, I SA/Go 181/23 i I SA/Go 182/23), a ściślej: ich majątek, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez ukształtowanie struktury własności gruntów przez prawnie odrębne, lecz powiązane kapitałowo i osobowo oraz podporządkowane wspólnemu celowi gospodarczemu spółki, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia - koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.
Zasadnie uznano, że o sztuczności warunków stworzonych do uzyskania płatności świadczył fakt, iż działalność zaangażowanych podmiotów, w tym skarżącej, nie miała charakteru rzeczywistego, w tym sensie, że spółka działała autonomicznie, a prowadzona działalność gospodarcza służyła jej interesom. Organ prawidłowo ustalił i ocenił szereg okoliczności potwierdzających powyższe twierdzenie. Najważniejszymi z nich są:
1. W kierownictwie wszystkich spółek powtarzały się te same osoby: I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.S., M.P., W.K., z nadrzędną rolą M.J. (poprzez P S.A.).
2. Udziałowcem wszystkich spółek, poza I sp. z o.o. oraz AB sp. z o.o., była P S.A. Z kolei udziałowcem I sp. z o.o. była AB, a jej udziałowcami Ł.P. i A.S..
3. Spółka AP sp. z o.o. poddzierżawiła działki pozyskane od Syndyka Masy Upadłości K S.A. spółce AB oraz R.K..
4. Utworzenie grup spółek (T, W, P) w tym samym czasie oraz przypisywanie poszczególnym spółkom w grupach jednej lub dwóch działek ewidencyjnych leżących blisko siebie.
5. Spółki dzierżawiły działki od innych powiązanych podmiotów.
6. Spółki nie zatrudniały pracowników, nie posiadały własnego sprzętu rolniczego i zlecały prace rolne tym samym podmiotom powiązanym tj.: I sp. z o.o., R.K. oraz S.B.. Umowy na te usługi była zawierane w tym samym czasie i według wspólnego wzoru. Z kolei cena wykonanych przez I sp. z o.o. usług siewu i kombajnowania była znacznie zaniżona.
7. Ubiegające się o płatności podmioty nie posiadały własnych magazynów i środków transportu zlecając usługi magazynowe I sp. z o.o. oraz R.K., ewentualnie dzierżawiąc magazyn od K.B..
8. R.K. wykonywał usługi na rzecz powiązanych podmiotów pomimo zawieszenia działalności gospodarczej.
9. Spółki nie przedstawiły potwierdzeń przelewów za wykonane usługi.
10. Wszystkie opisane podmioty miały podobny, zawężony zakres produkcji roślinnej.
11. Jedynie 9 z 26 podmiotów kupowało olej napędowy.
12. Wszystkie spółki miały jedynie kilka, grupowo przypisanych, adresów siedzib i adresów korespondencyjnych.
13. Część wskazanych w decyzji podmiotów dzierżawiło pomieszczenia biurowe od podmiotów powiązanych.
14. Kredyt udzielony przez [...] dla P S.A. został przeznaczony na pożyczki dla 17 wymienionych w decyzji spółek, a jego zabezpieczeniem jest hipoteka nieruchomości będących ich własnością.
15. Większość wymienionych w decyzji podmiotów osiąga dochód jedynie dzięki dopłatom.
Sąd podziela ocenę stanu faktycznego wskazującą na brak gospodarczej samodzielności grupy niemal 30 podmiotów występującej z wnioskami, w tej liczbie i skarżącej, i ich zależność od M.J. - akcjonariusza jedynego wspólnika skarżącej spółki czyli P S.A. Ustalono okoliczności obiektywnie wskazujące na podporządkowaniu funkcjonowania skarżącej interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika" (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Co do istnienia jednego spójnego gospodarstwa obejmującego wszystkie grunty formalnie zgłoszone do płatności przez odrębne, acz niesamodzielne podmioty w zaskarżonej decyzji:
1) prawidłowo ustalono schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2021 r. o płatności wystąpił szereg podmiotów prawa handlowego pośrednio powiązanych z M.J. jedynym akcjonariuszem spółki akcyjnej będącej jedynym wspólnikiem spółek wnioskujących o płatności,
2) w sposób uprawniony wywnioskowano o funkcjonowaniu szerszego, jednolicie i spójnie zarządzanego przedsięwzięcia gospodarczego,
3) trafnie stwierdzono, iż spółki, w tym skarżąca, nie prowadziły samodzielnie odrębnych gospodarstw rolnych rozumianych jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty:
a) z przedstawionych przez spółkę dokumentów wynikało, że spółki prowadziły działalność w niemal identyczny sposób. W zależności od położenia posiadanych gruntów, z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług tych samych podmiotów w przypadku prac agrotechnicznych. Spółki miały jednocześnie te same adresy siedziby (pogrupowane) i korzystały z tego samego adresu do korespondencji.
b) skarżąca nie posiadała zaplecza koniecznego do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów czy środków transportu; magazyn miała dzierżawić od K.B. (podobnie jak pozostałe spółki grup "P"),
c) skarżąca w zakresie prac agrotechnicznych miała korzystać z usług I sp. z o.o. oraz podmiotu U R.K. dostawców usług również dla powiązanych kapitałowo i osobowo spółek wskazanych na str. 32-33 decyzji,
Organ trafnie argumentował, że o braku samodzielnego charakteru działalności rolniczej świadczyło też to, że działki gruntów zgłoszone przez nią do płatności graniczyły z działkami spółek z grupy "P" oraz, w niektórych wypadkach współtworzyły spójny kompleks uprawny, które jednocześnie poddawane były zabiegom agrotechnicznym świadczonym przez tego samego usługobiorcę.
W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, o tym że działalność spółek zależnych w ramach szerszego centralnie i spójnie kierowanego organizmu gospodarczego, nie miała charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Nadto trafnie uznano, że skarżąca nie była samodzielna gospodarczo i nie spełniała definicji rolnika, ponieważ nie wykazała, by w 2021 roku prowadziła gospodarstwo rolne rozumiane jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Grunty zgłoszone przez nią do płatności były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego w istocie przez inny podmiot. Poza prawami do gruntów rolnymi nie miała innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego.
Łącznie okoliczności te nakazywały uznać, że zgłoszenie do płatności gruntów przez liczne powiązane podmioty, nieprowadzące w rzeczywistości działalności rolniczej uzasadnionej celami gospodarczymi, miał charakter sztuczny. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy bowiem rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).
Organ trafnie ustalił, że zabieg polegający na zgłoszeniu przez odrębne podmioty zarządzanych wspólnie gruntów rolnych, prowadzić mógł do uzyskania dodatkowych korzyści finansowych w porównaniu z sytuacją, gdyby o płatności ubiegał się jeden podmiot. W zaskarżonej decyzji prawidłowo określono również hipotetyczną wartość takich korzyści.
Organ niewadliwie ocenił, że w razie zsumowania areału gruntów zgłoszonych przez odrębne podmioty i przyjęcia założenia, że o płatność ONW wystąpiłby jeden podmiot, wówczas, wskutek zastosowania mechanizmu modulacji, przysługująca płatność wyniosłaby 7831,25 zł. Natomiast łączna kwota płatności ONW w sytuacji uwzględnienia wszystkich wniosków, złożonych przez powiązane wynosiłaby natomiast przysługująca płatność wyniosłaby 193.003 zł (185.171 zł wyłączywszy potencjalną płatność dla I) zł, czyli byłaby wyższa od przysługującej do zagregowanego areału o 177.341 zł.
Organ zasadnie wskazał również, że z § 15 ust. 1 rozporządzenia RE wynika, że płatność ekologiczna ulega zmniejszeniu do powyżej 50 ha do 75% stawki podstawowej, powyżej 100 ha do 60%. Ponieważ każda ze spółek zgłosiła grunty do tej płatności, organ trafnie skonkludował, że odrębne zgłoszenie gruntów do płatności przez poszczególne podmioty, w razie uwzględnienia wniosków doprowadziłoby do uzyskania korzyści finansowych.
Organ prawidłowo też wskazał, że zgłoszenie gruntów przez odrębne podmioty doprowadziłoby do uzyskania korzyści finansowych poprzez obejście współczynnika korygującego (art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013) i współczynnika redukcji (art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) wynoszącego 100% powyżej 150.000 euro, którą to wartość łączna kwota przysługująca do zagregowanego areału spółek powiązanych przekroczyła.
Sąd ocenił więc, że organ w zaskarżonej decyzji przedstawił prawidłową i wyczerpującą analizę dotyczącą korzyści z odwołaniem się do właściwych podstaw prawnych. Uwag nie nasuwa również rachunkowe ustalenie kwot potencjalnych korzyści określonych dla każdej z płatności z osobna.
Prawidłowo ustalono również istnienie kolejnej przesłanki zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, tzn., że uzyskane korzyści były sprzeczne z celami wsparcia.
Jak trafnie wskazał organ cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 39 ust. 1 pkt b Traktatu u funkcjonowaniu Unii Europejskiej gdzie mowa wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. W odniesieniu do płatności z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, czyli również płatności ONW cele wprost wynikają z art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013, gdzie mowa, że w ogólnych ramach WPR, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.
W przypadku płatności ekologicznej, realizacja tych celów polega m. in. na promowaniu mniejszych producentów, a to poprzez wprowadzenie mechanizmu modulacji opartego o szczeblowo degresywną, proporcjonalnie do wzrostu powierzchni, konstrukcję stawek płatności. I tak beneficjentom przysługuje płatność w wysokości 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 50 ha; 75 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 60 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha (§ 15 ust. 1 rozporządzenia RE).
Jako że ustalony przez organy podział areału doprowadził do uzyskania korzyści na gruncie płatności z obu filarów WPR, dodać należy, że w przypadku płatności bezpośrednich cel wsparcia również osiągany jest poprzez wsparcie mniejszych producentów niekorzystających z "efektu skali" i jednocześnie zmniejszenie wsparcia dla większych beneficjentów (pkt 13 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm. dalej: rozporządzenie nr 1307/2013).
Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego sprawy, Sąd uznał, że trafny był wniosek organów ARiMR, iż działania polegające na nabywaniu przez poszczególne spółki, których majątek współtworzył jeden, większy oraz spójnie zarządzany organizm gospodarczy, będący de facto pod kontrolą P S.A., której jedynym akcjonariuszem był M.J., miały na celu uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ odwoławczy, w zaskarżonej decyzji, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń co do motywacji takich działań, dowiódł bowiem, że służyły one obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:
1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną zestawiającą sposób prowadzenia działalności rolniczej przez wszystkie powiązane podmioty. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z powołania licznych podmiotów, które uzyskiwały prawo do gruntów odrębnie zgłaszanych do płatności, a wykorzystywanych do działalności rolniczej prowadzonej spójnie w ramach jednego szerszego organizmu gospodarczego.
2) Dyrektor Oddziału Regionalnego ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12 oraz w zapadłym już po wydaniu zaskarżonej decyzji wyroku C-176/20. Z wyroków tych wynika, że Trybunał uznaje za obowiązek sądów krajowych (a w konsekwencji także organom) weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.
3) Trafnie odwołano się do zdarzeń, które miały miejsce przed złożeniem wniosków, badając zmiany areału zgłaszanego do płatności osobiście przez M.J. od 2008 roku, kiedy to deklarował posiadanie 145,40 ha gruntów rolnych, z których w kolejnych latach ponad 130 ha zbył na rzecz spółek od siebie pośrednio zależnych (K Sp. z o.o., GA Sp. z o.o.). Tu organ, śledząc, kto zgłaszał działki w latach kolejnych ustalił, że czyniły to spółki bezpośrednio po ich powołaniu. Ustalił również, że część spółek wnioskowało o dopłaty jeszcze przed wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego (np. AP, FP). Organ trafnie również ocenił, że późniejsze działania, polegające na nabywaniu praw do gruntów przez spółki formalnie odrębne, lecz zależne i wchodzące w skład grupy powiązanych podmiotów zależnych, pośrednio zależnych od spółki P S.A., zawiadywanej przez M.J., nie doprowadziły do uzyskania przez poszczególne spółki autonomii gospodarczej, lecz służyły optymalizacji rozmiaru areału dla maksymalizacji kwot płatności.
Zdaniem Sądu trafny był również wniosek organu, że działania skarżącej nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013.
Tu wskazać należy, że poszukując ratio legis wspomnianych rozwiązań konieczne jest odczytywanie celów opisanych w ww. przepisach wraz z przepisami prawa materialnego zarówno wspólnotowego jaki krajowego regulujących przyznawanie płatności. Wynika z nich w sposób niewątpliwie, że konstrukcja stawek płatności (degresja szczeblowa) oraz próg kwotowy w przypadku jednolitej płatności obszarowej (współczynnik redukcji), służy promowaniu gospodarstw mniejszych, poprzez wsparcie dochodowe, co niewątpliwie sprzyjać ma pożądanemu przez prawodawcę wspólnotowego celowi jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Wprost mowa jest o tym w pkt. 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 dotyczącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Mowa tam, że: "charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5 % część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150.000 EUR. Aby zapobiec nieproporcjonalnym skutkom dla dużych gospodarstw o wysokiej liczbie pracowników, państwa członkowskie mogą zadecydować o uwzględnieniu kosztów zatrudnienia podczas stosowania tego mechanizmu. Aby takie zmniejszenie poziomu wsparcia było skuteczne, nie należy przyznawać żadnych korzyści rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki w celu uniknięcia jego skutków. Dochód uzyskany dzięki zmniejszaniu płatności dla dużych beneficjentów powinien pozostać w państwach członkowskich, w których został wytworzony i powinien zostać udostępniony jako wsparcie unijne dla środków finansowanych w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ("EFRROW")". Jednoznacznie wynika z tego, że prawodawca wspólnotowy przewiduje rygorystyczne przestrzeganie przepisów przewidujących zmniejszenie wsparcia, służących ochronie interesów ekonomicznych mniejszych rolników.
Organ właściwie ocenił, że działalność skarżącej oraz wszystkich spółek pośrednio kontrolowanych przez M.J. nie realizowała tak rozumianych i prawnie promowanych celów wsparcia. Skarżąca, podobnie jak inne spółki, korzystała bowiem z usług agrotechnicznych świadczonych przez podmioty zewnętrzne, w tym tylko formalnie odrębne i nie posiadała własnego zaplecza technicznego. Dodatkowo, jak wykazano w zaskarżonej decyzji, spółki nabywały usługi agrotechniczne po cenach niższych od rynkowych, przy czym liczne z nich, w zależności od położenia gruntów, korzystały z usług tych samych podmiotów, w części również powiązanych osobowo i kapitałowo. Trudno zatem przyjąć by działalność mogła służyć zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.
Działanie skarżącej i podmiotów powiązanych nie służyło również wspieraniu konkurencyjności rolnictwa, czyli celowi wskazanemu w art. 4 lit a rozporządzenia nr 1305/2013. Wyjaśnić bowiem trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15.02.2017 r. II GSK 1518/15). Sąd wnioski te podziela w całości.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest wątpliwości, że ustalony schemat maksymalizacji wsparcia z obejściem: mechanizmów modulacji, ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, stawia beneficjenta (tu rozumianego jako podmiot zawiadujący zagregowanym areałem) w sytuacji ekonomicznie lepszej od producentów unikających optymalizacji, niepożądanej z punktu widzenia celów wsparcia. Tym samym konkurencyjność w aspekcie szerszym, nie indywidualnym, w istocie zaburza.
Sąd uznał jednocześnie, że strona wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu.
W świetle oświadczeń spółki oraz przedstawionych przez nią dowodów nie ma wątpliwości, że spółki (w tym i skarżąca) mogły prowadzić działalność również inną niż rolnicza i że działania takie podejmowały również przed 2021 rokiem, lecz okoliczności te nie stanowią o braku podstaw do uznania, że spółki te wykorzystano do stworzenia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Należy bowiem zauważyć, że ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków", podlegał kwestia prowadzenia działalności rolniczej w roku 2021.
Odpowiadając tu na zarzut skarżącej, powołującej się w tym zakresie na tezy wyroku TSUE w sprawie C-434/12, a oparty o argument, że celem podziału gospodarstwa nie była wyłącznie maksymalizacja kwot płatności rolnych - WSA w Gorzowie Wlkp. wskazuje, że oceniając, czy nie stworzono "sztucznych warunków", cel działań beneficjenta (w przypadku spółek) należy oceniać nie tylko z punktu widzenia okoliczności powołania danego podmiotu oraz do działań późniejszych. Obok celu powołania spółek badać mianowicie należy sens ukształtowania warunków deklarowanej działalności rolniczej we wszystkich aspektach, w szczególności podmiotowym i ekonomicznym, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy tworzone warunki (również w zakresie struktury agrarnej w ramach grupy podmiotów powiązanych) nie są optymalizowane dla uzyskania wyższych kwot wsparcia w porównaniu z przysługującymi w sytuacji, gdyby takich zabiegów nie podjęto. Tym samym, również w rozpoznawanej sprawie ocenie podlegała suma działań składających się na stworzenie takiej struktury gospodarczej (przy wykorzystaniu gruntów, do których rzeczowe i obligacyjne prawa posiadały powiązane kapitałowo i osobowo podmioty), która istniała w momencie składania wniosków, jak również tego, czy na gruncie przepisów dotyczących płatności obiektywnie da się takim działaniom przypisać inny cel niż maksymalizacja globalnie zsumowanych kwot wsparcia. Dopiero takie ujęcie stanowi perspektywę oceny istnienia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jak wcześniej wskazano, organy ARiMR uwzględniły tę perspektywę w swych ustaleniach faktycznych. O czym już była mowa, w sytuacjach budzących wątpliwości, ocenie podlegają nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z funkcjonowaniem rolnika, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29.04.2021 r., I GSK 1772/18).
Jak powyżej wskazano, okoliczności podjęcia deklarowanej działalności rolniczej osadzono w kontekście działania całej grupy podmiotów pośrednio zależnych od P S.A., w której jedynym akcjonariuszem był M.J.. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia jednoznacznie, potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora Oddziału Regionalnego o tym, że celem zarówno nabycia przez skarżącą gruntów oraz sposób prowadzenia przez nią działalności rolniczej tożsamej i niekonkurencyjnej w stosunku do innych podmiotów wchodzących w skład grupy podmiotów zależnych, zmierzał do upozorowania autonomicznej działalności rolniczej, co czyniono w celu maksymalizacji korzyści z płatności uwzględniającej interes całej grupy podmiotów zależnych.
Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, w szczególności z danych wynikających m. in. z systemów ewidencyjnych będących w dyspozycji ARiMR, umów przedstawionych przez skarżącą, wynika natomiast, że wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą, powiązane spółki w licznych przypadkach prowadziły te same uprawy na sąsiadujących z sobą gruntach, na których zabiegi agrotechniczne dokonywali ci sami zleceniobiorcy. Spółki deklarowały również korzystanie z magazynów innych spółek zależnych. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie decydują w swobodny sposób o prowadzonej produkcji i konkurują ze sobą na rynku rolnym.
W ocenie Sądu nie doszło w postępowaniu Dyrektora Oddziału Regionalnego do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, którego to naruszenia skarżąca upatrywała w zbyt szerokim zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, co naruszać miało art. 15 i art. 138 § 2 K.p.a.
Odpowiadając na zarzuty skargi, Sądu ocenił, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ II instancji nie przekraczało zakresu (verba legis): "dodatkowego" i służącego wyłącznie "uzupełnieniu dowodów i materiałów w sprawie" (art. 136 § 1 K.p.a.).
Sąd przychyla się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądowym, wedle którego samodzielne uzupełnienie materiału dowodowego sprawy i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przez organ odwoławczy, mogłoby być więc oceniane w kategorii naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, szczególnie, jeżeli na podstawie tych ustaleń doszłoby do całkowicie odmiennego orzeczenia organu odwoławczego niż to miało miejsce w decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 lutego 2018 r. VII SA/Wa 2908/17). W rozpoznawanej sprawie znaczna większość dowodów została przeprowadzona przez organ I instancji. Organ odwoławczy natomiast przeprowadził postępowanie dowodowe głównie w celu oceny zarzutów odwołania oraz dla pełniejszego wyjaśnienia istoty sprawy, w tym poszerzenia podstawy dowodowej. Nie sformułował przy tym ustaleń faktycznych ani oceny prawnej odmiennej od przyjętej w decyzji organu I instancji. Tym samym nie można uznać, że zakres przeprowadzonego postępowania odwoławczego wykraczał poza obowiązek ponownego rozpoznania sprawy i przeprowadzenia dodatkowego postępowania służącego uzupełnieniu dowodów i materiałów w sprawie.
Za niezasadny Sąd ocenił również zarzut braku powiązania ustaleń z dowodami zgromadzonymi w sprawie. Organ wskazał bowiem na źródło ustaleń o powiązaniach kapitałowych i osobowych pomiędzy spółkami. Były to dane z KRS oraz urządzeń ewidencyjnych będących w dyspozycji ARIMR. Wskazał też na dowody, na podstawie których ustalił sposób prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej poprzez korzystanie z usług podmiotów zależnych, tu: R.K. i I Sp. z o.o. Organ wymienił numery i daty faktur dokumenujących usługi. Organ odwołał się również do treści umów czy oświadczeń przedłożonych przez skarżącą. Wskazał też na źródła ustaleń dotyczących charakteru działalności i wykonawców usług dla pozostałych podmiotów zależnych, w tym wyjaśnień udzielonych przez zarządy innych spółek. Opisując ustalenia dotyczące magazynowania produktów rolnych oraz środków produkcji rolnej odwołał się do umów dzierżawy powierzchni magazynowych. Sąd nie dostrzega w takiej sytuacji wadliwości w postępowaniu organu odwoławczego, który, w pierwszej kolejności omówił przeprowadzone dowody stanowiące podstawę cząstkowych ustaleń faktycznych, następnie, już formułując ustalenia dotyczące pełnego schematu działania spółek powiązanych, w tym skarżącej powołuje się na "zgromadzone dowody" lub "materiał dowodowy", ponieważ treść uzasadnienia decyzji nie budzi wątpliwości na jakiej podstawie sformułowano ustalenia faktyczne.
Zastrzeżeń Sądu nie budzi także konkluzja o roli M.J. jako osoby pośrednio spajającej działania wszystkich zależnych podmiotów. Jakkolwiek słuszne jest stwierdzenie skarżącej, że nie przedstawiono żadnego dowodu obiektywnego potwierdzającego, że to M.J. podejmował osobiście decyzje dotyczące produkcji rolnej przez poszczególne spółki, lecz nie podważa to pozytywnej oceny ustaleń o istnieniu powiązań kapitałowych i osobowych pomiędzy spółkami. Istotne znaczenie ma tutaj fakt, iż jedynym wspólnikiem powiązanych spółek była P S.A., w której jedynym akcjonariuszem był (i pozostaje) M.J.. Dodatkowo, czego dowiódł organ, spółki nie były gospodarczo samodzielne, prowadziły działalność rolniczą w zbliżony sposób, nie konkurowały z sobą, korzystały z tych samych dostawców usług, w skład ich zarządów wchodziły te same osoby, w tym powiązane rodzinnie z M.J.. Suma tych ustaleń wskazuje na powiązania spółek oraz to, że ich mienie było wykorzystywane do spójnej działalności prowadzonej w ramach większego przedsięwzięcia gospodarczego, a elementem wiążącym te spółki oraz owo przedsięwzięcie, była P S.A., w której jedynym akcjonariuszem był właśnie M.J..
Niezasadny jest zarzut przypisujący organowi stwierdzenie o tym, że warunkiem uzyskania wsparcia jest posiadanie przez rolnika sprzętu rolnego, ponieważ był to tylko jeden z argumentów użytych dla uargumentowania wniosku o niesamodzielności gospodarczej spółki.
Pozostałe zarzuty spółki znalazły bezpośrednią lub pośrednią odpowiedź we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia.
Z opisanych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI