I SA/Go 176/25

I SA/Go 176/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Jacek Niedzielski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 75 § 1, art. 802, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na 2023 rok 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarżący, R.G., wniósł skargę na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2025 r., utrzymującą w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...].06. 2024 r. o odmowie przyznania płatności ekologicznej na rok 2023 r.
Rozstrzygnięcia organów zapadły na tle następującego stanu faktycznego sprawy.
W dniu 28.04.2023 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) - zwanej dalej płatnością RE na rok 2023. Skarżący ubiegał się o przyznanie płatności RE w ramach:- pakietu 1: Uprawy rolnicze w okresie konwersji - obszar 3,82 ha;- pakietu 7: Uprawy rolnicze po okresie konwersji - obszar 9,11 ha; Wniósł również o refundację kosztów transakcyjnych.
Gospodarstwo Skarżącego podlegało kontroli na miejscu przeprowadzonej w oparciu o regulację art. 100 ust. 4 Planu Strategicznego. Wykonawcą kontroli byli upoważnieni pracownicy firmy E M.G.. Kontrola przeprowadzona została metodą teledetekcji — zwaną FOTO i obejmowała kwalifikowalność powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do płatności RE na rok 2023, a jej ustalenia zostały zawarte w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie płatności bezpośrednich nr [...]. Organ wskazał, że zgodnie z instrukcją dotyczącą szczegółowych zasad wypełniania pól raportu z kontroli z uwzględnieniem kodów pokontrolnych "w przypadku kontroli metodą FOTO jako datę zakończenia kontroli należy wpisać datę przeprowadzenia kontroli jakości Raportu z kontroli przez Wykonawcę". Dlatego też jako datę zakończenia kontroli przyjęto dzień [...].10.2023 r.
Natomiast dokumentacja fotograficzna ukazuje stan kontrolowanych działek rolnych w dniach [...].10.2023 r. - [...].10.2023 r. Raport doręczono Skarżącemu w dniu 5.02.2024 r.
Następnie, w dniu [...].12.2023 r. przeprowadzona została kontrola w ramach Rolnictwa Ekologicznego PROW, metodą inspekcji terenowej przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR. Z wyników w/w kontroli sporządzony został raport nr [...]. Z w/w raportu wynika, że Skarżący nie był obecny przy kontroli, pomimo powiadomienie.
Na podstawie zebranych dowodów organ I instancji ustalił, że: - dla działek ewidencyjnych nr [...], na których zadeklarowano działkę rolną "C“ nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 1,56 ha); - dla działek ewidencyjnych nr [...], na których zadeklarowano działkę rolną "E" powierzchnia kwalifikująca się do płatności RE wynosi 0,56 ha (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 0,04 ha); - dla działkiewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działkę rolną "I" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 0,97 ha); - dla działek ewidencyjnych nr [...], na które zadeklarowano działkę rolną "J" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującą się do płatności (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 3,67 ha); - dla działek ewidencyjnych nr [...], na których zadeklarowano działkę rolną "L" nie stwierdzono powierzchni kwalifikującej się do płatności RE (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 1,65 ha). W przypadku działki rolnej "O" organ nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Łączny obszar wykluczony z płatności RE wyniósł zatem 7,79 ha.
Organ stwierdził w odniesieniu do płatności RE pakietu 7, różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (9,11 ha), a powierzchnią stwierdzoną (1,32 ha) wynoszącą 7,79 ha, co stanowi przedeklarowanie powierzchni na poziomie przekraczającym 100% (7,79 ha/l,32 ha x 100%).
W ocenie organu, wobec przedeklarowania powierzchni kwalifikującej się do płatności RE zastosowanie ma art. 19 ust. 2 i ust. 3 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (WE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności Dz. U. UE z 20 czerwca 2014 r. L 2014.181.48) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 640/2014. który stanowi, iż jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18. Jeśli kwota obliczona zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty.
Organ stwierdził również, że Skarżący nie spełnia wymagań określonych w § 16 Rozporządzenia RE, zgodnie z którym rolnikowi może corocznie zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego, jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach danego pakietu lub wariantu.
Rozpatrując wniosek w zakresie płatności RE w ramach Pakietu 1: Uprawy rolnicze w okresie konwersji organ I instancji stwierdził, iż:- dla działki ewidencyjnej [...], na której zadeklarowano działkę rolną "B" powierzchnia kwalifikująca się do płatności RE wynosi 0,21 ha (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 0,01 ha); - dla działki ewidencyjnej [...], na której zadeklarowano działkę rolną "K" powierzchnia kwalifikująca się do płatności RE wynosi 2,34 ha (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 1,26 ha). Łączny obszar wykluczony z płatności RE wyniósł zatem 1,27 ha.
Organ wskazał, że w odniesieniu do płatności RE Pakiet 1, różnice pomiędzy zadeklarowaną (3,82 ha), a powierzchnią stwierdzoną (2,55 ha) wynoszącą 1,27 ha, co stanowi przedeklarowanie o 49,80%. Organ stwierdził, że wobec przedeklarowania powierzchni kwalifikującej się do płatności RE pakiet 1 zastosowanie ma art. 19 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia nr 640/2014 który stanowi, iż jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej płatności obszarowej ani wsparcia obszarowego. Jednocześnie organ stwierdził, że Skarżący nie spełnia wymagań określonych w § 16 Rozporządzenia RE, zgodnie z którym rolnikowi może coroczniezostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego, jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach danego pakietu lub wariantu.
Organ ustalił, że w ramach pakietu 7, nie został spełniony wymóg dodatkowy określony w załączniku nr 2 Rozporządzenia RE, tj. na powierzchni działek rolnych "C" - 1,56 ha, "I" - 0,87 ha, "J" - 3,67 ha, "L" - 1,65 ha, nie stwierdzono upraw lub roślin gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do Rozporządzenia RE. Na tej podstawie organ obliczył kwotę potrącenia zgodnie z § 31 a pkt 1 lit. a rozporządzenia RE.
Od decyzji organu I instancji Skarżący wniósł odwołanie, w którym podniósł, m.in. błędne uznanie, iż "...na zgłoszonych działkach występuje kod błędu DR7, w których nie stwierdza się deklarowanych upraw "nostrzyka białego uprawy dwuletniej", podczas gdy taka uprawa była prowadzona i znajduje się tam nadal".
Skarżący podkreślił, że w 2023 r. na jego polach została przeprowadzona kontrola certyfikująca, która stwierdziła uprawę nostrzyka. Z tego dokumentu sporządzony był protokół z kontroli ekologicznej oraz wykonane zostało zdjęcie, które potwierdza fakt, że taka uprawa miała miejsce. Skarżący wskazał również, że w pierwszym roku uprawy nostrzyk jest koszony na zielonkę, dlatego też w styczniu, czy lutym – mógł być niewidoczny, ze względu na śnieg i warunki atmosferyczne panujące w tym okresie. Roślina ta na ziarno jest koszona w drugim roku upraw, czyli będzie to 2024 r. Do odwołania, Skarżący dołączył m.in. – protokół z kontroli produkcji ekologicznej nr [...], zdjęcie, na którym widoczny jest nostrzyk biały oraz tabliczka z nr producenta PL-EKO-06-00.
Decyzją z [...].03.2025 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.
Uzasadniają swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził m.in., że zgodnie z art. 76 § 1 Kpa dokumenty urzędowe (w niniejszym wypadku raport z kontroli) sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumentom takim, z racji ich specyfiki, należy przypisać walor wiarygodności. W ocenie organu odwoławczego raporty z kontroli nr [...] oraz [...] korzysta z tego przymiotu jako dokument sporządzony przez uprawnioną do tej czynności jednostkę, jego zawartość jest spójna, logiczna i nie zawiera wewnętrznych sprzeczności. Jednocześnie na podstawie art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie- organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych. Jednocześnie, jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, to skuteczne jego zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontr dowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania. W ocenie organu w okolicznościach niniejszej sprawy, Strona podjęła inicjatywę dowodową, ale moc przedstawionej dokumentacji nie broni się w odniesieniu do ustaleń dokonanych w trakcie kontroli na miejscu i zapisanych w protokołach z kontroli nr [...] oraz [...].
Zdaniem organu brak jest w niniejszym przypadku podstaw pozwalających na odmówienie wiarygodności ustaleniom dokonanym w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie strony. Organ podkreślił, że istotą czynności kontrolnych jest stwierdzenie stanu faktycznego na dzień przeprowadzania kontroli, czyli w niniejszym przypadku w dniach [...].10.2023 r. Działki "C", "I", "J" oraz "L" skontrolowane zostały bardzo wnikliwie i nie stwierdzono na ich obszarze uprawy nostrzyka białego. Sporządzona w trakcie kontroli kwalifikowalności powierzchni, dokumentacja fotograficzna jednoznacznie potwierdza, że na zadeklarowanych działkach występował ugór z roślinnością chwastową i samoistnie wyrośniętą trawą. Na zdjęciach nie ma natomiast widocznego nostrzyka białego uprawa dwuletnia, który ze względu na swoje charakterystyczne białe kwiatostany byłby dobrze rozpoznawalny, tym bardziej, że powinna to być uprawa wiodąca. Analizując zdjęcia wykonane na działkach rolnicy "C", "I" oraz "L" w dniach [...] października 2023 r., stwierdzić należy brak występowania nostrzyka białego. Organ zauważył, że zdjęcia dołączone przez Skarżącego do odwołania nie mogą stanowić materiału dowodowego, że względu na fakt, iż Strona nie wskazała na jakich działkach zostały wykonane i nie wskazała dokładnego miejsca ich wykonania. Dodatkowo należy podkreślić, iż zgodnie z rejestrem zabiegów agrotechnicznych (przedłożony do kontroli RE z dnia [...].12.2023 r.), zabieg koszenia (w celu zebrania zielonki) wykonany był w dniach [...].08.2023 r. Jednakże z analizy powierzchni w systemie Sentinel-2 (zob. zał. nr 2 w aktach sprawy) na przełomie sierpnia i września brak jest znamion jakichkolwiek zmian na polu, co mogłoby świadczyć o wykonaniu zabiegu koszenia. Zatem w przypadku wystąpienia śladów zadeklarowanej uprawy zostałaby ona stwierdzona w trakcie wizytacji gospodarstwa w dniach [...].10.2023 r.
Odnosząc się do argumentu Strony, iż uprawa potwierdzona została przez jednostkę certyfikującą organ wskazał, że wydając decyzję opierał się na wszystkich dokumentach w sprawie, w tym oświadczeniach strony, które opisują stan rzeczywisty na deklarowanych do płatności działkach oraz dokumentacji przekazanej przez jednostkę certyfikującą. Podkreślił, że jak wynika z przepisów prawa, kompetencje poszczególnych instytucji m.in. ARiMR oraz Jednostek Certyfikujących, w zakresie przekazywania informacji niezbędnych do uzyskania wsparcia rolnictwa ekologicznego w ramach między innymi Rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020 zostały podzielone. I tak do zadań Jednostki Certyfikującej w ramach systemu kontroli, certyfikacji i wsparcia finansowego rolnictwa ekologicznego należy między innymi prowadzenie kontroli o której mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007 oraz sporządzenie i przekazania wykazu producentów w którym umieszczane są dane odnośnie wszystkich producentów ekologicznych spełniających wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, bez względu na to czy dany producent ekologiczny ubiega się o wsparcie w ramach działania rolnictwo ekologiczne czy też nie korzysta z w/w wsparcia. Natomiast do kompetencji ARiMR należy między innymi przyjmowanie wniosków o przyznanie płatności, przeprowadzenie kontroli administracyjnej w tym weryfikacja deklarowanych do płatności powierzchni gruntów rolnych z systemem identyfikacji działek rolnych. Co więcej ARiMR nalicza płatności ekologiczne m.in. w oparciu o deklaracje złożoną we wniosku oraz informacje uzyskane z Jednostek Certyfikujących i innych podmiotów, a także wyniki z kontroli na miejscu. W ocenie organu protokół z kontroli jednostki certyfikującej nie może stanowić podstawy podważenia faktu nie kwalifikowalności upraw do płatności tym bardzie, że
w niniejszej sprawie przeprowadzone zostały dwie kontrole ARiMR (październik i grudzień 2023 r.), które potwierdziły, że na zadeklarowanych do płatności działkach nie występował nostrzyk biały. Wskazał, że w protokołach znajdują się zdjęcia wraz ze szkicami, które wskazują, gdzie wykonane zostały zdjęcia. Natomiast zdjęcie dołączone do protokołu jednostki certyfikującej, nie wskazuje, gdzie zostało ono wykonane, a przede wszystkim nie zawiera numeru producenta, które mogłoby potwierdzić, że dotyczy ono wnioskującego.
Organ odwoławczy podniósł, że oceniając sprawę czyni to zgodnie z art. 80 Kpa. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Chociaż ustawodawca nie posłużył się pojęciem "swobodnej oceny dowodów" ani nie wskazał kryteriów takiej oceny, to zarówno orzecznictwo, jak i nauka prawa uznaje ten przepis za wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów. W orzecznictwie podnosi się, że art. 80 Kpa statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to. że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - błędnie ustalenia w zakresie zgormadzonego materiału dowodowego, poprzez uznanie, że na działkach rolnych "C", "I", "J" oraz "L" stwierdzono brak uprawy "nostrzyka białego" (błąd DR7), podczas gdy w 2023 roku ta uprawa była zasiana na przedmiotowych działkach, tj. w pierwszym roku wegetatywnym:- niezebranie pełnego materiału dowodowego i oparcie go jedynie na błędnych dokumentach uznając, że już w 2023 roku powinien być widoczny kwiatostan "nostrzyka białego", podczas gdy jako uprawa dwuletnia - kwiatostan jej mógł być najwcześniej widoczny w 2024 roku.
Skarżący ponownie podkreślił, że nostrzyk biały to dwuletnia roślina miododajna i lecznicza w pierwszym roku po obsianiu ta roślina nie wypuszcza kwiatów, dopiero w drugim roku wegetatywnym pojawiają się kwiaty i zbiera się nasiona. W 2024 roku została przeprowadzona kontrola ekologiczna, która przebiegła pozytywnie na tych samych działkach i nie stwierdziła naruszeń i potwierdziła skoszenie nostrzyka. Z uwagi na prowadzoną uprawę na powyższych działkach "nostrzyka białego" całkowicie błędnym w tej sprawie było stwierdzenie na stronie 18 decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR: "należy stwierdzić, ugór z roślinnością chwastową i samoistnie wyrośniętą trawą. Na obszarze zobrazowanym na przedmiotowych fotografiach nie występuje natomiast nostrzyk biały, który charakteryzuje się białym kwiatostanem". Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR oparł swoje ustalenia w decyzji na fakcie, że w 2023 roku nie było kwiatostanu nostrzyka białego dwuletniego, podczas gdy te kwiaty były dopiero w 2024 roku a w rzeczonym roku 2023 we wrześniu został on ścięty na zielonkę. Jak podkreślił skarżący do okoliczności tej organ nie odniósł się w treści uzasadnienia decyzji.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2025 r. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do pisma dokumentów.
Na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów dołączonych do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu kluczową kwestią, która wbrew twierdzeniom organu nie został precyzyjnie wyjaśniona, jest kwestia uprawy przez Skarżącego w 2023 r. nostrzyka białego. W tym wypadku stan faktyczny nie został w sposób precyzyjny i jednoznaczny wyjaśniony, czym naruszono art. 7 oraz art. 77 §1 Kpa. Naruszenie wskazanego przepisu wiązał się bezpośrednio z niewłaściwym zastosowaniem art. 80 Kpa w zw. z art. 76 Kpa.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 76 § 1 Kpa, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w przepisach, ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W konsekwencji organ nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Organ administracji publicznej nie może dowolnie odrzucić, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Nieuznanie faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym stanowi naruszenie prawa procesowego. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 76 § 1 i 2 przyjął domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone przez organ, od którego dokument pochodzi. Domniemanie to może być obalone jedynie przez przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 20 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 776/24).
W ocenie Sądu organ nie obalił mocy dowodowej przedłożonego przez Skarżącego do odwołania od decyzji organu I instancji, protokołu nr [...] z [...].09.2023 r. Protokół ten z całą pewnością stanowi dokument urzędowy i tym samym korzysta z domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. Słusznie podnosi Skarżący, że ten urzędowy dokument nie został przez organ obalony, nie przeprowadzono bowiem dowodu przeciwko jego treści.
Szczególna moc dowodowa dokumentu urzędowego polega na tym, że organ nie może odrzucić istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym bez przeprowadzenia przeciwdowodu. Nie jest to równoznaczne z koniecznością przyjęcia wynikających z niego okoliczności za udowodnione, lecz z koniecznością podjęcia inicjatywy w celu obalenia domniemania wynikającego z tego dowodu - jeśli okoliczność stwierdzona w dokumencie urzędowym, ocenionym przez pryzmat art. 80 Kpa, budzi wątpliwości w świetle pozostałych okoliczności i dowodów, bądź jawi się jako niepełna czy niejasna.
Podkreślić również należy, że przewidziana w art. 76 § 3 Kpa możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu nie jest ograniczona przez przepisy szczególne dotyczące danego dowodu, w związku z czym podważenie dokumentu urzędowego jest możliwe za pomocą wszelkich dowodów stosownie do art. 75 § 1 Kpa, w tym z zeznań świadków.
Organ w swojej ocenie przedłożonego przez Skarżącego dokumentu odwołał się do art. 80 Kpa, stwierdzając, żeorgan administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podniósł, że chociaż ustawodawca nie posłużył się pojęciem "swobodnej oceny dowodów" ani nie wskazał kryteriów takiej oceny, to zarówno orzecznictwo, jak i nauka prawa uznaje ten przepis za wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów. Oceniła, że w orzecznictwie podnosi się, że art. 80 Kpa statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to. że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności.
Co do zasadny, jest to pogląd słuszny. Jednak odnosząc go do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy jedynie w sposób bardzo ogólny odniósł się do charakteru przedłożonego przez Skarżącego dokumentu uznając, że okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione innymi dowodami w trakcie kontroli na miejscu i zapisanych w protokołach z kontroli nr [...] oraz [...], które są dokumentami urzędowymi.
Wskazać jednak należy, że sporządzony przez jednostkę certyfikującą protokół nr [...] z [...].09.2023 r. stanowi dokument urzędowy, a co za tym idzie, to na organie spoczywał obowiązek obalenia treści wynikających z tego dokumentu.
Dodatkowo podkreślić należy, że organ oceniając dowody załączone przez Skarżącego do obwołania stwierdził, iż "...zdjęcie dołączone do protokołu jednostki certyfikującej, nie wskazuje, gdzie zostało ono wykonane, a przede wszystkim nie zawiera numeru producenta, które mogłoby potwierdzić, że dotyczy ono wnioskującego".
O ile zdjęcia rzeczywiści nie zawierają informacji gdzie je wykonano, to na jednym ze zdjęć, na którym widoczny jest nostrzyk biały,widoczna jest również tabliczka z nr producenta PL-EKO-06-00, czyli początkiem numeru Skarżącego jako producenta.
W ocenie Sądu, organ powinien wszystkie te sporne okoliczności szczegółowo wyjaśnić. W zakresie tym istnieje przecież możliwość bezpośredniego zwrócenia się do jednostki certyfikującej z pytaniem o stan upraw w dniu sporządzania raportu z czynności oraz tego, czy podczas tych czynności była sporządzana dokumentacja fotograficzna lub inna, pomocna w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy.
Organ powinien również odnieść się w sposób szczegółowy do twierdzeń Skarżącego dotyczących sposobu uprawy nostrzyka białego, w tym również informacji o zbiorze rośliny w roku 2024, ponieważ w tym względzie brak jest jakiegokolwiek stanowisko organu.
Organ musi mieć na uwadze treść art. 77 § 1 Kpa, zgodnie z którym, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Rolą organu, rozpoznającego sprawę ponownie, będzie uwzględnienie wskazań sądu wynikających bezpośrednio z treści niniejszego uzasadniania.
Z tych też powodów oraz na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.