I SA/Go 1737/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym z powodu błędów proceduralnych i nierozpatrzenia wszystkich dowodów.
Skarżący wniósł o umorzenie zaległości podatkowej w podatku rolnym, powołując się na trudną sytuację rodzinną i materialną oraz konflikt z bratem, współwłaścicielem gospodarstwa, który uniemożliwia mu korzystanie z niego. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając brak wystarczających dowodów i nieprawidłowe postępowanie dowodowe. WSA uchylił decyzje, wskazując na szereg uchybień proceduralnych, w tym nierozpatrzenie wszystkich dowodów i błędne ustalenia faktyczne.
Sprawa dotyczyła wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku rolnym za 2004 rok, złożonego przez współwłaściciela gospodarstwa rolnego. Skarżący argumentował, że jego trudna sytuacja rodzinna i materialna, a także konflikt z bratem, który uniemożliwia mu korzystanie z gospodarstwa, uzasadniają umorzenie. Organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji odmówiły umorzenia, wskazując na brak wystarczających dowodów potwierdzających trudną sytuację oraz na fakt, że skarżący nie udowodnił, iż jego brat uniemożliwia mu korzystanie z całości gospodarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając liczne uchybienia w postępowaniu dowodowym. Sąd wskazał, że organy nie zebrały wszystkich niezbędnych dowodów, nie przesłuchały wszystkich świadków, a także błędnie oceniły zebrany materiał dowodowy. Podkreślono, że organy nie zbadały wystarczająco dokładnie konfliktu między braćmi i jego wpływu na możliwość korzystania z gospodarstwa przez skarżącego. Sąd zwrócił uwagę na nieprawidłowe wezwania do strony i błędne rady udzielane skarżącemu. W związku z tym, WSA uchylił decyzje organów, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przez sąd uchybień.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy dopuścił się szeregu uchybień w postępowaniu dowodowym, nie zebrał wszystkich dowodów i nie ocenił ich prawidłowo, co skutkowało wadliwym rozpatrzeniem wniosku.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie zbadały wystarczająco dokładnie sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, nie przesłuchały wszystkich świadków i nie oceniły prawidłowo zebranego materiału dowodowego, w tym konfliktu z bratem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 67 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Przepis ten upoważnia organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, iż organy te mogą, ale nie muszą umorzyć zaległość podatkową. Nie oznacza to jednak, iż decyzje wydawane w tym zakresie mogą być dowolne. Kontrola Sądu winna dotyczyć zgodności decyzji pod względem formalnym jak i materialnym.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Ordynacja podatkowa art. 262
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Możliwość ukarania świadka karą porządkową w celu przymuszenia do stawienia się na przesłuchanie.
Ordynacja podatkowa art. 229
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy przeprowadza dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiału dowodowego.
Ordynacja podatkowa art. 233 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja narusza prawo materialne lub uzasadnienie narusza przepisy postępowania.
Ordynacja podatkowa art. 233 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwość postępowania dowodowego organów obu instancji. Niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego. Niewłaściwe rozpatrzenie zebranych dowodów. Brak udokumentowania wszystkich istotnych okoliczności przez organy. Niewłaściwe pouczenie strony o sposobie udokumentowania wniosku.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o braku wystarczających dowodów na trudną sytuację materialną i rodzinną skarżącego. Argumenty organów o braku dowodów na uniemożliwienie korzystania z gospodarstwa przez brata. Argumenty organów o braku naruszenia zasady uznaniowości przy odmowie umorzenia.
Godne uwagi sformułowania
Organy podatkowe mogą, ale nie muszą umorzyć zaległość podatkową. Nie oznacza to jednak, iż decyzje wydawane w tym zakresie mogą być dowolne. Skarżący nie oczekiwał od organu, do którego kierował wniosek o umorzenie "dobrych rad", tym bardziej, iż są to rady zupełnie nietrafione. Zobowiązywanie [...] do dołączenia wszelkich dowodów mających na celu potwierdzenie słuszności złożonego przez skarżącego wniosku jest zupełnie nielogiczne i wskazuje, iż organ podatkowy nie rozumie treści przepisów, na które się powołuje. Sugerowanie skarżącemu wydzierżawienie "swojej" części gospodarstwa jest niedorzeczne i nie może być uznane za budzący zaufanie do organów podatkowych argument.
Skład orzekający
Barbara Rennert
sprawozdawca
Dariusz Skupień
członek
Joanna Wierchowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących umorzenia zaległości podatkowych, obowiązki organów w postępowaniu dowodowym, zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie wydania orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet w sprawach dotyczących umorzenia podatków.
“Błędy urzędników uchyliły odmowę umorzenia podatku. Kluczowe znaczenie ma prawidłowe postępowanie dowodowe.”
Dane finansowe
WPS: 524,1 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Go 1737/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2006-09-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-07-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Barbara Rennert /sprawozdawca/ Dariusz Skupień Joanna Wierchowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant sekr.sąd. Monika Hładki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym. uchyla zaskarżoną decyzję Uzasadnienie W dniu 29 kwietnia 2005 r. [...] wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia III raty w podatku rolnym za 2004 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 23 listopada 2004 r. [...] wniósł o umorzenie III raty podatku rolnego za 2004 r. od gospodarstwa rolnego położonego, wskazując na skomplikowaną sytuację rodzinną i materialną. Skarżący podał, iż nie pracuje i nie ma zasiłku dla bezrobotnych, żona jego jest rencistką niezdolną do pracy i wymagającą opieki osoby trzeciej, a stan jej zdrowia stale się pogarsza. Wskazał, iż nie mogą korzystać z pomocy opieki społecznej, a do gospodarstwa nie mają dostępu i nie osiągają z niego żadnych dochodów. Przed Sądem Rejonowym toczy się pod sygnaturą I Ns 499/03 postępowanie o zniesienie współwłasności gospodarstwa, z którego w całości korzysta jego brat [...]. Zadłużenie z tytułu czynszu najmu lokalu położonego, w którym wraz z żoną skarżący zamieszkuje wynosi 13.374,12 zł, a renta żony 650,81 zł. Dopóki Sąd nie zakończy postępowania o zniesienie współwłasności gospodarstwa, nie ma żadnych możliwości korzystania z niego. W dniu 18 grudnia 2004 r. skarżący został wezwany przez organ I instancji do przedłożenia wszelkich dokumentów uzasadniających złożony wniosek – m. in. zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy, Ośrodka Pomocy Społecznej, Opieki Społecznej, rachunków dotyczących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, umów kredytowych oraz oświadczenia czy podejmuje inne niż sądowe czynności, aby móc korzystać z gospodarstwa rolnego, a także od kiedy ma utrudniony dostęp do gospodarstwa rolnego (budynków, sprzętu, pola). Jednocześnie Burmistrz zwrócił się do KRUS o udzielenie informacji czy skarżący figuruje w ewidencji Kasy i opłaca składki na ubezpieczenie społeczne rolników, a do Prezesa Sądu Rejonowego o udzielenie informacji kiedy zapadnie wyrok w sprawie o podział majątku i czy przedstawione przez skarżącego zarzuty o niedopuszczeniu go do prowadzenia gospodarstwa są zasadne. Nadto Burmistrz wezwał [...] o dołączenie wszelkich dowodów potwierdzających słuszność złożonego przez skarżącego wniosku, zaznaczając, iż zasadniczy ciężar udowodnienia okoliczności zawartych we wniosku spoczywa na podatniku wnoszącym wniosek. Natomiast postanowieniem z dnia 16 grudnia 2004 r. organ I instancji postanowił dopuścić dowód z przesłuchania świadków [...] i [...] na okoliczność ustalenia czy [...] jako współwłaściciel gospodarstwa rolnego uprawia grunty rolne na całym areale, czy tylko w części i od kiedy taki stan ma miejsce. W dniu 15 grudnia 2004 r. KRUS udzielił informacji, iż skarżący nie figuruje w ewidencji ubezpieczonych. W dniu 28 grudnia 2004 r. skarżący wyjaśnił, iż z uwagi na dramatyczną sytuację rodzinną i finansową zalega z opłatami czynszowymi za wynajmowane mieszkanie. Do opuszczenia gospodarstwa został zmuszony w 2002 r. przez brata i jego konkubinę, o czym zawiadamiał organy ścigania i wymiar sprawiedliwości. Wielokrotnie był pobity i grożono mu śmiercią, co wyklucza możliwość powrotu i wspólnego prowadzenia gospodarstwa. Zdaniem skarżącego to brat powinien uiścić cały podatek, gdyż on jest jego jedynym posiadacze. Nadto skarżący stwierdził, iż jest w stanie to udowodnić również w oparciu o zeznania świadków, a dopuszczenie dowodu z zeznań świadków tylko jednej strony jest nieobiektywne, krzywdzące i jest uchybieniem. Do pisma dołączył kserokopie: dowodów opłat za energię elektryczną, gaz, telefon, orzeczenia o inwalidztwie żony, odcinka renty i umowy kredytowej zawartej w 2001 r. do 2004 r. Przesłuchiwany w dniu 29 grudnia 2004 r. [...] – sołtys wsi zeznał, iż [...] uprawia jedynie połowę ziemi, a reszta stoi ugorem. W 2003 r. skarżący na swoim polu młócił żyto, a w 2004 r. na polu nie było nic zasiane. Od 2003 r. nie widział skarżącego, ani nie słyszał żeby był. Pismem z dnia 11 stycznia 2005 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe wnioski i zawartą w nich argumentację. Decyzją z dnia 24 stycznia 2004 r. Burmistrz Gminy i Miasta odmówił skarżącemu umorzenia podatku rolnego w kwocie 524,10 zł, wyjaśniając, iż ustalił w toku postępowania dowodowego, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 19,52 ha w ½ części, a wymiar łącznego zobowiązania podatkowego za 2004 r. ustalono w wysokości 2.128,10 zł, z czego II i IV rata zostały zapłacone przez [...]. Zdaniem organu I instancji nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a w szczególności nie stanowi tych przesłanek brak porozumienia z bratem. Skarżący nie przedłożył żądanych zaświadczeń z PUP i OPS. Organ podatkowy nie może na żądanie strony przenieść obowiązku podatkowego na [...], gdyż zeznania świadków potwierdziły, iż nie uprawia on całego pola, tylko część i taka sytuacja ma miejsce od 2003 r. Organ podatkowy rozumiejąc problemy skarżącego, zauważył, iż odrobina dobrej woli może sprawić, że zbędne byłoby oczekiwanie na wyroki Sądu, nadto skarżący może wydzierżawić swoją część chociażby za sam podatek. Burmistrz umorzył już skarżącemu II i IV ratę podatku za 2003 r., ale bez końca czynić tego nie może. Nadto skarżący nie udokumentował ani kosztów leczenia żony, ani kosztów zakupu leków. Dodatkowo organ I instancji zauważył, iż obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na współwłaścicielach i nie może być przeniesiony w całości na [...] gdyż nie uprawia on pola w całości. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 27 stycznia 2005 r., a 7 lutego 2005 r. złożył od niej odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i spowodowanie uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu wskazał, iż nie jest posiadaczem ani użytkownikiem gospodarstwa położonego, nie ma prawa do zasiłku ani z Opieki Społecznej, ani z Urzędu Pracy. Skoro Gmina nie chce wezwać brata – solidarnego dłużnika do zapłaty całości podatku, to ściąganie jego połowy od skarżącego w jego dramatycznej sytuacji jest nielogiczne, nierealne i bezpodstawne. Skoro organ podatkowy uznał, iż przedłożone przez skarżącego dokumenty to za mało, winien sam zwrócić się do OPS lub Urzędu Pracy. Wobec braku orzeczenia Sądu o fizycznym podziale gospodarstwa nie można stwierdzić do kogo należy pole leżące odłogiem, a do kogo to uprawiane przez brata. Nie mając dostępu do budynków, maszyn i narzędzi, mieszkając skarżący nie ma możliwości uprawiania ziemi. Z uzyskanych informacji skarżący wie, iż brat wydzierżawiał, sprzedawał i handlował ziemią, inwentarzem żywym i martwym, gdyż uważa się za samodzielnego właściciela i posiadacza gospodarstwa. W dniu 2 marca 2005 r. Prezes Sądu Rejonowego poinformował, iż sprawa I Ns 499/03 nie została dotychczas zakończona i na obecnym etapie postępowania nie można stwierdzić kiedy zostanie prawomocnie rozstrzygnięta. Decyzją z dnia [...] marca 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż norma prawna zawarta w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej skonstruowana jest na zasadach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, iż ustawodawca przyznał w tym zakresie organom podatkowym pełną swobodę orzekania. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji, wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył owej zasady uznaniowości. Spór między braćmi kiedyś się zakończy, skutkiem czego skarżący będzie mógł bez żadnych przeszkód władać i dysponować gruntem rolnym, bądź otrzyma spłatę przysługującego mu udziału w formie pieniężnej, co z kolei pozwoli mu uregulować zaległości podatkowe. Powyższą decyzję skarżący otrzymał w dniu 18 kwietnia 2005 r., a w dniu 29 kwietnia 2005 r. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i powielając argumenty zawarte w swoich dotychczasowych wnioskach złożonych przed organem I instancji, jak i w odwołaniu. Wskazał, iż zobowiązanie podatkowe jest solidarne, co wcale nie oznacza, że musi być płacone oddzielnie i nie może go pokryć jeden ze współwłaścicieli, który w danej chwili faktycznie nim włada i czerpie z niego pożytki. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wskazując iż badał jedynie czy w sprawie nie zaistniało naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, a w szczególności czy organ zebrał, rozważył i właściwie ocenił materiał dowodowy. Mimo wezwań organu I instancji skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających jego szczególnie trudną sytuację życiową – że jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku i że ubiega się bądź korzysta ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Nie udokumentował także, iż znaczna część dochodów rodziny przeznaczona jest na leczenie i zakup leków dla małżonki. W ocenie organu odwoławczego decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani procesowego, a ocena sytuacji skarżącego znajduje wyraz w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji. Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy. Skarga okazała się zasadna. Przedmiotowa sprawa dotyczy umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym za rok 2004 – III rata na wniosek złożony w listopadzie 2004 r., zatem do jej rozpoznania należy stosować przepisy obowiązujące w momencie złożenia wniosku o umorzenie. Art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) – Ordynacja podatkowa stanowi, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis ten upoważnia organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza iż organy te mogą, ale nie muszą umorzyć zaległość podatkową. Nie oznacza to jednak, iż decyzje wydawane w tym zakresie mogą być dowolne. Mimo prezentowanych we wcześniejszym orzecznictwie NSA poglądów, iż decyzje odmawiające umorzenia podlegają kontroli jedynie w zakresie ich zgodności z przepisami proceduralnymi i kompetencyjnymi, należy przyjąć, iż kontrola Sądu winna dotyczyć zgodności decyzji pod względem formalnym jak i materialnym. Dokonując kontroli przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania przez organy obu instancji Sąd stwierdził szereg uchybień, szczególnie w zakresie postępowania dowodowego. Przede wszystkim należy podkreślić, iż szereg ustaleń faktycznych wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, ale w aktach brak dokumentów, z których ustalenia te wynikałyby. I tak brak w nich decyzji, z której wynikałoby kto jest zobowiązany do uiszczenia podatku rolnego za 2004 r. od gospodarstwa położonego. Z uzasadnień obu decyzji wynika, iż zobowiązanie to obciąża solidarnie skarżącego i jego brata, którego organy podatkowe uznały za stronę postępowania. Brak w aktach decyzji podatkowej uniemożliwił Sądowi kontrolę postępowania w tym zakresie. Także w aktach administracyjnych brak jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby jaka jest powierzchnia gospodarstwa, od którego naliczony został podatek rolny, choć z uzasadnienia decyzji Burmistrza wynika, iż na jakiejś podstawie ustaleń tych dokonał. Nadto Burmistrz ustalił, iż [...] nie uprawia całego pola, a jedynie jego część i taka sytuacja ma miejsce od 2003 r. Ustalenia tego dokonał, jak wynika z uzasadnienia decyzji, na podstawie zeznań świadków. Tymczasem w kwestii tej przesłuchał tylko jednego świadka – [...], chociaż dopuścił dowód z przesłuchania dwóch świadków. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż drugi świadek – [...] nie stawił się i organ podatkowy po prostu z tego powodu pominął dowód z jego przesłuchania, zapominając o możliwości ukarania świadka karą porządkową z art. 262 Ordynacji podatkowej i w ten sposób przymuszenia go do stawienia się celem przesłuchania. Z przesłuchania [...] wynikało, iż w 2004 r. około połowa areału przedmiotowego gospodarstwa rolnego stała ugorem i to ta część, na której w 2003 r. skarżący młócił żyto. Ta informacja spowodowała, iż organ I instancji przyjął, że połowa areału należy do skarżącego i gdyby wykazał on odrobinę dobrej woli, zamiast czekać na wyroki Sądu, winien wydzierżawić swoją część chociażby za podatek. Takie stwierdzenie organu podatkowego jest nielogiczne, nieuprawnione w świetle zebranego materiału dowodowego i naruszające przepisy art. 121 § 1 i art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa. Należy przy tym podkreślić, iż skarżący nie oczekiwał od organu, do którego kierował wniosek o umorzenie "dobrych rad", tym bardziej, iż są to rady zupełnie nietrafione. Składając wniosek skarżący powoływał się z jednej strony na swoją dramatyczną sytuację finansowo – rodzinną oraz na konflikt z bratem, współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, który od 2002 r. uniemożliwia mu nie tylko zamieszkiwanie w tym gospodarstwie, ale i korzystanie z niego (w tym jego uprawianie). Przesłanki te traktować należy jako ważny interes podatnika wskazany w cyt. wyżej art. 67 Ordynacji podatkowej i tego zakresu powinny dotyczyć ustalenia organu podatkowego (jak i ocena tych ustaleń), a zostały poczynione w tej materii tylko w bardzo ograniczonym zakresie. Wzywając skarżącego do udokumentowania swojej sytuacji Burmistrz nie wskazał, iż żąda przedłożenia dowodów poniesienia kosztów leczenia żony i zakupu leków dla niej, a następnie w wydanej przez siebie decyzji wskazał, iż koszty leczenia żony nie zostały udokumentowane. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż mając rentę inwalidzką żona skarżącego objęta jest nieodpłatną podstawową opieką medyczną, a paragony zakupu leków przeważnie nie są przechowywane tak jak np. rachunki za prąd czy gaz. Poza tym gdyby skarżący został wezwany do przedłożenia takich konkretnie dokumentów to być może akurat nimi by dysponował i je przedłożył, bądź chociaż zaczął gromadzić na przyszłość. Nadto należy zauważyć, iż z uzasadnienia decyzji nie wynika czy organ kwestionuje tragiczną sytuację materialną i rodzinną skarżącego czy też nie, uznając twierdzenia skarżącego za udowodnione. Poza zdziwieniem, iż skarżący pozostając na wyłącznym utrzymaniu żony nie szuka choćby dorywczej pracy, ani porozumienia z bratem, Burmistrz nie odniósł się do przedłożonej kopii orzeczenia o inwalidztwie żony skarżącego, z którego wynika, iż jest ona całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji. Nie zapytał także skarżącego, czy stan zdrowia żony pozwala mu na podjęcie jakiejkolwiek pracy. W tym miejscu należy także zauważyć, iż skarżący istotnie nie przedłożył żadnego zaświadczenia z urzędu pracy i ośrodka opieki społecznej, wyjaśniając jedynie, iż nie ma uprawnień do korzystania ze świadczeń tych instytucji. Winien zatem zostać wezwany do sprecyzowania w swoich wyjaśnieniach dlaczego taka sytuacja ma miejsce. Odnośnie drugiej z podnoszonych przez skarżącego przesłanek organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń. Skierował wprawdzie pismo do Prezesa Sądu Rejonowego z zapytaniem czy przedstawione przez skarżącego zarzuty o niedopuszczeniu go przez brata do prowadzenia gospodarstwa są zasadne, ale na odpowiedź już nie zaczekał, wydając decyzję przed jej otrzymaniem. Informacja nadeszła przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, ale odpowiedzi na to pytanie nie zawierała. Jedynego przesłuchanego świadka organ I instancji o niedopuszczenie skarżącego do prowadzenia gospodarstwa także nie zapytał. Samo postanowienie dopuszczające dowód z przesłuchania dwóch świadków zawiera w świetle złożonego przez skarżącego wniosku błędną tezę dowodową, ponieważ nieistotne jest czy [...] uprawia grunty rolne na całym areale, ale czy umożliwia skarżącemu jako współwłaścicielowi gospodarstwa korzystanie ze swojej własności i na tę okoliczność winni być przesłuchani świadkowie. Gdyby organ podatkowy miał wątpliwości co do zasadności twierdzeń skarżącego w tym zakresie winien pouczyć go o możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania na tę okoliczność wskazanych przez niego świadków. Omówienia wymaga także sam charakter wezwania skierowanego w trybie art. 155 i 159 Ordynacji podatkowej do [...]. Z wniosku skarżącego i każdego jego pisma wynika, iż jest on w głębokim konflikcie z bratem, który zmusił go do opuszczenia gospodarstwa, którego jest współwłaścicielem i uniemożliwia mu od kilku lat korzystanie z tego gospodarstwa. W tej sytuacji zobowiązywanie [...] do dołączenia wszelkich dowodów mających na celu potwierdzenie słuszności złożonego przez skarżącego wniosku jest zupełnie nielogiczne i wskazuje, iż organ podatkowy nie rozumie treści przepisów, na które się powołuje. Jeżeli istotnie [...] jest stroną postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku [...] o umorzenie zaległości podatkowej (czego Sąd nie może stwierdzić z uwagi na brak w aktach administracyjnych odpowiednich dokumentów) to organ winien odebrać od niego wyjaśnienia w trybie art. 155 Ordynacji podatkowej na okoliczność ewentualnego uniemożliwienia skarżącemu korzystania z gospodarstwa rolnego. Natomiast zobowiązywanie [...] do przedłożenia dowodów na potwierdzenie słuszności wniosku o umorzenie złożonego przez skonfliktowanego z nim brata jest z góry skazane na niepowodzenie. Jak wyżej wskazano, co do drugiej z będących podstawą wniosku o umorzenie przesłanek organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń, a z uzasadnienia decyzji nie wynika nawet czy przyjął w tym zakresie twierdzenia skarżącego czy ustalił coś zupełnie przeciwnego. Zaskakująca jest rada organu o wydzierżawieniu "swojej części chociażby za sam podatek". W tym miejscu organ wykazał się kompletną nieznajomością instytucji współwłasności, a tym samym nie można uznać, iż działał w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Aby wydzierżawić jakikolwiek fragment nieruchomości stanowiącej współwłasność niezbędna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Nie ma tu bowiem podziału na część skarżącego i część jego brata. Gdyby taki podział był zbędne byłoby zniesienie współwłasności przez Sąd i każdy z właścicieli swojej podzielonej części płaciłby za nią podatek. W świetle zarysowanego przez skarżącego poważnego konfliktu między braćmi (o czym świadczy chociażby kilkuletnie już postępowanie o zniesienie współwłasności przed Sądem), sugerowanie skarżącemu wydzierżawienie "swojej" części gospodarstwa jest niedorzeczne i nie może być uznane za budzący zaufanie do organów podatkowych argument. Zważywszy powyższe Sąd stwierdził, iż postępowanie organu I instancji naruszyło cytowane wyżej przepisy, a w szczególności art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ organ ten nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, gdyż nie zebrał całego materiału dowodowego, a nawet ten który został zebrany nie był w wyczerpujący sposób rozpatrzony. Mankamenty tego postępowania doprowadziły w efekcie do naruszenia przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć sprawę i wydać decyzję. Jednakże w niniejszym postępowaniu organ II instancji ograniczył się jedynie do wskazania, iż Burmistrz wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył zasady uznaniowości, która dotyczy decyzji wydawanych w trybie art. 67 Ordynacji podatkowej. Przyjął, iż sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna i od lat prowadzi on sądowy proces z bratem o zniesienie współwłasności, ale jego zakończenie pozwoli mu uregulować zaległości podatkowe. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne i bardzo ogólnikowe, nieco bardziej szczegółowo zaskarżoną decyzję omawia odpowiedź na skargę lecz jej uzasadnienie nie może być uznane za uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie dostrzegł błędów w prowadzonym przez Burmistrza postępowaniu, które spowodowały niepełne ustalenie stanu faktycznego i co za tym idzie wadliwe rozpatrzenie zebranych dowodów, naruszając tym samym wskazane wyżej przepisy, ponieważ sam dodatkowego postępowania w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej nie przeprowadził. Utrzymując wadliwą decyzję w mocy naruszył przepis art. 233 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa. Biorąc pod uwagę wszystkie stawiane przez Sąd obu decyzjom zarzuty organ odwoławczy będzie musiał zdecydować, który z przepisów Ordynacji podatkowej zastosować – art. 229 czy 233 § 2. Na marginesie należy zwrócić uwagę organom obu instancji, iż (jak wynika z uzasadnienia decyzji Burmistrza) obie raty podatku rolnego za 2003 r. zostały skarżącemu umorzone. Z jakich powodów tego Burmistrz nie wskazuje, ale należałoby zastanowić się czy okoliczności, które były podstawą umorzenia podatku rolnego w 2003 r. zmieniły się czy może są takie same. Natomiast ewentualna solidarność tego zobowiązania powoduje, iż w przypadku umorzenia zaległości skarżącemu, Gmina jako wierzyciel zdecyduje czy i w jakiej wysokości ściągnąć należność od dłużnika solidarnego, który także ma prawo złożyć przewidziany w art. 67 Ordynacji podatkowej wniosek. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. ( - ) Barbara Rennert ( - ) Joanna Wierchowicz ( - ) Dariusz Skupień
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI