I SA/Go 167/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA oddalił skargę podatnika, uznając, że nie udowodnił on pochodzenia środków na pokrycie wydatków z ujawnionych źródeł, w tym kwestionując istnienie umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości i otrzymanie zaliczki.
Skarżący kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 1999 rok. Podatnik wskazał na dochody z zeznania rocznego, stypendium, sprzedaż samochodów, zaliczkę z przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości oraz zasoby z lat poprzednich. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczkę z umowy przedwstępnej i zasoby z lat poprzednich z powodu braku dowodów. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że podatnik nie udowodnił pochodzenia środków, a dokumenty dotyczące umowy przedwstępnej i zaliczki nie były wystarczające.
Sprawa dotyczyła skargi podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 1999 rok. Organy podatkowe ustaliły, że skarżący poniósł wydatki na kwotę 182.432,13 zł, a udowodnione źródła pokrycia wyniosły 156.619,73 zł. Kwestionowano przede wszystkim zaliczkę w wysokości 200 tys. zł z przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości oraz zasoby finansowe z lat 1997-1998. Podatnik twierdził, że umowa przedwstępna z 20.09.1999 r. i otrzymana zaliczka stanowiły pokrycie wydatków. Organy podatkowe uznały umowę za sporządzoną na potrzeby postępowania, a zasoby z lat poprzednich za nieudowodnione. Sąd administracyjny, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym dokumenty przedstawione przez pełnomocnika skarżącego (m.in. weksle, pozwy, nakazy zapłaty), uznał, że nie potwierdzają one w sposób jednoznaczny istnienia umowy przedwstępnej i otrzymania zaliczki. Sąd podkreślił, że weksel jest papierem wartościowym, a nakaz zapłaty wydany na jego podstawie nie jest dowodem istnienia umowy bazowej, zwłaszcza gdy nie złożono zarzutów od nakazu. Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że podatnik nie udowodnił pochodzenia środków z ujawnionych źródeł i oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, nakaz zapłaty wydany na podstawie weksla nie jest dowodem istnienia umowy bazowej, a jedynie potwierdza zobowiązanie wekslowe. Sąd nie jest zobowiązany do badania umowy bazowej w postępowaniu nakazowym, jeśli nie złożono zarzutów.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że weksel jest papierem wartościowym o charakterze abstrakcyjnym, a postępowanie nakazowe koncentruje się na treści weksla. Nakaz zapłaty nie przesądza o istnieniu umowy przedwstępnej ani o fakcie przekazania zaliczki, a jedynie o kwocie długu wynikającej z weksla.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30 § ust. 1 pkt 7
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 3 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 200
Ordynacja podatkowa
k.p.c. art. 3531
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3532
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 363 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów na istnienie umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości i otrzymanie zaliczki. Nakaz zapłaty wydany na podstawie weksla nie jest dowodem istnienia umowy bazowej. Ciężar dowodu pochodzenia środków spoczywa na podatniku.
Odrzucone argumenty
Umowa przedwstępna i zaliczka stanowiły pokrycie wydatków. Nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy potwierdza istnienie umowy i zaliczki. Organy podatkowe naruszyły przepisy proceduralne w zakresie postępowania dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Weksel jest papierem wartościowym stanowiącym bezwarunkowe zobowiązanie do zapłacenia [...] kwoty pieniężnej w wyznaczonym terminie i miejscu. Abstrakcyjność przejawia się tym, że zobowiązanie wekslowe powstaje niezależnie do celu jaki ma realizować weksel - niezależnie od powodów wystawienia weksla. Weksel nie jest dowodem istnienia zobowiązania, lecz ucieleśnia to zobowiązanie. Sąd nie jest zobowiązany do badania z urzędu, czy weksel został wypełniony zgodnie z dołączoną do niego deklaracją wekslową.
Skład orzekający
Alina Rzepecka
sprawozdawca
Jacek Niedzielski
przewodniczący
Krystyna Skowrońska-Pastuszko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania przychodów z nieujawnionych źródeł, ciężaru dowodu w takich sprawach oraz znaczenia weksli i nakazów zapłaty jako dowodów w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i dowodowego, w szczególności oceny dokumentów związanych z umową przedwstępną i zaliczką.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest skrupulatne gromadzenie i przedstawianie dowodów w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza gdy chodzi o przychody z nieujawnionych źródeł. Pokazuje też subtelności prawne dotyczące interpretacji weksli i nakazów zapłaty.
“Czy weksel i nakaz zapłaty udowodnią Twoje pieniądze? Sąd wyjaśnia, dlaczego nie zawsze.”
Dane finansowe
WPS: 182 432,13 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Go 167/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-08-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Jacek Niedzielski /przewodniczący/
Krystyna Skowrońska-Pastuszko
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Sygn. powiązane
II FSK 72/06 - Wyrok NSA z 2007-01-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie: sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant: specjalista Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 04 sierpnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 1999r. oddala skargę
Uzasadnienie
sygnatura akt I SA/Go 167/05
UZASADNIENIE
Drugi Urząd Skarbowy ustalił, że skarżący [...] w 1999 roku poniósł wydatki na w łącznej wysokości 182.432,13 zł. {zakup samochodu [...] - 23.123 zł.; zapłata podatku z PIT- 32 za 1998 rok 224,63 zł., zakup samochodu polonez wraz z opłatą skarbową -7.140,00 zł.; zakup samochodu [...] 12.242,50 zł., zakup sieci telewizji kablowej wg RWD nr [...] - 25.507,90 zł.; zakup 65 udziałów w spółce [...] wg RWD numer [...] - 3.315,zł., zakup 234 udziałów w sp. z o. o [...] wg RWD [...] - 11.934,00 zł., zakup samochodu [...] 17.000,00 zł.; uiszczenie pierwszej raty związanej z kupnem udziałów w spółce z o. o "[...] " - 50.000,00 zł. opłacenie składek OC , NW w PZU !.426,40 zł. opłacenie podatku od nieruchomości 1.955 zł.}. Organ I instancji odstąpił od ustalenia skarżącemu kosztów za 1999 rok związanych z utrzymaniem , ponieważ w tym okresie mieszkał wraz z rodzicami i pozostawał na ich utrzymaniu. Ponadto studiował w systemie dziennym.
W toku strona postępowania wskazała za źródła przychodów: dochody wynikające z zeznania rocznego 1999 rok - 30.307,88 zł., stypendium z uczelni -3.000,00 zł., przychody ze sprzedaży samochodów marki [...] i [...] 29.2000 zł., zaliczkę otrzymaną w 1999 roku w 1999 roku w wyniku przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości położonej
- 200 tys. zł., oraz zasoby zgromadzone w latach 1997-1998 - 192.215,53 zł. Organ I instancji uznał za udowodnione uzyskanie dochodów w łącznej kwocie 60.821,84 zł. (wynagrodzenie ze stosunku pracy, z najmu , ze stypendium naukowego, ze sprzedaży samochodów [...] i [...] ). Nie przyjął natomiast za źródło pokrycia wydatków kwoty 200 tysięcy zł. stanowiącej połowę zaliczki z przedwstępnej umowy sprzedaży wyżej wymienionej nieruchomości, ponieważ zdaniem urzędu umowa została sporządzona na potrzeby prowadzonego postępowania .Nie przyjął też zasobów finansowych pochodzących
z lat 1997-1998 rok w wysokości podanej przez pełnomocnika w piśmie z dnia 08.05.2003 roku ponieważ skarżący nie przedłożył dowodu potwierdzającego gromadzenie
i przechowywanie takich zasobów finansowych oraz ich posiadanie na dzień 01.01.1999 roku. Ponadto do zasobów zaliczył wszelkie uzyskane w tamtym okresie dochody nie pomniejszając ich o ponoszone wydatki.
W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy w tym o fakt, że skarżący posiadał na dzień 01.01.1999 roku oszczędności z lat wcześniejszych w kwocie 95.797.89 zł. zgodnie
z art.20 ust. 1 i ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od os. fizycznych dnia [...].06.2002 roku wydano decyzję nr [...], w której ustalono wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w kwocie 25.812,00 zł. i na podstawie
art. 30 ust. pkt 7 wyżej wymienionej ustawy wymierzył podatek w wysokości 19.359 zł.
Odwołanie wniesiono dnia 30.06.2003 roku.
Pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów materialnych art.10 ust.1 pkt9, art.20 ust. 1i 3 art.30 ust.1 pkt7 naruszenie przepisów proceduralnych . Nie zgodził się ze stwierdzeniem organu I inst. opartym na zasadach życiowego doświadczenia i logiki, iż umowa z dnia 20.09.1999 roku zawarta pomiędzy skarżącym, a [...] została sporządzona jedynie na potrzeby prowadzonego postępowania podatkowego.- co jego zdaniem jest sprzeczne z zasadami postępowania dowodowego określonymi w ordynacji podatkowej Skarżący zgodnie z art. 200 ordynacji podatkowej wypowiedział się ustawowym terminie
w sprawie materiału dowodowego i jednocześnie wniósł o jego uzupełnienie przedkładając przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości z dnia 20.09.1999 roku. Dowód ten wpłynął przed dniem wydania decyzji - więc stanowi element materiału dowodowego.
Stwierdził ponadto, że dokument ten nie został przedstawiony w 2001 roku oraz ujęty
w zestawieniu sporządzonym przez podatnika ( skarżącego) w marcu 2001 roku ponieważ zestawienie obejmowało jedynie osiągnięte przychody ( w sensie podatkowym) oraz poniesione wydatki w poszczególnych latach podatkowych. Zaliczka natomiast stanowiła przekazane do dyspozycji skarżącego środki finansowe. Ponadto powyższa zaliczka nie została ujęta przez niego w piśmie z maja 2003 roku ponieważ do tego dnia nie otrzymał umowy od podatnika.
Ponadto zarzucił, że dopóki organ nie przeprowadzi dowodu w zakresie zakwestionowania umowy z 20.09.1999 roku, to ustalenia organu są jedynie przypuszczeniami, a nie faktycznymi ustaleniami. Uznał koniecznym przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków( osób uczestniczących w zawarciu umowy )
W toku postępowania odwoławczego do pism z dnia 01.09.2003 , 04.09.2003, 10.09.2003, 21.10.2003 skierowanych bezpośrednio do Izby pełnomocnik załączył, które dokumenty miały potwierdzić okoliczność otrzymania przez skarżącego i jego brata ([...] ) zaliczkę w wysokości łącznej 400 tysięcy zł. (po 200 tysięcy zł. na każdego
z braci)
Załączone dokumenty to: dwa pisma z 25.06.2003 roku skierowane w imieniu P. [...] przez kancelarię radcy prawnego [...] do P. [...] i jego brata - stanowiące wezwanie do zapłaty kwoty 32.000 zł. ( w przypadku brata-5.000,00 zł.) zabezpieczonych wekslami; dwa pozwy do Sądu Okręgowego o zapłatę w/w kwoty, dwa odrębne weksle z dnia 25.06.2003 roku podpisane przez skarżącego i jego brata na w/w kwoty, dwie przedwstępne umowy sprzedaży nieruchomości z dnia [...].09.1999 roku; dwa nakazy zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 14.08.2003(dotyczy brata) roku oraz z dnia 04.09.2003 roku skierowane przez Sąd Okręgowy Wydział I Cywilny do skarżącego i jego brata.; dwa odrębne pisma z dnia 17.10.2003 roku skierowane
w imieniu [...], przez Kancelarię radcy prawnego [...] stanowiące wezwania do zapłaty przez skarżącego (w kwocie 3.812,41) i jego brata ( w kwocie 808,30 ).
Dyrektor Izby Skarbowej w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego decyzją z dnia [...].II.2004 roku nr [...] utrzymał decyzję organu I inst.
w mocy.
Pełnomocnik na tą decyzję wniósł 11.03.2004 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego - art. 20 ust.3, art.10 ust.1pkt 9 i art. 30 ust.1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od os. fizycznych oraz naruszenie prawa procesowego - art. 120, 122,180,187§ 1, art.191 ordynacji podatkowej.
Nieuwzględnienie przepisów art.363 §1 , w związku z art. 5351 , 3532 Kodeksu Postępowania
Cywilnego.
Wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji - organów I i II instancji.
Pełnomocnik podniósł zarzut formalny - w przedmiotowych i podmiotowych granicach określonych przepisami art. 365§ 1 KPC należało przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak jak zostało przyjęte to w orzeczeniu sądu okręgowego.(- kwestia umowy przedwstępnej i zaliczki 200 tysięcy zł.). Podtrzymał i rozwinął argumenty podniesione
w odwołaniu.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Uznał, że dokumenty dołączone przez pełnomocnika nie wpływają na rozstrzygnięcie
w przedmiotowej sprawie z uwagi na nieuwzględnienie jako wiarygodnego zdarzenia zawarcia w dniu [...].09.1999 roku umowy przedwstępnej dotyczącej sprzedaży nieruchomości. Na potwierdzenie tego stanowiska powołano wyjaśnienia skarżącego składane w toku postępowania podatkowego. Za argumentem, że umowa z dnia [...].09.1999 roku nie istniała przemawia zdaniem izby treść umowy zawartej pomiędzy braćmi, a zawartej w dniu [...].04.2000 roku z której wynikało że wspólnicy wnieśli do spółki do używania między innymi część nieruchomości, która była przedmiotem umowy przedwstępnej
z [...].09.1999 roku. Pan [...] o rezygnacji z kupna w/w nieruchomości powiadomił braci dopiero około czerwca, lipca 2000 roku. Innym argumentem poddającym pod wątpliwość istnienie umowy z 1999 roku jest §3 tej umowy, zgodnie z którym skarżący wraz z bratem zobowiązali się do zawarcia do dnia [...].09.2001 roku w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości. W związku z tym w każdej chwili kupujący mógł zażądać podpisania tej umowy. W aktach sprawy brak dowodów potwierdzających, że [...] został poinformowany o wniesieniu przez braci do spółki części nieruchomości, która miała być sprzedana .
Kolejny argument przemawiający za stanowiskiem izby - zeznania z przesłuchania
w charakterze świadka [...] i wyjaśnienia skarżącego z przesłuchania go
w charakterze strony - spójność zeznań co do przekazania zaliczki, niespójność co do jej zwrotu.
Dokumenty sądu nie są kwestionowane przez organ, lecz stwierdzają że nie uprawnionym był dalszy wniosek pełnomocnika iż organy w związku z tymi dokumentami nie mogą kwestionować faktu zawarcia umowy i otrzymania zaliczki.
W treści nakazu sąd nie nakazał skarżącemu zwrotu zaliczki [...], w ogóle nie stwierdził żeby taka umowa istniała. Sąd nakazał jedynie pozwanemu (to jest skarżącemu) aby zapłacił powodowi kwotę 32.000,00 zł.. Nie ma określenia z jakiego tytułu skarżący jest dłużnikiem [...]. ???
Organ II instancji zwrócił ponadto uwagę na fakt, że z dokumentów wynika że [...] swoje działania w celu podjęcia odzyskania niewielkich już kwot długu dopiero 25.06.2003 roku- to jest w dwa dni po otrzymaniu przez pełnomocnika os. skarżącej decyzji ustalającej zobowiązanie za 1999 rok.
Wojewódzki Sąd Administracyjny badając niniejszą sprawę zważył co następuje,
Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie.
Regulując opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób fizycznych, ustawa
z 26.07.1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 z późn. zm.) stanowi przede wszystkim w art. 3 ust. 1, że osoby fizyczne, mające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przebywające czasowo na tym terytorium w danym roku podatkowym dłużej niż 183 dni, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swych dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Jest to tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy. W art. 10 ust. 1 zawarto katalog źródeł przychodów - zalicza się do nich, obok źródeł wcześniej wymienionych - także "inne źródła". Są to między innymi przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzące ze źródeł nie ujawnionych (art. 20 ust. 1 w jego brzmieniu obowiązującym od 01.01.1998 r.). Wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia
w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych ustala się według art. 20 ust. 3 tej ustawy, na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tymże roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Tak ustalonego przychodu nie łączy się z przychodami (dochodami) z innych źródeł, pobiera się od niego podatek w formie ryczałtu w wysokości 75% dochodu, co jest zgodne z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z przedstawionej regulacji wynika, że ustalenie podlegającego opodatkowaniu przychodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nie ujawnionych wymaga z jednej strony ustalenia wysokości poniesionych w roku podatkowym przez podatnika wydatków oraz wartości zgromadzonego przezeń w tym roku mienia, z drugiej zaś strony - ustalenia wielkości takiego mienia zgromadzonego w roku podatkowym oraz
w latach poprzednich, które to mienie pochodzi z przychodów już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, bowiem tylko takie mienie może być uznane za mienie pokrywające poniesione przez podatnika w danym roku podatkowym wydatki oraz wartość zgromadzonego przezeń w tymże roku mienia. Jest oczywistym, że stanowiące przedmiot postępowania podatkowego ustalenia, dotyczące wysokości przychodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych, należą do zadań prowadzącego to postępowanie organu podatkowego, na którym też spoczywa ciężar dowodzenia faktów wskazujących na wysokość poniesionych w roku podatkowym przez podatnika wydatków oraz wartość zgromadzonego przezeń w tymże roku mienia. O ile więc na podatniku nie spoczywa ciężar dowodzenia tego, jakie w roku podatkowym poniósł wydatki lub mienie jakiej wartości zostało przezeń w tymże roku w ogóle zgromadzone,
o tyle z natury rzeczy i charakteru prawno-podatkowej instytucji opodatkowania przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych wynika, że ciężar dowodzenia tego, iż wydatki te i wartości znajdują pokrycie
w mieniu zgromadzonym, w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, które pochodzi
z przychodów już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, przerzucony został na podatnika, on tylko bowiem jest dysponentem pełnej wiedzy na temat przychodów w tymże roku uzyskanych.
Uregulowania wskazane powyżej są niewątpliwie restrykcyjne, mają na celu opodatkowanie dochodów ze źródeł ukrywanych, określanych jako tak zwana szara strefa,
w związku z czym przepis ten powinien być stosowany po szczególnie starannie przeprowadzonym postępowaniu, mającym na celu dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i sprawdzenie prawidłowości wyjaśnień podatnika.
Jak ustalono, na gruncie stanu faktycznego, jaki ujawniony został w postępowaniu podatkowym skarżący w 1999 roku poniósł wydatki w łącznej kwocie 182.432,13 zł. Jednocześnie w zakresie źródeł ich finansowania uznano kwotę w wysokości 156.619,73 zł. Składały się na nią zarówno zasoby majątkowe z lat poprzednich przeznaczone na sfinansowanie wydatków 1999 roku w kwocie 95.797,89 zł. jak i dochody osiągnięte w 1999 roku w kwocie 60.821,84 zł.
Organ I instancji nie przyjął za źródło pokrycia wydatków 1999 roku kwoty w wysokości 200 tysięcy zł, to jest połowy zaliczki z przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości położonej (KW [...]) oraz zasobów finansowych pochodzących z lat 1997 -1998 w wysokości podanej przez pełnomocnika w piśmie z dnia 08.05.2003 roku
w kwocie 192.215,53 zł. O ile ta ostania materia nie budziła kontrowersji ponieważ skarżący nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego gromadzenie, przechowywanie zasobów finansowych oraz ich posiadanie w dniu 01.01.1999 roku, tak sporną pozostała kwestia zawarcia umowy przedwstępnej i otrzymania w związku z tym zaliczki w wysokości 200 tysięcy zł.
Okoliczność, na zaistnienie której powołuje się skarżący miała mieć miejsce 20.09.1999 roku. Zgodnie z treścią umowy skarżący i jego brat będący właścicielami w częściach ułamkowych nieruchomości opisanej w umowie, zobowiązali się sprzedać ją kupującemu, to jest Panu [...] za cenę 1.200.000,00zł. Z dalszych postanowień niniejszej umowy wynikało, że na poczet ceny kupujący wypłacił sprzedającym zaliczkę w wysokości po 200 tysięcy zł na każdego z nich. Na zabezpieczenie roszczeń kupującego dotyczących zwrotu otrzymanej zaliczki, każdy ze sprzedających złożył do dyspozycji kupującego weksel in blanco wystawiony i podpisany przez skarżącego. Z materiałów zebranych w sprawie wynika, że zaliczka została przekazana gotówką do rąk obu braci.
Przedwstępna umowa, traktowana przez skarżącego jako dowód koronny, mający potwierdzać fakt dysponowania przez niego odpowiednimi środkami na finansowanie wydatków 1999 roku została dołączona do materiałów dowodowych przez pełnomocnika strony skarżącej dopiero dnia 12 czerwca 2003 roku, to znaczy dopiero po zapoznaniu się
w dniu 05 czerwca 2003 roku z całością materiału zebranego w sprawie przez organ
I instancji. Z akt sprawy wynika, że strona okazji ku temu, by umowę tę włączyć do materiału dowodowego miała wiele.
W trakcie postępowania podatkowego za 1996 prowadzonego w sprawie źródeł nieujawnionych, skarżący z własnej inicjatywy sporządził w dniu 13 marca 2001 roku zestawienie o uzyskanych dochodach i poniesionych wydatkach w latach 1998-1999. Umowy przedwstępnej ani faktu otrzymania zaliczki nie wymienił. Podobnie, w protokole z dnia jak wyżej, poproszony o wskazanie przychodów wolnych od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych wymienił jedynie odszkodowania otrzymane od towarzystw ubezpieczeniowych z tytułu szkód komunikacyjnych opiewających na około 100 tysięcy złotych. Pełnomocnik skarżącego również powyższej umowy nie wykazał w piśmie
z dnia 08 maja 2003 roku.
Ponadto należy uznać, że w pewnej sprzeczności z faktem istnienia przedmiotowej umowy przedwstępnej pozostaje treść umowy spółki cywilnej "[...]" zawartej [...] kwietnia 2000 roku pomiędzy skarżącym, a jego bratem, z której wynikało, że wspólnicy wnieśli do używania do spółki część nieruchomości, która już od dnia 20 września 1999 roku była przecież przedmiotem przedwstępnej umowy sprzedaży. W tym miejscu należy zauważyć, że P. [...] powiadomił skarżącego o rezygnacji z kupna nieruchomości dopiero
w miesiącach czerwcu lub lipcu 2000 roku.
Kolejnym argumentem przemawiającym za poparciem stanowiska zajętego w niniejszej sprawie przez organ podatkowy były wyjaśnienia skarżącego przesłuchanego w dniu 13 października 2003 roku w charakterze strony oraz złożone w dniu 06 października 2003 roku zeznania pana [...] przesłuchanego w charakterze świadka. Informacje obu były zgodne jedynie w kwestii przekazania samej zaliczki, znaczne rozbieżności pojawiły się natomiast w związku z wyjaśnianiem zagadnień dotyczących okoliczności jej zwrotu.
Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w toku postępowania odwoławczego do pism z dnia 01,04 i 10 września 2003 roku oraz 21 października 2003 roku skierowanych bezpośrednio do Izby Skarbowej pełnomocnik załączył dokumenty, które jak stwierdził potwierdzają okoliczność otrzymania przez skarżącego zaliczki w kwocie 200 tysięcy złotych. Były to: pismo z 25 czerwca 2003 roku skierowane w imieniu [...] przez kancelarię radcy prawnego do skarżącego stanowiące wezwanie do zapłaty kwoty 32 tysięcy zł. zabezpieczonej wekslem gwarancyjnym; pozew do Sądu Okręgowego
z dnia 15 lipca 2003 roku o zapłatę przez skarżącego wyżej wymienionej kwoty, weksel
z dnia [...] czerwca 2003 roku podpisany przez skarżącego na kwotę 32 tysięcy zł., przedwstępna umowa sprzedaży nieruchomości z dnia [...] września 1999 roku, nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 04 września 2003 roku skierowany przez Sąd Okręgowy Wydział I Cywilny do skarżącego; odrębne pismo skierowane w imieniu [...] przez kancelarię radcy prawnego stanowiące wezwanie do zapłaty kwoty 3.812,41 zł. Pisma tego samego typu i odpowiedniej treści otrzymał także brat skarżącego.
W ocenie skarżącego i jego pełnomocnika wszystkie powyżej wymienione dokumenty,
a szczególnie nakaz zapłaty miały być i są koronnym dowodem potwierdzającym zarówno fakt zawarcia umowy przedwstępnej w 1999 roku jak i otrzymania przez skarżącego zaliczki w wysokości 200 tysięcy złotych.
Z treści nakazu Sygn. INC [...] bezspornie wynika, że Sąd Okręgowy Wydział I Cywilny na skutek pozwu, wniesionego w dniu 18 lipca 2003 roku przez [...] nakazał pozwanemu [...] zapłacić powodowi kwotę 32 tysięcy zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 18 lipca 2003 roku oraz kwotę 3.020,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w ciągu dwóch tygodni od doręczenia niniejszego postępowania.
Kwestię nakazów zapłaty regulują przepisy Kodeksu Postępowania Cywilnego w art. 3531, art. 3532 i art. 365. § 1. Zgodnie z ich brzmieniem, sąd rozstrzyga sprawę, wydając nakaz zapłaty jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Do nakazów zapłaty stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli kodeks nie stanowi inaczej, a prawomocne orzeczenia wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe,
a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Potwierdza to także treść wyroku NSA z dnia 19 maja 1999 roku Sygn. akt IV S.A. 2543/98 na którą powołuje się strona skarżąca. Naczelny Sad Administracyjny w uzasadnieniu wyżej wymienionego wyroku stwierdził, że swoistość mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy,( również NSA), inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu.
Strona powołując się na powyżej przytoczone przepisy, treść wyroku, oraz treść nakazu dowodzi, że Sąd Okręgowy orzekając oparł się na jednoznacznie ustalonym i nie budzącym dla niego wątpliwości stanie faktycznym. Dla skarżącego było oczywistym, że Sąd wydając nakaz stwierdził istnienie obowiązku zwrotu kwoty zaliczki wypłaconej przez [...], wywodząc ten fakt z zawartej między stronami przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości.
Tym samym, w oczach strony skarżącej organy konsekwentnie kwestionując istnienie spornej umowy popełniły istotny zarzut formalny.
Sąd nie podziela wywodów strony skarżącej, by okoliczność zawarcia umowy przedwstępnej
i otrzymania przez skarżącego zaliczki wynikała w taki oczywisty sposób z przedmiotowego nakazu zapłaty. Nakaz zapłaty został wydany na podstawie weksla z dnia 03 lipca 2003 roku. Fakt ten został ustalony w toku prowadzonego postępowania - na zabezpieczenie roszczeń kupującego dotyczących zwrotu otrzymanej zaliczki, każdy ze sprzedających złożył do dyspozycji kupującego weksel wystawiony i podpisany przez skarżącego.
Weksel jest papierem wartościowym stanowiącym bezwarunkowe zobowiązanie do zapłacenia przez wystawcę lub osobę przez niego wskazaną określonej na dokumencie sumy pieniężnej w wyznaczonym terminie i miejscu. Najważniejszymi cechami weksla jest: pisemność, formalizm oraz abstrakcyjny i skryptularny charakter odpowiedzialności osób zobowiązanych wekslowo. Warunkiem powstania weksla jest konieczność sporządzenia go
w formie pisemnej. Formalizm przejawia się w obowiązku zachowania wszystkich wymaganych ustawą elementów weksla. Abstrakcyjność przejawia się tym, że zobowiązanie wekslowe powstaje niezależnie do celu jaki ma realizować weksel - niezależnie od powodów wystawienia weksla. Skryptularny charakter odpowiedzialności przejawia się w tym, że dla ustalenia treści zobowiązania wekslowego miarodajna jest treść weksla. Inaczej niż
w kodeksie cywilnym, prawo wekslowe uznaje konieczność opierania się na dosłownym znaczeniu wyrazów przy ustalaniu treści zobowiązania wekslowego, a nie na badaniu wspólnego zamiaru stron i celu umowy.
Weksel nie jest dowodem istnienia zobowiązania, lecz ucieleśnia to zobowiązanie. Dlatego też realizacja wierzytelności wekslowej uzależniona jest od posiadania weksla.
Wierzyciel wekslowy w razie odmowy spełnienia świadczenia przez dłużnika, może dochodzić swojego roszczenia w postępowaniu nakazowym uregulowanym w przepisach kodeksu postępowania cywilnego.
Należy zaznaczyć, że sąd w postępowaniu nakazowym bada przede wszystkim treść weksla,
a brak jakiegokolwiek z wymaganych prawem elementów weksla powoduje jego nieważność. Wydanie nakazu zapłaty nie jest wówczas możliwe i sprawa kierowana jest do postępowania zwykłego, z czym wiąże się konieczność uiszczenia przez powoda pozostałej wartości wpisu. Sąd nie jest zobowiązany do badania z urzędu, czy weksel został wypełniony zgodnie z dołączoną do niego deklaracją wekslową ( która musi być wypełniona przy tak zwanych wekslach dorozumianych). Ewentualne zastrzeżenia pozwany powinien podnieść
w zarzutach od nakazu zapłaty Z powyższego wynika, że zobowiązanie wekslowe jest właściwie oderwane od sytuacji, która była podstawą wystawienia i wręczenia weksla.
Należy podkreślić, iż sąd w żadnym razie nie kwestionuje treści nakazu. Nakaz zapłaty bezpośrednio potwierdza kwotę długu na którą opiewał weksel-32 tysięcy zł, a którą miał zapłacić skarżący. Sąd Okręgowy nie miał potrzeby badania treści załączonej wraz z pozwem umowy przedwstępnej, nie był do tego zobowiązany przepisami prawa, ani też w żadnym razie nie stwierdził, że taka umowa miała lub nie miała miejsca, gdyż od nakazu nie złożono zarzutów, nie wskazano okoliczności faktycznych je uzasadniających, nie dołączono dowodów stanowiących ich potwierdzenie. W związku z faktem, że stan sprawy który był przedmiotem rozpatrywania przez sąd wydający nakaz nie budził wątpliwości (nie wniesiono zarzutów), weryfikacja nie była więc w tym zakresie konieczna.
Nakaz zapłaty tylko pośrednio mógłby potwierdzać istnienie przedwstępnej umowy, i to wyłącznie poprzez zapis zawarty w treści pozwu, w którym wierzyciel powołał się na przedmiotową umowę i fakt przekazania zaliczki. Na uwagę zasługuje fakt, że
z przedłożonych przez pełnomocnika dokumentów wynikało, że działania P. [...] w celu odzyskania już niewielkich w stosunku do całej zaliczki kwot nastąpiło, dopiero
w dniu 25 czerwca 2003 roku, to jest dwa dni po otrzymaniu przez pełnomocnika skarżącego decyzji ustalającej zobowiązanie za 1999 rok.
Ocenie Sądu podlega całokształt materiału dowodowego, zebranego w toku wszystkich etapów prowadzonego postępowania. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, Sąd nie znalazł uzasadnienia do stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie postępowania dowodowego w związku z przepisami art. 365§1; art. 3531 i art.3532 Kodeksu Postępowania Cywilnego.
Dokonana przez organ odwoławczy, w ślad za organem pierwszej instancji, ocena wyjaśnień podatnika i reprezentującego go w postępowaniu podatkowym pełnomocnika, co do tego, iż wielkość zasobów będących w posiadaniu skarżącego przeznaczona na pokrycie wydatków poniesionych w 1999 roku została wykazana i przez niego udowodniona jest w ocenie sądu bezzasadna.
Sąd podziela stanowisko organów, że brak jest dowodów potwierdzających w sposób bezsporny, jednoznaczny i niewątpliwy istnienie przedwstępnej umowy z dnia 20.09.1999 roku, a co za tym idzie istnienie faktu przekazania zaliczki w kwocie 200 tysięcy złotych.
Nie jest trafny zarzut naruszenia przez organy przepisów procedury.
Zasady wyrażone w art.122 i 187 §1 ordynacji podatkowej nakładają na organy podatkowe obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zgromadzenia w tym celu całościowego, zupełnego materiału dowodowego. Postępowanie podatkowego przeprowadzono właściwie z zachowaniem zasady kompletności. Zebrano i rozpatrzono
w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Nie uchybiono, zasadzie swobodnej oceny dowodów, która w żadnym razie nie była dowolna oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ocenę oparto, z godnie z przepisami, na całokształcie materiału dowodowego, z uwzględnieniem wszystkich dowodów w ich funkcjonalnym powiązaniu, bez pomijania któregokolwiek z nich. Wyciągnięte wnioski były zgodne z zasadami logiki oraz doświadczeniem życiowym, i nie były sprzeczne z innymi zebranymi w sprawie dowodami. Tym samym nie uchybiono również art. 180 i 191 ordynacji podatkowej.
Ustalenie wysokości przychodów skarżącego z nieujawnionych źródeł nie narusza przepisu, 20 ust. 3 w związku z art. 10 ust.1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wydatki poniesione przez skarżącego nie znalazły pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Wysokość podatku została ustalona zgodnie z art. 30 ust. 1 p. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Nie podzielając zatem zarzutów podniesionych w skardze i nie znajdując przy tym innych naruszeń prawa, które miałyby lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - prawo
o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zez mianami) orzekł jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI