I SA/Go 157/23

I SA/Go 157/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Damian Bronowicki
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 59 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2013 poz 1289
art. 17, art. 19 ust. 1, 2, 4
Ustawa z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędzia WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi R.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
R.P. (dalej: skarżący, strona) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: organ odwoławczy, DIAS) z [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: organ I instancji, NUS) z [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego (dalej: NUS) wystawił [...] listopada 2018 r. tytuł wykonawczy nr [...], który następnie przekazał do realizacji w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawą prawną wystawienia ww. tytułu wykonawczego była decyzja NUS z [...], orzekająca o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości D. sp. z o.o. (dalej: Spółka)
w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. i styczeń 2014 r.
Zawiadomieniem z [...] stycznia 2018 r. NUS dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego strony w G. S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone do banku drogą elektroniczną [...] stycznia 2019 r.
Pismem z [...] stycznia 2019 r. bank potwierdził prowadzenie rachunku bankowego dla skarżącego i poinformował organ egzekucyjny o przeszkodach w realizacji zajęcia ze względu na brak środków na zajętym rachunku bankowym.
Odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu organ egzekucyjny doręczył również stronie za pośrednictwem organów administracji brytyjskiej
[...] września 2019 r. Wobec bezskuteczności egzekucji na terenie Polski, organ egzekucyjny skierował do Wielkiej Brytanii wniosek o dochodzenie zaległości objętych ww. tytułem wykonawczym.
Następnie, z uwagi na przedawnienie należności na podmiocie głównym, wierzyciel ograniczył ww. tytuł wykonawczy do należności z tytułu kosztów upomnienia oraz kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym
w łącznej wysokości 66 248,40 zł.
Z uwagi na zmianę organu egzekucyjnego właściwego w ww. sprawie z dniem
[...] stycznia 2021 r., akta egzekucyjne zostały przekazane NUS, do dalszego prowadzenia egzekucji.
Następnie, w związku ze zmianą przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, NUS [...] marca 2021 r. wysłał do organów administracji brytyjskiej informację o ograniczeniu do kwoty 40 100,00 zł wysokość kosztów egzekucyjnych, które podlegają pobraniu na podstawie ww. tytułu wykonawczego.
W dniu [...] października 2022 r. do NUS wpłynęło podanie skarżącego zatytułowane "Zarzuty/zażalenie do organu egzekucyjnego.", w którym wskazał na poinformowanie go [...] września 2022 r. przez brytyjski urząd podatkowy, że Drugi Urząd Skarbowy w [...] jako polski organ egzekucyjny skierował wniosek
o prowadzenie egzekucji należności z tytułu kosztów egzekucyjnych prowadzonych
do Spółki. Skarżący zażądał umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niedoręczenia jakiejkolwiek decyzji, która określałaby jego zobowiązania wobec N[...]US lub NUS. Wskazał również, że od wielu lat nie przebywa na terenie Polski. Wniósł też o przedstawienie dowodów potwierdzających doręczenie przedmiotowej decyzji.
Również [...] października 2022 r. do N[...]US wpłynęło podanie strony z [...] września 2022 r. określone jako "zarzuty/zażalenie do organu będącego wierzycielem", zawierające wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Pismem z [...] października 2022 r. organ przekazał to podanie do NUS wraz
z uwierzytelnionymi kopiami wniosku o informację z [...] lipca 2016 r. oraz wniosku
o doręczenia administracyjne, w których znalazły się dane na temat adresu zamieszkania skarżącego oraz daty doręczenia decyzji.
Ze względu na brytyjski adres zamieszkania skarżącego, pismem z [...] października 2022 r. NUS wezwał stronę do wskazania sposobu doręczania korespondencji. W jego treści pouczył o braku możliwości doręczania korespondencji na adres zamieszkania znajdujący się poza granicami Polski i Unii Europejskiej. Równocześnie, pismem z tego samego dnia zawiadomił stronę o swojej właściwości
w zakresie wniesionych podań zatytułowanych: "Zarzuty/zażalenie do organu egzekucyjnego" i "Zarzuty/zażalenie do organu będącego wierzycielem".
Skarżący stawił się osobiście [...] listopada 2022 r. w siedzibie organu I instancji
w celu zapoznania się z dokumentami potwierdzającymi doręczenie decyzji o solidarnej odpowiedzialności za zaległości Spółki, z których zrobił fotokopie. Jednocześnie odmówił odbioru wezwania do wskazania sposobu doręczenia korespondencji, natomiast pokwitował odbiór pisma dotyczącego przyjęcia przez organ jego wniosku
o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z powyższych czynności w tym samym dniu została sporządzona notatka służbowa.
Pismem z [...] listopada 2022 r. skarżący zakwestionował dokumenty przekazane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] w celu potwierdzenia doręczenia decyzji. Zarzucił, że wniosek o udzielenie informacji, wytworzony w 2016 r. i w 2017 r. nie może być dowodem doręczenia decyzji oraz wskazał, że poczta brytyjska nie doręczyła przedmiotowej decyzji na adres w B. i brak jest danych na temat sposobu jej doręczenia. Ponadto skarżący podniósł, że decyzja została doręczona niewłaściwie, tj. w formie kopii, zamiast w oryginale oraz zwrócił uwagę, że pod adresem w B. nie mieszka od kwietnia 2017 r. Wskazując swój brytyjski adres oświadczył, że korespondencję pragnie otrzymywać za pośrednictwem operatora pocztowego. W tym samym dniu ([...] listopada 2022 r.) do Urzędu wpłynęło pełnomocnictwo z [...] listopada 2022 r., udzielone przez stronę K.B. do reprezentowania w postępowaniu egzekucyjnym.
W związku z podniesionymi przez stronę zarzutami dotyczącymi braku doręczenia decyzji z [...], pismem z [...] listopada 2022 r. organ I instancji zwrócił się do N[...]US o przekazanie uwierzytelnionych kopii dokumentów związanych
z doręczeniem skarżącemu postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. i styczeń 2014 r., ciążących na Spółce.
Pismem z [...] grudnia 2022 r. N[...]US przekazał uwierzytelnione kopie dokumentów potwierdzających doręczenie stronie postanowienia o wszczęciu postępowania
w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości Spółki, tj. postanowienie z [...] czerwca 2016 r., wydruk ze strony internetowej monitoring.poczta-polska.pl dot. śledzenia przesyłki nr [...], wykaz nadanych przesyłek
w książce pocztowej z [...] czerwca 2016 r., reklamację przesyłki listowej z [...] sierpnia 2016 r., odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na reklamację z [...] listopada 2016 r.
nr [...].
Pismem z [...] grudnia 2022 r. organ I instancji zwrócił się do Biura Wymiany Informacji Podatkowej w K. o przekazanie uwierzytelnionych kopii dokumentów potwierdzających przesłanie przez Biuro decyzji z [...] dotyczących odpowiedzialności solidarnej skarżącego za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. i styczeń 2014 r., ciążące na Spółce. W piśmie tym wskazał, że w sprawie z wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego niezbędne jest uzyskanie dowodu, z którego wynika, że przedmiotowa decyzja w postaci papierowej została doręczona skarżącemu na adres w Wielkiej Brytanii.
Pismem z [...] grudnia 2022 r. N[...]US przekazał organowi I instancji dokumenty potwierdzające doręczenie stronie decyzji z [...] w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości Spółki. Natomiast [...] grudnia 2022 r. na skrytkę e-PUAP organu I instancji wpłynęła odpowiedź z Biura Wymiany Informacji Podatkowej w K., z której wynika, że przedmiotowa decyzja została doręczona adresatowi [...] czerwca 2018 r. za pośrednictwem angielskiej poczty, której odbiór pokwitował osobiście skarżący. Polski organ o doręczeniu przesyłki, został powiadomiony [...] czerwca 2018 r.
Postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. NUS, działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i art. 59 § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 4569 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) – w brzmieniu do
29 lipca 2020 r. – odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego
z majątku strony na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2018 r.
W motywach rozstrzygnięcia potwierdził wymagalność obowiązku podatkowego określonego w decyzji z [...] będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego z [...] listopada 2018 r. oraz zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego prawidłowy przebieg.
W zażaleniu skarżący podniósł, że nie wiedział o prowadzonych wobec niego postępowaniach o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu Spółki ani
o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, wskazując przede wszystkim na nieotrzymanie decyzji N[...]US o wskazanych numerach. Dodał, że o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się dopiero we wrześniu 2022 r. podnosząc, że nie mógł zawiadomić organu o swoim aktualnym adresie, bowiem nie wiedział
o toczących się wobec niego postępowaniach.
Ponadto zakwestionował skuteczność i prawidłowość zajęcia rachunku bankowego dokonanego przez organ egzekucyjny. Wskazał, że nigdy nie posiadał konta bankowego w G. S.A., z którym łączyła go jedynie umowa leasingowa, która w tamtym czasie była już nieaktualna. Skarżący podniósł również, że nie otrzymał odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego.
Ponadto zwrócił uwagę, że powołanie się na akty światowego związku pocztowego przyjęte w 2016 r. w Stambule w kwestii międzynarodowych usług Poczty Polskiej S.A. w niniejszej sprawie nie mają znaczenia. Regulujące międzynarodowy obrót pocztowy: Dziewiąty Protokół dodatkowy do Konstytucji Światowego Związku Pocztowego, Pierwszy Protokół dodatkowy do Regulaminu Generalnego Światowego Związku Pocztowego, Światową Konwencję Pocztową wraz z Protokołem końcowym, Porozumienie dotyczące pocztowych usług płatniczych, sporządzone w Stambule - jak wynika z druku sejmowego Nr 3537 VIII Kadencji Sejmu, było procedowane w Sejmie dopiero w lipcu 2019 r. Zdaniem strony powyższego prawa międzynarodowego nie można zastosować w tej sprawie do kwestii doręczeń decyzji o odpowiedzialności solidarnej, tytułów wykonawczych i zawiadomień wydanych w sprawie egzekucyjnej.
W dniu [...] marca 2023 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo strony kwestionujące powoływanie się przez NUS na Prawo pocztowe, które jego zdaniem
nie obowiązywało w terminie prowadzenia postępowania. Dla potwierdzenia swojego stanowiska skarżący powołał się na pismo Ministerstwa Aktywów Państwowych
w Warszawie z [...] lutego 2023 r.
W piśmie z [...] marca 2023 r. pełnomocnik strony stwierdził "brak istotnych dokumentów" i wniósł o ich uzyskanie przez wystąpienie do NUS o potwierdzenie doręczenia stronie odpisu tytułu wykonawczego zgodnie z art. 26 § 3a u.p.e.a. oraz do [...] Urzędu Skarbowego w [...] o potwierdzenie doręczenia decyzji
o solidarnej odpowiedzialności z [...] oraz upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
Postanowieniem z [...] DIAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Na wstępie organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany m. in. przepisu art. 59 ww. ustawy regulującego przesłanki i zasady dot. umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nowelizacja w ww. zakresie weszła w życie od dnia 30 lipca 2020 r. Podał, że w myśl art. 13 ust. 1 ww. nowelizacji, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec czego w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 59 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. Omawiane postępowanie egzekucyjne zostało bowiem wszczęte przed ww. datą.
Referując przebieg postępowania DIAS podał, że postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. wszczęto postępowania w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu Spółki, które doręczono mu [...] czerwca 2016 r. Natomiast decyzją z [...] orzeczono o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości ciążące na przedmiotowej spółce. Decyzję tę doręczono skarżącemu
[...] czerwca 2018 r. na jego adres zamieszkania [...] B. za pośrednictwem organów administracji brytyjskiej. Fakt ten został potwierdzony przez administracje brytyjską w piśmie o numerze referencyjnym [...] będącym odpowiedzią na wniosek przesłany do Biura Wymiany Informacji Podatkowej w K. Wskazana decyzja stała się prawomocna, bowiem strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania.
W konsekwencji wierzyciel (N[...]US) skierował do skarżącego upomnienie z [...] lipca
2018 r., które doręczono mu [...] lipca 2018 r. Z kolei [...] listopada 2018 r. ww. organ wystawił tytuł wykonawczy i skierował go do egzekucji.
DIAS podkreślił też, że nie badał wymagalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, brak było bowiem w tym zakresie zarzutów zgłoszonych przez stronę. Dodał, że argumenty podnoszone przez stronę mogły stanowić przedmiot zarzutów
w odrębnym postępowaniu, na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 34 u.p.e.a.
Wyjaśnił przy tym, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2018 r., z uwagi na przedawnienie zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. i za styczeń 2014 r., dotyczy jedynie kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia. Koszty egzekucyjne powstałe w związku
z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego
w G. S.A. oraz doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego, ze względu na nowelizację przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym zostały ograniczone do wysokości 40 100,00 zł.
Dodał również, że organ egzekucyjny przystępując do egzekucji na podstawie ww. tytułu wykonawczego, zawiadomieniem z [...] stycznia 2019 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego strony prowadzonego w G. S.A. Pismem z [...] stycznia 2019 r. bank potwierdził prowadzenie rachunku bankowego dla skarżącego. DIAS wyjaśnił, że wobec braku możliwości skierowania korespondencji zawierającej ww. zawiadomienie o zajęciu oraz odpisu tytułu wykonawczego za potwierdzeniem jego doręczenia przez Placówkę Poczty Polskiej S.A., organ egzekucyjny [...] stycznia 2019 r. wystąpił do organów administracji Wielkiej Brytanii o doręczenie stronie korespondencji zawierającej ww. zawiadomienie z [...] stycznia 2019 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. W dniu [...] października 2019 r. Biuro Wymiany Informacji Podatkowej przekazało N[...]US informację o skutecznym doręczeniu stronie [...] września 2019 r. przesłanej korespondencji. Organ odwoławczy podkreślił, że organ egzekucyjny składając wniosek o doręczenie korespondencji przez organy Wielkiej Brytanii wskazał adres [...] B., który był znany organowi. Jednakże wobec ustalenia aktualnego adresu skarżącego przez organy Wielkiej Brytanii, korespondencja została doręczona pod jego aktualnym adresem, tj. [...], P., [...]. Z tej też przyczyny zarzut strony dotyczący niedoręczenia przez organ egzekucyjny odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego DIAS uznał za niezasadny.
Organ zauważył również, że korespondencja zawierająca pouczenie o obowiązku informowania organów o zmianie adresu została skutecznie doręczona skarżącemu zarówno na etapie postępowania w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, jak i wszczęcia egzekucji administracyjnej. Takie pouczenie zostało zawarte również w odpisie ww. tytułu wykonawczego doręczonego stronie [...] września 2019 r. za pośrednictwem organów podatkowych Wielkiej Brytanii. Aktualny adres,
tj. [...],[...], P., United Kingom został wskazany przez stronę dopiero w piśmie z [...] listopada 2022 r. zatytułowanym "Uzupełnienie zażalenia/Informacja o adresie do doręczeń". W ocenie organu odwoławczego nie można było więc stwierdzić wadliwości doręczenie kierowanej do strony korespondencji. Odnosząc się zaś do faktu doręczeń dokumentów w sprawie odpowiedzialności podatkowej z ominięciem międzynarodowych usług pocztowych DIAS wyjaśnił, że zastosowanie procedury doręczenia z pomocą organów administracji brytyjskiej związane było z oświadczeniem Poczty Polskiej S.A. o zaprzestaniu świadczenia usług doręczenia przesyłek za potwierdzeniem doręczenia do Wielkiej Brytanii od 1 kwietnia 2018 r. Tym samym konieczne stało się wykorzystanie innych sposobów przesyłania dokumentów, jakie wprowadziło rozporządzenie Rady Unii Europejskiej nr 904/2010 z 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE z 2010 r. poz. 268) oraz ustawa z 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2157). Zaakcentował, że dla konieczności uzyskania daty pewnej w doręczeniu korespondencji w Wielkiej Brytanii stosował ww. rozporządzenie Rady Unii Europejskiej nr 904/2010 z 7 października 2010 r. Z tej racji DIAS uznał, że pismo, na które strona powołała się w zażaleniu, nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] (dalej: Sąd, WSA) skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniósł, że od wielu lat nie mieszka już w Polsce, a będąc w Wielkiej Brytanii nie otrzymał postanowienia o wszczęciu postępowania o solidarnej odpowiedzialności za zaległości ani decyzji, jak również dokumentów z postępowania egzekucyjnego. Skarżący wskazał, że o wszczęciu postępowania egzekucyjnego dowiedział się dopiero we wrześniu 2022 r. od władz brytyjskich, które w piśmie żądającym zapłaty poinformowały, że działają na zlecenie Urzędu Skarbowego w celu ścigania wierzytelności. Ponadto w jego ocenie organ nie określił, w jaki sposób miało nastąpić doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej. Kwestionując zaś skuteczność doręczeń postanowienia o wszczęciu postępowania, decyzji o solidarnej odpowiedzialności, upomnienia o zapłatę, zawiadomienia o zajęcia rachunku bankowego strona zarzuciła, że organ nie wyjaśnił, "czy ww. dokumenty przekazał Brytyjczykom do doręczenia w formie kserokopii (skany) lub jako załączniki do korespondencji elektronicznej podpisane cyfrowo czy też były to oryginały, tj. własnoręcznie podpisane przez upoważnionych pracowników organu wraz z pieczęciami, czyli takie, których forma jest zgodna z polskimi przepisami". Według skarżącego bowiem z treści korespondencji pomiędzy organem polskim, a brytyjskim można wywieść, że polski organ przekazał do doręczenia jedynie niepotwierdzone kserokopie oryginałów (skany). W sprawie znaczenia zatem ma ustalenie, co konkretnie polskie organy próbowały doręczyć skarżącemu, a po ustaleniu tej okoliczności, organ powinien okazać się dokumentami pocztowymi, z których by wynikało, kto w Wielkiej Brytanii odbierał jego korespondencję. Zdaniem strony, organ powinien dysponować dowodami doręczeń tych dokumentów, jednak takich dowodów akta sprawy nie zawierają.
W piśmie z [...] stycznia 2024 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący wniósł o umorzenie postępowania. Wskazał na przepis art. 65a § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, koszty egzekucyjne przedawniają się z upływem 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. W jego ocenie ww. okres już upłynął, a na podstawie art. 65a § 5 u.p.e.a. nie mógł być ani przerwany, ani zawieszony.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że na podstawą skorzystania
z pomocy Wielkiej Brytanii była Dyrektywa Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r.
w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń (Dz.Urz.UE.L Nr 84, str. 1) implementowana w Rzeczypospolitej Polskiej przez ustawę z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych
(Dz. U. z 2013 r., poz. 1289 z późn. zm.). DIAS podkreślił, że korzystanie z pomocy państw członkowskich w zakresie powiadomienia, a także w zakresie dochodzenia należności odbywa się co do zasady elektronicznie. W związku z tym dowodem doręczenia za granicą jest poświadczenie organu współpracującego o dokonanym doręczeniu, umieszczone w treści formularza służącego do obsługi wniosku
o udzielenie pomocy. Tymczasem w sprawie akta zawierają stosowne poświadczenia. Wynika z nich jednoznacznie, że skarżący osobiście odebrał decyzję stanowiącą podstawę prawną obowiązku, a następnie już pod nowym adresem - odpis tytułu wykonawczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei na podstawie 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Ponieważ przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym,
na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę dochodzonych należności w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym jest decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z [...] orzekająca o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 i styczeń 2014 r. Wskazany organ [...] listopada 2018 r. wystawił tytuł wykonawczy, a następnie skierował go do egzekucji. Z uwagi na przedawnienie należności głównej, wierzyciel ograniczył tytuł wykonawczy do należności z tytułu kosztów upomnienia oraz kosztów egzekucyjnych w wysokości 66 248,40 zł. Natomiast aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczy jedynie kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia, które w związku ze zmianą przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zostały ostatecznie ograniczone do kwoty 40 100,00 zł.
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r.
Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało zainicjowane przed wejście w życie ustawy nowelizującej, w związku z tym zastosowanie znajdą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
w brzemieniu obowiązującym przez nowelizacją.
Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione zostały art. 59 u.p.e.a. I tak, § 1 tego przepisu stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych
w ustawach. Z kolei zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Po myśli § 2a tego przepisu, w zakresie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2
§ 1 pkt 8 i 9, postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadkach określonych w § 1 pkt 4, 6, 7, 9 i 10 oraz w § 2. Dalej, § 3 art. 59 u.p.e.a. stanowi, że w przypadkach,
o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Natomiast art. 59 § 4 u.p.e.a. normuje, że postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.
Podstawą normatywną zaskarżonego postanowienia DIAS, jak i poprzedzającego go postanowienia NUS stanowił art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis
art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji trojakiego rodzaju. Po pierwsze, dotyczy okoliczności, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje
i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na przykład dojdzie do wygaśnięcia obowiązku z innego powodu, jeżeli została uchylona decyzja, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy. Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (wyroki NSA z: 6 lipca 2010 r., II FSK 360/09;
15 września 2010 r., II FSK 701/09; wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2022 r., I SA/Łd 429/22).
W kontekście przesłanki umorzenia postępowania wskazanej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. podkreślić należy, że podstawową zasadą w postępowaniu egzekucyjnym jest to, że organy egzekucyjne nie badają merytorycznej prawidłowości aktu będącego podstawą tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Z przytoczonego przepisu wynika, że organ egzekucyjny nie weryfikuje podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Tym samym, ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego dotyczą wyłącznie przesłanek podmiotowych i przedmiotowych dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w ostatecznej decyzji administracyjnej (zob. np. wyroki NSA: z 15 grudnia 2022 r., II OSK 2044/21;
z 6 września 2022 r., II OSK 2277/19; z 29 marca 2022 r., III FSK 546/21; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Słusznie więc DIAS argumentował, że brak wymagalności obowiązku mógł być przedmiotem zarzutów, które wnosi się na etapie wszczęcia egzekucji administracyjnej. Z takiej jednak możliwości skarżący nie skorzystał.
Analiza powoływanej przez stronę argumentacji wskazuje, że domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego w istocie kwestionowała ona doręczenie decyzji o solidarnej odpowiedzialności, stanowiącą podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego, jak również okoliczność otrzymania odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Z treści skargi można niejako wywieźć, że to wokół ww. przyczyny (braku doręczenia) postawiona jest teza, że egzekwowany obowiązek nie istnieje i nie jest wymagalny.
Z racji powyższego Sąd podkreśla, że problematyka dopuszczalności badania
w postępowaniu egzekucyjnym prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego była już niejednokrotnie przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko w tej mierze jest jednoznaczne -
w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego (por. wyroki NSA: z 7 lipca
2016 r., II FSK 1887/14; z 6 maja 2016 r., II FSK 1032/14; z 6 grudnia 2013 r., II OSK 1576/12; z 10 września 2013 r., II FSK 2383/11; z 22 marca 2017 r., II OSK 1829/15). Niemniej jednak należy jednocześnie zaznaczyć, że okoliczność doręczenia skarżącemu decyzji z [...] wynika z akt administracyjnych sprawy. Orzeczenie to zostało mu doręczone w dniu [...] czerwca 2018 r. na adres zamieszkania w Wielkiej Brytanii: [...], B. [...], za pośrednictwem organów administracji brytyjskiej.
Jak wykazał DIAS, dla kwestii doręczeń skarżącemu wszelkiej korespondencji w toku postępowania administracyjnego zastosowanie miała Dyrektywa Rady 2010/24/UE z 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń (Dz.Urz.UE.L Nr 84, str. 1) która została implementowana w Rzeczypospolitej Polskiej przez ustawę z dnia 11 października
2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1289 z późn. zm.; dalej: u.w.p.). W art. 1 ust. 1 u.w.p. określono zasady udzielania wzajemnej pomocy przez Rzeczpospolitą Polską i państwa członkowskie oraz państwa trzecie przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych. Art. 5 ust. 1 u.w.p. wskazano, że zadania z zakresu wzajemnej pomocy wykonują minister właściwy do spraw finansów publicznych, centralne biuro łącznikowe, wierzyciel, naczelnik urzędu skarbowego
i organ egzekucyjny. Wśród zadań centralnego biura łącznikowego w art. 9 ust. 1 pkt 4 tej ustawy wymienia się przekazywanie dokumentów, informacji i wniosków, innych niż określone w pkt 1, związanych z realizacją wzajemnej pomocy. Również art. 17 u.w.p. stanowi, że wnioski o udzielenie pomocy, dokumenty, informacje oraz inne wnioski są przesyłane za pośrednictwem centralnego biura łącznikowego. Z kolei zasadą jest, że wnioski o udzielenie pomocy, dokumenty, informacje oraz inne wnioski przesyła się
do państw członkowskich - przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, a jeżeli ze względów technicznych nie jest to możliwe - drogą pocztową (art. 19 ust. 1 u.w.p.). Dołączone do wniosku o udzielenie pomocy dokumenty przekazywane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej mają postać elektronicznej kopii dokumentu (art. 19 ust. 2 u.w.p.). W przypadku kopii dokumentu, który dołączany jest do wniosku o udzielenie pomocy przesyłanego drogą pocztową, poświadcza się jej zgodność z oryginałem przez umieszczenie na niej wpisu "kopia zgodna z oryginałem" oraz wskazuje się imię i nazwisko pracownika dokonującego uwierzytelnienia oraz datę uwierzytelnienia (art. 19 ust. 4 u.w.p.).
Z powyższych regulacji jasno wynika sposób komunikacji organu I instancji z organami administracji brytyjskiej. Zasady te miały zastosowanie z racji miejsca zamieszkania Strony i konieczności doręczania mu ww. pism. W tym przypadku nie miały zastosowania przepisy ustawy Ordynacja podatkowa .
Zważywszy na fakt, że organy, zgodnie z przepisami ww. ustawy o wzajemnej pomocy, przesyłały wszelką korespondencję w sprawie za pomocą środków komunikacji elektronicznej, należy uznać za bezzasadne twierdzenia skarżącego, że w aktach sprawy brak jest dokumentów pocztowych stanowiących dowody doręczeń przesyłanej do niego korespondencji, tj. dowodów na potwierdzenie doręczenia mu decyzji
z [...], postanowienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, upomnienia, czy zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Dowodem doręczenia za granicą jest poświadczenie organu brytyjskiego o dokonanym doręczeniu, umieszczone w treści formularza służącego do obsługi wniosku o udzielenie pomocy. Natomiast analiza akt sprawy dowodzi, że zawierają one stosowne poświadczenia. Okoliczność, że decyzja została doręczona stronie [...] czerwca 2018 r. znajduje potwierdzenie na karcie od 276 do 285 akt administracyjnych. Upomnienie z [...] lipca 2018 r. zostało doręczone skarżącemu [...] lipca 2018 r. (dowód: karta 25-27 akt administracyjnych, tom II). Z kolei zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu [...] września 2019 r. (dowód: karty od 51 do 58 akt administracyjnych). Z treści dokumentów przekazanych przez administrację brytyjską wynika ponadto, że decyzja z [...] została wystosowana do strony pod adres: [...], B [...]
i została przez skarżącego odebrana osobiście. Na ten sam adres organ brytyjski doręczył upomnienie. Natomiast zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz
z odpisem tytułu wykonawczego zostało stronie doręczone przesyłką poleconą już pod nowym adresem ustalonym przez organy administracji brytyjskiej: [...],[...], P., [...].
Skarżący akcentował również, że NUS przekazywał do doręczenia jedynie niepotwierdzone kopie oryginałów. Sąd w tym miejscy zaznacza, że praktyka doręczania korespondencji przez organy administracji państwa członkowskiego lub państwa trzeciego nie jest sprzeczna w obowiązującymi przepisami. Art. 19 ust. 2 i 4 u.w.p. przewiduje bowiem możliwość wysyłki elektronicznej kopii dokumentu, która co ważne, jest poświadczana za zgodność z oryginałem. Dokument taki zawiera również informację o imieniu i nazwisku pracownika dokonującego uwierzytelnienia oraz
datę uwierzytelnienia. Niemniej jednak Sąd zauważa, że w toku postępowania egzekucyjnego skarżący nie kwestionował wadliwości doręczenia jakiejkolwiek korespondencji przez organ brytyjski. Argumentacja strony w zasadzie stanowi w tym zakresie polemikę ze zgodnymi z prawem ustaleniami i działaniami organów podatkowych.
W konsekwencji przywołanych okoliczności i obowiązującego stanu prawnego – Sąd uznał za właściwy przyjęty przez organy sposób doręczania stronie korespondencji.
Jednocześnie nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, jakoby w kwestii doręczeń należało stosować przepisy Ordynacji podatkowej, czy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawy te nie zawierają bowiem regulacji dających prawną możliwość doręczania korespondencji przez organy administracji brytyjskiej.
Co do argumentu powołanego w uzupełnieniu skargi dotyczącego art. 65a u.p.e.a, to na podstawie akt sprawy Sąd zauważa, że w materiale dowodowym znajduje się pismo z [...] października 2020 r. Referatu Spraw Wierzycielskich zawierające informację o przedawnieniu z dniem [...] października 2020 r. zobowiązania na podmiocie głównym Spółce. W orzecznictwie, co do upłynięcia terminu przedawnienia dochodzonych przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych objętych ww. tytułem wykonawczym należności takie należy traktować jako niepodatkowe należności budżetowe, o których mowa w art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art. 3 pkt 8 O.p. Wyliczenie kategorii należności, jakie zawarto w tym przepisie, ma charakter przykładowy i mogą do niego należeć także inne niż literalnie w nim wymienione. Nie może zaś budzić wątpliwości, że koszty egzekucji administracyjnej, stanowią należności o charakterze publicznoprawnym, które są dochodem budżetu państwa i wynikają ze stosunku publicznoprawnego między organem egzekucyjnym a zobowiązanym. Przyjmując, że znowelizowany ww. przepis ma zastosowanie w sprawie, to należy podkreślić, że zgodnie z jego treścią obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. W niniejszej sprawie nastąpiłoby to zatem z końcem 2023 r. Trudno w tym stanie rzeczy przyjąć, by na moment orzekania przez organy w tej sprawie (postanowienie II instancji z [...]) przedawnił się obowiązek zapłaty kosztów.
Uwzględniając całokształt przedstawionych uwag Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie DIAS, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji odpowiada prawu.
Z powyższych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.
| | | |