I SA/Go 1562/06

I SA/Go 1562/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2007-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Joanna Wierchowicz /przewodniczący/
Stefan Kowalczyk
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Podatki inne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
art. 14 pkt. 4
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 40 ust 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Kosiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia wysokości stawki i zwolnień z podatku od posiadania psów w przedmiocie skargi na uchwałę rady miasta stwierdza nieważność § 3 pkt 2 Uchwały Rady Miasta z dnia [...] r. nr [...].
Uzasadnienie
W dniu 31 października 2006 roku Prokurator Okręgowy wniósł skargę na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]
w sprawie określenia wysokości stawki i zwolnień z podatku od posiadania psów
w części obejmującej §3 pkt2 .
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu [...] listopada 2005 r. Rada Miasta podjęła uchwałę nr [...] w sprawie określenia wysokości stawki i zwolnień z podatku od posiadania psów. Jako podstawę prawną w/w rozstrzygnięcia wskazano art.18 ust.2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. nr 142, poz. 1591 z 2001 roku) oraz art.14 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dx. U. Nr 9 poz. 84 z 2002). W §1 uchwały ustalono stawkę roczną podatku od posiadania psów na terenie miasta w wysokości 36zł. - od jednego psa. W §3 uchwały ustalono, że oprócz zwolnień przewidzianych w art.13 ust.2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie pobiera się podatku o którym mowa w §1 ust.1 od szczeniąt do 12 tygodni (pkt1) i od psów będących własnością osób, których źródłem utrzymania jest emerytura lub renta (pkt2). W §7 wskazano, iż uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2006 roku. Ze skargi wynika, iż uchwała została opublikowana w Dzienniku z 2004 r. Nr 100 pod pozycją 1770 z 13 grudnia 2005 roku.
Prokurator Okręgowy pismem z dnia 28 września 2006 roku skierował do Rady Miasta wniosek trybie art.5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 roku o Prokuraturze, o dokonanie zmiany w/w uchwały poprzez uchylenie jej pkt2 w §3 z powodu ich niezgodności z art.217 Konstytucji RP, art.14 pkt4 ustawy z dnia
12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych i z art.40 ust.1 ustawy z dnia
8 marca 1990r. - polegającej na ustanowieniu zwolnienia w tym podatku od psów będących własnością osób, których jedynym źródłem utrzymania jest emerytura lub renta, pomimo braku kompetencji do wprowadzania zwolnień podatkowych
o charakterze podmiotowym. W jego ocenie zwolnienie przewidziane w §3 pkt2 jest typowym przykładem zwolnienia podmiotowego, to jest takiego którego fakt zwolnienia jest powiązany nie z cechami przedmiotu, lecz cechami charakteryzującymi wyłącznie podatników. Z uwagi na powyższe, projekt Uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie określenia wysokości stawki i zwolnień z podatku od posiadania psów przedłożony przez Skarbnika Miasta Radzie Miasta przewidywał między innymi w §1 uchylenie pkt2 w §3 uchwały Rady Miasta z dnia [...] listopada 2005r.
nr [...]. Z pisma Przewodniczącego Rady z dnia 26 października 2006 roku będącego odpowiedzią na wniosek Prokuratora Okręgowego
o dokonanie zmiany uchwały nr LVI/503/05 poprzez uchylenie jej pkt2 w §3 wynika, iż
w porządku [...] sesji Rady Miasta zwołanej na [...] listopada 2006 roku uwzględniony został przedłożony przez Prezydenta Miasta w/w projekt uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie określenia wysokości stawki i zwolnień z podatku od posiadania psów zawarty na druku nr 820. Rada Miasta bez dyskusji w wyniku jawnego głosowania uchwały w sprawie określenia wysokości stawek i zwolnień podatku od posiadania psów - nie podjęła uchwały z powodu braku większości głosów za jej podjęciem - sześć głosów za, przeciwnych – dziewięć, wstrzymujących się 3 głosy. Tym samym Przewodniczący Rady nie uwzględnił wniosku.
W skardze z 31 października 2006 r. Prokurator Okręgowy wniósł
o stwierdzenie nieważności uchwały z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w części obejmującej §3 pkt2. Zarzucił rażące naruszenie art.217 Konstytucji RP oraz art.14 pkt4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach lokalnych i art.40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - poprzez ustanowienie w §3 pkt2 zwolnienia
z podatku od posiadania psów dla osób których jedynym źródłem utrzymania
jest emerytura lub renta pomimo braku kompetencji do wprowadzenia zwolnień podatkowych o charakterze podmiotowym. Uzasadniając zarzuty wskazał, że zgodnie
z art.217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, a nadto określenie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje wyłącznie w drodze ustawy. Jednocześnie podkreślił, iż gminne prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy możliwe jest wyłącznie na podstawie upoważnień ustawowych – co wynika z art.40 ust.1 ustawy
o samorządzie gminnym. Przepisem rangi ustawowej zawierającym upoważnienie dla rady gminy do uchwalenia aktu prawa miejscowego w sprawie podatku od posiadania psów jest art.14 ustawy o podatkach lokalnych i opłatach stanowiący, że rada gminy określa zasady dotyczące ustalenia i poboru, oraz terminu płatności i wysokości stawek w podatku od posiadania psów. Skarżący podniósł, iż z przytoczonych powyżej regulacji ewidentnie wynika, że Rada Miasta nie ma uprawnień do wprowadzania zwolnień podmiotowych w podatku od posiadania psów. Zwolnienie z podatku od posiadania psów osób, których jedynym źródłem utrzymania jest emerytura lub renta stanowi typowy przykład zwolnienia o charakterze podmiotowym, to jest takiego, w którym fakt zwolnienia powiązany jest nie z cechami przedmiotu opodatkowania lecz cechami podatnika. W tym wypadku jest nim źródło utrzymania pewnej kategorii osób, jakim jest emerytura lub renta, nie zaś zwolnienie pewnej kategorii psów, wyodrębnionych czy to ze względu na cel ich utrzymania, czy to ze względu na ich cechy indywidualne - rasę, wiek. Na poparcie zaprezentowanego stanowiska przytoczył szereg wydanych już
w tym przedmiocie orzeczeń sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę, radca prawny upoważniony do reprezentowania Rady Miasta przed sądami administracyjnymi, wnosząc o oddalenie skargi, w głównej mierze położył nacisk, na omówienie wynikającej z treści skargi niekonsekwencji polegającej przede wszystkim na tym, iż Skarżący zaskarżył uchwałę nr [...]
w części obejmującej §3 pkt2, wniósł zaś o stwierdzenie nieważności w/w uchwały w części obejmującej §3 pkt1 (dotyczącej nie pobierania podatku od szczeniąt do 12 tygodni). Następnie wskazał, iż stwierdzenie nieważności uchwały w części §3 pkt1 nie znajduje żadnego uzasadnienia, gdyż jest ono typowym zwolnieniem przedmiotowym.
W odpowiedzi na powyższe, Strona Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 9 maja 2007 roku stwierdziła między innymi, iż powstała sytuacja był konsekwencją oczywistej omyłki, oraz że całokształt wniesionej skargi dowodzi ewidentnie, że Prokurator Okręgowy zaskarżył przedmiotową uchwałę w części dotyczącej §3 pkt2. Jednocześnie Skarżący postawił stronie przeciwnej zarzut braku odniesienia się do argumentacji zawartej w treści skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Z art.168 Konstytucji RP wynika prawo jednostek samorządu terytorialnego do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym ustawą. Dalej kompetencje samorządu terytorialnego w tym zakresie regulują ustawy dotyczące poszczególnych samorządów.
I tak na podstawie art.40 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym zgodnie z art.18 ust.2 pkt 8 tejże ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy, lecz podejmować te uchwały rada może tylko w granicach określonych
w odrębnych ustawach. Podejmowanie uchwał w przedmiocie podatku od posiadania psów reguluje art.14 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz.84 z późn. zm.). W myśl ust.1,2 i 4 tegoż przepisu rada gminy ustala wysokość stawek podatku od posiadania psów, określa zasady ustalania tego podatku oraz może wprowadzić, w drodze uchwały, inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe z tego podatku. Zatem przepisy rangi ustawowej pozwalają radzie gminy jedynie na uchwalenie zwolnień przedmiotowych, innych niż określone
w art. 13 ust. 2 cyt. ustawy.
Podejmując uchwały rada gminy, miasta nie może pominąć nie tylko wskazanych wyżej przepisów ustawowych, ale także przepisów Konstytucji RP. Jej art.84 stanowi, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie, a zatem także w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Natomiast art.217 Konstytucji RP wskazuje, iż nakładanie podatków, innych danin publicznych, określenia podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Jak słusznie wskazał Skarżący Rada Miasta nie miała kompetencji do wprowadzania zwolnień podmiotowych w podatku od posiadania psów, ponieważ art.14 pkt4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dopuszcza możliwość wprowadzania zwolnień z podatku od posiadania psów jedynie o charakterze przedmiotowych. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem zwolnienie podatkowe o charakterze podmiotowym ma miejsce w sytuacji, gdy wyłączenie następuje z zakresu podmiotowego tj. spośród podatników pewnej kategorii podmiotów. Z kolei zwolnienie przedmiotowe to wyłączenie z przedmiotu danego podatku pewnej kategorii faktycznych i prawnych.
Zwolnienie podatkowe, które wprowadziła zaskarżona uchwała Rady Miasta z dnia [...] listopada 2005 roku nr [...] w §3 pkt2 w brzmieniu - "Zwalnia się z podatku od posiadania psów psy będące własnością osób których jedynym źródłem utrzymania jest emerytura lub renta", adresowane jest do konkretnej grupy społecznej, której jedynym źródłem utrzymania jest określone w niej źródło. Należy więc zgodzić się ze stroną skarżącą, iż zwolnienie to niezależnie od jego literalnego brzmienia - wysuwającego na pierwszy plan elementy przedmiotowe,
w istocie swej ma charakter podmiotowy, gdyż lokalny prawodawca w sposób precyzyjny określił podmiot do którego jest adresowane zwolnienie - osoby będące właścicielami psów i utrzymujące się wyłącznie z rent bądź emerytur.
W ocenie Sądu, §3 pkt2 zaskarżonej uchwały jest wskazaniem pewnych kategorii podatników, niezależnie od tego, jak liczny jest zbiór podmiotów wchodzących do danej kategorii (grupy), a zatem jest sprzeczne z treścią art.217 Konstytucji, a sprzeczność ta polega przede wszystkim na tym, iż przewidziane w §3 pkt2 zwolnienie ma niezaprzeczalnie charakter podmiotowy.
Należy podkreślić, iż niedopuszczalne jest stanowienie przepisów niezgodnych
z Konstytucją, nawet gdyby były one korzystne z punktu widzenia jakiejś grupy podatników.
W tej sytuacji należy przyjąć, iż kwestionowany przepis uchwały narusza art.217 Konstytucji RP oraz art.14 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach
i opłatach lokalnych i art.40 pkt1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym rażące naruszenie art.217 Konstytucji RP oraz art.14 pkt4 ustawy z dnia
12 stycznia 1991 r. o podatkach lokalnych i art.40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym.
W myśl przepisu art.91 ust.1 powołanej wyżej ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Natomiast nieważność tę powoduje każde istotne naruszenie prawa organu gminy. Z uwagi na opisane wyżej istotne wady części zaskarżonej uchwały, których wynikiem było stwierdzenie istotnego naruszenie prawa (zarówno przepisów ustawy jak i Konstytucji RP), Sąd był zobligowany do stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miasta z dnia
[...] listopada 2005 roku nr [...] w zaskarżonej części.
Z tych względów Sąd, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art.147 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270),orzekł jak w sentencji.
( - ) Stefan Kowalczyk ( - ) Joanna Wierchowicz ( - ) Alina Rzepecka