I SA/Go 1531/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2007-03-20
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochody osobowenabycie wewnątrzwspólnotoweprawo unijneart. 90 TWEETSnadpłatazwrot podatkusamochody używane

WSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w sprawie nadpłaty podatku akcyzowego od samochodu osobowego, uznając, że polskie przepisy dotyczące opodatkowania używanych samochodów z UE były niezgodne z prawem wspólnotowym.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki H Sp. z o.o. o stwierdzenie nadpłaty podatku akcyzowego od samochodu osobowego nabytego w Niemczech. Organy celne odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając polskie przepisy za zgodne z prawem unijnym i twierdząc, że nie są uprawnione do oceny zgodności prawa krajowego z Traktatem WE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzje organów, powołując się na wyrok ETS w sprawie C-313/05 Brzeziński, który stwierdził, że polskie przepisy dotyczące akcyzy od używanych samochodów z UE naruszają art. 90 TWE.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. dotyczyła skargi spółki H Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego. Spółka nabyła w Niemczech samochód osobowy i zadeklarowała należny podatek akcyzowy, a następnie wniosła o stwierdzenie nadpłaty, argumentując niezgodność polskich regulacji z art. 90 Traktatu WE. Organy celne obu instancji odmówiły stwierdzenia nadpłaty, podnosząc, że nie są uprawnione do oceny zgodności prawa krajowego z prawem unijnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny, opierając się na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS) w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński, uznał polskie przepisy dotyczące opodatkowania akcyzą używanych samochodów osobowych nabytych w innych państwach członkowskich za niezgodne z art. 90 ust. 1 TWE. Sąd stwierdził, że mechanizm opodatkowania, gdzie stawka akcyzy rośnie wraz z wiekiem pojazdu, jest dyskryminujący, ponieważ kwota 'rezydualnego' podatku zawarta w cenie podobnych, starszych pojazdów zarejestrowanych w Polsce, maleje wraz z ich deprecjacją. Dodatkowo, sąd ustalił, że organy celne błędnie ustaliły stan faktyczny, stosując przepisy dotyczące samochodów starszych niż dwa lata, podczas gdy nabyty pojazd był młodszy. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, polskie przepisy w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa 'rezydualną' kwotę tego podatku zawartą w cenie nabycia podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek, są niezgodne z art. 90 ust. 1 TWE.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wyroku ETS w sprawie C-313/05 Brzeziński, który stwierdził, że mechanizm opodatkowania akcyzą używanych samochodów z UE, gdzie stawka rośnie wraz z wiekiem pojazdu, jest dyskryminujący, ponieważ 'rezydualna' kwota podatku w cenie pojazdu maleje wraz z jego wiekiem i deprecjacją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

u.p.a. art. 80 § 1, 2 pkt 2, 3

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Przepisy dotyczące opodatkowania samochodów osobowych.

u.p.a. art. 81 § 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Przepisy dotyczące opodatkowania samochodów osobowych.

Ord.pod. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa.

Ord.pod. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego.

Ord.pod. art. 123

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

rozp. MF art. 7 § 1, 2, 3

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Przepisy dotyczące stawek akcyzy na samochody osobowe, w tym mechanizm obliczania dla pojazdów nabytych wewnątrzwspólnotowo po upływie 2 lat od produkcji.

Konst. art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada działania organów państwowych na podstawie i w granicach prawa.

pr. celne art. 73 § 1

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność polskich przepisów o podatku akcyzowym od samochodów z art. 90 TWE. Błędne ustalenie stanu faktycznego przez organy celne w zakresie wieku samochodu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów celnych o braku uprawnień do oceny zgodności prawa krajowego z prawem UE. Argumentacja organów celnych o zgodności polskich przepisów z TWE.

Godne uwagi sformułowania

organy podatkowe nie są uprawnione do rozstrzygnięcia zgodności przepisów prawa krajowego z postanowieniami TWE podatek taki jak podatek akcyzowy [...] nie stanowi cła sensu stricto ani opłaty o skutku równoważnym przepis ten służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji między produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z zagranicy kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa 'rezydualną' kwotę tego podatku zawartą w cenie nabycia podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek

Skład orzekający

Joanna Wierchowicz

przewodniczący

Jacek Niedzielski

sprawozdawca

Alina Rzepecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą używanych samochodów osobowych nabytych w UE, zasada pierwszeństwa prawa UE, obowiązek sądów do stosowania prawa UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2007 roku i specyfiki opodatkowania akcyzą samochodów osobowych. Wykładnia ETS jest wiążąca.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa z prawem UE, z silnym wpływem na obywateli kupujących samochody z zagranicy. Wykorzystanie orzecznictwa ETS jako kluczowego argumentu jest pouczające.

Czy polski podatek akcyzowy od aut z UE był niezgodny z prawem UE? Sąd administracyjny odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 14 736 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 1531/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2007-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka
Jacek Niedzielski /sprawozdawca/
Joanna Wierchowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.), Asesor WSA Alina Rzepecka, Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Mokrzycka, po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi H Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę 2858 (dwa tysiące osiemset pięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2006 r. Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania "H" Sp. z o.o., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...] sierpnia 2006 r., odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego.
Rozstrzygniecie Dyrektora Izby Celnej zapadło na podstawie następującego stanu faktycznego.
W dniu [...] sierpnia 2005 r. skarżąca nabyła na terytorium Niemiec samochód osobowy marki [...] o pojemności skokowej silnika 2401 cm- i roku produkcji 2004, który następnie przemieściła na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
Samochód ten zakupiony został za kwotę 26.716,48 EURO.
W dniu [...] sierpnia 2005 r. skarżąca złożyła Naczelnikowi Urzędu Celnego deklarację uproszczoną (AKC-U), w której wykazała kwotę podatku akcyzowego należną z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego ww. samochodu w wysokości 14.736,00 PLN.
Zadeklarowaną kwotę zobowiązania skarżąca wpłaciła [...] sierpnia 2005 r.
Pismem z 19 lipca 2006 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym i jego zwrot z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca stwierdziła, że podatek został pobrany bezprawnie z uwagi na niezgodność polskich regulacji prawnych z przepisami prawa unijnego, w szczególności z art. 90 Traktatu WE.
Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z [...] sierpnia 2006 r. odmówił skarżącej stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego w kwocie 14.736,00 zł.
W zakresie niezgodności krajowych przepisów dotyczących podatku akcyzowego - ustawy z 23 stycznia 2004 r., o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) - z przepisami Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej TWE) organ pierwszej instancji stwierdził, iż stosownie do art. 120 ustawy z 29 sierpnia 19997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Zasada ta jest zgodna z normą konstytucyjną, określoną w art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), nakazującą organom państwowym działanie na podstawie i w granicach prawa.
W ocenie organu pierwszej instancji organy podatkowe nie są uprawnione do rozstrzygnięcia zgodności przepisów prawa krajowego z postanowieniami TWE.
Tym samym organ podatkowy zasadnie zastosował w sprawie art. 80 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 81 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym.
W złożonym przez skarżącą odwołaniu powtórzyła ona zarzuty i argumentację na ich poparcie, przedstawioną we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, wnosząc o uchylenie decyzji, z uwagi na rażące naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez zastosowanie przepisu art. 80 ustawy o podatku akcyzowym wbrew postanowieniom art. 90 TWE.
Dyrektor Izby Celnej nie podzielił argumentacji skarżącej zawartej w odwołaniu i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podkreślił za organem pierwszej instancji, że organy podatkowe nie są uprawnione do rozstrzygnięcia zgodności przepisów prawa krajowego z postanowieniami TWE. Taka ocena może być dokonana tylko przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że dyrektywa Rady nr 92/12/EWG z 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania i wydana przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej dla realizacji jej zaleceń ustawa o podatku akcyzowym, dostosowuje krajowy porządek prawny w zakresie opodatkowania wyrobów akcyzowych do norm obowiązujących we Wspólnocie.
Jakkolwiek dyrektywa dotyczy głównie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, to jednak art. 3 ust. 3 dyrektywy stanowi, że Państwa Członkowskie zachowują prawo do wprowadzania lub utrzymywania podatków na wyroby inne niż wyroby akcyzowe zharmonizowane, pod warunkiem, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi.
Z powyższego w ocenie organu drugiej instancji wynika, że istnieje możliwość unormowania w ustawie o podatku akcyzowym zasad opodatkowania wyrobów akcyzowych niezhramonizowanych, w tym samochodów i przyjęcie w tym zakresie rozwiązań uznanych przez polskiego ustawodawcę za najwłaściwsze.
W tym też znaczeniu przepisy zawarte w ustawie o podatku akcyzowym nie są sprzeczne z art. 90 TWE.
Organ drugiej instancji podkreślił również, że stawka podatku akcyzowego na samochody osobowe, ustalona ustawowo, została obniżona w drodze rozporządzenia Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825 ze zm.), zwanym dalej rozporządzeniem.
W kontekście zarzutu strony skarżącej organ podatkowy zauważył, że stawki podatku określone w rozporządzeniu, a sprecyzowane w załącznikach nr 1 i nr 2 są takie same.
Także wzór służący do obliczenia stawki akcyzy w przypadku obrotu samochodami dokonanym po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji wprowadzony w § 7 ust. 2 rozporządzenia, stosuje się bez różnicy do sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu.
W skardze na powyższą decyzję Dyrektor Izby Celnej skarżąca powtórzyła zarzuty i argumentację przedstawioną we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jak i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Dodatkowo skarżąca wskazała na naruszenie przez organy celne prawa procesowego, w szczególności przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne w zw. z art. 1230 i 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.u. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej w dalszej części "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłyby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c, P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zgodności prawa polskiego - zastosowanego przez organy podatkowe przy wydawaniu zaskarżonych decyzji - z prawem wspólnotowym, a mianowicie z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2 ze zm.).
Z dniem 1 maja 2004 r., wraz z przystąpieniem Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, częścią polskiego porządku prawnego stał się autonomiczny system prawa wspólnotowego, tzw. acquis communautaire, do przestrzegania którego zobowiązane są wszystkie organy państwa polskiego. Na dorobek wspólnotowy składają się m. in. ogólne zasady prawa wspólnotowego, w tym zasady bezpośredniego skutku tego prawa oraz jego pierwszeństwa przed prawem państw członkowskich, wywiedzione z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, zwłaszcza z wyroków z 5 lutego 1963 r., 26/62 Van Gend & Loos (ESR 1963, s. 00001) i z 15 lipca 1964 r., 6/64 Costa v. E.N.E.L. (ECR 1964, s. 00585). Z zasad tych wynika, że przepisy prawa wspólnotowego, cechujące się bezpośrednią skutecznością, w razie sprzeczności z normami prawa krajowego mają pierwszeństwo w zastosowaniu; sąd krajowy ma obowiązek pominąć w takiej sytuacji przepis prawa krajowego i oprzeć swe orzeczenie na prawie wspólnotowym (por. również wyrok ETS z 9 marca 1978 r., 106/77 Simmenthal, ECR 1978, s. 00629). Jednocześnie należy wspomnieć, że nad poszanowaniem prawa wspólnotowego w jego wykładni i stosowaniu czuwają ETS i Sąd Pierwszej Instancji, każdy w zakresie swojej właściwości (art. 220 TWE); ETS jest m.in. właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni Traktatu (art. 234 lit. a TWE).
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę miał na względzie, że w analogicznej sprawie, również dotyczącej zgodności z prawem wspólnotowym opodatkowania podatkiem akcyzowym, nałożonym na podstawie ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 zez m.), w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego, ETS na wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydał 18 stycznia 2007 r. w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński v. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie (niepubl.). Należy podkreślić, że zawarta w tym wyroku interpretacja odnośnych przepisów prawa wspólnotowego, wiąże nie tylko sądy orzekające w sprawie, w której wystosowano pytanie prawne do ETS (por. wyroki ETS: z 24 czerwca 1969 r., 29/68 Milch-, Fett- und Eierkontor GmbH v. Hauptzollamt Paderborn, ECR 1991, s. I - 00415), ale i inne organy państwa członkowskiego, co wynika z celu postępowania uregulowanego w art. 234 TWE, jakim jest zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa wspólnotowego (por. wyroki ETS: z 16 stycznia 1974 r., 166/73 Rheinmühlen - Düsseldorf v. Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel, ECXR 1974, s. 00033; z 13 maja 1981 r., 66/80 SpA International Chemical Corporation v. Amministrazione delle Finanze dello Stato, ECR 1981, s. 01191). Związanie sądów krajowych wykładnią przepisów wspólnotowych określoną przez ETS w orzeczeniach wydanych na podstawie art. 234 TWE ma również uzasadnienie w wywodzonej z art. 10 TWE zasadzie efektywności prawa wspólnotowego, która byłaby zagrożona, gdyby sądy krajowe odmawiały stosowania tego prawa w rozumieniu przyjętym przez ETS. Znajduje to również pośrednie potwierdzenie w treści art. 292 TWE, zobowiązującego państwa członkowskie do niepoddawania sporów dotyczących wykładni lub stosowania Traktatu procedurze rozstrzygania innej niż w nim przewidziana. Wyroki ETS ustalające wykładnię przepisów prawa wspólnotowego są przy tym skuteczne ex tunc, a zatem sądy krajowe są obowiązane stosować te przepisy w znaczeniu ustalonym przez ETS także do stosunków prawnych powstałych przed ogłoszeniem orzeczenia wstępnego (por. wyrok ETS z dnia 27 marca 1980 r., 61/79 Amministrazione delie finanze delio Stato v. Denkavit Italiana S.r.I., ECR 1980, s. 01205).
Mając na uwadze powyższe rozważania teoretyczne należy wskazać, że ETS w wyroku C-313/05 Brzeziński stwierdził, że podatek taki jak podatek akcyzowy, uregulowany ustawą z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, nie stanowi cła sensu stricto ani opłaty o skutku równoważnym, nie jest bowiem nakładany na towary w związku z przekroczeniem przez nie granicy (pkt 21-23 i 25 wyroku). W wyroku powyższym ETS uznał również, że wspomniany podatek jest częścią ogólnego, wewnętrznego systemu opodatkowania towarów i w związku z tym powinien być poddany ocenie w świetle art. 90 TWE (pkt 24 wyroku). Zgodnie z tym przepisem, żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (ust. 1). Ponadto żadne państwo członkowskie nie nakłada na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty (ust. 2).
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania zastosowanie znajdzie ustęp 1 art. 90 TWE, ponieważ porównywane jest opodatkowanie dwóch kategorii produktów podobnych w rozumieniu tego przepisu, mianowicie używane samochody osobowe znajdujące się już na rynku krajowym oraz używane samochody nabyte w innych państwach członkowskich (por. też pkt 30 i 31 wyroku w sprawie C-313/05 Brzeziński). Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, że jest to przepis wywołujący bezpośredni skutek w systemie prawnym państw członkowskich (por. wyrok ETS z dnia 16 czerwca 1966 r., 57/65 Alfons Lütticke GmbH v. Hauptzollamt Sarrelouis, ECR 1966, s. 00205).
Z kolei, w myśl art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju oraz importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 80 ust. 2 pkt 1 i 2 w/w ustawy). Jak wynika z tych regulacji, podatek akcyzowy jest nakładany tylko raz na wszystkie pojazdy przeznaczone do zarejestrowania w Polsce, zarówno nowe, jak i używane, niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane na terytorium kraju, czy przywiezione z innych państw członkowskich (co podkreślił ETS w pkt 33 wyroku w sprawie C-313/05 Brzeziński}. Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego - w znaczeniu nadanym temu sformułowaniu przez art. 2 pkt 11 ustawy o podatku akcyzowym - powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (art. 80 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym).
Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, póz. 825 z późn. zm.) - w stanie prawnym obowiązującym w dniu powstania obowiązku podatkowego po stronie skarżącej - stawki akcyzy określone w poz. 27 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia miały zastosowanie do każdej sprzedaży samochodu osobowego dokonanej przed jego pierwszą rejestracją na terenie kraju w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, póz, 515, z póżn. zm.), z zastrzeżeniem ust. 2. Ten ostatni przewidywał, że w przypadku m.in. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, dokonywanego po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, stosowało się procentowe stawki akcyzy obliczone według zamieszczonego tam wzoru, z uwzględnieniem stawek akcyzy określonych odpowiednio w poz. 27 załącznika nr 1 (przy sprzedaży krajowej) oraz w poz. 21 załącznika nr 2 do rozporządzenia (przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym). Stawki te, ustalane zgodnie z owym wzorem, rosły wraz z wiekiem pojazdu, jednak - stosownie do § 7 ust. 3 rozporządzenia - nie mogły być wyższe niż stawka akcyzy przewidziana w art. 75 ust. 1 ustawy, tj. 65% podstawy opodatkowania.
Poz. 27 załącznika nr 1 oraz poz. 21 załącznika nr 2 do rozporządzenia przewidywały analogiczne stawki akcyzy, uzależnione od pojemności silnika: dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2.000 cm3 stawka ta wynosiła 13,6%, dla pozostałych samochodów- 3,1%.
Przedstawiony powyżej mechanizm opodatkowania samochodów osobowych podatkiem akcyzowym należy zatem porównać z zasadami wynikającymi z art. 90 TWE. Zgodnie z konsekwentnym poglądem ETS przepis ten służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji między produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z zagranicy (por. wyrok w sprawie C-387/01 Weigel, pkt 66 i powołane tam orzecznictwo). Jakkolwiek podatek nakładany przez państwo członkowskie nie może zatem obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe (por. pkt 29 wyroku w sprawie C-313/05 Brzeziński). Dane opodatkowanie może zostać uznane za zgodne z art. 90 TWE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, nie wywołując w żadnym razie dyskryminujących skutków (ibidem, pkt 40).
W konsekwencji, w powołanym orzeczeniu w sprawie C-313/05 Brzeziński ETS stwierdził, że art. 90 ust. 1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa "rezydualną" kwotę (residual amount) tego podatku zawartą w cenie nabycia (purchase price) podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek (teza 2 wyroku). Wyrok w tej sprawie stanowi konsekwentne rozwinięcie utrwalonej linii orzecznictwa ETS dotyczącego wykładni art. 90 (dawniej 95) TWE w analogicznych sytuacjach (por. wyroki: z dnia 11 grudnia 1990 r., C-47/88 Comission v. Denmark, ECR 1990, s. I-4509; z dnia 9 marca 1995 r., C-345/93 Fazenda Pública i Minist-rio Público v. Americo Joao Nunes Tadeu, ECR 1995, s. I-00479; z dnia 23 października 1997 r., C-375/95 Comission v. Greece, ECR 1997, s. I-05981; z dnia 22 lutego 2001 r., C-393/98 Minist-rio Público i António Gomes Valente v. Fazenda Pública, ECR 2001, s. 1-1327; z dnia 19 września 2002 r., C-101/00 Tulliasiamies and Antti Siilin, ECR 2002, s. I-07487; z dnia 29 kwietnia 2004 r., C-387/01 Harald Weigel i Ingrid Weigel v. Finanztandesdirektion für Vorarlberg, ECR 2004, s. I-4981; z dnia 5 października 2006 r., C-290/05 i C-333/05 Ákos Nádasdi v. Vám- és Pénzügyőrség Észak-Alfóldi Regionalis Parancsnoksága oraz Ilona Németh v. Vám- és Pénzügyőrség Dél-Alfőldi Regionális Parancsnoksága, LEX nr 193374), gdzie znajduje się również wyjaśnienie, jak należy rozumieć sformułowanie "rezydualna kwota podatku". ETS stoi mianowicie na stanowisku, że jeśli podatek od nowego pojazdu jest równy pewnemu ułamkowi jego ceny, to "pozostałość" (residue) tego podatku zawarta w wartości używanego pojazdu ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu wraz z deprecjacją tej wartości; to jest właśnie "rezydualny" - czyli "pozostały'' w cenie uwzględniającej spadek wartości pojazdu - podatek (por. pkt 13 i 16 wyroku w sprawie C-345/93 Nunes Tadeu; pkt 21 wyroku w sprawie C-375/95 Comission v. Greece; pkt 68 wyroku w sprawie C-387/01 Weigel}.
Zaprezentowane powyżej stanowisko ETS przesądza o nieprawidłowości wykładni art. 90 TWE przyjętej przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, co w konsekwencji musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej .
Dokonana przez ETS w wyroku C-313/05 Brzeziński wykładnia przepisów prawa wspólnotowego prowadzi do wniosku, że co do zasady opodatkowanie akcyzą używanych samochodów pochodzących z innych państw członkowskich wedle stawki rosnącej wraz z wiekiem pojazdu, jest prima facie niezgodne z art. 90 ust. 1 TWE, ponieważ kwota "rezydualnego" podatku akcyzowego zawartego w wartości podobnego samochodu używanego, zarejestrowanego wcześniej w kraju, wraz z deprecjacją tej wartości (postępującą z wiekiem) proporcjonalnie również maleje (a nie rośnie).
Odnosząc jednak powyższe stwierdzenie do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że do ustalenia, czy nałożony na skarżącą podatek miał w istocie dyskryminujący, niezgodny z prawem wspólnotowym skutek, konieczne jest zbadanie, jaka jest w rzeczywistości wysokość owego "rezydualnego" podatku (w rozumieniu wyżej opisanym) zawartego w wartości (cenie sprzedaży) podobnych, używanych samochodów zarejestrowanych wcześniej w Polsce.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca nabyła w dniu [...] sierpnia 2005 r. w Niemczech samochód osobowy marki [...] o pojemności skokowej silnika 2401 cm- i roku produkcji 2004.
Organ celny pierwszej instancji wskazał, że nabycie samochodu nastąpiło po upływie 2 lat od daty jego produkcji, z tych też względów zastosował w sprawie § 7 ust. 2 rozporządzenia.
Wskazać w tym miejscu należy, iż organy celne w sposób niewłaściwy ustaliły stan faktyczny sprawy, czym naruszyły art. 122 Ordynacji podatkowej, albowiem z akt sprawy jednoznacznie wynika, że nabyty samochód posiadał rok produkcji 2004, a nabycie nastąpiło 2 sierpnia 2005 r., a więc przed upływem 2 lat od daty jego produkcji.
Tym samym organy celne niewłaściwie zastosowały w sprawie § 7 ust. 2 rozporządzenia.
Podkreślić dalej należy, że jeżeli chodzi o pojazdy używane mniej niż dwa lata, to organy celne winny zbadać właśnie w świetle rozporządzenia, czy podlegają one z tytułu podatku akcyzowego identycznemu obciążeniu przez to, że kwota rezydualna tego podatku zawarta w wartości rynkowej pojazdów osobowych zarejestrowanych w Polsce jest równa kwocie tego podatku obciążającej podobne pojazdy osobowe pochodzące z innego państwa członkowskiego niż Polska (pkt 36 wyroku ETS C-313/05).
Zgodnie z orzecznictwem ETS opłata pobrana nienależnie, na podstawie normy prawa krajowego sprzecznej z prawem wspólnotowym, rodzi po stronie jednostki roszczenie o jej zwrot, którego można dochodzić na podstawie przepisów prawa krajowego (por. wyrok z dnia 9 listopada 1983 r. w sprawie 199/82 Amministrazione delie Finanze delio Stato v SpA San Georgio, ECR 1983, s. 03595). Oznacza to, że skarżącej będzie przysługiwał wówczas zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego w wysokości wspomnianej wyżej różnicy.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Nadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które zgodnie z art. 200 w zw. z art. 209 P.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej od organu administracji.
Asesor WSA Sędzia WSA Sędzia WSA
Alina Rzepecka Joanna Wierchowicz Jacek Niedzielski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI