I SA/Go 152/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję organów podatkowych, uznając, że nadwyżka VAT naliczonego nad należnym, wykazana pierwotnie w grudniu 2016 r. i przenoszona w kolejnych okresach, nie uległa przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2022 r., a podatnik miał prawo do jej zwrotu na rachunek bankowy w korekcie złożonej w grudniu 2023 r.
Skarżący B.B. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organy podatkowe uznały, że nadwyżka podatku naliczonego nad należnym z grudnia 2016 r., przenoszona w kolejnych okresach, uległa przedawnieniu z końcem 2022 r. i nie można jej było zwrócić na rachunek bankowy w korekcie złożonej w grudniu 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił obie decyzje, stwierdzając błędną wykładnię art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej przez organy. Sąd uznał, że nadwyżka VAT nie jest zobowiązaniem podatkowym w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a prawo do jej zwrotu nie jest ograniczone terminem przedawnienia, dopóki podatnik ma prawo do korekty deklaracji.
Sprawa dotyczyła skargi podatnika B.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS), która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość zwrotu na rachunek bankowy nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 11.541 zł, wykazanej pierwotnie w grudniu 2016 r. i przenoszonej w kolejnych okresach rozliczeniowych aż do grudnia 2017 r. Organy uznały, że z dniem 31 grudnia 2022 r. upłynął 5-letni termin przedawnienia zobowiązania podatkowego wynikający z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, co uniemożliwiło podatnikowi dokonanie korekty deklaracji za grudzień 2017 r. złożonej w grudniu 2023 r. i żądanie zwrotu tej kwoty na rachunek bankowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że organy podatkowe dokonały błędnej wykładni art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że nadwyżka podatku naliczonego nad należnym nie jest zobowiązaniem podatkowym, a prawo do jej zwrotu na podstawie art. 87 ustawy o VAT nie jest ograniczone terminem przedawnienia, dopóki podatnik ma prawo do skorygowania deklaracji. Sąd odwołał się do zasady neutralności VAT i stwierdził, że brak jest w ustawie o VAT normy prawnej ograniczającej czasowo uprawnienie podatnika do przenoszenia kwoty nadwyżki w kolejnych deklaracjach. Sąd rozróżnił przedawnienie kwoty nadwyżki od prawa do jej uzyskania i uznał, że podatnik miał prawo dokonać korekty deklaracji za grudzień 2017 r. w grudniu 2023 r., ponieważ dopiero z końcem 2023 r. tracił uprawnienie do skorygowania tej deklaracji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nadwyżka podatku naliczonego nad należnym nie jest zobowiązaniem podatkowym w rozumieniu Ordynacji podatkowej i jej zwrot nie jest ograniczony terminem przedawnienia określonym w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, dopóki podatnik ma prawo do skorygowania deklaracji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nadwyżka VAT nie jest zobowiązaniem podatkowym, a prawo do jej zwrotu wynika z mechanizmu neutralności VAT. Brak jest w ustawie o VAT normy ograniczającej czasowo przenoszenie tej nadwyżki. Podatnik ma prawo do zwrotu lub przeniesienia nadwyżki, dopóki może skorygować deklarację, co w tym przypadku było możliwe do końca 2023 r. dla deklaracji za grudzień 2017 r.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego, błędnie zastosowany przez organy podatkowe do nadwyżki podatku naliczonego.
u.VAT art. 87 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis określający prawo podatnika do obniżenia podatku należnego lub zwrotu różnicy na rachunek bankowy, gdy podatek naliczony przewyższa podatek należny.
Pomocnicze
u.VAT art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Mechanizm podatku VAT poprzez system odliczeń i zwrotów mający na celu neutralność podatkową przedsiębiorcy.
O.p. art. 21 § 3a
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący orzekania o wysokości zobowiązania podatkowego w określonych sytuacjach, przywołany w kontekście możliwości weryfikacji przez organ.
O.p. art. 5
Ordynacja podatkowa
Definicja zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego.
u.VAT art. 87 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.
u.VAT art. 86 § 13
Ustawa o podatku od towarów i usług
Termin na dokonanie korekty deklaracji w zakresie obniżenia VAT należnego o naliczony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nadwyżka podatku naliczonego nad należnym nie jest zobowiązaniem podatkowym podlegającym przedawnieniu na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Prawo do zwrotu nadwyżki VAT jest integralną częścią mechanizmu VAT i nie jest ograniczone czasowo przepisem o przedawnieniu zobowiązań podatkowych. Podatnik ma prawo do zwrotu nadwyżki VAT, dopóki przysługuje mu prawo do skorygowania deklaracji, w której ta nadwyżka została wykazana.
Odrzucone argumenty
Nadwyżka podatku naliczonego nad należnym z grudnia 2016 r., przenoszona w kolejnych okresach, uległa przedawnieniu z końcem 2022 r. na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Korekta deklaracji za grudzień 2017 r. złożona w grudniu 2023 r. była nieskuteczna w zakresie żądania zwrotu nadwyżki z grudnia 2016 r. z uwagi na upływ terminu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
mechanizm podatku VAT poprzez system odliczeń i w konsekwencji zwrotów podatku VAT ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru VAT należnego lub zapłaconego w ramach całej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Uprawnienie do zwrotu podatku VAT jest więc integralną częścią mechanizmu VAT a nie szczególnym (nadzwyczajnym) przywilejem podatkowym. Dopóki podatnik jest uprawniony do skorygowania deklaracji w której została wykazana kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, dopóty podatnik może zdecydować o sposobie rozdysponowania tej kwoty. Istota sporu dotyczy w zasadzie kwestii, czy Skarżący ma nieograniczoną w czasie możliwość zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, o którym mowa w art. 87 ustawy o VAT.
Skład orzekający
Damian Bronowicki
przewodniczący
Jacek Niedzielski
członek
Anna Juszczyk - Wiśniewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w VAT oraz prawa podatnika do zwrotu tej nadwyżki."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy nadwyżka VAT była systematycznie wykazywana i przenoszona, a podatnik dokonał korekty w okresie, gdy miał jeszcze prawo do jej złożenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu przedawnienia w podatkach, ale prezentuje nietypową interpretację sądu, która może być korzystna dla podatników w podobnych sytuacjach.
“Czy nadwyżka VAT sprzed lat może zostać zwrócona? Sąd administracyjny wyjaśnia kluczową kwestię przedawnienia.”
Dane finansowe
WPS: 11 541 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Go 152/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2025-08-28 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-06-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Anna Juszczyk - Wiśniewska /sprawozdawca/ Damian Bronowicki /przewodniczący/ Jacek Niedzielski Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2017 roku 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...]. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Skarżący B. B. – dalej zwany Skarżący, Strona – złożył skargę na decyzję Dyrektora Administracji Skarbowej w II SA/Go 449/25 Uzupełnienie.– dalej zwany DIAS- z dnia [...] stycznia 2025 r. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. w której określono Skarżącemu za grudzień 2017 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 0 zł, nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych w kwocie 11.541 zł. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął wobec Skarżącego postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2017 roku. Organ I instancji ustalił, że w ewidencji podatników ww. urzędu Skarżący od [...] października 2014 roku figurował jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Przeważającym przedmiotem działalności wg ( PKD 47.52.Z ) była sprzedaż detaliczna drobnych wyrobów metalowych i szkła, prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach. W okresie od [...] czerwca 2015 roku do [...] stycznia 2018 roku Skarżący był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Z dniem [...] stycznia 2018 roku podatnik zawiesił działalność gospodarczą, a [...] stycznia 2018 roku złożył na formularzu VAT-7 deklarację dla podatku od towarów i usług za grudzień 2017 roku w której wykazał kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 11.541,00 zł. Zadeklarowana kwota była konsekwencją wykazania przez podatnika kwoty nadwyżki z poprzedniej deklaracji w tej samej wysokości. Skarżący [...] grudnia 2023 roku złożył korektę deklaracji, zmieniając kwotę 11.541,00 zł z przeniesienia na kwotę do zwrotu podatku na rachunek bankowy w terminie 180 dni. Wraz z korektą deklaracji, podatnik złożył elektronicznie na formularzu VAT-ZZ wniosek o zwrot podatku VAT za ww. okres. Skarżący uzasadniając korektę podał że: "Firma zajmowała się głównie sprzedażą okien z montażem. Okna kupowane były 23% a sprzedaż wraz z usługą w kwocie 8% stąd wyniknęła nadpłata. Chcemy zamknąć działalność, bo jest od paru lat zawieszona dlatego żeby pozamykać wszystkie sprawy składamy korektę". Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] ustalił, że kwota w wysokości 11.541,00 zł. została przez podatnika po raz pierwszy wykazana jako nadwyżka podatku od towarów i usług naliczonego należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w korekcie deklaracji VAT-7 za grudzień 2016 roku, złożonej [...] stycznia 2017 roku. Przez następne okresy rozliczeniowe, aż do grudnia 2017 roku kwota ta była deklarowana jako kwota do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, bez deklarowania jakiejkolwiek dostawy i nabyć w tym okresie. Organ I instancji [...] sierpnia 2024 roku wydał Skarżącemu decyzję, określającą za grudzień 2017 roku: nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 0,00 zł, nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych w kwocie 11.541,00 zł. Według organu I instancji, w dacie złożenia pierwotnej deklaracji VAT-7 za grudzień 2017 roku, tj. [...] stycznia 2018 roku, kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za grudzień 2016 roku nie uległa przedawnieniu, ponieważ nie upłynął 5-letni okres, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług za grudzień 2016 roku. Skarżący [...] grudnia 2023 roku złożył korektę deklaracji \/AT-7 za grudzień 2017 roku, w której zmienił sposób zadysponowania nadwyżki podatku naliczonego, tj. wykazał zwrot nadwyżki podatku naliczonego na rachunek bankowy, zamiast nadwyżki do rozliczenia w miesiącu następnym. Organ wskazał, że złożona korekta deklaracji VAT-7 za grudzień 2017 roku dokonana została przed upływem terminu przedawnienia określonego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług za grudzień 2017 roku, lecz po upływie 5-letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług za grudzień 2016 roku. Powyższe spowodowało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie uwzględnił rozliczenia podatku wykazanego przez podatnika do zwrotu w korekcie deklaracji VAT-7 za grudzień 2017 roku. Zdaniem organu, Strona mogła do końca 2022 roku domagać się zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym powstałej w grudniu 2016 roku, a przenoszonej na kolejne okresy rozliczeniowe. Według organu I instancji, z końcem 2022 roku nastąpiło przedawnienie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia powstałej w rozliczeniu za ww. miesiąc. Organ I instancji wskazał, że w okresie 5 lat podatnik mógł złożyć korektę deklaracji i kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazać do zwrotu na rachunek bankowy. Z dniem [...] grudnia 2022 roku podatnik nie był uprawniony do wykazania w korekcie deklaracji VAT-7 za grudzień 2017 roku kwoty zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2016 roku na rachunek bankowy, ponieważ uległa ona przedawnieniu. W świetle powyższego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]nie dokonał korekty zwrotu pośredniego, tj. kwoty do przeniesienia, ani też nie zmienił zwrotu pośredniego na bezpośredni. DIAS w dniu [...] stycznia 2025 r. wydał decyzję w której utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, mając na względzie art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w niniejszej sprawie z końcem 2022 roku upłynął termin przedawnienia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wygenerowanej i deklarowanej za grudzień 2016 rok. Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu I instancji, że podatnik w rozliczeniu wynikającym z korekty deklaracji za grudzień 2017 rok, która została złożona [...] grudnia 2023 roku, nie miał już prawa do zmiany czy też dysponowania tą nadwyżką. Zdaniem DIAS, nadwyżka podatku naliczonego nad należnym, wynikała z lat wcześniejszych, a nie tylko z kwoty nadwyżki z poprzedniej deklaracji. Podatnik miał prawo do odzyskania podatku naliczonego w ramach działalności gospodarczej w grudniu 2016 roku tylko do momentu upływu terminu przedawnienia za ten okres, czyli do końca 2022 roku. Korekta deklaracji za grudzień 2017 roku złożona [...] grudnia 2023 roku, czyli przed upływem terminu przedawnienia dotyczącego 2017 roku, uprawniała Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] do wszczęcia w 2024 roku postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2017 roku na podstawie art. 76b w związku z art. 79 § 1 oraz art. 80 § 1 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa. Jak wynika z powyższych przepisów, złożona przez podatnika tuż przed okresem przedawnienia korekta deklaracji VAT-7, w której wykazał zwrot podatku może być, w oparciu o ww. przepisy wyeliminowana poprzez wszczęcie postępowania podatkowego i orzeczenie w trybie art. 21 § 3a Ordynacji podatkowej, nawet jeśli nastąpi to po upływie terminu przedawnienia. Organ podatkowy nie może jednak orzec w takiej sytuacji zobowiązania w kwocie wyższej, a zwrotu czy nadwyżki do przeniesienia w kwotach niższych, niż wynikające z pierwotnych deklaracji. DIAS zauważył, że w przedmiotowej sprawie nie miało to miejsca. W pierwotnej deklaracji za grudzień 2017 roku, złożonej [...] stycznia 2018 roku podatnik nie wykazał zwrotu kwoty podatku, lecz przeniesienie na następny okres rozliczeniowy. Stąd, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydając [...] sierpnia 2024 roku decyzję, przywrócił rozliczenie wynikające z pierwotnie złożonej przez podatnika deklaracji VAT-7 za grudzień 2017 rok. DIAS podzielił rozstrzygnięcie organu I instancji, że wykazana kwota podatku do zwrotu w wysokości 11.541,00 zł uległa przedawnieniu. Od przedmiotowej decyzji Skarżący złożył skargę w której wskazał, że nie zgadza się z twierdzeniem organu, że nie należy mu się "zwrot kwoty która była wcześniej do przeniesienia i wynikała z działalności" jaką prowadził. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należ uwzględnić. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z zm., dalej jako: P.p.s.a.) rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Naruszenie to skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. W ocenie Sądu organ dokonał błędnej wykładni wskazanego przepisu uznając, że ma on zastosowanie do kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Zgodnie z treścią art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej – zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku. W niniejszej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. Skarżący w deklaracji VAT-7 za grudzień 2016 r. wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 11.541 zł. Kwota ta w deklaracji wskazana została jako kwota do rozliczenia za następny okres rozliczeniowy i przenoszona była w kolejnych deklaracjach, aż do grudnia 2017 r. Skarżący od stycznia 2018 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, tym samym zaprzestał składania deklaracji VAT-7. Następnie w dniu [...] grudnia 2023 r. złożył korektę deklaracji za grudzień 2017 r., zmieniając "kwotę 11.541 zł do rozliczenia na następny okres rozliczeniowy" na "zwrot różnicy na rachunek bankowy w terminie 180 dni". W związku z korektą, organ wszczął postępowanie podatkowe i w konsekwencji nie uwzględnił korekty deklaracji i przywrócił rozliczenie wynikające z pierwotnie złożonej przez podatnika deklaracji VAT-7 za grudzień 2017 r. Zdaniem organu zgodnie z art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w niniejszej sprawie z końcem 2022 roku upłynął termin przedawnienia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wygenerowanej i deklarowanej za grudzień 2016 rok. Organ wskazał, że podatnik w rozliczeniu wynikającym z korekty deklaracji za grudzień 2017 rok, która została złożona [...] grudnia 2023 roku, nie miał już prawa do zmiany czy też dysponowania tą nadwyżką. Zgodzić się należy z organem, że kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym powstała w grudniu 2016 r. i była przenoszona na kolejne okresy rozliczeniowe aż do grudnia 2017 r. Nie oznacza to jednak, że Skarżący utracił uprawnienie do dysponowania tą nadwyżką z upływem [...] grudnia 2022 r. Istota sporu dotyczy w zasadzie kwestii, czy Skarżący ma nieograniczoną w czasie możliwość zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, o którym mowa w art. 87 ustawy o VAT. Z treści decyzji wynika, że w ocenie organów powyższa możliwość zwrotu podatku VAT jest ograniczona terminem przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, a bieg tego terminu rozpoczął się od daty kiedy po raz pierwszy kwota ta została wykazana jako nadwyżka podatku naliczonego nad należnym – w niniejszej sprawie w grudniu 2016 r. W ocenie Sądu stanowisko organu jest błędne. Dopóki podatnik jest uprawniony do skorygowania deklaracji w której została wykazana kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, dopóty podatnik może zdecydować o sposobie rozdysponowania tej kwoty. W rozumieniu Sądu pojęcie "wykazanie kwoty w deklaracji" nie ogranicza się do deklaracji dotyczącej okresu w którym nadwyżka podatku naliczonego nad należnym powstała, ale do deklaracji dotyczącej okresu w którym ta nadwyżka była wykazywana do rozliczenia. Przede wszystkim nadwyżka podatku naliczonego nad podatkiem należnym nie jest zobowiązaniem podatkowym o którym mowa w art.5 Ordynacji podatkowej. W świetle powołanego przepisu zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, terminie oraz miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku gdy kwota podatku naliczonego jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma alternatywne prawo do 1) obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub 2) zwrotu różnicy na rachunek bankowy. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że ww. kwota jest należna podatnikowi, który ma uprawnienie do jej zadysponowania w postaci zwrotu bezpośredniego lub zwrotu pośredniego, inaczej mówiąc podatnik nie jest zobowiązany do jej zapłacenia. Należy zauważyć, że uprawnienie podatnika wynikając z art. 87 ust. 1 ustawy o VAT jest konsekwencją mechanizmu podatku VAT wynikającego z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Mechanizm podatku VAT poprzez system odliczeń i w konsekwencji zwrotów podatku VAT ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru VAT należnego lub zapłaconego w ramach całej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wspólny system VAT ma zapewnić zatem neutralność działalności gospodarczej w zakresie obciążeń podatkowych, bez względu na cel czy rezultaty tej działalności, pod warunkiem że działalność ta, co do zasady, sama podlega opodatkowaniu VAT. Uprawnienie do zwrotu podatku VAT jest więc integralną częścią mechanizmu VAT a nie szczególnym (nadzwyczajnym) przywilejem podatkowym. Prawo do odliczenia i zwrotu podatku VAT jest jednak wykonywane w ramach określonych wymogów formalnych np. podatnik w celu dokonania odliczenia podatku musi posiadać fakturę VAT. W zakresie z kolei czasowego ograniczenia realizacji prawa do zwrotu nadwyżki podatku VAT to należy zauważyć, że w ustawie o VAT brak jest normy prawnej ograniczającej czasowo uprawnienie podatnika do przenoszenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kolejnych deklaracjach VAT. W uchwale NSA z dnia 29 czerwca 2009 r. (I FPS 9/08), stwierdzono, że "nie do przyjęcia - z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) - byłaby sytuacja, w której organom podatkowym przysługiwałoby nieograniczone w czasie prawo kwestionowania deklaracji podatkowych, w których został wykazany zwrot różnicy podatku, a tym samym domagania się uiszczenia przez podatnika zawyżonej jego części". Mając na uwadze przede wszystkim zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz wynikającą z niej zasadę pewności prawa, NSA stanął na stanowisku, że art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie również do rozliczeń, w których obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług przekształcił się w kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku". Powołana uchwała I FPS 9/08 dotyczy jednak innych sytuacji niż zaistniała w niniejszej sprawie. Dotyczy ona bowiem ogólnie rzecz ujmując kwestii weryfikacji kwoty zwrotu podatku VAT i wpływu terminów wskazanych w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej na możliwość owej weryfikacji. W niniejszej sprawie Skarżący nie dokonywał weryfikacji kwot zwrotu podatku VAT, a skorzystał wyłącznie ze zwrotu pośredniego i ostatecznie ze zwrotu bezpośredniego. Istotne w sprawie jest zatem rozróżnienie prawa do weryfikacji kwoty zwrotu podatku VAT ograniczone czasowo terminem przedawnienia zobowiązania podatkowego od prawa do uzyskania zadeklarowanego i niezakwestionowanego zwrotu. Jak już wyżej wskazano, uchwała NSA z dnia 29 czerwca 2009 r. I FPS 9/08, dotyczy innych sytuacji niż zaistniała w niniejszym postępowaniu, odnosi się ona ogólnie do kwestii weryfikacji kwoty zwrotu podatku VAT i wpływu terminów wskazanych w art. 70 § 1 O.p. na możliwość owej weryfikacji. Te okoliczności w sprawie nie zachodzą. W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do przedawnienia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym która powstałą w grudniu 2016 r. co uzasadniało uchylenie decyzji obu instancji. Sąd w pełni podziela stanowisko zajęte w wyroku NSA z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I FSK 126/20 (dostępnym w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych, CBOSA), w tezie którego stwierdził Sąd kasacyjny, że "art. 70 § 1 O.p. nie ogranicza prawa podatnika do wykazania w poszczególnych okresach rozliczeniowych nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług, pozbawiając go tej nadwyżki, w sytuacji kiedy podatnik wykazuje systematycznie tę nadwyżkę za poszczególne okresy rozliczeniowe". Sentencja uchwały NSA sygn. akt I FPS 9/08 i argumentacja użyta w uzasadnieniu tej uchwały nie dają podstaw do twierdzenia, że w uchwale tej NSA wyraził pogląd zbieżny ze stanowiskiem prezentowanym w niniejszej sprawie przez organy podatkowe. W powołanej uchwale wyjaśniono, że art. 70 § 1 O.p. ma zastosowanie do należności z tytułu nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług. Mimo że sama teza przywoływanej uchwały nie odnosi się wprost do występującej w przedmiotowej sprawie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy (art. 87 ust. 1 ustawy o VAT), to jednak argumentacja zawartej w jej uzasadnieniu wskazuje, że art. 70 § 1 O.p. ma zastosowanie także do takiego wyniku rozliczenia podatkowego za dany okres. Wywody poczynione w uzasadnieniu ww. uchwały NSA nie prowadzą jednak do wniosku wyprowadzonego przez organy podatkowe, że w świetle art. 70 § 1 O.p. nadwyżka podatku naliczonego na należnym uległa przedawnieniu i nie przysługuje prawo odliczenia tej kwoty, a tym samym jej zwrotu na konto skarżącego. Uzasadnienie ww. uchwały wskazuje, że organ podatkowy, analogicznie, jak w przypadku zadeklarowanego zobowiązania podatkowego, nie może, po upływie terminu przedawnienia, dokonywać weryfikacji i zmiany wysokości zadeklarowanej nadwyżki VAT. Dzieje się tak dlatego, że podatnik, po upływie okresu przedawnienia, także nie ma takiego prawa, poprzez chociażby skuteczne skorygowanie deklaracji i wystąpienie z wnioskiem o zwrot nadpłaty. Skład poszerzony NSA, wydając ww. uchwałę dostrzegł - przy założeniu, że nadwyżka podatku nie jest objęta zakresem art. 70 § 1 O.p. - brak symetrii między nieograniczonymi w czasie uprawnieniami organu do weryfikacji rozliczeń podatnika, które przybierają formę nadwyżki VAT naliczonego nad należnym (vide art. 21 § 3a O.p.) oraz 5 letnim terminem, który przysługuje podatnikowi na dokonanie korekty deklaracji w zakresie obniżenia VAT należnego o naliczony (art. 86 ust. 13 ustawy o VAT). Należy wyraźnie rozróżnić przedawnienie kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia, rozumiane jako brak możliwości kwestionowania, zmiany takiej nadwyżki wykazanej w deklaracji, zarówno przez organ podatkowy jak i podatnika, od ograniczenia w czasie prawa do przenoszenia tej nadwyżki. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę, powołana uchwała dotyczy tylko pierwszej z tych kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny w sentencji ww. uchwały nie wypowiadał się na temat ewentualnego przedawnienia prawa do przenoszenia nadwyżki VAT naliczonego nad należnym na kolejny okres rozliczeniowy. W konsekwencji też treść powołanej uchwał nie stoi na przeszkodzie skorzystania z prawa do zmiany sposobu rozdysponowania tej nadwyżki - poprzez jej zwrot na rachunek bankowy. Jak stwierdzono w uzasadnieniu wyroku I FSK 126/20, przepis art. 87 ust. 1 ustawy o VAT nie wprowadza w tym zakresie żadnych ograniczeń czasowych. W konsekwencji – tak jak uczynił to NSA w ww. uchwale – sięgnąć należy do zasad ogólnych oraz wskazać, że nadwyżka VAT staje się, w wyniku przeniesienia na kolejny okres rozliczeniowy immanentnym składnikiem ewentualnego zobowiązania podatkowego w nowym okresie rozliczeniowym, pozwalając uczciwemu podatnikowi na odliczenie VAT, a tym samym na pełne zrealizowanie zasady neutralności VAT. Brak unormowania przez ustawodawcę kwestii terminu na przenoszenie nadwyżek VAT na kolejne okresy rozliczeniowe przy jednoczesnym wykorzystaniu instytucji przedawnienia zobowiązań podatkowych na zasadzie jedynie analogii, jak w przedmiotowej sprawie robi to organ podatkowy, nie może pozbawiać podatnika prawa do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, w sytuacji, gdy kwota ta konsekwentnie wykazywana była w kolejnych deklaracjach, a skuteczność przeniesienia nadwyżki w kolejnych okresach rozliczeniowych nie została, przed upływem terminu przedawnienia zakwestionowana przez organy podatkowe. Tym samym w związku z tym, że Skarżący systematycznie wskazywał kwotę tej nadwyżki w kolejnych deklaracjach, aż do grudnia 2017 r., miał prawo [...] grudnia 2023 r. dokonać korekty deklaracji za grudzień 2017 r. w zakresie sposobu rozdysponowania kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, gdyż dopiero z dniem 31 grudnia 2023 r. tracił uprawnienie do skorygowania deklaracji za grudzień 2017 r. W niniejszej sprawie nie miało znaczenia, że nadwyżka podatku naliczonego nad należnym powstała w grudniu 2016 r. Stanowisko organu, zgodnie z którym Skarżący utracił prawo rozdysponowania nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z dniem [...] grudnia 2022 r. z uwagi na przedawnienie, wynika z błędnej wykładni art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, a tym samym zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem powołanego przepisu. Z powyższych powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI