I SA/Go 150/25

I SA/Go 150/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska
Damian Bronowicki /przewodniczący/
Dariusz Skupień /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 106
art. 120 ust. 10
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2020 r. oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: organ I instancji) z [...] grudnia 2024 r. określającą A.G. (dalej: skarżący, strona) zobowiązanie w podatku
od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2020 r .
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] maja 2023 r. organ pierwszej instancji wszczął u skarżącego kontrolę dotyczącą prawidłowości rozliczenia podatku VAT za okres od 1.01.2020 roku do 31.12.2020 roku zakończoną protokołem kontroli, a następnie postępowanie podatkowe za ww. okres. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że skarżący działalność gospodarczą głównie w zakresie sprzedaży samochodów osobowych i furgonetek. Sprzedaż tę rozliczał w procedurze VAT marża. Sprzedaż używanych samochodów udokumentowana była fakturami "procedura marży - towary używane" oraz paragonami z kasy fiskalnej. Z przekazanego pliku JPK WB wynika, że z rachunku bankowego zapłacił jedynie za nabycie dwóch pojazdów od kontrahenta R R.J. udokumentowane fakturami VAT marża nr [...] z [...].09.2020 r. i nr [...] z [...].06.2020 r. Za pozostałe samochody zapłacił gotówką. Przy sprzedaży opodatkowanej procedurą VAT marża, do jej wyliczenia przyjmował cenę zakupu wykazaną na dokumentach zakupu bądź umowach komisu. Cenę w walucie euro przeliczał na złote polskie na podstawie art. 31a ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r., poz. 106 ze zm.; dalej: u.p.t.u.).
Organ pierwszej instancji stwierdził nieprawidłowości dotyczące opodatkowania sprzedaży samochodów używanych nabytych na terenie Niemiec
od osób pochodzenia libańskiego i tureckiego w procedurze VAT marża. Transakcje sprzedaży udokumentowane fakturami wymienionymi w tabeli nr 8 winny być opodatkowane według zasad ogólnych. Tym samym organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżący zaniżył podstawę opodatkowania i podatek należny.
W związku z tym rejestry sprzedaży VAT za ten okres były prowadzone nierzetelnie w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości i nie zostały uznane za dowód w tej części. Mając na uwadze powyższe oraz zebrany w toku postępowania podatkowego materiał dowodowy opisany w zaskarżonej decyzji, na podstawie którego możliwe było ustalenie wartości podatku należnego i naliczonego, organ pierwszej instancji odstąpił od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji decyzją z [...] grudnia
2024 r., nr [...] określił stronie kwoty zobowiązania w podatku VAT za miesiące od stycznia 2020 r. do grudnia 2020 r.
W odwołaniu strona stwierdziła, że posiada wszystkie wymagane przepisami prawa dokumenty uprawniające do korzystania z procedury VAT marża. DIAS decyzją z [...] kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu
I instancji. W uzasadnieniu wskazała na warunki, od których uzależnione jest zastosowanie procedury VAT – marża. Przypomniał, że organ pierwszej instancji ustalił, że w przypadku transakcji zakupu 163 samochodów na terytorium Niemiec nie jest możliwa weryfikacja sprzedawców tych pojazdów. Stanowisko to organ pierwszej instancji oparł na analizie przedstawionych przez stronę dokumentów/umów potwierdzających nabycie używanych samochodów osobowych oraz informacji pozyskanych od administracji niemieckiej. Ponieważ, na podstawie przedstawionych dokumentów organ pierwszej instancji nie był w stanie określić źródła nabycia towaru używanego oraz tego czy nabył samochody do dalszej odsprzedaży od podmiotów wskazanych w ustawie, w związku z tym zakwestionował prawidłowość opodatkowania sprzedaży samochodów używanych w procedurze VAT marża dla transakcji udokumentowanych 163 fakturami, które organ odwoławczy wymienił na str. 19-28 zaskarżonej decyzji. Organ pierwszej instancji wskazał, że ww. samochody do odsprzedaży,
w większości przypadków skarżący nabywał na terytorium Niemiec na podstawie umów kupna sprzedaży ("kaufvertrag"), na których jako sprzedawcy widniały osoby pochodzenia libańskiego i tureckiego. Umowy "kaufvertrag" sporządzane były
na takim samym szablonie, adres zamieszkania sprzedawców samochodów wskazywany na umowach był taki sam dla kilku sprzedawców, a sprzedawcy podpisali się nieczytelną parafką. W dniu [...] sierpnia 2023 r. skarżący został przesłuchany w charakterze strony. Do protokołu zeznał m.in., że ww. samochody kupował w Niemczech na "giełdach" (bez wcześniejszego umawiania na konkretny zakup), przeważnie od Libańczyków i Turków. Większość samochodów kupuje od tych samych osób. Samochody, kupione w 2020 r. były niezarejestrowane, bez tablic, były to tylko samochody używane. Zeznał również, że sprzedawcy z reguły kupują
te samochody od obywateli Niemiec, a także na aukcjach lub od siebie nawzajem. Sprzedawcy, od których kupował samochody prowadzą również komisy, ale kupował te samochody od nich prywatnie. Umowy kupna były sporządzane na miejscu, przeważnie sporządzali je sprzedawcy. Były to "gotowe" umowy, na których
w momencie zakupu uzupełniane były tylko dane i podpisy. Zawsze płacił gotówką na miejscu. Organ zauważył, że skarżący zeznał, że weryfikował tych sprzedawców,
i za pierwszym razem okazywali się oni dowodem. Obecnie już ich rozpoznaje i ich nie zawsze sprawdza. Strona dodała, że sprzedawcy na pewno byli właścicielami samochodów, ponieważ byli w posiadaniu dokumentów tych pojazdów. Organ pierwszej instancji zwrócił się do skarżącego o wskazanie danych personalnych osób widniejących na umowach zakupu pojazdów. Do protokołu skarżący zeznał, że nie posiada takich danych. Zapytany o adresy zamieszkania sprzedających wpisane
w umowach "kaufvertrag", zeznał: dane sprzedawców były spisywane z dowodów osobistych. Jeśli chodzi o adresy wykazywane na umowach kupna sprzedaży, to były one już wcześniej uzupełniane przez sprzedawców. Prawdopodobnie były to adresy tych placów (...). W trakcie przesłuchania organ pierwszej instancji poprosił skarżącego
o odszukanie w swojej dokumentacji danych ww. osób. Za pismem z [...] września
2023 r. poinformował, że dysponuje jedynie danymi, które wynikają z przedstawionych już umów kupna/sprzedaży. Jednocześnie podkreślił, że adresy zamieszkania nie są zamieszczane na dokumentach tożsamości takich jak dowody osobiste, paszporty czy prawa jazdy. Z kolei za pismem z [...] października 2024 r. przesłał skan paszportu tylko jednego ze zbywców, A.O. oraz jego oświadczenie dotyczące sprzedaży samochodów na rzecz skarżącego. Skan przesłanego dokumentu jest nieczytelny,
w bardzo słabej jakości, numer paszportu również jest niewidoczny. Ponadto oświadczenie sprzedającego jest sporządzone w języku niemieckim. Pismem z [...] października 2024 r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącego o przesłanie jego czytelnego skanu i podanie numeru paszportu oraz przekazanie przetłumaczonego na język polski oświadczenia sprzedawcy.
W odpowiedzi udzielonej 29 października 2024 r. skarżący wskazał, że nie dysponuje czytelniejszym skanem dokumentu. W piśmie tym podał treść oświadczenia A.O. w języku polskim: "Oświadczam, że w roku 2020 sprzedałem samochody panu A.G.. Były to różne marki, na przykład: [...] itd. Data: [...].09.24". Tłumaczenia Skarżący dokonał samodzielnie, nie zostało ono sporządzone przez tłumacza przysięgłego.
W związku z wątpliwościami co do rzetelności transakcji zawartych z ww. dostawcami, organ pierwszej instancji za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wystąpił do Polsko - Niemieckiego Centrum Współpracy Służb Granicznych, Policyjnych i Celnych, o weryfikację wymienionych wyżej osób, a także o weryfikacje danych A.O., uzupełniając wniosek o dane, które był w stanie odczytać z przesłanego skanu paszportu tj. imię ojca, miejsce urodzenia, data ważności dokumentu.
Z informacji uzyskanych z Polsko-Niemieckiego Centrum Współpracy Służb Granicznych (k. od 644 do 671 akt organu I instancji) wynika, że osoby fizyczne wskazane na umowach ("kaufvertrag") nie figurują w ewidencji ludności administracji niemieckiej, oraz nikt o tych nazwiskach nie zamieszkiwał pod wskazanymi na umowach adresami, a dalsza kontrola nie jest możliwa bez wskazania bardziej konkretnych informacji np. daty urodzenia tych osób. W odpowiedzi z [...] listopada 2024 r. Centrum Współpracy nie potwierdziło także tożsamości A.O., otrzymano informację, że osoba ta nie widnieje w bazie meldunkowej EWO. Jedynie w przypadku osób: K.U. i B.W., Polsko-Niemieckie Centrum Współpracy Służb Granicznych potwierdziło tożsamość tych osób.
Organ pierwszej instancji pozyskał również dane z systemu EuCaris. Według tych informacji osoby wymienione w spornych umowach kupna-sprzedaży "kaufvertrag" nie były też właścicielami sprzedawanych samochodów. Ponadto organ ustalił, że ilość oraz częstotliwość zakupów samochodów od tych samych sprzedawców wskazuje na zakup od handlarzy. Nie został jednak w tym przypadku wystawiony rachunek czy faktura lecz transakcje były udokumentowane umowami kupna-sprzedaży.
W świetle powyższego, organ pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia miejsca zamieszkania, miejsca pobytu lub innych danych sprzedawców samochodów osobowych i zweryfikowania ich statusu. Organ pierwszej instancji kilkukrotnie przedłużał termin załatwienia tej sprawy, jednocześnie za każdym razem przychylając się do prośby Skarżącego o wydłużenie czasu do dostarczenia dokumentów. Ostatecznie Skarżący nie dostarczył żadnych dokumentów identyfikujących dane, adresy wymienionych osób. Z uwagi na powyższe - w ocenie DIAS - przedstawione przez skarżącego umowy kupna-sprzedaży "kaufvertrag" są niewiarygodne. W tym stanie rzeczy
nie można dać wiary stanowisku, że Skarżący nabył ww. samochody osobowe
od osób wymienionych w wyżej cytowanym art. 120 ust. 10 u.p.t.u. czyli osób, które nie skorzystały z prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Prawidłowo zatem zakwestionowano prawo skarżącego do opodatkowania odsprzedaży używanych samochodów osobowych nabytych uprzednio na podstawie spornych umów kupna-sprzedaży "kaufvertrag" na zasadzie VAT marży. Skarżący
nie przedstawił bowiem żadnych dowodów wskazujących, że w odniesieniu
do spornych sprzedaży przysługuje skarżącemu prawo do opodatkowania podatkiem VAT marża. Podatnik dokonujący dostaw towarów używanych i opodatkowujący
te dostawy w procedurze VAT-marża, musi więc udokumentować źródło nabycia towaru używanego.
To po stronie skarżącego leży obowiązek wykazania, że dokonał zakupu towaru od podmiotów wskazanych w art. 120 ust. 10 u.p.t.u.. Jednocześnie nie jest rolą organu podatkowego poszukiwanie w toku prowadzonego postępowania rzeczywistych sprzedawców towarów, by ostatecznie potwierdzić czy też zanegować prawo skarżącego do zastosowania opodatkowania w systemie VAT marża.
Tym samym, dokonana przez skarżącego sprzedaż spornych samochodów osobowych zakupionych od sprzedawców na podstawie umów sprzedaży "kaufvertrag" powinna być opodatkowana na zasadach ogólnych wynikających
z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. według 23% stawki podatku określonej w art. 146a pkt 1 ustawy.
Za prawidłowo rozliczoną sprzedaż w ramach procedury VAT marża, uznano transakcje udokumentowane fakturami wymienionymi w tabeli nr 7 na stronach 13-15 zaskarżonej decyzji. Przedłożone dokumenty oraz zebrane przez organ pierwszej instancji dowody potwierdzają, że zbywcy używanych samochodów wskazani
w przedmiotowych fakturach należą do kategorii osób o których mowa w art. 120 ust. 10 u.p.t.u. Organ II instancji nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnych przeciwdowodów, negujących ustalenia organu pierwszej instancji, ograniczając się jedynie do sformułowania w odwołaniu zarzutów nie popartych dokumentami czy innymi dowodami.
W skardze do sądu, strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 120 ust. 10 u.p.t.u. w związku z art. 120 ust 4 i 5 u.p.t.u. poprzez uznanie,
że skarżący niewystarczająco udokumentował zakup towarów używanych od osób fizycznych niebędących podatnikami, pomimo stosowania identycznych dowodów dla transakcji z takimi osobami w transakcjach krajowych;
2) art. 122 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm. - dalej o.p.), poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia sprawy w ramach prawa pomocy po stronie administracji podatkowej Republiki Federalnej Niemiec;
3) art. 191 o.p., poprzez wydanie decyzji w oparciu o wybiórczą ocenę materiału dowodowego.
W uzasadnieniu podano, że podatnik nie miał możliwości weryfikacji adresu zamieszkania sprzedawców, ale żaden przepis prawa też nie wymaga tego
od podatnika wbrew twierdzeniom organu podatkowego. Na szczególną uwagę zasługuje zdaniem skarżącego również przeświadczenie organu podatkowego,
iż weryfikacja danych w systemie EuCaris wskazała, że sprzedawcy wskazani
w umowach nie figurują jako właściciele. System EuCaris zapewne posiada rejestr samochodów zarejestrowanych i osób, które przy rejestracji samochodów były wskazane jako posiadacze. Przy rejestracji pojazdu w Niemczech, w przeciwieństwie do polskich regulacji nie jest wymagane przedstawienie wszystkich umów pomiędzy wcześniejszymi właścicielami pojazdu. Fakt taki nie jest ani niezgodny
z jakimikolwiek przepisami prawa ani nie jest odstępstwem zwykłego postępowaniu
w zakresie obrotu samochodami na terytorium Niemiec.
Zdaniem skarżącego, posiada on wszystkie wymagane przepisami prawa dokumenty uprawniające do korzystania z procedury VAT marża. Dokumentami takimi są karta pojazdu, dowód rejestracyjny i umowa kupna przedmiotowych pojazdów. Wszystkie zakupione pojazdy zostały nabyte w sposób całkowicie zgodny z przepisami, a żadne z aut nie znajduje się ani nigdy nie znajdowało w rejestrze aut skradzionych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r.,
poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest,
że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi, czy organy zasadnie zakwestionowały opodatkowanie sprzedaży samochodów używanych
z zastosowaniem procedury VAT marża, uznając, że skarżący nie udokumentował źródła nabycia towaru używanego. Skarżący jest bowiem zdania, że przedłożył wszystkie wymagane przepisami prawa dokumenty uprawniające do skorzystania
z ww. procedury. Przytaczając kluczowe w sprawie regulacje należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 29a ust. 1 u.p.t.u., podstawą opodatkowania jest, z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5 - wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. W myśl art. 120 ust. 4 tej ustawy, w przypadku podatnika dokonującego dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków nabytych uprzednio przez tego podatnika w ramach prowadzonej działalności, w celu odprzedaży, podstawą opodatkowania podatkiem jest marża stanowiąca różnicę między kwotą sprzedaży a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku. Z kolei zgodnie z art. 120 ust. 1 pkt 4 u.p.t.u.: przez towary używane rozumie się ruchome dobra materialne nadające się do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po naprawie, inne niż określone w pkt 1-3 oraz inne niż metale szlachetne lub kamienie szlachetne (CN 7102, 7103, 7106, 7108, 7110, 7112). Natomiast art. 120 ust. 10 cyt. ustawy stanowi, że przepisy ust. 4 i 5 dotyczą dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków, które podatnik nabył od:
1) osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, niebędącej podatnikiem, o którym mowa w art. 15, lub niebędącej podatnikiem podatku od wartości dodanej;
2) podatników, o których mowa w art. 15, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113;
3) podatników, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana zgodnie z ust. 4 i 5;
4) podatników podatku od wartości dodanej, Jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113;
5) podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w ust. 4 i 5, a nabywca posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych zasadach. W art. 120 ust. 14 i 15 u.p.t.u. przyjęto, że podatnik może stosować ogólne zasady opodatkowania do dostaw, do których stosuje się przepisy ust. 10 i 11
i w takim przypadku ma prawo do odliczenia kwoty podatku naliczonego od towarów, o których mowa w ust. 11, w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy (ust. 14). Jeżeli podatnik, oprócz zasad, o których mowa w ust. 4 i 5, stosuje również ogólne zasady opodatkowania, to jest on obowiązany prowadzić ewidencję zgodnie z art. 109 ust. 3, z uwzględnieniem podziału w zależności
od sposobu opodatkowania; w odniesieniu do dostawy, o której mowa w ust. 4 i 5, ewidencja musi zawierać w szczególności kwoty nabycia towarów niezbędne do określenia kwoty marży, o której mowa w tych przepisach (ust. 15). Z przytoczonych przepisów wynika, że w podatku VAT regułą jest opodatkowanie na podstawie art. 29a ust. 1 u.p.t.u., tj. opodatkowanie zapłaty
za dostawę (w rozpatrywanej sprawie są kwoty, które skarżący otrzymał lub miał otrzymać od osób, którym sprzedawał samochody). W niektórych przypadkach ustawa przewiduje wyjątki od tej zasady. Jednym z nich jest korzystna dla podatnika możliwość opodatkowania jedynie marży, czyli różnicy między kwotą sprzedaży
a kwotą nabycia, pomniejszonej o kwotę podatku. Przy czym podkreśla się,
że rozliczenie dokonywane w trybie VAT marża stanowi odstępstwo od zasady rozliczania podatku VAT, które obwarowane jest pewnymi wymogami. Otóż może dotyczyć opisanej w tym ww. przepisie grupy towarów oraz może być dokonana
z udziałem określonej tam kategorii podmiotów. Powyższe niewątpliwie podyktowane jest zachowaniem zasady neutralności, zezwalającej na opodatkowanie wyłącznie marży (osiągniętego przez podatnika korzystającego z tego rozliczenia zysku),
w sytuacji gdy dostawcy nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Zasada neutralności wymaga aby podmiot taki nie płacił podatku, którego nie mógłby rozliczyć z podatkiem należnym, gdyż ten nie wystąpił. Dla możliwości zastosowania procedury VAT marża istotne jest wykazanie, że transakcja nabycia towarów nie była opodatkowana podatkiem VAT liczonym od obrotu, albowiem VAT marża z założenia dotyczy towarów, które w momencie zakupu nie mogły być opodatkowane podatkiem liczonym od obrotu, co rodziłoby ryzyko w postaci powstania w związku z ich nabyciem prawa do odliczenia podatku naliczonego, potrącanego od podatku liczonego od wartości dodanej, czyli marży (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2018 r. w sprawie I FSK 1313/16, LEX
nr 2570949). Warunkiem niezbędnym dla sprawdzenia zaistnienia przesłanek
do zastosowania szczególnej procedury opodatkowania marży jest posiadanie przez podatnika dowodów, które potwierdzałyby zakup towarów używanych od podmiotów wymienionych w art. 120 ust. 10 u.p.t.u. Jak zaznacza się w orzecznictwie, podatnik dokonujący dostaw towarów używanych i opodatkowujący te dostawy w procedurze VAT-marża musi udokumentować źródło nabycia towaru używanego. Podatnik ma zatem obowiązek wykazania nie tylko faktu poniesienia wydatku, ale też wysokości, w jakiej został on poniesiony. Ponadto konieczne jest udokumentowanie, że wydatek ten został dokonany przez określone podmioty (wyrok NSA z 21 maja 2025 r., I FSK 81/22). W rozpoznawanej sprawie, Sąd podziela stanowisko organu, że skarżący
w przypadku zakwestionowanych 163 transakcji, nie wykazał ostatecznie, że pojazdy zostały nabyte od podmiotów o których mowa w art. 120 ust. 10 u.p.t.u., a tym samym w przypadkach tych nie mógł zostać VAT marżę. Trzeba zauważyć,
że sprzedawane samochody miały być nabywane wcześniej przez skarżącego
na terytorium Niemiec na podstawie umów kupna sprzedaży ("kaufvertrag"),
na których jako sprzedawcy widniały osoby pochodzenia libańskiego i tureckiego.
Z zeznań skarżącego złożonych w charakterze strony wynika m.in., że ww. samochody kupował w Niemczech na "giełdach" (bez wcześniejszego umawiania
na konkretny zakup), przeważnie od Libańczyków i Turków. Większość samochodów kupował od tych samych osób. Samochody, kupione w 2020 r. były niezarejestrowane, bez tablic, były to tylko samochody używane. Umowy kupna były sporządzane na miejscu, przeważnie sporządzali je sprzedawcy. Były to "gotowe" umowy, na których w momencie zakupu uzupełniane były tylko strony dane i podpisy. Zawsze płacił gotówką na miejscu. Tak opisany proceder zakupu w ocenie Sądu znacząco odbiegał
od standardów przyjętych w obrocie, szczególnie jeśli strona zamierzała skorzystać
z opodatkowania VAT – marżą. Trafnie wobec tego zwrócono się o wskazanie danych personalnych osób widniejących na umowach zakupu pojazdów, na co skarżący zeznał, że nie posiada takich danych. Z kolei zapytany o adresy zamieszkania sprzedających wpisane w umowach "kaufvertrag", zeznał: dane sprzedawców były spisywane z dowodów osobistych. Jeśli chodzi o adresy wykazywane na umowach kupna sprzedaży, to były one już wcześniej uzupełniane przez sprzedawców. Prawdopodobnie były to adresy tych placów (...). W skardze strona podnosi, że prawo nie nakłada na niego obowiązku weryfikacji adresów zamieszkania sprzedawców, przy czym przyjmując ten sposób obrony, zdaje się pomijać kluczowy element, tzn., że to na nim spoczywało wykazanie źródła pochodzenia towaru. Z ww. zeznań wyłania natomiast proceder, w którym sprzedawca de facto nie został w jakikolwiek sposób zweryfikowany i brak pewności, że jest nim podmiot wykazany na umowie. Trzeba też zauważyć, że organ podjął dalsze czynności celem wyjaśnienia kwestii dotyczącej źródła nabycia towaru. I tak, mimo skierowanych wezwań do skarżącego, nie udało się otrzymać czytelnego skanu paszportu A.O., natomiast tłumaczenia na język polski oświadczenia sprzedającego A.O., dokonał skarżący samodzielnie, nie zostało ono sporządzone przez tłumacza przysięgłego.
Wystąpiono także do Polsko - Niemieckiego Centrum Współpracy Służb Granicznych, Policyjnych i Celnych, o weryfikację sprzedawców, a także o weryfikacje danych A.O., uzupełniając wniosek o dane, które organ był w stanie odczytać z przesłanego skanu paszportu tj. imię ojca, miejsce urodzenia, data ważności dokumentu. Z informacji uzyskanych z ww. Centrum Współpracy wynika, że osoby fizyczne wskazane na umowach ("kaufvertrag") nie figurują w ewidencji ludności administracji niemieckiej, oraz nikt o tych nazwiskach nie zamieszkiwał pod wskazanymi na umowach adresami, a dalsza kontrola nie jest możliwa bez wskazania bardziej konkretnych informacji np. daty urodzenia tych osób.
W odpowiedzi z [...] listopada 2024 r. Centrum Współpracy nie potwierdziło także tożsamości A.O., otrzymano informację, że osoba ta nie widnieje w bazie meldunkowej EWO. Jedynie w przypadku osób: K.U. i B.W., Polsko-Niemieckie Centrum Współpracy Służb Granicznych potwierdziło tożsamość tych osób.
Co więcej, organ pierwszej instancji pozyskał również dane z systemu EuCaris z których wynika, że osoby wymienione w spornych umowach kupna-sprzedaży "kaufvertrag", nie były też właścicielami sprzedawanych samochodów.
Słuszna była zatem konstatacja organów, że nie miały możliwości ustalenia miejsca zamieszkania, miejsca pobytu lub innych danych sprzedawców samochodów osobowych i zweryfikowania ich statusu. Mimo kilkukrotnego przedłużenia terminu skarżącemu, ostatecznie nie dostarczył żadnych dokumentów identyfikujących dane, adresy wymienionych osób. Tymczasem dla celów opodatkowania sprzedaży VAT
– marżą, niezbędne jest zidentyfikowanie zbywcy, celem stwierdzenia, czy należy do kategorii osób wymienionych w art. 120 ust. 10 u.p.t.u. Posługiwanie się umowami kupna - sprzedaży zawierającymi dane osobowe sprzedawców używanych samochodów, których tożsamość nie została potwierdzona przez właściwe organy, skutkuje brakiem podstaw do zastosowania art. 120 ust. 10 u.p.t.u. (wyrok WSA
w Gliwicach z 11 kwietnia 2017 r., sygn.. akt III SA/Gl 1379/16). Tym samym, Sąd nie podziela naruszenia art. 120 ust. 10 w zw. z art. 120 ust. 4 i 5 u.p.t.u. Co do zarzutu, że strona posiada wszystkie wymagane przepisami prawa dokumenty uprawniające do skorzystania z procedury VAT marża należy podzielić pogląd organów, że sam fakt posiadania umowy kupna samochodu, oraz dokumentów takich jak karta pojazdu, dowód rejestracyjny, nie potwierdza,
że samochody kupione na postawie umów ("kaufvertrag") od sprzedawców pochodzenia libańskiego i tureckiego zostały nabyte od podmiotów należących
do kategorii osób wymienionych w przepisie art. 120 ust. 10 u.p.t.u.
W przeciwieństwie do umów zakupu od polskich sprzedawców, na spornych umowach wskazano adres zamieszkania, który w istocie był adresem giełdy
w Niemczech, a poza imieniem, nazwiskiem i nieczytelną parafką sprzedającego,
nie podano żadnych innych danych pozwalających na weryfikację sprzedawców. Co do danych wynikających z systemu EuCaris w zakresie własności pojazdu, do których mocy dowodowej skarżący ustosunkował się w skardze, należy zauważyć, że nie był to jedyny dowód w sprawie, lecz jeden z wielu, a pozyskane dane same w sobie nie przesądziły o nieprawidłowym opodatkowaniu sprzedaży.
Przy tym w końcu też, skarżący w swojej polemice z organem co do oceny dowodów, pomija najistotniejszą z kwestii tj., że sam nie przedłożył żadnych dowodów, które podważyłyby ustalenia organów. Tymczasem to na podatniku spoczywa obowiązek ewidencjonowania danych niezbędnych do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania z zastosowaniem procedury VAT marża,
w tym dokonywanych zakupów towarów. Tym samym to podatnik, poprzez realizację tego obowiązku, zobligowany jest wykazać spełnienie warunków umożliwiających zastosowanie procedury VAT marża, a zatem nabycie towarów od podmiotów wymienionych w art. 120 ust. 10 u.p.t.u. (tak też NSA w wyroku z 30 sierpnia 2018 r.
I FSK 1313/16). W związku z powyższym, Sąd nie podziela także naruszenia art. 122 oraz
art. 191 o.p. Organ zebrał i rozparzył cały materiał dowodowy, a jego analiza pozostawała w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Należy mieć też na uwadze, że w ramach prowadzonego postępowania podatkowego nie można nakładać na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających racje strony, bowiem to podatnik powinien w trosce o ochronę własnego interesu aktywnie włączyć się do postępowania, przedstawiając stosowną dokumentację. Natomiast sama ocena dowodów, dokonana przez organ, wbrew twierdzeniu strony - nie nosiła znamion dowolności. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.